Iliada

Gniew mi opiewaj bogini, Peleusa syna, Achilla

Zgubny, który tak wiele nieszczęścia przysporzył Achajom;

Wiele szlachetnych dusz bohaterów do Hada wyprawił,

Ciała ich zaś na pastwę psom i ptakom drapieżnym

Wszystkim porozrzucał (tak chciały Zeusa wyroki);

Odkąd w gniewie zaciętym naprzeciw siebie stanęli,

Książę narodów Atrydes i boski wojownik Achilles.

Którenże z bogów ich obu do gniewu na siebie pobudził?

Lety i Zeusa syn. On bowiem na króla zagniowan,

Zesłał choroby zjadliwe na wojska, padały narody,

Przeto że Chryza kapłana Atrydes nie uszanował.

Chryzes albowiem przybył do szybkich okrętów Achajskich,

Wyzwolenia swej córki żądając za wykup ogromny,

Wieniec w dal godzącego Apollina w rękach na berle

Złotem podnosząc, i wszystkich Achajów błagać poczynał;

Głównie zaś obu Atrydów rządzących licznemi narody:

Atrydowie i wszyscy Achaje na łydach okuci,

Niech wam bogi, mieszkańcy Olimpu gmachów dozwolą

Zniszczyć gród Priamowy i zdrowo do domu powrócić;

Miłe zaś dziecię mi moje wyzwólcie, przyjmijcie zań okup,

Zeusa potomka szanując Apollina w dal godzącego."

Wtedy wszyscy Achaje dobremi słowy radzili,

Żeby kapłana szanować i wykup odebrać bogaty;

Na to jednakże nie przystał Atreusa syn Agamemnon,..

Lecz ze złością odesłał i rozkaz gwałtowny dorzucił:

"Bodajbym ciebie o starcze przy łodziach głębokich nie zdybał

Błąkającego sio tutaj, bądź później powracającego,

Nic nie wskórałbyś berłem i wieńcem boga twojego.

Córki zaś twej nie wypuszczę, aż zestarzeje się u mnie,

W naszej siedzibie Argijskiej, daleko ziemi ojczystej.

Tam koło przędzy się krzątać i łoże dzielić me będzie.

Teraz mnie dłużej nic drażnij, bo lepiej dla ciebie, byś wracał."

Skończył, uląkł się starzec, rozkazu wysłuchał i milcząc

Uszedł ku morza brzegowi, gdzie fala groźnie szumiała.

Oddaliwszy się, błagał usilnie Apollina swego

Pana, którego zrodziła o pięknych Leto warkoczach:

"Słuchaj mnie srebrnołuczysty, co Chryzę trzymasz w opiece,

Takoż i Killę wspaniałą i silnie rządzisz w Tenedzie.

Sminthej! azali kiedy świątynię ci miłą pokryłem,

Albo tłuste z baranów i wołów udźce spaliłem

Tobie na cześć, więc teraz wypełnij moje życzenie,

Abyś twojemi pociski me łzy na Danaach pomścił. "

W takich słowach się modlił, usłuchał go Foibos Apollon.

Rozgniewany ze szczytu Olimpijskiego się spuszcza;

Łuk na ramieniu zawiesił i kołczan szczelnie zamknięty.

Strzały świstały na barkach rozjątrzonego Apolla,

Gdy się z miejsca poruszył do czarnej nocy podobny.

Usiadł opodal okrętów i strzały pomiędzy nie puścił;

Wtedy z łuku srebrnego się rozległ dźwięk przeraźliwy.

Muły i psy szybkonogie nasamprzód wziął sobie na cel,

Ale gdy później na ludzi śmiertelne strzały skierował,

Gęste widziano stosy, na których ciała palono.

Całe dni dziewięć na wojsko padały boga pociski;

W dniu dziesiątym Achilles powołał wojska na radę,

W duszy go bowiem natchnęła Hero o śnieżnych ramionach;

Zdjęta litością na widok smutnego Danajów konania.

Gdy się zeszli na radę i wszyscy gromadnie stanęli,

Prędki w biegu Achilles powstawszy, do nich przemówił:

"Sądzę Atrydo, że teraz nie osiągnąwszy zamiaru,

Wracać będziem zmuszeni, jeżeli śmierci ujdziemy,

Naraz bowiem choroby i wojna niszczą Achajów:

Trzeba jednakże zapytać wróżbity albo kapłana,

Albo tłómacza snów (boć sny od Zeusa pochodzą),

Niech wyrokuje, dlaczego Foibos Apollon się gniewa,

Czy z powodu jakiego szlubu, czy hekatomby,

Może i pragnie ofiary wybranych owiec i kozłów,

Gdyby ją przyjął, możeby nieszczęście od nas odwrócił."

Tak przemówiwszy usiadł, a Kalchas głos po nim zabrał,

Syn Testora, co wróżył najlepiej z ptactwa polotu.

Wiedział on dobrze co było, co jest i później nastąpi,

On to okręty Achajskie do Ilion kiedyś wprowadził

Z daru wieszczego pomocą, którego udzielił Apollon;

Dobrze myślący, rozważnie przemówił do nich i radził:

"Żądasz odemnie Achillu, w łasce u bogów będący,

Wytłumaczenia, gniewu Apollina w dal godzącego.

Powiem ci tedy uważaj, lecz uroczyście obiecaj

Chętnej gdy będzie potrzeba i w mowie i w czynach pomocy.

Sądzę albowiem, że gniewać się będzie ów mąż, co potężnie

Rządzi narodem Argejskim i w ryzie trzyma Achajów.

Zawsze bo górą jest król, gdy się gniewa na człeka biednego.

Chociażby bowiem i wybuch powstrzymał na chwilę obecną,

W sercu jednakże zachowa swój żal i zemści się z czasem;

Powiedz mi zatem na pewno, że bronić będziesz w potrzebie."

Rzeknie mu na to w odpowiedź najszybszy biegiem Achilles:

"Możesz mi z dobrą otuchą wiadomy ci wyrok ogłosić.

Na ulubieńca Diosa Apolla Kalchasie przyrzekam,

Pod którego wezwaniem Danajom wróżby objawiasz,

Iż za życia mojego i póki na ziemię spoglądam,

Nikt przy obszernych okrętach na ciebie ręki nie wzniesie

Z wszystkich Danajów, chociażbyś i Agamemnona mi nazwał,

Który się chełpi, że wszystkich Achajów o wiele przewyższa."

Ośmielony się wtedy odezwał wróżbita szanowny:

"O szlub jemu nie chodzi, ani też o hekatombę,

Ale z powodu kapłana, którego Atrydes obraził,

Bo mu córki nie oddał, a wykup za nią odrzucił;

Zdala dosięgający dlatego ukarał i nadal

Ścigać będzie. Nie prędzej Danajów od klęski uwolni,

Zanim wypukłooką dziewicę się ojcu nie odda,

Darmo i bez okupu, ofiary należne odbywszy

W Chryzie; takim sposobem przebłagaćbyśmy go mogli."

Takie wyrzekłszy zdanie, usiadł, a powstał do mowy

Dzielny Atreusa syn, Agamemnon pan wiele możny,

Rozjuszony, bo gniewem nabrało mu serce wokoło

Czarno zalane, zaś oczy jak płomień iskrami sypały.

Najprzód Kalchasa zmierzywszy spojrzeniem złośliwem zagadnął:

"Wieszczu nieszczęsny zaprawdę, nigdyś mi dobrze nie wróżył

Tylko nowiny złowrogie miło ci jest zapowiadać,

Ale dobrego słowa nie rzekłeś ani dopełnisz;

Również i teraz, gdy bogów Danajom wolę tłómaczysz,

Twierdzisz, jakoby dlatego Apollon klęski gotował,

Bo za córkę Chryzea okupu przyjąć nie chciałem,

Chociaż i wspaniałego; zapewne, bo dużo mi milej

W domu ją mieć; gdyż nawet nad Klytemnestrę przekładam,

Towarzyszkę młodości, bo w niczem jej nie ustępuje,

Ani kibicią i kształtem, lub sercem i pracą, wytworną.

Mimo to gotówem oddać, jeżeli to ma być zbawienniej,

Pragnąc dobra narodu, a nie by marnie zaginął.

Przeto mi zaraz gotujcie nagrodę zaszczytu, bym jeden

Z między Argejów bez chwały nie został, boć tak nie przystoi.

Wszyscy bowiem widzicie, że minął mnie dar przynależny."

Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles boski najszybszy:

"Sławny Atrydo ze wszystkich najwięcej chciwy majątku,

Zkądże ci wielkoduszni Achaje nagrodę wynajdą?

Nigdzie bowiem nie widzim, by łupy zebrane leżały;

Ale co w miastach zebrano już rozdzielonem zostało,

Żądać od wojska nie możesz, by lupy nanowo znosiło;

Owszem bogowi ja teraz odeszlej, a za to Achaje

Trzykroć czterykroć nagrodzą, gdykolwiek dozwoli nam Kronid

Dobrze warowną siedzibę Trojańską zburzyć do szczętu."

Agamemnon potężny mu rzeknie na to w odpowiedź:

"Nie tak, chociażeś dzielnym Achillu do bogów podobny

W pole mnie wyprowadzisz i chytrą ubiegniesz namową.

Pragniesz zachować twój dar, a ja mam gołym pozostać

Z tego, co mi się należy wyzutym, i żądasz bym oddał?

Albo mi hojni Achaje nagrodę zaszczytu wyznaczą,

Zgodnie z mojem życzeniem, by równoważyła się ceną,

Jeśli zaś nie, to wtedy ja sam ją sobie zabiorę

Z twojej lub Ajaxowej zdobyczy, albo z Odyssa,

Porwę dla siebie, a będzie w opałach, którego dosięgnę.

Ale to wszystko na później odłożyć możemy, a teraz

Trzeba nam ciemny statek na falę boską wypuścić,

Wioślarzami obsadzić i włożyć weń hekatombę;

Potem Chryzeidę o wdzięcznem obliczu wprowadzić do niego,

Jeden zaś mąż jako wódz wyprawą będzie kierował,

Ajas lub Idomeneus, lub może boski Odyssej,

Albo i ty Peleido nad wszystkich mężów straszliwy,

Byś nam w dal godzącego boga ofiary przebłagał."

Groźnie spojrzawszy na niego Achilles szybki, mu odrzekł:

"Człeku bezwstydem okryty, za zyskiem tylko patrzący,

Któżby z Achajów był chętnym usłuchać twoich rozkazów,

Drogi dla ciebie się podjąć i z wojskiem potykać się dzielnie?

Wszakże nie przeciw Trojanom walczących dzidą przybyłem

Tutaj wojować, toć oni mi w niczem nie zawinili.

Nigdy mi bowiem rumaków i wołów nie uprowadzili,

Ani też w żyznej Fthyi, waleczne męże rodzącej,

Nie zniszczyli posiewów, boć rozdzieleni jesteśmy

Lasokrytemi górami i morzem głośno szumiąceni;

Ale za tobą idziemy zuchwalcze i tobie na korzyść,

Za Menelaja zniewagę ukarać Trojan, i ciebie

Łotrze pomścić, lecz ty się o to bynajmniej nie troszczysz;

Teraz atoli mi grozisz, że dar mój zaszczytu zabierzesz

Ciężko zdobyty, przez synów Achajskich mnie udzielony.

Nigdy równego udziału nie miałem z tobą, gdy wojska

Który z grodów Trojańskich o licznych mieszkańcach zburzyli;

Chociaż i bowiem najwięcej zdziałałem, w potyczce morderczej

Nadstawiając mej dłoni, to później gdy przyszło do działu,

Główna zabrałeś nagrodę; ja zaś na małem przestając,

Chętnie wracałem do statków, znojami walki strudzony.

Teraz do Fthyi powracam, bo za najlepsze uważam

Obłączasto okręty ku domu kierować i nie chcę,

Będąc tu zapoznanym, dla ciebie łupy gromadzić."

Rzeknie mu na to w odpowiedź narodów król Agamemnon:

"Ruszajże, jeśli cię serce nakłania, ja cię nie będę

Błagać, byś dla mnie pozostał, mam koło siebie i innych

Dobrze życzących, a głównie opatrzną Zeusa potęgę.

Z królów od boga wybranych najbardziej cię nienawidzę,

Zawsze ci bowiem po myśli wojna i kłótnia pospołem,

Jeśli zaś jesteś potężny, to tylko z daru bożego.

Wracaj z łodziami do domu i z twymi towarzyszami,

Panuj nad Myrmidonami, niewiele dbam ja o ciebie,

Ani mnie troszczy twój gniew, bo dar i tak ci odbiorę,

Równie jak Foibos Apollon Chryzeidę mi piękną zabiera.

Wyszlę ją tedy na własnym okręcie, załogo dodawszy,

Ale Bryzeidę uroczą na dar zaszczytu ci daną

Porwę z twojego namiotu, ażebyś raz się nauczył,

Ilem od ciebie możniejszyin i nikt się więcej nie ważył

Mienić się równym ze mną i porównywać bezczelnie."

Tak powiedział, w Pelidzie od gniewu krew zakipiała,

W piersi obrosłej mu serce na dwie się strony ważyło,

Czy dobywszy z pod boku ostrego miecza uderzyć

Obces i zgraję rozproszyć i zamordować Atrydę,

Czyli też gniew pohamować i jankur w sercu przytłumić.

Podczas gdy się namyślał i już wyciągać zamierza

Szablę potężną z pochwy, nadeszła Pallas Athene

Z nieba, wysłała bo za nią Herę o śnieżnych ramionach,

Będąc im w sercu zarówno przychylną i wielce troskliwą.

Z tyłu stanąwszy, Achilla za płową chwyciła czuprynę,

Jemu jednemu widoma, niedostrzeżona dla innych.

Zląkł się Achilles i w tył się odwróciwszy, natychmiast

Poznał Athenę, Strasznemi oczyma na niego patrzącą.

Wtedy się do niej zwracając w skrzydlate odezwie się słowa:

"Córo Egidodzierżcy Diosa, dlaczegoż tu przyszła?

Może by Agamemnona Atrojdy pychę oglądać?

Ale zapewniam i sądzę, że kiedyś skończy się na tem,

205 Że za swoje zuchwalstwo mu życiem przyjdzie odpłacić."

Rzeknie mu na to w odpowiedź promiennooka Athene:

"Na to przybyłam, by gniew twój hamować i żebyś mnie słuchał,.

Z nieba, gdyż białoramienna Here mię zawiadomiła;

Będąc wam w sercu zarówno przychylną i wielce troskliwą.

Teraz się udobruchaj i ręką za szablę nie chwytaj,

Ale go zelżyj słowami i gadaj co na myśl ci przyjdzie.

Mogę ci zaś przepowiedzieć i tak z pewnością się stanie,

Że w trójnasób ci dadzą i skarby drogiemi obsypią

Za dzisiejszą zniewagę, a teraz się wstrzymaj i słuchaj."

Rzeknie jej na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy:

"Trzeba nam teraz usłuchać waszego rozkazu boginie,

Lepiej tak będzie, aczkolwiek mi gniewem serce zawrzało.

Kto się bogom poddaje, dla tego są zawsze łaskawi."

Rzekł i potężną dłonią za srebrną chwycił rękojeść,

Nazad schował do pochwy miecz wielki i nie był przeciwnym

Słowom Atlieny; lecz ona sie wzbiła w Olimp, domostwo

Zeusa egidodzierżcy, pomiędzy bogów czeredę.

Wnet się odezwał Pelejdes i zelżywemi słowami

Wsiadł na Atrydę i znowu gniewem okrutnym wybuchnął:

"Winna baryło, z oczyma sobaki a sercem jelenia!

Nigdy się nie odważyłeś do boju z narodem się zbroić,

Ani też nie należałeś do śmiałych Achajów zasadzki,

Wszystko to bowiem dla ciebie aż śmiercią pachnie i strachom.

Dużo wygodniej dla ciebie w obszernym Achajów obozie

Łupy każdemu wydzierać, ktokolwiek się tobie sprzeciwi.

Królu nikczemnych, co naród podwładny sobie wysysasz;

Sądzę zaprawdę Atrydo, że po raz ostatni zgrzeszyłeś.

Ale ci to zapowiadam i świętą przysięgą na berło

Stwierdzę to moje, z którego nie puszczą gałązki i liście,

I nie ożyje więcej, od chwili jak pień opuściło

W lesie, bo twardo żelazo na koło liście i korę

Oberżnęło, a teraz Achajów potomki je w rękach

Dzierżą, jako stróżowie od Zeusa postanowieni

Sprawiedliwości; tę moją przysięgę za świętą uważaj.

Jeśliby kiedy Achilla, synowie Achajów gromadni

Potrzebowali, napróżno się będziesz silił i martwił,

By im dopomódz, gdy wielu z morderczej dłoni Hektora

Padać będzie konając, to z gniewu serce twe będziesz

Szarpał, żeś najlepszego z Achajów uczcić nie umiał. "

Tak powiedział Pelejdos i laską rzucił o ziemię,

Gwoźdźmi złotymi nabitą, a potem usiadł na miejscu.

Sierdził się dalej Atrydes, a wtedy się do nich odezwał

Nestor o mówie łagodnej, Pylonów rajca wymowny;

Mowa z ust jego płynęła jak miód co pełny słodyczy;

Dwoje już ludzi mówiących pokoleń za niego zwiędniało,

Które za jego życia powstały i z nim się chowały

W świętym Pylosie, a teraz nad trzeciem rządy piastował.

Mądrze i z dobrą wolą przemówił do nich następnie:

"Przebóg, cóż to za klęska ziemię Achajską dotyka;

Wielce się nią uradują Priam i dziatwa Priama;

Pewnieby cały się Trojan serdecznie naród ucieszył,

Gdyby go doszło, że tak się między sobą wadzicie,

Wy, co pierwsi z Danajów do rady i walki stajecie.

Ale słuchajcie, boć obaj młodsi odemnie jesteście.

Żyłem ci ja z innymi mężami większego znaczenia

Od was obydwóch, a przecież nikt mnie lekce nie ważył.

Nigdy już mężów podobnych nic ujrzę i nigdym nie widział,

Jakim był Perithoos i Dryas pasterz narodów,

Oraz i Kainoj, Exadios i bogom równy Polifem,

[Albo Thezeusz Egeja potomek do niebian podobny].

Oni to byli najtężsi z ludzi na ziemi żyjących;

Byli pierwszymi i zawsze z najlepszymi walczyli,

Przeciw olbrzymom górskim i straszne im cięgi dawali.

W takich to mężów drużynie się biłem, przybywszy z Pylosu,

Z granic odległych daleko; bo sami o mnie wołali;

W ich otoczeniu do walki stawałem, a z ludzi dzisiejszych

Pewnie nikogo nie znajdzie, co w boju by zdołał im sprostać.

Przecież i oni mej rady i mowy chętnie słuchali.

Również i wy słuchajcie, bo wyjdzie wam to na dobre.

Zatem, pomimo żeś godnym, nie tykaj się jego bogdanki,

Ale mu zostaw, co raz mu dali w nagrodę Achaje;

Ty zaś Pelejdo naprzeciw królowi zuchwale nie stawaj,

Żaden albowiem z królów, dzierżących berło, zaszczytu

Tyle dla siebie nie zyskał, a sławę od Zeusa ma w darze.

Prawda, że dzielnym jesteś i boska cię matka rodziła,

Tamten atoli możniejszym, bo większym rządzi narodem;

Ty zaś Atrydo niechęci zaniechaj, a ja się postaram,

Żeby Achilles urazy zapomniał, boć jego uznają

Jako najlepszą Achajów obronę w wojnie okrutnej."

Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:

"Wszystko zaprawdę to słuszne, coś nam Nestorze powiedział,

Cóż kiedy zawsze tamten nad innych chce się wynosić,

Nad wszystkimi przewodzić i własną wolę narzucać,

Wszystkim rozkazy wydawać, nie sądzę by kto ich usłuchał.

Jeźli zaś z daru bożego i kopiją dzielnie wywija,

Czyż dlatego mu wolno na innych rzucać obelgi?"

Na to mu przerywając Achilles boski odpowie:

"Miałby mnie każdy za tchórza i nikczemnego człowieka,

Żebym się tak powodował wszystkiemi słowy twojemi.

Możesz to innym narzucać, i owszem, lecz wara odemnie,

Bo ani myślę rozkazu twojego pokornie usłuchać.

Zresztą, ręczę ci za to i dobrze pamiętaj me słowa;

Więcej z powodu branki do boju ręki nie wzniosę

Przeciw tobie lub innym, bo dawszy, znów zabieracie;

Ale co innych łupów złożonych w czarnym okręcie,

Ani mi waż się dotykać i mimo mej woli zabierać.

Gdyby jednakże, to spróbuj, lecz wtedy zobaczą i tamci,

Jako twa czarna krew po ostrzu się włóczni poleje."

Tak słowami gorzkiemi wzajemnie na siebie rzuciwszy

Wstali i rozwiązali zebranie w obozie Achajskim.

Do namiotów Peleides i równoleżących okrętów

Odszedł z Menoitiadesem i resztą swych towarzyszy;

Zaś Agamemnon okręty do morza szybkie wytoczył,

Wybrał wioślarzy dwadzieścia, i hekatombę dla boga

Przygotowawszy, nadobną Chryzeidę w statku umieścił;

Stanął na czele wyprawy przebiegły wielce Odysses.

Wsiadłszy na statek, mokremi puścili się wody torami.

Wtedy Atrydes nakazał, by naród się z winy oczyścił;

Wszyscy się oczyścili, a wodę po zmazie grzechowej

W morze wrzucili i pełne Apollinowi ofiary

Z wołów i kozłów składali na brzegu morza pustego.

W kłębach dymu do nieba ofiary zapach się wznosił.

Podczas kiedy w obozie to wszystko sprawiali, Atrydes

Nie zapominał o zemście, którą Pelejdzie gotował.

Zatem do siebie przywołał Thaldyba i Ewrybatesa,

Byli to keryxowie i słudzy jego powierni:

"Idźcie mi zaraz gdzie namiot Peleusa syna Achilla,

Weźcie za rękę nadobną Bryzeidę i gwałtem zabierzcie;

Jeśli jej zaś nie wypuści, to sam ją zabrać potrafię

Z liczną przybywszy drużyną, a będzie tem gorzej dla niego."

Z temi słowami ich wysłał i rozkaz gwałtowny dorzucił.

Oni poszli niechętnie wzdłuż brzegu morza pustego,

Póki do Myrinidóńskich namiotów i statków nie doszli.

Tam go znaleźli przy ciemnym okręcie w pobliżu namiotu

Siedzącego, niebardzo był rad z ich widoku Achilles.

Wobec króla ze trwogą i uszanowaniem stanęli,

Żaden z nich się nie odezwał i słowa nie śmiał przemówić;

On się domyślił co w duszy ważyli i mówiąc uprzedził:

"Keryxowie witajcie, Diosa i ludzi posłańce;

Zbliżcie się do mnie, bo wyście niewinni lecz Agamemnou,

Który was tu wysyła z powodu Bryzeidy branki.

Niechże tak będzie, wyprowadź Patroklu boski dziewicę,

Oddaj im, niech ją zabiorą, lecz oba niech będą świadkami;

Wobec bogów szczęśliwych i wszystkich ludzi śmiertelnych,

Również i wobec srogiego króla, że kiedybykolwiek

Mojej żądano pomocy, by straszne odwrócić nieszczęście

Tego narodu; zaprawdę się wściekać będzie ze złości,

Ani też zdoła rozpoznać, czy w tył czy naprzód się patrząc,

Jakby ocalić potrafił Achajskie wojska przy łodziach."

Skończył; usłuchał rozkazu Patroklos druha miłego;

Czarującej postaci Bryzeidę z namiotu prowadząc,

Oddał ją posłom. Zaś oni wracają do łodzi Achajskich;

Młoda niewiasta odeszła niechętnie; a wtedy Achilles

Zdala od swych towarzyszy usiadł i gorzko zapłakał,

Wzrok utopiwszy w niezmierne sinego morza przestrzenie;

Ręce wyciągnął i matkę gorąco błagać poczyna:

"Matko, kiedy na krótkie żywota mnie chwilo zrodziłaś,

Toćby mi władca Olimpu przyczyniać chwały powinien,

Grzmiący wysoko Zeus, a właśnie mię w niczem nie wspiera;

Ciężko mnie bowiem obraził Atreusa syn Agamemnon,

Gwałtem dla siebie zabrawszy nagrodę mnie przynależną."

Tak uskarżał się z płaczem, słyszała go matka dostojna

W morza głębinach siedząca przy boku ojca starego.

Szybko jak mgła nad poziom sinego morza się wznosząc,

Tuż koło syna usiadła ze smutku zapłakanego,

Ręką po twarzy go głaszcze i tak się do niego odezwie:

"Dziecię me czegóż się żalisz i cóż cię za smutek dotyka?

Powiedz nie tając w sercu, abyśmy oboje wiedzieli."

Ciężko wzdychając jej odrzekł najszybszy w biegu Achilles:

"Wszystko to wiesz, więc na cóż raz jeszcze mam ci powtarzać,

Oblegaliśmy Thebę gród święty Ejetiona;

Szturmem zdobywszy zabraliśmy wszystko co było na miejscu.

Łupy synowie Achajów pomiędzy sobą dzielili,

Wybrał dla siebie Atrydes Chryseidę dziewkę nadobną;

Chryzes atoli, kapłan Apollina w dal godzącego,

Przybył do szybkich okrętów Achajów miedzią okrytych,

Wyzwolenia swej córki żądając za wykup ogromny,

Wieniec w dal godzącego Apollina w rękach, na berle

Złotem podnosząc i wszystkich Achajów błagać poczynał,

Głównie zaś obu Atrydów rządzących licznemi narody.

Wtedy wszyscy Achaje dobremi słowy radzili

Uszanować kapłana i wykup odebrać bogaty.

Na to jednakże nie przystał Atreusa syn Agamemnon,

Lecz ze złością odesłał i rozkaz dorzucił surowy.

Z gniewem napowrót odeszedł starzec, atoli Apollon

Błagającego wysłuchał, bo był dlań bardzo łaskawy;

Przeciw Argejom śmiertelne wypuścił pociski, a wojska

Całe padały szeregi, bo strzały boga sięgały,

Jak szeroko stanęły Achajów hufce. Dopiero

Biegły wróżbita tłumaczył wyroki w dal godzącego.

Wtedy radziłem odrazu, by gniew Apolla przebłagać;

Ale Atryda uniosła krewkość i na mnie powstawszy,

Jął się odgrażać i w końcu zamiaru swego dokonał.

Brankę albowiem Achaje, wesoło patrzący, w okręcie

Nazad wysłali do Chryzy składając bogu ofiary;

Onę zaś tylko co posły z namiotu wyprowadzili

Córkę Bryzeja, w nagrodę od synów Achajskich mi daną.

Ty zaś jeśli potrafisz za synem walecznym się ujmij,

Wzniosłszy się w Olimp wysoki zaklinaj Zeusa, wszak nieraz

Serce mu rozweseliłaś dobremi słowy, lub czynem.

Często ja bowiem słyszałem, jak w gmachach ojca twojego

Z chlubą mówiłaś, że ty jedyna między bogami

Od haniebnego losu Kronidę chmurnego broniłaś,

Kiedy Olimpijczycy go związać usiłowali,

Here i Pallas Atheno a z nimi groźny Poseidon.

Ale ty wtedy bogini nadeszłaś i więzy rozcięłaś,

Szybko Sturęcznego wezwawszy na Olimp wysoki

Briara, tak bogowie go zowią, a ludzie śmiertelni

Aigajonem, bo w sile od ojca jeszcze jest tęższym.

Wtedy on koło Kronidy zasiadlszy dumnie się chlubił;

Zlękli się jego szczęśliwi bogowie i więzić nie śmieli.

To mu przywiedź na pamięć i kląkłszy obejmij kolana,

Czyby też swojej pomocy Trojanom udzielić nie zechciał,

W morze zaś wpędził Achajów i nazad w okręty ich zagnał,

Żeby zginęli, a króla nareszcie swojego poznali.

Niechże Atreusa syn Agamemnon możny zrozumie,

Ile zawinił pierwszego z Achajów uczcić nie chciawszy."

Rzeknie mu na to w odpowiedź Thetyda łzy wylewając:

"O moje dziecię dlaczegóż cię w złej rodziłam godzinie?

Tobieby należało bez łez i smutku przy łodziach

Siedzieć, albowiem niedługo kres twego życia nastąpi;

Nie dość, że rychło umrzesz, a jeszcze cię los prześladuje;

Ciebie zrodziwszy na pastwę losowi zgubnemu wydałam.

Z takiem to słowem do Zeusa, co w gromach sobie podoba,

Pójdę na szczyt śnieżysty Olimpu czy zechce mnie słuchać.

Ty zaś pozostań spokojnie przy statkach szybkobieżących,

Gniewu przeciw Achajom i walki zupełnie unikaj.

Wczoraj ku Oceanowi do zacnych się udał Aethiopów

Zeus na ucztę, i wszyscy się z nim wybrali bogowie;

Dwunastego zaś dnia powróci znów do Olimpu,

Wtedy do Zeusa pałacu ze spiżu kutego się udam,

Błagać go będę na klęczkach i może go wreszcie przekonam."

Tak powiedziawszy odeszła, zaś jego pozostawiła

Rozżalonego z powodu niewiasty kibici wysmukłej,

Którą mu wbrew jego woli zabrano. Pod ten czas Odyssej

Wiódł Hekatombę świętą i dobił nareszcie do Chryzy.

Gdy zawinęli do portu i przystań obrali wygodną

Żagle zwinąwszy, na dnie okrętu ciemnego złożyli,

Maszt ściągnęli na miejsce spuściwszy go na dół po linach

Szybko, a potem wiosłami przybili z okrętem do lądu.

Wyrzucili kotwice i łodzie przymocowali,

Wyszli i sami z okrętu na morza skaliste wybrzeże,

Wyładowali ofiary na cześć Apolla możnego,

Wyprowadzili Chryzejdę z łodzi po falach bieżącej.

Wtedy przebiegły Odyssej prowadząc ją do ołtarza

W ręce ojca drogiego ją oddał i tak się odezwał:

"Chryzie! do ciebie mnie wysłał narodów król Agamemnon,

By ci dziecię powrócić i złożyć ofiary Febowi

Na rzecz Danaów, byśmy boga przebłagać zdołali,

Któren obecnie Achajów srogiemi ciosy dotyka." —

Rzekłszy to w ręce oddaje, a, ojciec ściska z radością

Dziecię swe miłe; wnet oni hekatombę bogatą

Rzędem ustawiają na ołtarz pięknie wzniesiony,

Potem umywszy się jęczmień ofiarny do góry podnoszą;

Wtedy z rękoma do góry modlitwy Chryzes poczyna:

"Słuchaj mnie srebrnołuczysty, co Chryzę trzymasz w opiece,

Oraz i Killę świętą, a silnie władasz w Tenedzie;

Jeśli wprzódy me prośby łaskawie wysłuchać raczyłeś,

Karząc Achajów naród, by moją pomścić zniewagę,

Więc mnie i teraz usłuchaj i spełnij moje życzenie,

Broniąc nadal Danajów od sromotnego nieszczęścia."

Tak błagając się modlił — usłuchał go Foibos Apollon.

Oni odbywszy modlitwy i ziarna świecone rzuciwszy

Ciągną za szyję ofiary, biją i skóry zdejmują,

Wykrawają, udźce i sadłem wokoło podwójnie

Obłożywszy, drobnemi kawałki mięsa przykryją.

Starszy je spalił na łupkach i ciemnem winem pokropił,

Młodzież stała na koło z widłami pięciozębnemi.

Kiedy się udźce spaliły i całe spożyto jelita,

Resztę w kawałki skrajawszy na rożnach poosadzali,

Potem starannie upiekłszy napowrót z rożen ściągnęli.

Wreszcie ustali z robotą i ucztę przygotowawszy

Jeść poczęli, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada.

W końcu gdy wszyscy napoju i jadła mieli do syta,

Wino pachołki nalawszy w puhary pełno do brzegu,

Zaczynając od prawej z kolei wszystkim podają;

Oni tedy dzień cały pieniami boga błagają,

Głosy młodzieży Achajskiej w pajanie pięknym się łączą,

[Chwaląc w dal godzącego, a tenże ich słucha z rozkoszą.]

Wreszcie gdy zaszło słońce i wieczór ciemny nastąpił,

Koło przystani okrętów udali się na spoczynek.

Ledwo różanopalca powstała na wschodzie jutrzenka

Odpłynęli napowrót do wojska licznego Achajów,

Zesłał im wiatr pomyślny Apollon z dala godzący.

Wznieśli maszt i białe szeroko żagle rozpięli;

Rozdął wiatr środek żagli, a piana sinawa na koło

Brzegu okrętu huczała, gdy szybko sunął się naprzód;

Żwawo po falach pędził, by dopiąć kresu podróży.

Zawinąwszy nareszcie do wojska licznego Achajów,

Ciemne okręty na ląd ku piasczystemu wybrzeżu

Zaciągnęli, podparłszy je wprzódy belkami długiemi,

Sami się zaś rozeszli do swych namiotów i łodzi.

Siedział natenczas w gniewie przy łodziach wybornych do biegu,

Z boga zrodzony Pelejdes, Achilles szybkobieżący;

Wcale już nie uczęszczał do rady dla mężów zaszczytnej,

Ani do bitwy należał, lecz aż mu się. serce trawiło

Z nieczynności, bo wzdychał za bitwą i wrzawą wojenną.

Kiedy dwunasta jutrzenka od owej się chwili zjawiła,

Wtedy wiecznie żyjący wrócili bogowie na Olimp

Wszyscy, na czele Zeus. Nie zapomniała Thetyda

Syna swojego zlecenia i z piany morskiej się wznosząc,

Z ranną mgłą do Olimpu i niebios obszernych spieszyła.

Kronid głośny szeroko, z osobna siedział od innych,

Na krawędzi najwyższej Olimpu wieloszczytnego.

Blizko się przysunąwszy ujęła go za kolana

Lewą, prawą zaś ręką pod brodę głaskając, poczęła

Głosem błagalnym do Zeusa wszechwładnego Kronidy:

"Zeusie rodzicu, jeżeli pomiędzy bogami ci kiedy

Mową lub czynem służyłam, to spełnij moje życzenie.

Pomóż mojemu synowi, któremu życie najkrótsze

Dano; zaś wielce go skrzywdził narodów król Agamemnon,

Przytrzymując mu dar zaszczytu co gwałtem odebrał.

Teraz go pomścij o Zeusie Olimpijczyku rządzący,

I tak długo Trojanom daj siło, aż wreszcie Achaje

Syna mi uszanują i chwała mu wyjdzie na korzyść."

Tak mówiła, lecz Zeus chmurozbiorca się wcale nic ozwał,

Tylko siedział milczący. Thetyda ścisnęła kolana,

Gdyby to z niemi się zrosła i raz powtórny przemawia:

"Ty coś wierny swym słowom obiecaj głowy skinieniem

Albo też odmów, boć nie znasz bojaźni, bym dobrze wiedziała,

Jako ze wszystkich bogów ja najmniej względów doznaję."

Z gniewem okrutnym się do niej odezwie Zeus chmurozbiorca:

"Działasz występnie, że mnie na Herę pragniesz buntować,

Która tak często mnie drażni uszczypliwemi słowami;

Zawsze i tak mi dokucza pomiędzy wiecznemi bogami,

Wyrzucając, że w bitwie Trojanom szczęście przynoszę.

Ale ty oddal się teraz, by czegoś nie pomiarkował

Herę, już moja to rzecz, bym zamiar po myśli wykonał.

Głowy skinieniem przyrzekam, byś była pewna swojego;

Taka odemnie dla bogów poręka najuroczystsza.

Nieodwołalnem jest bowiem i niezawodnie nastąpi,

Spełnić się musi koniecznie co głowy skinieniem przyrzekłem."

Tak powiedział i brwiami ciemnemi poruszył Kronion,

Ambrozyjskie kędziory po skroni Pana spłynęły

Nieśmiertelnej i całym ogromnym wstrząsnął Olimpem.

Tak uradziwszy oboje rozeszli się; zaraz i ona

Olimp opuszcza świetlisty i w morze głębokie się nurza.

Zeus do domu powraca; wraz wszystkie bogi powstały

Ojca witając swojego, i żaden z nich się nie ważył

Czekać na jego przybycie, lecz wszyscy wyszli naprzeciw.

Tamże on zasiadł na tronie; lecz Hery nie uszło uwagi

Bo dostrzegła wyraźnie, że długo się z nim naradzała

Srebrnonóżka Thetyda morskiego córa staruszka.

Wnet z przekąsem do Zeusa Kronidy wręcz się odezwie:

"Obłudniku, któż z bogów do ciebie się z radą odnosi?

Widać że zawsze ci miło, po za mojemi plecami

Knować zamiary tajemne; czyż kiedy się na to zdobyłeś,

By mi udzielić życzliwie nowiny, o której się dowiesz?"

Ojciec bogów i ludzi w te słowa na to jej odrzekł:

"Here nie miej nadziei, byś wszystkie moje zamiary

Znała, nie będzie to łatwo, lubo mi jesteś małżonką.

Co ci się wiedzieć należy, to nadal z bogów nikomu,

Ani też z ludzi, przed tobą, wiadomem nigdy nie będzie;

Lecz co po za bogami bym kiedy uczynić zamierzał,

O to wszystko nigdy nie pytaj, ani nie badaj."

Here wypukłooka, dostojna mu rzeknie w odpowiedź:

"Najstraszliwszy Kronidzie, cóż to za słowa wyrzekłeś?

Nigdy zaprawdę nie pytam, ani się mieszam do ciebie,

Lecz spokojnie stanowisz co tylko zechcesz uczynić.

Teraz atoli okropnie się lękam, by cię nie uwiodła

Córa starca morskiego, Thetyda o nóżce srebrzystej;

Zrana bowiem przy tobie usiadłszy objęła kolana;

Przyrzec jej tedy musiałeś skinieniem, jako Achilla

Pragniesz uczcić, a wielu z Achajów przy łodziach wygubić."

Zeus co chmury gromadzi w odpowiedź na to jej odrzekł:

"Dziwna bogini, posądzasz mnie zawsze choć nic nie ukrywam,

Ale tem nic nie wskórasz i coraz to bardziej me serce

Bedzie ci obcem, a skutki pociągnie gorsze dla ciebie.

Niechby i przyszło do tego, to mojej woli nie zmieni.

Siadajże sobie spokojnie i bądź posłuszną rozkazom,

Boby ci wszyscy bogowie Olimpu nic nie pomogli,

Gdybym zbliżywszy się groźne me dłonie podniósł na ciebie."

Rzekł; przelękła się Here wypukłooka dostojna,

Milcząc usiadła posłusznie i serce wzburzone koiła.

Zposępnieli w pałacu Diosa bogowie niebiańscy,

W kunsztach biegły Hefajstos w te słowa do nich rozpoczął,

Chcąc się matce przysłużyć bogini białoramiennej:

"Smutne to dzieje zaprawdę i dłużej nie do zniesienia,

Że z powodu śmiertelnych się między sobą wadzicie,

Kłótnię wszczynając pomiędzy bogami; już ani biesiady

Nie użyjemy szlachetnej, bo górę bierze co gorsze.

Matkę ja teraz upomnę, aczkolwiek i sama rozumie,

Żeby się ojcu drogiemu przypodobała, by więcej

Ojciec nie zrzędził i uczty uciechę nam nie popsował.

Byleby zechciał i tak Olimpu król gromowładny

Z miejsca każdego wyrzuci, boć siłą nad wszystkich celuje.

Ale ty staraj się teraz słodkiemi go słowy ugłaskać,

Wtedy się wnet Olimpijczyk okaże dla nas łaskawszym."

Tak przemówił i dzbaniec dwuręczny do góry podnosząc

Podał go matce do rąk i znów się do niej obrócił:

"Przenieś to matko na sobie i krzywdy się staraj zapomnieć,

Bym cię chociaż tak zacną oczyma memi nie ujrzał

Zbitą, bo wtedy pomimo mój zgrozy nie zdołam ci pomódz"

Straszna to bowiem rzecz na Olimpijczyka powstawać.

Już mnie bowiem i dawniej gdy tobie na pomoc spieszyłem,

Uchwyciwszy za nogi wyrzucił z progów niebiańskich.

Przez dzień cały leciałem, dopiero przy słońca zachodzie

Spadłem w Lomnos; niewiele przy duszy mi tchu pozostało.

Tam Syntyjscy mężowie przyjęli mnie potłuczonego. "

Tak powiedział; uśmiecha się Here o białych ramionach,

Śmieje się i z rąk dziecka podany kielich odbiera.

Wtedy od prawej strony zacząwszy innym niebianom

Słodki nalewa nektar z dużego czerpiąc krateru.

Zatem szczęśliwi bogowie zaczęli się śmiać do rozpuku,

Widząc jak zręcznie Hefajstos po gmachach obracać się umiał.

W taki to sposób dzień cały dopóki słonko nie zaszło

Ucztowali, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada,

Ani też cytry nie brakło, do której wziął się Apollon,

Muzy zaś pięknym głosem na przemian im przyśpiewywały.

Wreszcie gdy schodzić poczyna świecąca pochodnia słoneczna,

Na spoczynek rozeszli się wszyscy i każdy do siebie,

Gdzie każdemu domostwo w rzemiosłach biegły kulawiec,

Wybudował Hefajstos w pomysły twórcze bogaty,

Grzmiący Zeus Olimpijczyk do łoża swojego się udał,

Gdzie i poprzednio spoczywał, gdy błogi sen mu nadchodził;

Tam spoczywał, a przy nim Here tron złoty mająca.

Tak więc inni bogowie i męże przy wozach walczący

Całą noc spoczywali; lecz Zeusa unikał sen błogi;

W duszy on bowiem rozważał, by jakim sposobem Achilla

Uczcić, a wielu z Achajów przy łodziach szybkich wygubić.

Wreszcie mu wpada na myśl najlepsza ku temu sposobność,

Zesłać Agamemnonowi Atrydzie widzenie obłudne;

Zaraz takowe zagadnął i w lotne odezwie się słowa:

"Ruszaj mi śnie obłudny do szybkich okrętów Achajskich;

Wszedłszy do Agamemnona Atreja potomka namiotu,

Wszystko mu tam dokładnie zapowiedz jak tobie polecam.

Niechaj co prędzej się zbroić Achajom bujnokędziernym

Każe, gdyż terazby miasto szerokouliczno mógł zdobyć

Trojan, bo już sic nie różnią w swem zdaniu Olimpu mieszkańcy

Wieczni bogowie, bo wszystkich na swoją stronę skłoniła

Here prośby swojemi, a zguba grozi Trojanom."

Tak przemówił; oddalił się Sen usłuchawszy rozkazu.

Lecąc spiesznie do szybkich okrętów Achajskich się dostał;

Idzie do Agamemnona Atrydy i widzi w namiocie

Leżącego, bo sen ambrozyjski się spuścił na niego.

Koło głowy mu stanął w postaci Nestora, Neleja

Syna, którego najwięcej w starszyznie czcił Agamemnon;

Postać onego przybrawszy sen boski tak się odezwie:

"Spiszli, synu Atreja dzielnego rumaków poskromcy?

Nie przystoi mężowi radnemu noc całą przesypiać,

Kiedy mu naród powierzon, i który ma tyło na głowie.

Teraz mnie prędko wysłuchaj; Diosa ci jestem posłańcem,

[Któren acz z dala nad tobą się wielce lituje i troszczy].

Kazał co prędzej ci zbroić Achajów bujnokędziernych,

Terazbyś bowiem mógł zdobyć miasto szerokouliczne

Trojan, bo już się nie różnią w swem zdaniu Olimpu mieszkańcy

Wieczni bogowie, lecz wszystkich na swoją stronę skłoniła

Here prośby swojemi, a zgubą grozi Trojanom

Zeus. Lecz ty bądź w duszy przytomnym, by ciebie niepamięć

Me ogarnęła, gdy serce kojący sen cię opuści."

Tak powiedziawszy odleciał, a jego tam pozostawił

Nad tem zamyślonego, co wcale nastąpić nie miało.

Sądził albowiem, że gród Priamowy dnia tego zdobędzie,

Głupi, nie wiedział co Zeus za dzieło w przyszłości gotuje;

Zesłać on bowiem zamierzał nieszczęścia i jęki boleści

Danaom i Trojanom na drodze krwawych potyczek.

Wreszcie ze snu się przebudził, jak boskiemowiany przeczuciem.

Zerwał się prosto na łożu, chitonem miękkim sio odział,

Nowym i pięknym, na siebie szeroką oponę zarzucił;

Na błyszczące zaś nogi przywiązał ozdobne postoły,

Miecz nabijany srebrem na silnem zwiesił ramieniu.

Chwycił za berło dziedziczne wiekami nienaruszone;

Z niem sio udał do statków Achajów miedzią okrytych.

Boska jutrzenka na Olimp wysoki się wzniosła, by światło

Diosowi zwiastować i bogom wiecznie żyjącym;

Wtedy on wydał rozkazy Keryxom o głosie donośnym,

Żeby na radę zwoływać Achajów bujnokędziernych;

Oni zwoływać poczęli, a wszyscy się prędko zebrali.

Radę nasamprzód złożył ze starców rozumem dojrzałych,

Koło Nestora okrętu, książęcia rodem z Pylosu;

Wobec zebranych następnie roztropną radę zagaił:

"Drodzy słuchajcie; we śnie mi się boskie widzenie zjawiło

W noc ambrozyjską; zaś ono zupełnie było podobnem

Do boskiego Gestora, z postaci, wzrostu i kształtu.

Koło mej głowy stanęło i tak się do mnie odezwie:

Spiszli synu Atreja, dzielnego rumaków poskromey?

Nie przystoi mężowi radnemu noc całą przesypiać,

Kiedy mu naród powierzon i który ma tyle na głowie.

Teraz mnie szybko wysłuchaj, Diosa ci jestem posłańcem.,

[Któren acz z dala nad tobą się wielce lituje i troszczy].

Kazał co prędzej ci zbroić Achajów bujnokędziernych;

Terazbyś bowiem mógł zdobyć miasto szorokouliczne

Trojan; bo już się nie różnią swem zdaniom Olimpu mieszkańcy,

Wieczni bogowie, lecz wszystkich na swoją stronę skłoniła

Here prośby swojemi, a zgubą grozi Trojanom

Zeus; lecz ty bądź w duszy przytomnym. Skończywszy tę mowę

Uleciało i znikło, zaś mnie sen błogi opuścił.

Zatem do dzieła, starajmy się synów uzbroić Achajskich.

Słowem ich najprzód spróbuję, jak tego potrzeba wymaga,

Zalecając im odwrót na wiolowiosłowych okrętach;

Wy zaś, to jeden, to drugi wstrzymujcie ich waszą namową."

Tak powiedział i usiadł; a wobec nich powstał do mowy

Nestor, który panował w piaszczystych Pylosu równinach;

Dobrze myślący, rozważnie przemówił do nich i radził:

"O moi drodzy, Argejów książęta i wodze przezorni!

Żeby kto inny z Achajów o takiem widzeniu nam prawił,

Wtedy za fałsz bym poczytał i pewno ze wzgardą odrzucił;

Właśnie atoli je ujrzał najpierwszy z mężów Achajskich.

Naprzód więc, może nam synów Achajskich uzbroić się uda."

Tak powiedział i z rady najpierwszy począł wychodzić.

Oni zaś wszyscy powstali słuchając pasterza narodów,

Berło dzierżący królowie; narody się tłumnie gromadzą.

Równie jak pszczoły gęstemi rojami w powietrzu bujając,

Ciągle na nowo ze skały drążonej na świat wylatują;

W kupkach jak winne grona siadają na kwiecie wiosennym

Jedne się tutaj niezmiernie gromadzą, a tędy znów inne;

Takoż i liczne narody wychodząc z namiotów i lodzi,

Koło niskiego wybrzeża w szeregach długich się wijąc,

Lecą na radę; a Wieść pomiędzy nich się rozchodzi,

Poseł od Zeusa co pędzi ich naprzód, i wszyscy się kupią.

Wrzawa się w radzie poczyna, jęknęła ziemia pod ludem

Kiedy zasiadał i rozruch był wielki; dziewięciu Keryxów

Krzyki głośnemi porządku pilnują, by wrzawa ucichła,

Oraz i głosu królów od boga wybranych słuchali.

Ledwie nareszcie zasiedli na ławach rzędem stojących,

Grłosy przycichły, a w tem Agamemnon możny powstaje,

Berło podnosząc, nad którem Hefajstos mozolnie pracował.

Diosowi Kronidzie je Hefest królowi darował;

Zeus następnie je oddał bystremu Argi pogromcy;

Możny Hermes je dał Polopsowi co końmi harcuje;

Atrejowi zaś Pelops, wodzowi narodów je oddał;

W spadku je Atrej zostawił Thyeście co liczne ma stada;

Zaś Agamemnonowi by dzierżył je oddał Thyestes,

Aby niem rządził licznemi wyspami i ziemią Argijską.

Wobec Argejów zebranych wspierając się na niem przemawia:

"Drodzy mi bohaterowie Danajów, Aresa drabowie!

Wielki Kronida Zeus nieszczęsnym związał mnie losem;

Srogi, co przedtem na pewno zaręczał mnie i zapewniał,

Jako zburzywszy warowną Ilionę do domu powrócę,

Teraz mi zawód okrutny gotuje i każe bym wracał

Nazad sromotnie do Argos, tak wiele straciwszy narodu.

Widać iż tak Diosowi możnemu podoba się czynić,

Który już tylu miast szczyty pokruszył i zrucił na ziemię,

Wiele zaś jeszcze poburzy, bo władza u niego najwyższa.

Byłoby hańbą, i dla tych co potem nastąpią usłyszeć,

Że napróżno tak wielki, przeliczny naród Achajski,

Bezskuteczne potyczki staczając tak długo wojował

Z mniejszym o wiele narodem, a przecież końca nie widać.

Żebyśmy tylko zechcieli Achajo i ludzie Trojańscy,

Wierne złożywszy przysięgi nawzajem siebie rachować;

Niechby wybrali Trojanie, co tylko pilnuje ogniska,

My zaś Achaje w dziesiętnych gromadkach się uszykowawszy,

Z Trojan męża każdego z osobna cześnikiem wybrali,

Wtedyby pewno dla wielu dziesiątek zabrakło Cześnika.

Tyleż mem zdaniem synowie Achajscy liczniejsi od Trojan

Mieszkających po mieście; jednakże na sojuszników

Z wielu im grodów przybyło narodu w dzidy zbrojnego,

Który mi wielce zawadza i wbrew mej woli nie daje

Gród Ilioński o licznych mieszkańcach wyburzyć do szczętu.

Dziewięć już lat okrągłych Diosa wielkiego minęło,

Belki nakoło okrętów już gniją i liny butwieją;

Nasze zaś żony i dzieci niewinne co w domu zostały,

Siedząc tęsknią za nami, a nasze zadanie zostaje

Niespełnionem, z powodu któregośmy tu tutaj przybyli.

Zatem stosownie jak powiem rozkazu wszyscy słuchajcie;

Uciekajmy z łodziami do lubej ziemi ojczystej;

Nigdy i tak nie zdobędziem już Troi szorokoulicznej."

Tak powiedział i serce każdemu w piersi poruszył,

Rówuież i wszystkim po tłumach, co nie usłyszeli wyroku.

Całe się ruszy zebranie jak morza bałwany szerokie

W Ikaryjskiej zatoce, gdy wiatr południowy i wschodni

Wzburza je pędząc z obłoków Diosa ojca wiecznego.

Równie jak Zefir gdy łany obszerne powiewem porusza,

Trzęsie gwałtownie, a kłosy do ziemi się naginają;

Tak się całe ruszyło zebranie; gdy jedni z okrzykiem

Pędzą w kierunku okrętów, z pod nóg się wznosi kurzawa

W kłębach wysoko, zaś inni wzajemnie na siebie wołają,

Żeby za statki uchwycić i w boską je falę wytaczać;

Reszta rowy przebiera i wrzawa ku niebu dosięga

Ludzi do domu spieszących; z pod statków zdejmują podpory.

Byłby natenczas przedwczesny Argejów powrót nastąpił,

Żeby Athenę nie była zagadła Herę tem słowem:

"Przebóg o córo przemożna egidodzierżcy Diosa!

W tenże to sposób do domu i lubej ziemi ojczystej

Mają się chronić Argejo po łonie morza obszernem,

Zostawiwszy na chlubę Trojanom i Dąrdanidowi

Dziecko Argosu Helenę, dla której tak wiele Achajów

W Troi zginęło, zdaleka od lubej ziemi ojczystej?

Bieżaj więc między narody Achajów miedzią okrytych;

Twemi słodkiemi słowami zatrzymuj męża każdego,

I nie dozwól by statków dwurzędnych wtaczali do morza."

Rzekła; nie była przeciwna, promiennooka Athene;

Pędem puściwszy się na dół z wysokich szczytów Olimpu,

Wkrótce potem do szybkich okrętów Achajskich przybyła.

Tamże spotyka Odyssa, Diosa rozumom godnego,

Stojącego; nie tykał on statku ciemnego, wiosłami

Opatrzonego, bo serce i piersi miał pełne goryczy.

Blisko stanąwszy Athene promiennooka mu rzeknie:

"Synu Laerta szlachetny, w pomysły bogaty Odyssie!

W takiż to sposób do domu i lubej ziemi ojczystej,

Chcecie uciekać wpadając do wielowiosłowych okrętów,

Zostawując na chlubę Trojanom i Dardanidowi

Dziecko Argejskie Helenę, dla której tak wiele Achajów

W Troi zginęło z daleka od lubej ziemi ojczystej?

Bieżaj więc między narody Achajskie i długo nie zwlekaj;

Twemi gładkiemi słowami zatrzymuj rnęża każdego,

I nie dozwól by statków dwurzędnych do morza wtaczali."

Rzekła; zmiarkował on głos bogini do niego mówiącej,

Bieży co prędzej i zruca swój płaszcz; usłużnie go podniósł

Keryx Erybat z Ithaki, co był towarzyszem wyprawy.

Sam zaś idąc naprzeciw Agamemnona Atrydy,

Bierze mu berło dziedziczne wiekami nienaruszone;

Leci z takowem do statków Achajów miedzią okrytych.

Z którym się tylko spotyka władyką lub mężem celniejszym.

Zatrzymawszy sio przy nim gładkiemi go słowy namawia:

"Dziwny, toć nie przystoi byś równie jak tchórz się obawiał,

Siedziałbyś lepiej spokojnie i reszcie siedzieć nakazał.

Me wiem albowiem dokładnie jakowej jest myśli Atrejon;

Teraz próbuje, lecz wkrótce wychłoszcze synów Achajskich.

Wszakże nie mogliśmy wszyscy usłyszeć jak w radzie przemawiał.

Byle on w gniewie co złego Achajskim synom nie zdziałał.

Harda ci bogiem jest dusza u króla bogorodnego;

Chwalę ma z daru Diosa i Zeus go miłuje opatrzny."

Kiedy zaś nadszedł i zoczył którego z ludu krzykaczy,

Berłem takiego uderzał, i słowy go łajał okrutnie:

"Trutniu zachowaj się cicho i słuchaj co inni powiedzą,

Którzy są lepsi od ciebie; zaś ty niezdara do bitwy,

Bo na ciebie ni w radzie, ni w boju liczyć nie można.

Przecież nie możem tu wszyscy Achaje razem królować.

Zgubnem jest wielowładztwo; niech jeden będzie nam panem,

Jeden i królem, któremu syn Krona niezbadanego

[Berło i prawo powierzył, ażeby nad wami panował]."

Z taką powagą przebywa szeregi; zaś oni do rady

Napływają napowrót z namiotów idąc i łodzi

Z wrzawą, podobnie jak morza bałwany rozhukanego

Grzmią, o skaliste wybrzeże, i fala zahuczy z łoskotem.

Jedni już miejsca zajmują siadając rzędami na ławach;

Tylko jedyny Therzytes gardłował, gaduła bez miary,

Który przywykły do niecnych wyrazów i myśli w swej duszy,

Próżno i przeciw porządku z królami zadzierać miał zwyczaj,

Wytykając Argejom co tylko się śmiesznem zdawało.

Był to człowiek najbrzydszy ze wszystkich co poszli pod Ilion;

Zyzem patrzący, na jednę kulawy nogę; ramiona

Miał zgarbione, ku piersi ścieśnione, a z góry spiczastą,

Głowę, na której sterczały kudły pomiędzy łysiną.

Głównie on był na Pelejdę i na Odyssa zażartym,

Dogadywał im bowiem, i wtedy boskiemu Atrydzie

Ostrą przymówką dokuczał rzucając obelgi; Achaje

Złością pałali ku niemu i w duszy go nienawidzili.

On zaś Agamemnona wrzaśliwie łajać poczyna:

"O co się żalisz Atrydo i czegóż ci jeszcze brakuje?

Miedzi namioty masz pełne, a grono kobiet wybranych

Liczne się w twoim namiocie znajduje, któreśmy Achaje

Tobie pierwszemu wydali, gdy miasto się zdobyć udało.

Może ci złota potrzeba, co ręczę, niejeden przynosi

Z Trojan koni poskromców, z Iliony, by syna wykupić,

Pojmanego przezemnie, lub kogoś innego z Achajów,

Albo też młodej kobiety by z nią, miłości zażywać,

Którą, dla siebie wyłącznie zatrzymasz? Nie godzi się wcale,

Będąc wodzem nieszczęście na synów Achajskich sprowadzać.

O wy tchórze nikczemni, Achajki nie zaś Achaje!

Z okrętami do domu wracajmy, a jego zostawmy,

Niechże się w Troi na miejscu darami obłowi, by widział,

Czyli my jemu pomagać będziemy, czy raczej przeciwnie;

Wszakże on teraz Achilla, o wiele od siebie lepszego

Męża obraził, bo dary zaszczytu mu zabrał i schował.

Mało naprawdę ma żółci Achilles i zbytnie powolny,

Bobyś inaczej Atrydo po raz ostatni był zgrzeszył."

Tak powiedział i łajał Atrydę pasterza narodów

Therzyt; lecz szybko do niego przystąpił boski Odyssej

I z ponurem spojrzeniem go zgromił ostremi słowami:

"Nędzny gaduło Therzycie, acz jesteś mowcą krzykliwym

Cicho bądź i sam jeden z królami zadzierać się nie waż.

Sądzę albowiem że niema lichszego człowieka nad ciebie

Z tych co z Atreja synami pod Ilion szli na wyprawę.

Przeto nie godzi się tobie przed radą o królach wspominać,

Ani też na nich obelgi miotać i czyhać na powrót.

Wszakci nie wiemy dokładnie jak dzieła takowe się skończą,

Ani czy dobrze lub źle powróciemy synowie Achajscy.

[Teraz na Agamemnona Atrydę pasterza narodów

Miotasz obelgi tu siedząc, dlatego że wiele mu dali

Bohaterowie Danajscy; lecz ty go jawnie obrażasz]

Ale ci to zapowiadam i pewno skończy się na tem;

Jeśli cię kiedy z bredniami takiemi zdybam, jak dzisiaj,

Niechże natenczas Odyssa na karku głowa nie stoi,

Ani się też Telemacha rodzicem nie chcę nazywać,

Jeśli ja ciebie chwyciwszy nie zedrę ci lubej odzieży,

Płaszcz i chiton i to co miejsce ci wstydu pokrywa,

Ciebie zaś płaczącego do szybkich wypędzę okrętów

Z rady, sromotnie plagami cię obłożywszy do syta."

Tak powiedział i berłem uderzył go w plecy i w ramię,

Aż się skręcił, a łzy mu z oczu potokiem się puszczą.

Pręga mu krwawa na plecach z pod razów berła złotego

Wyskoczyła bolesna, lecz on ze strachu przycupnął

Smutny, ogłupiał zupełnie i łzy ocierać poczyna.

Oni zaś choć oburzeni, serdecznie z niego się śmiali;

Widząc go tak się odezwał niejeden do swego sąsiada:

"Przebóg już liczne Odyssoj szlachetne dzieła dokonał,

Mądre podając zamiary, lub zagrzewając do wojny;

Teraz atoli najlepiej się wszystkim Argejom zasłużył,

Tego potwarcę, krzykacza podłego zmusiwszy by milczał.

Jego zuchwalstwo nie prędko się więcej o to pokusi

Żeby grubemi słowami książętom ubliżać się ważył."

Tak mówiło pospólstwo; lecz miasta burzący Odyssej

Powstał berło podnosząc, a przy nim w keryxa postaci

Pallas Athene stanęła by ludom nakazać milczenie,

Żeby tak pierwsi jak również ostatni ze synów Achajskich,

Mowę zdołali usłyszeć i radę należnie rozważyć;

Mądrze i z dobrą wolą przemówił do nich i radził:

"Królu Atrydo, na teraz Achaje cię pragną okazać

Zawstydzonego uwszystkich śmiertelnych językiem mówiących,

Nie chcąc wykonać przyrzeczeń co dawniej tobie czynili,

Kiedy się tutaj wybrali z Argosu koniorodnego,

Jako zburzywszy warowną Ilionę, do domu powrócisz.

Owszem zarówno jak dzieci maluczkie, lub wdowy kobiety,

Żale pomiędzy sobą wywodzą by wracać do domu.

Wprawdzie się praca uprzykrzy i tęskno każdemu powracać.

Jeśli kto bowiem choć miesiąc z daleka od żony zostaje,

Przykro mu siedzieć na wielowiosłowym okręcie, gdy burze

Przytrzymują zimowo i morze falami wzburzone;

Dla nas atoli już rok dziewiąty w swym biegu powraca,

Odkąd siedzimy na miejscu; toż nie mam za złe Achajom

Jeśli nareszcie im skuczno przy łodziach obszernych; jednakże

Hańbą tak długo zostawać, a potem z niczem powracać.

Znieście to drodzy i chwilkę czekajcie, żebyśmy wiedzieli,

Czyli prawdziwie nam Kalchas, albo też mylnie wywróżył.

Dobrze nam bowiem wiadomo i wszyscy jesteście świadkami,

Których Kiery śmiertelne do grobu jeszcze nie wzięły,

"Wszakci jak żeby to wczoraj gdy łodzie Achajskie stanęły

W Aulidzie, by Priamowi zagładę gotować i Troji;

My zaś wtedy przy źródle na poświęconych ołtarzach

Hekatombę wybraną składali bogom w ofiarę,

W cieniu jawora pięknego zkąd woda płynęła srebrzysta;

Tam się nam wielki znak objawił: o łusce ognistej,

Smok straszliwy na świat przez Olimpijczyka wydany,

Z po za ołtarza sunąwszy na jawor groźnie się spina.

Na nim w gniazdeczku siedziały maluczkie wróbla pisklęta,

Na gałązce najwyższej pod liściom z bojaźni ukryte,

Było ich osiem, a matka dziewiąta co zniosła ptaszęta.

Wszystkie te biedne stworzątka świergotające pożera;

Matka wokoło krążyła bolejąc nad dziećmi drogiemi,

Wkońcu się ku niej zwróciwszy za skrzydła biedaczkę uchwycił.

Kiedy zaś wróbla pisklęta pożarł i matkę zarazem,

Tenże bóg co go wysłał, na znamię go cudu postawił;

W kamień go bowiem zamienił syn Krona niezbadanego;

My zaś wokoło stojący dziwili się temu co zaszło.

Tak się znaki złowrogie wśród hekatomby zjawiły,

Kalchas atoli natychmiast proroctwo takie ogłosił:

"Czemuż jak niemi stoicie Achaje bujnokędzierni?

W takiej postaci nam Zeus opatrzny wróżbę zesyła,

Późno dopiero się sprawdzi, lecz sława jej nigdy nie zginie.

Owóż jak on to pisklęta wróblowe i matkę podusił,

Których ośmioro, dziewiąta zaś matka co zniosła ptaszęta;

Takoż i my tyleż lat w tem miejscu będziem wojować,

W roku dziesiątym zaś miasto szcrokouliczne zdobędziem!"

Wtedy on tak przepowiadał, a wszystko się dzisiaj ziściło.

Zatem wytrwajcie tu wszyscy Achaje na łydach okuci.

Póki nie weźmiem przemocą wielkiego miasta Priama."

Tak powiedział Argeje krzyknęli raźno (z okrętów

Groźny się odgłos rozchodzi tak silnie wrzasnęli Achaje)

Przyklaskując przemowie boskiego Laertiadesa.

Wtedy się także odezwał Gestor witeż Grereński:

"Przebóg zaprawdę jak widzę podobnie do dzieci bajecie

Głupie, które się wcale nie troszczą o dzieła wojenne.

Gdzież się nasze umowy i wierne przysięgi podziały?

Bodajby poszły z dymem i rady i mężów zabiegi,

Z wina ofiary czystego i zaprzysiężone poręki;

Próżno tu bowiem się słowy kłóciemy i środka żadnego

Nie możemy wymyśleć, tak wiele już czasu zbawiwszy.

Ty zaś Atryclo i teraz, jak dawniej z niezłomnym zamiarem

Stój na czele Argejów przy ciężkich trudach bojowych;

Niech tani jeden lub drugi zmarnieje, co mimo Achajów

Rady na stronie układa, (z pewnością im się nie powiedzie)

Żeby do Argos powracać, nim egidodzierżcy Diosa

Przyrzeczenie się fałszem okaże, czyli przeciwnie.

Twierdzę albowiem, że ku nam się skłonił przemożny Kronion

Dnia onego, jak wsiedli do szybkobieżących okrętów

Argejowie, niosący Trojanom pożogę i zgubę;

Z prawej uderzył piorunom, przychylną wróżbę zwiastując.

Zatem niech nikt się nie waży na powrót do domu nastawać,

Zanim w łożu nie spoczął przy której z małżonek Trojańskich,

Żeby się zemścić za wszystkie Heleny zgryzoty i smutki.

Jeśli zaś komu tak strasznie, do domu się zechce powracać,

Niechaj się chwyta ciemnego, zdobnego wiosłami okrętu,

Aby się przed innemi doczekał kary i śmierci.

Zatem o królu rozważaj dokładnie i słuchaj drugiego;

Niechaj dla ciebie próżnemi nie będą słowa co rzeknę.

Według rodów i plemion wybieraj mężów Atrydo,

Żeby się rodów rody trzymały, a plemion plemiona.

Jeźli sobie tak poczniesz, a pójdą za tobą Achaje,

Wtedy się dowiesz kto z wodzów niegodnym i który z narodów,

Który zaś mężnym, bo będą o swoją sprawę się bili;

Również i poznasz, czy z boskich wyroków grodu nie bierzesz

Czyli też z ludzi tchórzostwa i nieznajomości wojennej."

Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:

"W radzie naprawdę o starcze zwyciężasz synów Achajskich.

Żebym to ojcze Diosie, Apollinie możny, Atheno!

Takich dziesięciu rajców napotkał pośród Achajów;

Wtedy by szybko się gród Priamowy do zguby nachylił,

Pod naszemi rękoma zdobyty i w niwecz obrócon.

Egidodzierżca Kronides atoli mnie smutkiem dotyka,

Który pomiędzy niesnaski i marne swary mnie rzuca.

Takoż i ja z Achillesem się pokłóciłem o dziewkę

Nieprzyjaznemu słowami, lecz ja się kłócić począłem;

Żebyśmy tylko się kiedy na jedno zgodzili, natenczas

Nie odwlecze się zguba dla Trojan, ani o troszkę.

Idźcie się teraz posilić by każdy do walki był gotów;

Dobrze niech każdy swą dzidę zaostrzy i tarczę nastawi,

Dobrze i szybkobieżącym rumakom obroki zasypie,

Dobrze i wóz naokoło obejrzy i myśli o bitwie,

Byśmy się przez dzień cały potykać w boju zdołali.

Wcale albowiem spoczynku nie będzie, ani cokolwiek,

Chyba że noc nadchodząca walczących odwagę rozbroi.

Koło piersi na pewno się tobie zagrzeją od tarczy

Pokrywającej rzemienie, a ręka na kopji zdrętwieje;

Będzie się pocił i koń ciągnący twą gładką powózkę.

Jeśli zaś kogo zobaczę, co z dala od bitwy by pragnął

Pozostawać nieczynnie przy obłączastych okrętach,

Taki z pewnością, nic umknie od psów i ptaków drapieżnych."

Skończył; Argeje huknęli donośnie, zarówno jak fala

Koło stromego wybrzeża, gdy wiatr ją pędzi z południa

Prosto na skały sterczące; od których bałwany nie schodzą.

Wcale, bo każdy je wiatr, to ztąd, lub z owad zatacza.

Hurmem ruszyli się wszyscy i szybko po łodziach rozeszli,

Ognie rozpalą w namiotach, by strawę poranną gotować.

Każdy innemu z przedwiecznych urządza bogów ofiary,

Prosząc by śmierci uniknąć i ciężkiej Aresa roboty.

Wtedy wołu poświęcił Atrydes książe narodów,

Pięcioletniego, tłustego na chwałę możnemu Kronidzie;

Najcelniejszą starszyznę ze wszystkich Achajów przywołał,

Przed wszystkiemi Nestora i księcia Idomeneja,

Potem atoli Ajaxów obojga i syna Tydeja,

Na szóstego Odyssa, Diosa rozumem godnego.

Sam ze siebie nadeszedł o głosie Menelaj donośnym,

Poznał on bowiem w umyśle, jak bratu ciążyła robota.

Koło wołu stanąwszy podnoszą jęczmień ofiarny;

Pośród nich modły rozpoczął i rzekł Agamemnon potężny:

"Sławny Diosie najwyższy, pochmurny co mieszkasz w etherze!

Bodajby słońce nie zaszło i wieczór ciemny nie zapadł,

Zanim na dół nie pozrucam wysokich Priama szczytów

Dymem skopconych, i ogniem nie spalę srogim podwoi,

Nie rozedrę chitonu w kawałki na piersi Hektora,

Mieczem przeszywszy, a wielu mu towarzyszy z pod boku

Runie w kurzawę i ziemię zębami będzie rozrywać."

Tak się modlił atoli nie słuchał go wcale Kronion;

Przyjął on wprawdzie ofiary, lecz klęski bolesne gotował.

Oni modlitwy odbywszy i ziarna święcone rzuciwszy

Ciągną za szyję ofiary, biją i skóry zdejmują,

Wykrawają udźce i sadłem wokoło podwójnie

Obłożywszy drobnemi kawałki mięsa przykryją.

Wszystko to razem na łupkach spaliwszy z liści obranych,

Kładą na rożna jelita i obracają nad ogniem.

Kiedy się udźce spaliły i całe spożyto jelita,

Resztę w kawałki skrajawszy na rożnach poosadzali,

Potem starannie upiekłszy na powrót z rożen ściągnęli.

Wreszcie ustali z robotą i ucztę przygotowawszy,

Jeść poczęli, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada.

W końcu gdy Wszyscy napoju i jadła mieli do syta

Z mową się do nich obrócił Nestor witeź Gereński:

"Dzielny Agamemnonie Atrydo królu narodów!

Nie gadajmy już teraz tu więcej, ani na później

Dzieła nie odkładajmy od boga nam powierzonego.

Niechajże zaraz keryxy Achajów miedzią okrytych

Naród zwołują, co teraz gromadzi się koło okrętów,

My zaś tu zgromadzeni Achajów liczne szeregi

Przebiegajmy, by prędzej do walki ostrej zagrzewać."

Rzekł; Agamemnon książe narodów nie był przeciwnym.

Natychmiast nakazuje keryxom o głosie donośnym,

Nawoływać do boju Achajów bujnokędziernych.

Oni wołają, a tamci się wszyscy raźnie gromadzą.

Jedni przy Atrejonie królowie od boga zrodzeni

Pędzą składając szeregi, wśród nich sowiooka Athene

Dzierżąc egidę wspaniałą o wiecznej młodości i sile;

Na niej sto złotolitych kutasów za wiatrem powiewa,

Pięknie splecionych, a każdy był wart hekatombę zupełną.

Światłem z daleka migając przebiega z nią naród Achajski,

Pędząc ich naprzód, a w serce każdemu leje odwagę,

Żeby się bić nieustannie i w boju mężnie potykać.

To też o wielo im słodszą się bitwa niż powrót wydaje

W wydrążonych okrętach do lubej ziemi ojczystej.

Równie jak płomień złowrogi zapala na szczytach górzystych

Puszcze niezmierne, i z dala czerwona łuna jaśnieje;

Takoż i przy ich pochodzie od spiżu groźnego strzelała

Jasność na wszystkie strony, przez ether nieba sięgając.

Tamże jak ptaków skrzydlatych się stada liczne zbierają,

Gęsi, albo żurawi, lub długoszyjastych łabędzi,

W pośród niziny Azyjskiej, w bliskości nurtów Kaystria,

Tędy owędy latają i dokazują skrzydłami,

Wreszcie zniżają się z krzykiem, aż zaszeleści na łące;

Takoż i onych z namiotów i łodzi narody przeliczne

Na Skamandra płaszczyznę się leją; a ziemia pod niemi

Groźnie zatętniała od chodu i kopyt rumaków.

Wszyscy w dolinie Skamandra kwiecistej rzędem stanęli

Niezliczeni, jak liście i kwiaty co puszczą na wiosnę.

Albo jak much latających przeliczne roje się zbiorą,

Które bez przerwy się kręcą wokoło szałasu pasterza,

W porę wiosenną, gdy mleka do brzegów skopce są pełne,

Tyleż i przeciw Trojanom Achajów bujnokędziernych

W gładkiej stanęło równinie, o zgubę ich pragnąc przyprawić.

Równie jak pasterz swe kozy gromadząc w obszernych pastwiskach

Łatwo rozdzielić potrafi, gdy w liczbie się z sobą zmieszają;

Tak i wodzowie walczących bądź tu, bądź tam przydzielają,

Aby do bitwy uderzyć; śród nich Agamemnon przemożny,

Z oczów i głowy do, Zeusa, co gromem się cieszy podobny,

Do Aresa przepaską a piersią do Pozejdaona.

Równie jak buhaj w stadzie ogromem wszystkich przewyższa

W pośród pastwiska; on bowiem przoduje wołom zuchwale;

Takoż Atrydę w dniu onym wspaniale Zeus przyozdobił

Że z bohaterów tak wielu się wydał najokazalszym.

"Teraz mi Muzy zwiastujcie co w domach Olimpu mieszkacie;

Jako boginiom wiadome wam wszystko i byłyście przytem,

Myśmy zaś tylko słyszeli o sławie, lecz wcale nie wiemy,

Jacy książęta i wodze stawali na czele Danajów.

Co do narodów, to nazwać lub o nich powiedzieć nie zdołam,

Choćbym i dziesięć języków i piersi dziesięć posiadał,

Oraz i głos niezużyty i serce ze spiżu wykute,

Jeśli mi Muzy z Olimpu, Diosa egidodzierżcy

Córy nie wspomną o wszystkich, co poszli wyprawą na Ilion.

Wodzów atoli okrętów i wszystkie okręty wymienię."

Peneleos i Lejtos wodzami byli Bojotów

Również Arkezilaos i Prothoenor i Klonios

Którzy zaś w Hyrii mieszkają i w Aulidzie w skały obfitej,

Schojny i Skolu leśnego i Etejona mieszkańcy,

Niemniej z Thespii i Graji i z Mykalezu równego,

Których siedziby są w Hannie w Eilesion lub Erythrei,

Potem z Elejon krajowcy i z Hyly i Peteona,

Z grodu Medeońskiego pięknego i z Okaleji,

Z Eutrezydy i Kopy i z Thysby w gołębie obfitej,

Którzy z Koronii pochodzą i z Haliartu żyznego,

Którzy dzierżyli Plateję i w Glizie mają siedziby,

Którzy gród Hypothebę zbudowan ozdobnie posiedli,

Święty prócz tego Onchestos i gaj Pozydoński zielony,

Którzy siedzieli w Midei, lub w Arnie o licznych winnicach,

Anthedona mieszkańcy i Nizy dalekiej granicznej;

Ci wyruszyli w pięćdziesiąt okrętów, a w każdym okręcie,

Sto dwadzieścia młodzieży Bojotów szło na wyprawę.

Którzy mieszkali w Aspledoni w grodzie Minejskim Orchomnie,

Temi dowodził Askalaf i Jalmen synowie Aresa,

Których zrodziła w domostwie Aktora Azejdy, wstydliwa

Astyocheja dziewica, wyszedłszy na górna, komnatę,

Gdzie pokryjomu się łożem z Aresem potężnym dzieliła;

Oni w trzydzieści głębokich okrętów szli na wyprawę.

Hufcem atoli Fokeów kierował Epistrof i Schedios,

Wielkodusznego Iflty synowie Naubolidy;

Którzy zaś Kyparyssę i Python skalisty dzierżyli,

Kryzę wspaniała i również Daulidę i Panopeję,

Ludzie co w Anemorei i koło Jampola mieszkali,

Jakoż i koło strumienia Kefiza boskiego siedzący,

Również i ci co Lilaję nad źródłom Kefiza dzierżyli;

Z niemi czterykroć dziesięć płynęło ciemnych okrętów.

Oni wokoło Fokeów gromadząc swoje szeregi,

Zaraz przy boku Bojotów od skrzydła lewego stanęli.

Nad Lokrami dowodził Olejczyk Ajas najszybszy,

Mały; że ani go równać z Ajaxem Telamończykiem,

[Mniejszy o wiele i wzrostu drobnego, w pancerzu płóciennym.

W boju na dzidy Achajów i wzystkich przewyższał Hellenów];

Którzy dzierżyli Opoent i Kynos i Kalliaros,

Z Bessy, Skarfy i pięknej Augajeskiej krainy,

Z Tarfy i z Throniona, gdzie płynie strumyk Boagria;

Z niemi razem czterdzieści okrętów ciemnych płynęło,

Lokrów, którzy mieszkają naprzeciw świętej Ewbeji.

Którzy Ewboję dzierżyli, Abanci o sercu odważnem,

Ejrytreję, Chalkidę i winorodną Histeję,

Kerynth leżący nad morzem, Diosa miasto wspaniałe,

Również i ci co Karystos dzierżyli i w Styrze mieszkali;

Temi wszystkiemi dowodził Elfenor ze szczepu Aresa,

Chalkodonta potomek, naczelnik Abantów odważnych.

Jego szybci Abanci słuchają, co w tył zaczesują

Włosy, do kopii sposobni, a z wypuszczonemu dzidami

Naprzód się rwą, by zbroje na piersiach wrogów przebijać;

On ze sobą czterdzieści okrętów ciemnych prowadził.

Którzy Atheny dzierżyli, gród w domy strojny bogate,

Wielkodusznego Erechty krainę, którego Athene

Córa Diosa chowała (rodziła go żyzna ziemica),

Ona mu dała siedzibę w Athenach w świątyni bogatej;

Tam jej pali na cześć barany i woły wybrane,

Młodzież Ateńska corocznie w krążącym czasów obiegu;

Niemi atoli dowodził Menestbej, syn Peteona.

Z ludzi na ziemi żyjących mu żaden dorównać nie zdołał

W szykowaniu rumaków i mężów tarcze niosących.

(Jeden go Nestor przewyższał, lecz on był wiekiem dojrzalszy);

On za sobą pięćdziesiąt okrętów ciemnych prowadził.

Od Sal aminy dwanaście okrętów Ajas prowadził,

[Które do boju szykował gdzie stały hufce Atheńskie].

Którzy dzierżyli Argos i Tyrynth murami warowny,

Hermion, oraz Azynę nad brzegiem zatoki głębokiej,

Ejoneję i Trojzę i winem słynący Epidaur,

Którzy w Eginie mieszkali i w Mazie, mołojcy Achajscy;

Temi naczelnie dowodził Diomed o głosie donośnym,

Oraz i syn ukochany sławnego Kapana Sthenelos;

Boskiej Eryal postaci był z niemi trzecim dowódcą,

Syn Talajonidesa, Megisty króla możnego.

Wodzem atoli naczelnym był Diomed o głosie donośnym;

Osiemdziesiąt okrętów za niemi ciemnych płynęło.

Którzy ciągnęli z Mykeny strojnego miasta w domostwa,

Z bogatego Korynthu i z pięknych ulic Kleony,

Którzy w Orneji uroczej i koło Arajthry mieszkali,

Oraz w Sykyonie, któremu Adrestos pierwszy królował,

Hyperezyi mieszkańcy i Gonoessy wysokiej,

Którzy dzierżyli Pellenę i koło Aigios mieszkali,

Koło całego wybrzeża Helikę szeroką obsiadłszy;

Tych Agamemnon potężny prowadził w setce okrętów,

Syn Atreja, najwięcej szło za nim wyborowego

Wojska; lecz on przywdziawszy świecącą zbroję spiżową,

Pysznie wystąpił i tem bohatery wszystkie przewyższał,.

Przeto że był najtęższym i wojska najwięcej prowadził.

Lakedemony mieszkańcy głębokiej, jarami porzniętej,

Fary, Sparty i Messy, gdzie stada gołębi latają,

Mieszkający w Bryzejach i pięknie leżących Awgejach,

Którzy dzierżyli Amyklę i Helos miasto nadmorskie,

Również mający siedziby wokoło Ojtyla i Lay,

Temi brat jego dowodził, Menelaj o głosie donośnym,

Z sześćdziesięcioma łodziami, lecz oni z osobna ciągnęli.

Sam szeregami kierował, ufając własnej odwadzo,

Zagrzewając do wojny, a w sercu pragnął gorąco,

Wszystkie Heleny zniewagi i smutki pomścić na wrogach.

Którzy mieszkali w Pylosic i pięknych Areny dolinach,

W brodzie Alfeja Thryenie i w Ajpie, mieście wspaniałem,

Którzy w Amfigenei i Kyparyssie mieszkali,

W Pteleos, Helos i Dorios, gdzie muzy trafunkiem spotkały

Thrakijczyka Thamyrę, i śpiewać mu więcej nie dały,

Kiedy z Ojchali przybywał przy Ojchalejskim Erycie;

Chlubił się bowiem zuchwale, że śpiewem pokonać potrafi

Nawet i Muzy, potomstwo Diosa co trzęsie egidą;

One zaś rozgniewane ślepotą go tknęły, a boskiej

Pieśni go pozbawiwszy o cytrze kazały zapomnieć;

Temi na czele dowodził. Nestor witeź Gereński;

Dziewięćdziesiąt okrętów obszernych za nim płynęło.

Którzy Arkadyę dzierżyli u stóp Kylleny spadzistej,

Koło Ajpyckiej mogiły, gdzie męże walczą na ostro,

Którzy w bydło bogaty Orchomen i Peneos dzierżą,

Kypę, Stratę, Enispę, gdzie wiatry ciągle dmuchają,

Mieszkający w Tegei lub Mantynei uroczej,

Którzy w Stymfelu siedzieli i ziemię orali w Parhazyi;

Tym Agapenor możny, syn Ankajosa przewodził;

Łodzi prowadził sześćdziesiąt, a w każdej wielu z Arkadyi

Mężów szło na wyprawę, wytrawnych, w sztuce wojennej.

Sam Agamemnon książe narodów im łodzie darował

Opatrzone wiosłami, by ciemne morze przerzynać,

Syn Atreja, bo dzieła morskiego nie byli świadomi.

Którzy w Buprazionie i boskiej Elidzie mieszkali,

Również i których ścieśniała Hyrmina i Myrsyn graniczny,

Z boku drugiego atoli Alejzios i skały Oleńskie,

Mieli aż czterech dowódców, a każdy na czele dziesięciu

Szybkich okrętów wystąpił z załoga mężów Epejskich.

Amfimachos był pierwszym dowódca, a Thalpios drugim,

Ten był synem Kteata Eryty, ów Aktoriona;

Dalej Amarynkejdes dowodził silny Diores,

Czwartym oddziałem kierował Polixen do bogów podobny,

Agasthenosa potomek Awgeji księcia możnego.

Którzy pochodzą z Dulichia i świętych wysp Echinadzkich,

Po za morzem daleko naprzeciw Elidy leżących,

Temi dowodził Meges, Aresa rówiennik, Pylejczyk,

Rodził go bowiem Pylej wojownik, Diosa wybraniec;

Pogniewawszy się z ojcem opuścił on kiedyś Dulichion;

Jemu towarzyszyło czterdzieści ciemnych okrętów.

Wielkodusznemi Odyssej dowodził Kefalenami,

Którzy dzierżyli Ithakę i Neryt o lasach szumiących,

W Krokylei mieszkali lub w Aigilipie skalistej,

Koło Zakynthu dzierżawy i w Samos mający siedziby,

Całe obsiadłszy wybrzeże i wyspy leżące naprzeciw;

Niemi dowodził Odyssej Diosa godny rozumem;

Jemu służyło dwanaście okrętów o ścianach czerwonych.

Syn Andrajmona Thoas prowadził Aetolów szeregi;

W Pleurach siedziby mający, w Olenie a także w Pylenie,

Kalydonie skalistym i w głośnej sławą Chalkidzie;

Wielkodusznego Ojneja synowie już bowiem nie żyli,

Również i jego zabrakło, Meleagr płowy zaś umarł;

Poruczono mu zatem prowadzić wszystkich Aetolów,

Za nim ciemnych okrętów postępowało czterdzieści.

Kreteńczykami dowodził Idomen kopijnik wyborny;

Którzy dzierżyli Knozos i obmurowaną Gortynę,

Lyktos, Milet i skały białemi świecący Lykastos,

Oraz i grody Fajstos i Rytios o licznych mieszkańcach,

Inni którzy zasiedli na Krecie sto grodów liczącej.

Temi na czele dowodził Idomen sławny kopijnik,

Wraz z Merionem, co równie jak Enyal męże morduje;

Osiemdziesiąt okrętów za niemi ciemnych płynęło.

Heraklikes Tlepolem, i dzielny i silnej budowy

Dziewięć z Rodu okrętów prowadził Rodian butnych,

Których troje zasiadło potężnych w Rodzie pokoleń,

W Lindos i w Jelyzos i w biało świecącym Kameiros.

Ostro na dzidy walczący dowodził niemi Tlepolem,

Herkulesowej potędze zrodziła go Astyocheja,

Kiedy ją porwał z Efiru, z nad brzegu rzeki Selleon,

Wiele zburzywszy grodów, mężów od boga zrodzonych.

Ledwo się w gmachach wytwornych Tlepolem na męża wychował,

Wnet kochanego wuja własnego rodzica zabija,

Wiekiem już podeszłego Likymna, potomka Aresa.

Szybko więc łodzie buduje i kupę zebrawszy narodu,

Szukał na morzu schronienia, bo inni mu zemstą grozili

Heraklesa potęgi synowie i wnuki przeliczni;

Wiele w tułaczce doznawszy do Rodu wreszcie się dostał;

W trojgu oddziałach szczepowych tam zamieszkali; łaskawie

Zeus im pomagał, co ludźmi, zarówno i rządzi bogami,

To też boskiemi dostatki obsypał ich możny Kronion.

Nirej trzy równoległe okręty od Symy prowadził,

Nirej Aglay potomek i Haroposa książęcia,

Nirej najurodziwszy z mężów co poszli pod Ilion

Z wszystkich Danajów, z wyjątkiem nieskazitelnego Pelejdy;

Ale był miękkim w boju i naród mu służył nieliczny.

Którzy zaś koło Nizyru Krapatha i Kaza mieszkali,

W Kosie Eurypylosa grodzie, na wyspach Kalydnos,

Temi dowodzą Fejdyppos i Antyf szermierze odważni,

Obaj synowie Thessala, władyki ze szczepu Herakla;

Ich rozkazów słuchało trzydzieści łodzi obszernych.

Teraz przechodzę do tych co w Pelasgijskim Argosie

Zamieszkali, a również w Alopie, Alos i Trechi,

Którzy dzierżyli Helladę o pięknych kobietach i Fthyję,

Mianem Hellenów ich zwano, Achajów lub Myrmidonami;

Było ich łodzi pięćdziesiąt, a niemi dowodził Achilles.

Oni zaś w bitwie okrutnej nie brali udziału żadnego,

Męża nie mając obecnie, by ich szeregami dowodził.

Leżał albowiem w okrętach Achilles w biegu najszybszy,

Rozgniewany z powodu Bryzeidy o pięknych warkoczach,

Którą przemocą z Lyrnessu po wielkich był zabrał mozołach,

Lyrnes do szczętu zburzywszy i mury warowne Thebańskie;

Wtedy Epistrof i Mynet od jego polegli oszczepu,

Króla Ewena potomstwo z plemienia Selapiadejskiego;

Z jej to powodu się gniewał, lecz wkrótce miał powstać do boju.

Którzy dzierżyli Fylakę i błonia Pyrazu kwieciste,

Kraj ulubiony Demetry, i bydło Ithon rodzący,

Antron leżący nad morzem, i Ptelej o żyznych pastwiskach;

Temi Protezylaos, Arejczyk naczelnie dowodził

Jeszcze za życia; lecz wtedy go czarna ziemia objęła.

Z krwawem od smutku obliczem została w Fylace małżonka

Oraz i dom nieskończony; zabija go wojak Dardański

Właśnie gdy z łodzi wyskoczył, najpierwej ze wszystkich Achajów.

Mimo to bez dowództwa nie byli, choć wodza im brakło,

Ale ich w szyki ułożył Podarkes Aresa potomek,

Syn Ifikla, Fylakis go rodził stadami zamożny,

Był zaś bratem rodzonym dzielnego Protezylasa,

Młodszy latami, bo tamten był starszym, a razem silniejszym.

[Protezylaos bohater, Arejczyk, lecz wodza nie brakło

Wojsku, jednakże tęskniło za wodzem szlachetnym i dzielnym;]

Ciemnych okrętów czterdzieści pod jego przewodem płynęło.

Fery mieszkańcy, leżącej nad Bojbejskiemi wodami,

Bojby, Glafiry i miasta Jaolka o domach zamożnych;

Temi w dziesięć i jeden okrętów, Admeta potomek

Ewmel dowodził, którego Admecie zrodziła Alkestis,

Boska niewiasta, z córeczek Peliasa najurodziwsza.

Którzy wokoło Methony i pięknej Thawmakii mieszkali,

Meliboję dzierżyli, skałami sterczący Olizon,

Temi dowodził Filoktet, łuczniczej sztuki świadomy,

W siedem okrętów, a w każdym pięćdziesiąt było wioślarzy,

Biegłych w strzelaniu z łuku i ludzi w boju odważnych.

Ale on leżał na wyspie cierpieniem srogiem złożony,

W świętym Lemnos, bo tam go synowie Achajscy odeszli,

Ciężka toczyła go rana, przez węża strasznego zadana;

Tamże on leżał w boleściach, lecz wkrótce mieli pamiętać

Koło swych łodzi Argeje o Filoktecie książęciu.

Mimo to bez dowództwa nie byli, choć wodza im brakło;

Ale ich Medon szykował, Oileja nieprawy potomek,

Jego zaś Rene zrodziła Oilowi co grody wywraca.

Którzy dzierżyli Trykkę, a niemniej Ithomę skalistą,.

Oraz Ojchalię, warownię Ojchalejskiego Eryta;

Temi znów dowodzili Asklepia obaj synowie,

Biegli lekarze, nazwiska Machaon i Podalejros;

Oni trzydzieści obszernych okrętów na wojnę stawili.

Którzy w Ormenion mieszkali, w pobliżu źródła Hyperii,

Którzy dzierżyli Asterios i białe Tytana pagórki,

Temi dowodził Erypil, Ewajmona sławny potomek;

Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.

Którzy dzierżyli Agryssę i koło Gyrtony mieszkali,

Orthę, Helonę i gród Oloossa biało świecący;

Temi znów Polipoites wytrwały w bitwie dowodził"

Pejrithoa potomek, z Diosa wiecznego się rodził;

Sławna Hippodameia zrodziła go Pirythoowi,

Tego samego dnia co pokonał potwory kudłate;

Zrucił ich wtedy z Pelionu i zagnał w Ajthyków krainę;

Nie bez pomocy, lecz z nim Leontej Aresa potomek,

Syn waleczny hardego Korona Kaineadesa;

Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.

Gunej od Kyfu prowadził dwadzieścia dwoje okrętów;

Za nim ciągnęli Eniony i w boju odważni Perajby,

Również i którzy swe domy w Dodonie mroźnej stawiali,

Ziemię orając nad brzegiem pięknego Titareziona,

Który swą wodę przejrzystą do Penejonu wypuszcza,

Nigdy jednakże z nurtami się Penejonu nie łączy,

Ale po wierzchu wody na sposób oliwy się trzyma,

Będąc Styxa odnogą, co groźnej przysięgi jest świadkiem.

Protoos Tenthredona potomek Magnety dowodzi!,

Którzy zaś koło Peneja i Pelios gęstoleśnego

Zamieszkali, na wodza szybkiego Protoa mieli;

Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.

Tacy więc byli wodzami i książętami Danajów.

Który był z nich najlepszym, opowiedz mi teraz o Muzo!

Z mężów, a także z rumaków, co poszli z Atreja synami.

Konie o wiele najlepsze posiadał Feretiades,

Maści tej samej i wieku, grzbietami równemi do wagi,

Ewmelos niemi kierował, jak ptaków lot były szybkie;

Srebrnołuczysty Apollon w Penei był je wychował,

Obie kobyły Aresa pogróżkę do walki niosące.

Z mężów atoli najlepszym był Ajax, syn Telamona,

Póki się gniewał Achilles, bo tenże był tęższym o wiele,

Jakoż i konie co wiozły nieskazitelnego Pelejdę.

Lecz on w zaokrąglonych okrętach po morzu bieżących,

Leżał pełen urazy do Agamemnona Atrydy

Wodza narodów; a wojska po stronie wybrzeża morskiego,.

Zabawiały się ciągle rzucaniem oszczepów i dysków,

Albo strzelaniem z łuku; zaś konie każdego przy wozie,

Skubiąc lothus i różne trawiska po bagnach rosnące,

Odpoczywały, a wozy przykryte oponą w namiotach

Stały książęcych; zaś wojsko nie mając wodza dzielnego,

Tutaj i ówdzie łaziło w obozie od bitwy zdaleka.

Tamci więc szedli jak ogień, co pola dokoła pożera;

Ziemia zajekła, podobnie gdy Zeus lubujący w piorunach,

W gniewie chłoszcze gromami ziemicę koło Tyfonu,

W stromej Arymie gdzie leży jak mówią siedlisko Tyfona;

Takoż i pod ich stopami jęczała rozległa ziemica,

Kiedy się pochód rozpoczął i szybko szli po równinie.

Irys o wietrznych nóżkach przybyła do Trojan, wysłaniec

Egidodzierżcy Diosa, nowinę przynosząc złowrogą;

Oni więc koło Priama podwoi się w radę zebrali

Wszyscy pospołem, tak dobrze starszyzna jako i młodzi.

Blisko stanąwszy poczęła o szybkich nóżkach Iryda,

Z głosu podobna do syna władyki Priama Polity,

Któren u Trojan pilnował na warcie, dufając zwinności,

Siedząc wysoko na szczycie mogiły Ajzyta starego,

Chwili czychając gdy z łodzi uderzą do szturmu Achaje;

W jego postaci poczyna o wietrznych nóżkach Iryda:

"Starcze! jeszcze ci zawsze są miłe próżne gadania,

Równie jak żeby w pokoju, wybuchła zaś wojna niezmierna.

Me po raz pierwszy zaprawdę znajduję się w mężów potyczce,

Alem nigdzie takiego i tyle narodu nie widział;

Prawie jak liście albowiem, lub jak by piasek z wybrzeża,

Zalegają równinę, by zewsząd uderzyć na miasto.

Głównie ja tobie Hektorze polecam, byś tak mi się sprawił;

W Priama grodzie potężnym znajduje się moc sojuszników,

Każden innego języka, z narodów co ziemię obsiedli;

Mechaj więc każden mąż na czele staje podwładnych,

Naprzód ich wyprowadzi, a mieszczan w szeregi szykuje". —

Rzekła; lecz Hektor nie stracił z uwagi przestrogę bogini,

Zaraz naradę rozwiązał, i wszyscy ku murom wypadli,

Bramę na roścież otwarto i tłumy na zewnątrz się cisną.,

Pieszo ci, tamci wozami, poczęła się wrzawa okrutna.

Wprost naprzeciwko miasta pagórek stromy się wznosi,

Na równinie daleko, obchodzić go można do koła.

Ludzie pomiędzy sobą go Batijają nazwali,

Ale bogowie mogiłą. Meriny lekkoskaczącej;

Tam się do boju szykują Trojanie z przymierzeńcami.

Hektor z powiewającym szyszakiem Trojany dowodził

Priama syn, a z nim najlepszy i najodważniejszy

Naród się zbroił do wojny, zacięty do walki na dzidy.

Dardanami dowodził syn Anchizesa waleczny,

Enej, którego Anchizie zrodziła bogini Afrodys

W gajach Idajskich, bogini z człowiekiem łożem się dzieląc;

Me sam jeden, lecz z nim dwaj Antenora synowie,

Archeloch z Akamantem wszelakiej bitwy świadomi.

Mieszkający w Zelei na krańcu Idy podnóża,

Wielce zamożni, pijący ze źródła ciemnego Ajzypu,

Ludzie Trojańscy; ich wodzem był świetny syn Lykaona

Pandar, którego łukiem Apollo sam obdarował.

Którzy dzierżyli Adrestę i kraje w Apajza pobliżu,

Koło Pitei mieszkali u stóp Terei górzystej;

Temi dowodził Adrestos i Amfios w zbroi płóciennej,

Perkozydy Meropa synowie, któren nad wszystkich

Znał się na wróżbach, lecz synom nie zechciał nigdy dozwolić

Iść na wyprawę wojenną, co męże niszczy, lecz oni

Nie usłuchali, bo Kiery ku czarnej ich śmierci pędziły.

Którzy w około Perkoty i Praktios mieli siedziby

Sestos, Abydos dzierżyli, a także boską Arysbę,

Temi dowodził Hyrtakid Azyos, władyka narodów,

Azyos potomek Hyrtaka, zaś jego przyniosły z Arysby

Konie ogniste i rosłe z nad Selleonta strumienia.

Wyćwiczonych na dzidy Pelasgów rody prowadził

Hippothoos, w Laryssie o skibie szerokiej osiadłych;

Niemi dowodził Hippothoj i Pylaj Aiaxa potomek,

Obaj synowie Lethosa Pelasgi Tewtamidesa.

Thraków atoli prowadził Akamas i Pejros bohater

Których otacza do koła Hellespont o falach burzliwych.

Ejfem atoli był wodzem Kikonów do kopii sposobnych,

Syn Keadesa Trojzena, co boskiem staraniem się chował.

Hufce Pajonów z łukami giętemi Pyraichmes prowadził,

Od Amydona z daleka, z pod Axia nurtów głębokich,

Axia którego woda najpiękniej ziemię oblewa.

Paflagonami dowodził Pylajmen o piersi obrosłej,

Z kraju Enetów zkąd muły żyjące w dzikości pochodzą;

Temi co Kytos dzierżyli i zamieszkali w Sezamie,

Po nad rzeką Parthenios pałace świetne zajęli,

W Kromnie i w Ajgialonie i w Erythynach wyniosłych.

Alizonami naczelnie dowodził Epistrof i Odyj,

Z wielce odległej Aliby zkąd kruszec srebra pochodzi.

Myzyjczyków był wodzem Ennomos wróżbita i Chromis,

Ale od czarnej śmierci wróżbami się chronić nie zdołał;

Zginął on owszem w potyczce z rąk Ajakidy szybkiego,

W rzece tej samej, gdzie wielu walecznych Trojan poległo.

Forkys Frygów prowadził i bogom Askanios podobny,

Gdzieś z dalekiej Askanii, odważnych do boju wstępnego.

Mesthles i również Antyfos na czele stali Meonów,

Talajmana synowie jezioro Gygajskie ich rodzi,

Niemniej i szczepy Meońskie z podnóża Tmola prowadzą.

Wodzem Karów był Nastes, mówiących głosem chrapliwym,

Którzy dzierżyli Milet i Fthyrów góry lesiste,

Nurty wijące Meandra i strome szczyty Mykaly,

Temi Amfimach i Nastes wspólnemi siłami dowodzą,

Nastes i dzielny Amfimach Nomiona dzieci szlachetne,

Któren ze złotem na wojnę się wybrał jakoby dzieweczka;

Głupi, nie odwróciło mu ono zagłady okrutnej;

Zginął on owszem w potyczce z rąk Ajakidy szybkiego

W rzece, lecz złoto Achilles waleczny dla siebie zagarnął.

Lyków szeregi prowadził Sarpedon i Glaukos mężny,

Z Lykii daleko gdzie Xanthos nurtami wiruje głęboki.

Oni gdy koło swych wodzów się wszyscy uszykowali,

Wyszli z krzyki głośnemi Trojanie do ptaków podobni;

Równie jak granie żórawi do nieba wysoko się wznosi,

Które się chroniąc przed zimą i nieustannemi deszczami,

Dźwięki wydając, suwają ku sinym Oceana falom,

Smierć i zagładę ze sobą dla Pigmejczyków niosący;

Z rana samego wszczynają niesnaski dla ludzi nieszczęsne:

Złością zaś pałający Achaje w milczeniu ruszali,

W duszy postanawiając pomagać sobie wzajemnie.

Równie jak Notos pomrokę roztacza ze szczytów najwyższych,

Której pasterze nie radzi, złodzieje zaś wolą od nocy;

Dalej zaś nawet nie ujrzy, niż kamień rzucony doleci:

Tak i pod ich stopami kurzawa w kłębach się wznosi

Wpośród pochodu, bo szybko biegali po gładkiej równinie.

Gdy się nareszcie zbliżyli naprzeciw do siebie dążący,

Szedł Alexander boskiej postaci Trojanom dowodząc,

Skórę na ramię zawiesił lamparcią i łuk zakrzywiony,

Oraz i miecz, a dwojgiem oszczepów o końcach spiżowych

Wywijając, Argeiów najlepszych ogółem wyzywał

Do wstępnego boju, by w ciężkiej się mierzyć rozprawie.

Skoro go tylko Menelaj do boju gotowy obaczył

Zamaszystemi krokami wyprzedzającego szeregi,

Jakby lew się ucieszył, co wpadł na zdobycz nielada,

Wytropiwszy jelenia z rogami lub dzikie koźlątko

Głodem zmorzone; i wnet je pożera, aczkolwiek zajadle

Szczują go szybkie psy i młodzież ochocza naciera.

Tak Aleksandra boskiego ujrzawszy oczyma Menelaj,

Cieszył się, mówił albowiem, że uwodziciela ukarze.

Zaraz też z wozu na ziemię zeskoczył w pełnym rynsztunku.

Ledwie go Aleksander do bogów podobny obaczył

Gdy się na przedzie ukazał, upadło w nim serce ze trwogi;

Cofnął się zatem do swoich przed losem srogim uchodząc.

Jakby kto smoka ujrzawszy w parowie lasu górskiego

Przestraszony się cofnął, od strachu mu nogi zadrżały,

Zwraca się w tył, a bladość mu całe lice okryje,

Takoż i on przycupnął, w mołojców Trojan szeregach

Aleksander wspaniały, ze strachu przed dzielnym Atrydą.

Jego ujrzawszy Hektor w te słowa sromotne wybuchnie:

"Podły Parysie, odważny z pozoru, latawcze, dziewkarzu!

Było się tobie nie rodzić i bezżennemu umierać.

Tegobym życzył najbardziej i lepiejby było dla ciebie,

Niźli się tak na pogardę i widok powszechny wystawiać.

Szydzą zaprawdę już teraz Achaje bujnokędzierni,

Myśląc że dzielny bohater przoduje, dlatego żeś piękny

Kształtem, tobie zaś siły i w duszy brakuje odwagi.

Takim to będąc ty śmiałeś w okrętach po morzu bieżących

Morską poczynać wyprawę, w gromadzie druhów zebranych,

Wdawać się z ludźmi obcymi i piękną uwodzić kobietę

Z ziemi dalekiej, pokrewną wojaków co dzidą władają,

Ojcu twojemu na zgubę i miastu i wszemu ludowi,

Wrogom zaś na uciechę, a sobie samemu na hańbę?

Teraz dotrzymać nie zdołasz dzielnemu Menelajowi?

Znałbyś jakiego to męża porwałeś kraśną małżonkę.

Cytra i dary Kiprydy cię teraz obronić nie zdolne,

Ani uroda i włosy gdy tarzać się będziesz w kurzawie.

Ale zaprawdę Trojanie są tchórze, bo jużby cię byli

W szaty kamienne odziali za złe, któregoś nabroił."

Na to mu Aleksander postaci boskiej odrzeknie:

"Kiedyś mnie słusznie wyłajał, Hektorze, nie zaś niesłusznie,

— W tobie albowiem serce jak topór jest niezużyte,

Który się wrzyna do drzewa pod ręką męża, co zręcznie

Belkę na statek obrabia, a pracą w zamachu się ćwiczy;

Takoć i ty masz w sercu nieustraszoną odwagę —

Ty mi zaś Afrodyty złocistej łask nie wymawiaj,

Ani też chciej pogardzać darami bogów świetnemi,

Oni je sami rozdają, a nikt samowolnie nie bierze.

Jeźli zaś chcesz, bym teraz do walki stanął i bitwy,

Innym Trojanom i wszystkim Achajom rozkaż zaprzestać,

Mnie zaś i Menelaja dzielnego w pośrodku postawcie;

Będziem się bić o Helenę i wszystkie skarby zarazem.

Któren zaś z obu zwycięży i w boju mieć będzie przewagę,

Skarby niech wszystkie zabiera, niewiastę zaś do dom prowadzi;

Inni zaś zgodę i wierne przysięgi wykonywając,

W żyznej wy sobie Troi osiądźcie, a ci niech do Argos

Koniorodnego wracają i kobiet uroczych achajskich."

Rzekł, ucieszył się Hektor słyszawszy wielkie to słowo,

I wstąpiwszy do środka szeregi Trojan zatrzymał,

Wpół uchwyciwszy za dzidę, a wszyscy się uspokoili;

Z łuków do niego strzelali Achaje bujnokędzierni,

Strzały na niego kierując i kamieniami rzucając.

Wtedy na cały głos Agamemnon, książe narodów,

"Stójcie Argeie, zawołał, nie ciskaj młodzieży achajska,

Hektor z powiewającym szyszakiem nam chce coś powiedzieć."

Rzekł, ustaje potyczka, lecz oni wszyscy ucichli

Wnet, a pomiędzy obiema stronami Hektor przemawia:

"Teraz Trojanie słuchajcie i łydookuci Achaje,

Słowa Aleksandrosa, co waśń między nami wywołał.

Żąda, by wszyscy Trojanie i całe wojsko achajskie,

Zbroje ozdobne zrzuciwszy, na bujną ziemię złożyli,

On zaś w szranki wyszedłszy i dzielny w boju Menelaj,

Sami się o Helenę i skarby będą rozprawiać.

Któren atoli zwycięży i w boju przewagę mieć będzie,

Skarby niech wszystkie zabierze, niewiastę zaś do dom prowadzi;

Reszta niech zgodę poręczy, i wierne przysięgi wykona."

Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głuchem siedzieli.

Potem się do nich odezwie Menelaj o głosie donośnym:

"Teraz i mnie wysłuchajcie, boć duszę moję najwięcej

Smutek dotyka, a tuszę, iż teraz się w zgodzie rozejdą

Z Trojanami Argeie, tak wiele złego poniósłszy

Z niego powodu i kłótni przez Aleksandra poczętej.

Kogo więc z nas przeznaczenie i śmierci los oczekuje,

Niechaj ginie, a reszta co prędzej się w zgodzie rozejdzie.

Nieście jagnięta; baranek niech biały, a czarna mateczka

Będzie dla ziemi i słońca; innego dla Zewsa pragniemy.

Priama mości tu proście, ażeby sprawdził przysięgi

Sam, niewierni są bowiem i dumni jego synowie,

Żeby też ktoś zbrodniczo przysięgi Diosa nie splamił.

Niestateczne są bowiem umysły u ludzi młodzieńczych,

Kiedy zaś stary do czegoś się weźmie, to w tył i przed siebie

Będzie się patrzał, by dobrze dla każdej strony wypadło."

Rzekł, ucieszyli się wielce Achaje, a także Trojanie,

Mając nadzieję, że wojny zaprzestaną, nieszczęsnej.

W rzędy stawiają rumaki, i sami z wozów zeskoczą,

Zbroje ze siebie zdejmują, na ziemi takowe składając,

Blizko jedni od drugich, bo mało ich miejsca przedziela

Dwoje wysyła natychmiast do grodu Hektor keryksów,

Żeby co prędzej jagnięta przynosić i wezwać Priama.

Zaś Agamemnon potężny od siebie wysyła Talthybia"

Aby szedł do okrętów obszernych i jagnię rozkazał

Przynieść, a tenże usłuchał rozkazu boskiego Atrydy.

Irys do białoramiennej Heleny przybyła z nowiną

W jej bratowej postaci, małżonki Antenorydaja;

Antenora ją syn Helikaon możny posiadał,

Najnadobniejszą z córek Priama Laodyceę,

Ją znajduje w komnacie przędzącą okrycie bogate,

Purpurowe, podwójne, a na niem haftuje zapasy

Trojan, co końmi harcują i miedzią okrytych Achajów,

Którzy z powodu jej samej pod dłońmi Aresa cierpieli.

Blizko stanąwszy rozpocznie o szybkich nóżkach Iryda:

"Chodź-że tu, droga rusałko, byś dzieła przedziwne widziała

Trojan, koni poskromców, i miedzią okrytych Achajów;

Oni, co przedtem w boju łzawego Aresa znosili

Tam na równinie zupełnie wojnie okrutnej oddani,

Teraz w milczeniu spoczęli — bo zaprzestano potyczki —

Wsparci na tarczach, a kopie przy sobie w ziemi zatknęli.

Aleksander atoli i w boju dzielny Menelaj

Dzidy długiemi z powodu ciebie się będą potykać;

Któren atoli zwycięży, za lubą cię pojmie małżonkę."

Słowy takiemi bogini tęsknotę jej słodką pobudzi

W sercu, za pierwszym małżonkiem, ojczyzną i rodzicami,

Wnet zarzuciwszy na siebie namiotkę z tkanki srebrzystej,

Swoję opuszcza sypialnie, łagodne łzy wylewając:

Ale nie sama, lecz za nią służące dwie postępują;

Aithre, Pittea córeczka i wypukłooka Klimena.

Wkrótce przybyły na miejsce, gdzie Skajskie się bramy wznosiły.

Tamże w około Priama, Pantos, a także Tymojtes

Hiketaon i Lampos i Klityj ze szczepu Aresa,

Z Ukalegonem Antenor, obydwaj rozumem dojrzali,

Cała starszyzna narodu na bramach Skajskich zasiedli;

Wskutek starości przestali wojować, lecz byli rajcami,

Szlachetnymi, jak leśne szarańcze, co w lesie cienistym

Na drzewinie usiadłszy, wydają głos przenikliwy;

Takoż i Trojan książęta na bramie wszyscy siedzieli.

Oni ujrzawszy Helenę ku bramie postępującą,

Cicho pomiędzy sobą lotnemi słowy gadają:

"Jakże tu za zło mieć Trojanom i zbrojnym Achajom,

Że dla takiej niewiasty czas długi znoszą przykrości,

Która postacią bogini równa się nieśmiertelnej.

Mimo to chociaż tak piękna, w okrętach niechaj powraca,

Żeby tak nam jak i dzieciom na później zgubą nie była."

Tak rozmawiali, lecz Priam Helenę głosem przywołał:

"Chodźże tu dziecię kochane i bliżej koło mnie usiądź,

Abyś męża pierwszego widziała, przyjaciół i krewnych;

Tyś mi nie zawiniła, wszystkiemu winni bogowie,

Którzy mnie nawiedzili nieszczęsną wojną Achajów;

Teraz mi nazwij owego męża postawy ogromnej,

Cóż to za jeden ten maż Achajski tak wielki i dzielny:

Wprawdzie widzę i innych, co więksi o głowę od niego;

Ale tak urodziwego nigdym na oczy nie widział,

Ani tak znakomitego: na króla zupełnie wygląda."

Jemu Helena w te słowa odrzeknie, boska wśród niewiast:

"Teściu mój drogi, szanowny mi jesteś, lecz lękam się ciebie;

Niechby mi raczej się zgon podobał straszny, nim tutaj

Poszłam za twoim synem i krewnych i dom opuszczając,

Dziecię najdroższe i lube rówieśnic mych towarzystwo.

Ale się stało inaczej i teraz ginę ze smutku.

Teraz ci zaś wytłómaczę o co mnie pytasz i badasz;

Jestto Atreusa syn Agamemnon, pan wiele możny,

Dobry zarówno król jak i dzielny na kopie wojownik.

Byłei on moim dziewierzem niegodnej, zaprawdę tak było!"

Rzekła, a starzec się jeszcze dziwował i znów się odezwie;

"Szczęsny Atrydo ! losu wybrańco z pod gwiazdy szczęśliwej,

Tak że to wielu młodzieży Achajskiej tobie podlega!

Dawniej gdy szedłem wyprawą do Frygii winem obfitej,

Mnóstwo mężów Frygijskich widziałem, szybkimi rumaki

Harcujących, Otrea i bogom równego Mygdona

Wojska, stojące obozem nad Sangaryaja brzegami;

Będąc albowiem z niemi w sojuszu, liczyłem się do nich,

W on dzień gdy amazonki do mężów podobne napadły;

Tyle ich jednak nie było, jak śmiało patrzących Achajów."

Znowu atoli Odyssa ujrzawszy, zapyta staruszek:

"Teraz i tego mi nazwij, córeczko; cóż to za jeden,

Któren od Agamemnona Atrydy o głowę jest mniejszy,

Szerszy atoli w ramieniach i piersią wydaje się tęższym.

Cały jego rynsztunek na żyznej ziemi złożony,

Sam zaś podobnie jak baran szeregi mężów lustruje:

Z trykiem grubowełnistym zaprawdę bym go porównał

Kołującym po stadzie świecących wełną owieczek."

Odpowiedziała mu na to Helena ze szczepu Diosa:

"Ten, to Laerta potomek, przebiegły wielce Odyssei,

Któren z Itackiej krainy skałami sterczącej pochodzi;

Znane mu wszelkie fortele, a cięty rozumem i sprytem."

Wtedy dorzucił do mowy niewiasty roztropny Antenor:

"O! niewiasto, zaprawdę niepłonne słowo wyrzekłaś;

Był albowiem już tutaj niedawno boski Odyssej,

Z twego powodu wysłany, wraz z Menelajem odważnym;

Wtedy ich ugaszczałem i w domu przyjąłem uczciwie,

Powierzchowność i spryt przenikliwy ich obu poznałem.

Kiedy się oni do koła zebranych Trojan wmieszali,

Póki stali Menelaj ramiony silnemi górował,

Gdy zaś usiedli Odyssej wydawał się więcej poważnym,

Potem swojemi podstępy i mowy wikłać poczęli;

Wtedy, zaprawdę, Menelaj pobieżnie tylko przemawiał,

Krótko ale dobitnie, bo niebył on wielemownym,

Ani od rzeczy nie gadał, prócz tego i wiekiem był młodszym.

Kiedy zaś powstał na nogi Odyssej w pomysły obfity,

Stanął i patrzał przed siebie, ku ziemi oczy wlepiwszy,

Berłem zaś ani w tył ani naprzód wcale nie ruszył,

Lecz nieruchomo je trzymał, podobny do człeka prostego;

Rzekłbyś, co mi za mruk i człowiek rozumu płytkiego;

Wtedy dopiero, gdy głosu wielkiego z piersi wydobył,

Słowa zaś gęsto padały jakoby śnieżna zadymka,

Wtedyby żaden człek inny z Odyssem się nie mógł porównać.

My zaś byśmy się jego postaci nietyle dziwili."

Po raz trzeci się stary zapyta Ajasa ujrzawszy:

"Któż zaś znowu ten mąż Achajski wysoki i butny,

Górujący nad wszystkich Argejów ramiony i głową?"

Z powłoczystemi szatami Helena boska odpowie:

"Ten to Ajas potężny, najlepsza zapora Achajów,

Z drugiej zaś strony Idomen, przy Kreteńczykach, podobny

Stoi do boga, a wodze kreteńscy go otaczają.

Wiele go razy ugaszczał Menelaj w boju odważny

W naszem domostwie, gdykolwiek od Krety do nas przybywał.

Teraz i innych Achajów dostrzegam śmiało patrzących,

Dobrze ich znam i każdego z imienia bym nazwać umiała,

Dwóch jednakże przywódzców narodu dojrzeć nie mogę,

Polydewkesa z Kastorem, ten z koni, ów sławny z kułaka,

Moich rodzonych braciszków, bo jedna nas matka rodziła.

Czyżby nie nadciągnęli od Lacedemony uroczej ?

Może przybyli i oni w okrętach po morzu bieżących,

Może już teraz niezechcą z mężami sio w boju potykać

Hańby i wstydu mnogiego, co na mie spada, się bojąc ?"

Tak mniemała, lecz ich już ziemia rodząca pokryła

Właśnie w Lacedemonie ich drogiej ziemi ojczystej.

Nieśli tymczasem keryksy przez miasto przymierza ofiary,

Jagniąt dwoje i wino rzetelne, co ziemia wydała,

W miechu ze skóry baraniej; Idaios keryks, błyszczący

Dzbaniec za sobą przynosi, do tego złociste puhary;

Blizko staruszka stanąwszy takiemi go słowy pobudzi:

"Laomedontyadesie powstawaj, wołają najlepsi

Z Trojan, co końmi harcują i z miedzią okrytych Achajów;.

Żebyś się udał w równinę, by wierne przymierza zawierać,

Aleksandros atoli i w boju dzielny Menelaj

Dzidy długiemi z powodu niewiasty się będą potykać;

Któren atoli zwycięży, kobietę i skarby zabierze;.

Inni zaś zgodę poręczą i wierne przysięgi składając,

My w urodzajnej Troi mieszkajmy, a ci niech do Argos

Koniorodnego wracają i kobiet uroczych Achajskich."

Rzekł; przestraszył się starzec i wraz towarzyszom rozkazał

Konie zakładać; a oni go posłuchali natychmiast.

Wsiadł do powózki Priam i lejce ku sobie pociągnął,

Obok niego Antenor prześliczne zajął siedzenie.

Rącze więc konie w równinę przez Skajską bramę kierują.

Kiedy atoli przybyli pomiędzy Achajów i Trojan,

Z wozu zeszedłszy na ziemię, obfity plon wydającą,

W środku pomiędzy Trojany i Achajami kroczyli.

Zerwał się na ich przybycie wódz mężów, książe Atrydes;

Powstał Odysaej przebiegły, a wnet szlachetni keryksy

Wierne składają przysięgi dla bogów, i wino w kraterach

Zamieszawszy, książętom na ręce wody naleją.

Syn Atrcusa dobywszy rękoma noża ostrego,

Któren zawsze mu wisiał przy wielkiej pochwie od miecza,

Wełnę na głowach baranów oberżnął, a potem keryksy

Między najlepszych z Achajów i Trojan takową rozdzielą:

Ręce do góry podnosząc, Atrydes wezwanie poczyna:

"Zewsie rodzicu przesławny, najwyższy co w Idzie królujesz!

Słońce co wszystko oglądasz, i słyszysz dokładnie o wszystkiem,

Rzeki, ziemio i wy, co ludzi w otchłani będących

Jeszcze po śmierci karzecie za krzywo złożone przysięgi,

"Was przywołuję za świadków, wierności strzeżcie przysięgi.

W razie, że Menelaosa zabije nam Aleksander,

Niechże zachowa Helenę, i skarby wszelakie zabiera,

My zaś do domu wracajmy w okrętach po morzu bieżących;

Jeśli zaś Aleksandra zabije płowy Menelaj,

Wtedy Trojanie Helenę i wszystkie oddadzą klejnoty,

Zaś Argejom wypłacą nagrodę jak się należy,

Żeby z niej mogli korzystać i ludzie co później żyć będą.

Jeśliby zaś mi za winę i Priam i Priama dziatwa

Zadość uczynić nie chcieli, gdy Aleksandros polegnie,

Wtedy i nadal ja będę się bił o nagrodę należną,

Tutaj zostając tak długo, aż wojny wypadek nastąpi."

Rzekł i srogiem żelazem podrzyna karki baranom;

I na ziemi układa drgające jeszcze ofiary,

Tchu pozbawione, bo siłę przecięło ostre żelazo.

Potem złotemi puhary, gdy wina z krateru czerpnęli,

Pokrapiają i bogów, żyjących wiecznie, błagają.

Wtedy się głosy odezwą z pomiędzy Achajów i Trojan:

"Zewsie przesławny, największy i inni bogowie nieśmiertni!

Którzy najpierwsi z nas przeciwko przysiędze zawinią,

Niechże ich mózg na te ziemię wypłynie, jak oto to wino,

Samych, i dzieci, a żony niech obcym będą poddane."

Tak mówili lecz Kronion bynajmniej ich mowy nie słuchał.

Wtedy się Priam Dardanid słowami do nich odezwie:

"Teraz Trojanie słuchajcie i w zbroje okuci Achaje!

Ja się napowrót udaję do Ilion wiatrami owianej,

Nie przeniosę albowiem na sobie oczyma oglądać

Syna drogiego potyczkę z odważnym Menelaosem;,

Tylko jednemu Zewsowi wiadomo i bogom przedwiecznym,

Dla którego z obydwu śmiertelny los przeznaczony".

Rzekł i ułożył w siedzeniu jagnięta mąż bogorodny,

Zajął i sam w niem miejsce i lejce ku sobie pociągnął;

Z boku zaś jego Antenor prześliczne zajął siedzenie.

Razem więc nawróciwszy, do Ilion z powrotem zdążają;

Hektor atoli Priama syn i boski Odyssej

Odmierzają nasamprzód szranki do boju, a potem

Losy przyjąwszy, w szyszaku śpiżowym potrząsną, by wiedzieć,

Któren z nich pierwszy z kolei ma godzić włócznią śpiżową.

Modli się naród i ręce ku bogom podnoszą do góry;

Wtedy się głosy odezwą zpomiędzy Achajów i Trojan:

"Zewsie rodzicu przesławny, najwyższy, co w Idzie królujesz!

Któren do kłótni, co między nimi powstała, dał powód,

Temu daj by zginąwszy, zatonął w domie Hadesa,

Nam zaś użycz i zgody i dotrzymania przysięgi."

Tak się modlili, a Hektor o powiewającym szyszaku

Wtył odwrócony potrząsa; Parysa los wyskakuje.

Oni natenczas siadają rzędami, gdzie stały każdego

Konie o lekkich kopytach i zbroje ozdobne leżały;

Wdziewa więc zbroję na siebie, i cały piękny rynsztunek

Boski Aleksandr, mąż Heleny o pięknych warkoczach.

Koło goleni nasamprzód pasuje szyny stalowe,

Piękne, gwoździkami srebrnemi na kostce zdobione;

Pancerz atoli następnie do piersi przystosowuje,

Lykaona swojego braciszka, był prawie na niego.

Miecz nabijany srebrem, stalowy, na silne zawiesił

Ramię; tarczę nareszcie podnosi dużą i ciężką;

Czoło wyniosłe nakrywa przyłbica wytwornej roboty,

Z grzywą końską a buńczuk od góry groźnie powiewał.

Chwycił za tęgi swój oszczep, co dobrze się dłoni nadawał;

Potem tak samo Monelaj waleczny zbroję przywdziewa.

Ody się tak na uboczu od tłumu przygotowali,

Wystąpili na środek pomiędzy Achajów i Trojan,

Groźnie spoglądając; ogarnął przestrach patrzących

Trojan, co końmi harcują, i miedzią okrytych Achajów.

Wreszcie w pobliżu od siebie na placu zmierzonym stanęli

Potrząsając dzidami i gniewem na siebie pałając.

Pierw Aleksander oszczepem ciągnącym cień poza sobą

Rzucił i w tarczo Atrydy ugodził, gładko wykutą;

Spiżu atoli nic przebił, bo koniec spisy na tarczy

Hartowanej się ugiął. Następnie oręż podnosi

Menelaos Atrydes do ojca Diosa, błagając:

"Daj mi Diosie ukarać onego, co pierwszy mnie skrzywdził,

Aleksandra boskiego, bym dłonią mą go pokonał,

Aby się każden obawiał i z ludzi później żyjących,

Krzywdzić ugaszczającego, co w zaufaniu go przyjął."

Rzekł i zamachem potężnym wypuścił włócznię ogromną

I w Priamidy tarczę ugodził gładko wykutą.

Nawskróś tarczę świecącą przebiła włócznia potężna,

Również i łuski pancerza roboty misternej przeszyła;

Tuż ponad brzuchem i chiton przecięła dzida na wylot:

Tamten się wtedy uchylił, przed śmiercią czarną się chroniąc.

Wtedy Atrydes dobywszy oręża o srebrnem okuciu,

Zamierzywszy się, ciął w sam guzik od hełma; od razu,

W troje i w czworo się klinga rozprysła i z rąk mu wypadła.

Jęknął natenczas Atrydes na niebo spojrzawszy szerokie:

"Zewsie rodzicu, zaprawdę nikt z bogów gorszy od ciebie;

Chciałemci ja Aleksandra za niegodziwość ukarać,

Teraz atoli mi w rękach się szabla złamała, a włócznia

Z dłoni napróżno skoczyła i nawet go zranić nie mogłem."

Rzekł i skoczywszy ku niemu za grzywę od hełma uchwycił;

Szarpnął ku sobie i wlecze go między Achajów zbrojonych

Szyje gładziutką tamtego naszyty ściskał rzemyczek,

Któren pod brodą, zawiązał dla przymocowania szyszaka.

Byłby go wywlókł i tem niezmierną chwałę pozyskał,

Żeby nie była dostrzegła Diosa córa Afrodys;

Ona przerwała rzemyczek z wołu przez moc ubitego,

Próżna więc tylko przyłbica zawisła na dłoni żylastej.

Nią zakręcił dokoła bohater i cisnął pomiędzy

Dobrze zbrojonych Achajów, druhowie ją mili podnieśli.

Natrze powtórnie, koniecznie go pragnąc ubić spiżową

Dzidą, lecz Afrodytę tamtego nagle usuwa

Łacno, boć to bogini, i w gęstej mgle go ukryła,

Potem unosi i sadza w sypialni woniami pachnącej.

Sama zaś idzie by wołać Heleno; zastaje ją właśnie

Na wieżycy wysokiej, a wkoło niej wiele Trojanek.

Ręką za fałdy od sukni przedziwnej chwyciwszy pociągnie,

I w postaci staruszki podeszłej wiekiem przemówi,

Starej prząśniczki; Helenie gdy w Lacedemonie mieszkała

Wełnę czesała puszystą i miłą jej była najwięcej.

W takiej postaci bogini Afrodyta jej rzeknie:

"Za mną idź, Aleksander cię woła, byś do dom wracała.

Siedzi on teraz w sypialni na łożu misternie rzeźbionem,

Świecąc urodą i szaty i nigdybyś nie uwierzyła,

Że dopiero co z boju powraca; lecz jakby do tańców

Się wybierał, lub tańczyć przestawszy, odpoczął na chwilę."

Rzekła i temi słowami wzburzyła jej serce wewnętrznie;

Ona jednakże ujrzawszy bogini szyję prześliczną,

Piersi budzące pragnienie i oczy płomieniem świecące,

Lęka się w duszy, a potem wygłasza słowo i rzeknie:

"Dziwna bogini, dla czegóż mnie pragniesz i teraz uwodzić?

Do któregoż mnie naprzód z grodów o licznych mieszkańcach

Zaprowadzisz, do Frygii, czy też do Meonii uroczej,

Jeśli i tam masz kochanka u ludzi językiem mówiących?

Że Aleksandra boskiego Menelaj obecnie zwyciężył,

I choć znienawidzoną do domu mnie zabrać zamierza,

Z tego powodu więc tutaj przybywasz z radą obłudną?

Osiądźże przy nim samym i boskich zaniechaj zwyczajów,

Niechże już nigdy twa noga nie stanie w Olimpu podwojach,

Tylko nad onym się zawsze rozkwilaj i miej go na pieczy,

Póki cię kiedyś za żonę nie pojmie lub za niewolnicę..

Już ja tam nie powrócę, — zaprawdę by się niegodziło, —

Łoże onemu gotować, bo tylko by później Trojanki

Wszystkie ze mnie szydziły; już dosyć mam smutku, gorzkiego."

Afrodyte bogini odrzecze jej na to zgniewana:

"Drażnić mnie nie śmiej zuchwała, bym w gniewie cię nieopuściła,

Bobym cię znienawidziła, jak dotąd wyłącznie kochałam;

Między obiema stronami zgotuję ja straszne nieszczęścia

Danaom i Trojanom, a ciebie doczeka los ciężki."

Tak mówiła; Helena ze szczepu Diosa się zlękła;

Lice przykrywszy zasłoną ze tkanki srebrzystej odeszła

Milcząc, przed Trojankami ukryta; bogini szła naprzód.

One gdy w Aleksandra mieszkanie wspaniałe wstąpiły,

Zaraz do swojej roboty się obróciły służące,

Ona zaś boska niewiasta na górną wyszła sypialnią.

Afrodyte bogini o słodkim uśmiechu podjąwszy

Miękkie krzesełko, podsuwa jej prosto naprzeciw Parysa;

Tamże usiadła Helena, egidodzierżcy Diosa

Córa, i z odwróconemi oczyma łajała małżonka:

"Powróciłeś z potyczki, bodajbyś zginął na miejscu,

Bohaterowi uległszy, co był moim pierwszym małżonkiem.

Tak się przed tem chwaliłeś, że od Menelaja dzielnego

Będziesz i władzą i dłonią i rzutem oszczepu silniejszym;

Ale ty idź Menelaja śmiałego teraz wyzywać,

Żeby powtórnie z nim w boju się mierzyć; atoli ci radzę,

Byś od tego odstąpił i nadal naprzeciw płowego

Menelaja do boju żadnego i walki nie stawał

Nierozważnie, byś rychło pod jego dzidą nie skonał."

W odpowiedzi jej na to w te słowa Parys odrzecze:

"Nie zakłócaj mi duszy, kobieto, gorzkiemi obelgi.

Prawda że teraz był górą Menelaj z Ateny pomocą,

Kiedyś go ja znów pokonam, bo też mamy bogów za sobą.

Teraz atoli miłości na łożu miękkiem użyjmy;

Nigdy mnie bowiem zaiste pragnienie tak nie ogarnęło.

Nawet i wtedy gdy najpierw z Lacedemony uroczej

Ciebie porwawszy, uniosłem na łodziach po morzu bieżących,

Kiedyśmy w Kranai wyspie się łożem w miłości dzielili,

Także i teraz cię kocham i słodkie mi budzisz pragnienie."

Rzekł i do łoża się zbliżył, a za nim poszła małżonka.

Oni tedy na łożu rzeźbionem odpoczywali.

Lecz Atrydes po tłumach, jak zwierz drapieżny się kręcił,

Czyby też gdzie Aleksandra boskiego przydybać nie zdołał.

Żaden atoli z Trojan lub sojuszników przesławnych,

Menelajowi dzielnemu Aleksandra wskazać nie umiał.

Pewnoby jego z przyjaźni nie skryli, gdy którenby zoczył,

Równie bowiem jak śmierć, był wszystkim znienawidzonym.

Do nich się Agamemnon narodów książe odezwał:

"Teraz Trojanie słuchajcie, Dardany i wy sojusznicy!

Po Menelaja stronie się okazało zwycięztwo,

Zatem oddajcie Argejską Helenę, a z nią i klejnoty,

Niemniej składajcie nagrodę, stosownie jak do was należy,

Żeby z niej mogły korzystać i pokolenia późniejsze."

Tak przemówił Atrydes, pochwala to reszta Achajów.

Koło Diosa bogowie do rady wszyscy zasiedli

Na złocistych podłogach, pomiędzy nimi dostojna

Hebe nektarem częstuje; zaś oni złotemi czarami

Piją jedni do drugich na miasto Trojan się patrząc.

Niezadługo próbuje Kronides Herę podrażnić

Słowy przykremi, więc tak z przycinkiem się do nich odezwie:

"Dwie Menelaja boginie zaprawdę mają na pieczy,

Here Argejska i niemniej Alalkomenejska Athene.

Ale z daleka od niego siedząc patrzeć na niego

Cieszy je; zaś Afrodyte o słodkim uśmiechu bogini

Zawsze tamtemu pomaga, od Kiery go broniąc złowrogiej,

Wyratowała go teraz, gdy sądził że zginąć mu przyjdzie.

Teraz atoli zwycięztwo przy dzielnym jest Menelaju;

My więc obmyśleć musiemy co począć z temi dziełami,

Czy na nowo złowrogą bitwę i wrzawę wojenną

Wzbudzić, czy też do zgody się między niemi przyczynić.

Jeśli się tedy to wszystkim podoba i będzie do smaku,

Niechże i nadal zamieszkan będzie gród Priama króla,

Zaś Helenę Argejska Menelaj do domu prowadzi."

Rzekł, obruszyły się na to i Here i Pallas Athene;

Blizko przy sobie siedziały, Trojanom biedę gotując.

Cicho siedziała Athene i słowa jednego nie rzekła

Sierdząc się na Diosa i passya ją dzika trawiła;

Here zaś gniewu nie mogąc pomieścić w piersi wyrzecze:

"Najstraszliwszy Kronido co to za słowo wyrzekłeś?

Chcesz więc bym nadaremnie, bez celu mą pracę łożyła

Potem oblawszy się z pracy? i moje rumaki zmęczywszy

Wojsko i naród gromadząc na zgubę Priama i dziatwy.

Działaj że; ale my inni bogowie się na to nie zgodzim."

Wielce zgniewany jej na to odrzecze Zeus chmurozbiórca:

"Dziwna! czemże więc tobie i Priam i Priama dziatwa,

Tyle na złość uczynili, że tak pożądasz gorąco

Ilion miasto o domach wspaniałych wyniszczyć do szczętu?

Żebyś ty się dostawszy cło bram i murów obszernych

Na surowo pożarła Priama i Priama dzieci,

Razem z innemi Trojany, twój gniew by się może ukoił.

Róbże jak ci się podoba, by z tego na później nie było

Kłótni lub wielkiej niezgody pomiędzy nami obojgiem.

Ale ci zapowiadam i dobrze to chowaj w pamięci;

Jeśli ja kiedy zapragnę wyniszczyć miasto jakowe,

Zkąd pochodzą mężowie co leżą tobie na sercu,

Żebyś nie hamowała mi gniewu i dała mi spokój:

Teraz na twoje przystałem, choć prawda z niewielką ochotą.

Ile ich bowiem pod słońcem i widnokręgiem gwiaździstym,

Zamieszkałych jest miast przez ludzi na ziemi żyjących,

Z nich najwięcej mi w sercu jest drogą święta Iliona,

Oraz i Priam i naród Priama do kopii dzielnego.

Nigdy mi na ich ołtarzach nie brakło wspólnej biesiady,

Ani też z wina i zwierząt ofiary na cześć mi złożonej."

Rzeknie mu na to Here promiennooka dostojna:

"Mnie najbardziej ze wszystkich są grody trzy ukochane,

Sparta, Argos, i wreszcie Mykena szerokouliczna;

Zburz je sobie, gdy kiedy ci serce do gniewu pobudzą;

Bronić ich wtedy nie myślę, i tobie przeszkadzać niebędę.

Choć bym była niechętną i burzyć nie dozwoliła,

Nic złą wolą nie wskóram, boć wiele jesteś możniejszym.

Ale należy by moje staranie bez celu niebyło;

Boć jam także jest bogiem i ród mi tenże co tobie,

Skryty zaś Kronos mnie spłodził bym była godnością najwyższą,

Tak pochodzeniem, jak również dlatego, że twoją małżonką,

Zowie się, ty zaś wszystkiemi bogami rządzisz wiecznemi.

Zatem sobie nawzajem będziemy ustępowywali.

Baz ja tobie, ty mnie, zaś inni pójdą za nami

Wieczni bogowie; lecz ty co rychło nakaż Athenie,

Niechaj do wrzawy srogiej Achajów i Trojan się wmiesza

Kusząc, ażeby Trojanie przeciwko Achajom przemożnym,

Rozpoczęli zaczepkę i pierwsi złamali przysięgę."

Rzekła; lecz ojciec bogów i ludzi nie był przeciwnym.

Więc do Atheny odrazu w skrzydlate odezwie się słowa:

"Idźże mi zaraz do wojska pomiędzy Achajów i Trojan,

Skusić, ażeby Trojanie przeciwko Achajom przesławnym.

Rozpoczęli zaczepkę i pierwsi złamali przysięgę."

Temi słowami pobudził i tak już ochoczą Athenę;

Wnet ze szczytów Olimpu wysokich puszcza się pędem,

Gwieździe podobna, wysłanej od syna Krona skrytego,

Która przyświeca na znak żeglarzom lub wojsku narodów

Jasno, iskrami licznemi rzucając w swoim pochodzie.

W tej postaci na ziemię spuściwszy się Pallas Athene,

Nagle skoczyła do środka; przejęła trwoga patrzących

Trojan co końmi harcują i miedzią okrytych Achajów.

Wtedy to widząc niejeden się tak do sąsiada odezwie:

"Znowuć i teraz wojna złowroga i wrzawa okrutna

Będzie, albo i zgodę pomiędzy stronami położy

Zeus, co władzę nad wojną pomiędzy ludźmi piastuje."

Tak się niejeden odezwie z pomiędzy Achajów i Trojan.

Ona zaś w męża postaci do zgiełku Trojan się wmiesza,

Antenorydy Pajdoka, tęgiego na dzidy wojaka,

Wyszukując Pandara boskiego, i zdybać go pragnąc.

Lykaonidę silnego, nieskazitelnego znajduje

Stojącego; a przy nim szeregi odważne z tarczami

Wojska, które od nurtów Ajzepa za nim ciągnęło.

Tuż koło niego stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:.

"Czybyś mi teraz zaufał Lykaona synu waleczny?

Żebyś to lotną strzałą ugodzić śmiał Menelaja,

Wszystkim Trojanom uciechę i sławę byś wielką pozyskał,

A najwięcej ze wszystkich dla Aleksandra książęcia.

Pierwszy byś pewno pozyskał od niego dary wspaniałe,

Gdyby on też Menelaja Atreusa syna obaczył,

Twym przeszytego pociskiem na srogi stos złożonego.

Zatem wymierzaj pociskiem na Menelaja dzielnego;

Ślubuj Apollinowi celnemu co z Lykii pochodzi,

Hetatombę wspaniałą poświęcić z owiec wybranych,

Kiedy powrócisz do siebie do grodu Zeloji świętego."

Rzekła Athene i serce nierozważnego skłoniła.

Zaraz odsłania swój łuk utoczony z rogów dzikiego

Kozła, którego sam był kiedyś w piersi ugodził,

Schodzącego ze skały, zoczywszy go na zasadzce,

W piersi go strzelił, a tenże na wznak się na skale przewrócił.

Dłoni szesnaście wysokie mu z głowy rogi wyrosły;

Zręczny robotnik takowe wygładził i zestósował,

Potem obrobił dokładnie i złote spojenie przyczepił.

Naciągnąwszy takowy starannie oparł na ziemi,

Wkoło zaś niego trzymali szlachetni druhowie swe tarcze,

By nie natarli pierwej Achajów synowie waleczni,

Zanimby dobrze na cel mógł wziąść Menelaja Atrydę.

Wtedy on wieko podnosi kołczana i strzałę wybiera,

Nieostrzelaną, pierzastą zwiastuna czarnych boleści;

Wnet do cięciwy dokładnie przykłada strzałę złowrogą,

Apollinowi celnemu co z Lykii pochodzi ślubuje

Hekatombe wspaniałą poświecić z owiec wybranych,

Kiedy powróci do siebie do grodu świętej Zelei.

Potem wspólnie za karb i cięciwę chwyciwszy wołową,

Aż do brodawki cięciwę przysunął, zaś ostrze do łuku.

Wreszcie gdy ściągnął łuk że aż się nagiął do koła,

Prysnął łuk, świsnęła cięciwa, a strzała wyleci

Ostrokończysta, by lotnie się w środek tłumu zapuścić.

Lecz Menelaj u szczęśliwi bogowie pamiętni o tobie,

Wieczni, a córa najpierwsza Diosa co łupy gromadzi,

Która przy tobie stanąwszy śmiertelną strzałę odwróci.

Również i ona takową odbiła od ciała, jak matka

Muchę z dziecięcia odgania, gdy słodkim senkiem spoczywa;

Ona ją w miejsce atoli zwróciła, gdzie sprzączki od pasa

Złote się schodzą, i gdzie podwójnie pancerz się składa.

Strzała raniąca utkwiła w rzemieniu szczelnie dopiętym,

Potem atoli przez pas naszywany ozdobnie przechodzi,

Również i pancerz roboty misternej na wylot przeszywa,

Wreszcie nawiązkę co skórę od rzutu oszczepów osłania,

Ona go głównie chroniła, lecz także ją strzała ruszyła.

Tylko tam koniec strzały wojaka skórę podrasnął;

Czarna zaś krew się niebawem polała z rany otwartej.

Równie jak z Karyi niewiasta lub też z Meonii słoniowe

Kości purpurą nakrapia, na końskich cugli ozdobę;

Złoży je potem w sypialnię, a wieleby jeźdzców pragnęło

Zabrać takowe, lecz one na dar przeznaczone dla króla,

Gwoli rumaków ozdoby jak również na chwałę woźnicy;

Tak Menelaju i tobie się krwią zbroczyły kolana,

Aż do łydek okrągłych i kostek pięknych u spodu.

Wtedy dopiero się zląkł Agamemnon książe narodów,

Kiedy zobaczył krew czarną lejącą się z rany otwartej;

Niemniej się też przestraszył Menelaj w boju odważny;

Lecz gdy sznurek i haczyk od strzały ujrzał na zewnątrz,

Dobra otucha napowrót mu w piersi się obudziła.

Do nich się więc Agamemnon odezwie ciężko wzdychając,

Menelaj a za rękę trzymając; westchnęli druhowie:

"Tobie na śmierć mój bracie kochany przymierze zawarłem,

Postawiwszy samego do walki za nami z Trojany.

Ciebie ranili Trojanie deptając wierne przysięgi.

Próżną, jednakże nie będzie przysięga i jagniąt ofiary

Jakoż i z wina czystego i zaprzysiężone poręki.

Niechby i Olimpijczyk nie zaraz tego dokonał,

Zrobi on swoje i później, a wielu będą na własnych

Głowach karani, a niemniej na żonach a także na dzieciach.

Wszystko to bowiem dobrze przeczuwam i w myśli i w sercu;

Przyjdzie nareszcie dzień kiedy runie Ilion święta,

Priam i cały naród Priama w kopii dzielnego,

Zeus Kronides atoli co rządzi wysoko w eterze,

Sam nad wami wszystkiemi egidą groźną potrząśńie,

Wiarołomstwo karając. Nie będzie to bez swego końca;

Alebym z twego powodu miał żal Menelaju bolesny,

Żebyś poległ i tak swego życia drogę zakończył.

Wstydem okryty bym wrócił do Argos o źródłach ubogich;

(Wnet sobie bowiem przypomną Achaje ziemię ojczystą)

Zostawiając na chwałę Trojanom i Priamowi,

Dziecie Argejskie Helenę; zaś twoję by kości próchniały

W ziemi Trojańskiej złożone, bez końca dzieła wszczętego.

Jeszcze by któren się później przechwalał z Trojan zuchwałych

Wyskakując na grób Menelaja ze sławy głośnego:

"Bodajby tak Agamemnona gniew się na wszystkiem zakończył.

Równie jak teraz nadarmo Achajów szeregi prowadził,

Potem zaś wrócił do domu i lubej ziemi ojczystej,

W próżnych okrętach straciwszy dzielnego brata na wojnie!"

Tak by mówili; a wtedy niech wielka mnie ziemia pochłonie."

Jemu otuchy dodając odezwie się płowy Menelaj:

"Bądź odważnym i wcale się nie bój o naród Achajski.

Nie w śmiertelne miejsce mnie strzała raniła, bo zwierzchu

Chronił mnie pas ozdobny, od spodu zaś dzielnie okuta

Blachą przepaska, dzieło nad którem płatnerz pracował.

Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:

"Bodajby tak się stało o Menelaju mój drogi.

Ranę ci lekarz opatrzy a potem różne przyłoży

Leki, po których ci może sfolgują czarne boleści."

Rzekł i zaraz Talthybia keryxa boskiego zawoła:

"Sprowadź że mi Talthybiu Machaona tutaj co prędzej.,

Syna zacnego Asklepia, lekarza nieskazitelnego,

Niech Menelaja obejrzy bitnego wodza Achajów;

Biegły go jakiś łucznik ugodził strzałą, Trojański,

Albo Lykijski dla siebie na chwałę, lecz nam na żałobę."

Rzekł; usłyszawszy rozkazu się. Keryx wcale nie wzbraniał,

Ale co prędzej do zgiełku pancernych Achajów się puścił,

Za Machaonem dzielnym się oglądając; poznaje

Stojącego, a z nim szeregi zuchwałe z tarczami

Wojska, co za nim z Tryki rodzącej konie dążyło.

Tuż koło niego stanąwszy lotnemi zagadnie go słowy:

"Synu Asklepia przybywaj, bo woła cię król Agamemnon,

Byś Menelaja obejrzał bitnego wodza Achajów;

Biegły go jakiś łucznik ugodził strzałą, Trojański,

Albo Lyjkijski dla siebie na chwałę lecz nam na żałobę."

Tak powiedział i serce do żywa mu w piersi poruszył;

Zatem puszczają się w tłumy szerokim obozem Achajskim.

Kiedy atoli przybyli do miejsca gdzie płowy Menelaj

Leżał zraniony (a przy nim się zgromadzili najlepsi

Wkoło) pomiędzy nich mąż boskiej postaci się wmięszał,

Z pasa przylegającego mu strzałę wyciągnął od razu,

Za wyciągniętą strzałą wylazły ostre haczyki.

Wnet mu i pasa popuścił naszywanego, a spodem

Blachą okutą nawiązkę, płatnerza dzieło misterne.

Obejrzawszy zaś ranę gdzie sroga strzała trafiła,

Wyssał krew i maście gojące na ranę przyłożył

Biegle: Cheiron je ojcu życzliwie kiedyś udzielił.

Podczas — gdy ci Menelaja o głosie donośnym pilnują,

Już nacierają Trojanie w szeregach tarczami okrytych,

Zbroje zaś tamci napowrót przywdziali gotowi do walki.

Wtedy ospałym nie ujrzysz Agamemnona boskiego,

Ani z bojaźni ukrytym, lub nie ochoczym do walki,

Owszem co siła do bitwy zagrzewał dla mężów zaszczytnej.

Konie bowiem i wóz opuścił od miedzi kapiący,

Które mu giermek na stronie oblane potem pilnował,

Ptolemaja Pejrydy potomek, Ewrymed bohater;

Jemu nakazał się trzymać w bliskości, na ten przypadek

Ze mu kolana zesłabną szeregi przebiegającemu;

On zaś pieszo się udał by hufce mężów lustrować.

Szybko jeżdżących Danajów gdy ujrzał ochoczych do walki,

Zatrzymując się przy nich słowami odwagi dodawał:

"Nie ustawajcie Argeje nacierać silnym impetem;

Fałszom albowiem Zews nasz ojciec pomagać nie będzie;

Ale którzy najpierwsi przeciwko przysiędze czynili,

Owych ciała z pewnością żarłoczne sępy rozszarpią;

Lube ich zaś małżonki i niemowlęta maluczkie

Uprowadzimy w okrętach, jak tylko miasto zdobędziem."

Których atoli stroniących przydybał od walki okrutnej,

Tych co zmieściło się łajał pełnemi gniewu słowami:

"Czyliż wam nie wstyd Argeje, wy tchórze, z daleka walczący?

Cóż tak oszołomieni stoicie jakoby koźlątka,

Które po szybkim biegu po długiej równinie usiały,

Zmordowane i żadnej już w piersi siły nie czują?

Oszołomieni zarówno i wy stoicie bez walki.

Chcecież doczekać aż blisko Trojanie dojdą, gdzie statki

Piękne się rozpostarły nad morza sinego wybrzeżem,

Żeby zobaczyć azali was dłonią zasłoni Kronion?"

Tak rozkazy wydając musztruje wojska szeregi;

Wpada na Kreteńczyków, zbrojnemi hufcami przechodząc.

Oni się zwartym szeregiem skupili przy Idomeneju;

Przodem nacierał Idomen, podobny siłą do dzika,

Merion zaś od tyłu prowadził falangi do walki.

Ich Agamemnon zoczywszy ucieszył się, książe narodów,

Zaraz do Idomeneja się z mową odezwie serdeczną:

"Idomeneju najbardziej cię cenię z konnych Danajów,

W boju zarówno, jak niemniej do dzieła każdego innego,

Równie do uczty gdy wino przejrzyste oznakę godności,

Najcelniejsi z Argejów w kraterach mieszane spijają.

Chociaż bowiem powszechnie Achaje bujnokędzierni

Piją tylko do miary, twój kielich zawsze jest pełny,

Jakoż i mój, by łyknąć jak tylko przyjdzie ochota.

Teraz uderzaj do walki, pamiętny dawnej twej sławy".

Rzeknie mu na to w odpowiedź Kretenów naczelnik Idomen:

"Wiernym druhem zaprawdę ci będę na zawsze Atrydo,

Również jako i dawniej przyrzekłem i obiecywałem;

Ale ty innych pobudzaj Achajów bujnokędziernych,

Żeby walczyli co prędzej ponieważ się przeniewierzyli

Męże Trojańscy, lecz śmierć i kara ich później dosięgnie,

Wskutek iż wykroczyli najpierwsi mimo przysięgi."

Rzekł; a dalej postąpił z radością w duszy Atrydes.

Wszedł i na obu Ajaxów przechodząc zbrojne szeregi;

Byli gotowi, a z niemi szła chmara wojska pieszego.

Równie jak czasem na skale stojący pasterz obaczy

Chmurę Zefirem rzuconą, co pędzi po nad wodami;

Jemu co stoi opodal wydaje się czarna jak smoła,

Po nad morzem lecąca, i burze liczne przynosi;

Zląkł się tego widoku, i trzodę w jaskinię zapędził;

Tak z młodzieńcami boskiemi Ajaxem jednym i drugim,

Do straszliwej potyczki się zwarte cisną szeregi,

Sine, sterczące dokoła tarczami i spisy długiemi,

Równie i tych zobaczywszy ucieszył się król Agamemnon,

I zwróciwszy się do nich odezwie się słowy lotnemi:

"Ajaxowie, przewódzcy Argejów miedzią okrytych!

Wam (nie wypada rai nawet pobudzać) rozkazów nie daję,

Sami bo zachęcacie naród by walczył odważnie.

Żeby to Zeusie rodzicu, Apollinie, można Atheno!

Takim duchem odważnym by wszyscy byli przejęci,

Szybko natenczas by miasto Priama króla upadło,

Dłońmi naszemi zdobyte i srogo zniszczeniem skarane".

Rzekłszy to ich pozostawił i znów się do innych obróci.

Wnet mu się Nestor nawinął Pylonów rajca wymowny,

W rzędy wojsko ustawiał i silnie do walki zagrzewał,

Kolo niego Pelagos olbrzymi, Alastor i Chromios

Stali, Chajmon odważny i Bias pasterz narodów.

Konne wojsko na przedzie postawił z taborem i końmi,

Zaś od tyłu piechurów szykuje licznych i dzielnych,

Jako zaporę waleczną w potyczce; najgorszych do środka,

Żeby chociaż niechętnie koniecznie bić się musieli.

Najprzód wojska na wozach napomniał wyraźnym rozkazem,

Konie trzymać na wodzy i w tłumy się nagle nie puszczać.

"Sztuce woźniczej niech nikt i własnej odwadze dufając,

Sam nie wysuwa się naprzód w pragnieniu walki z Trojany,

Ani się cofa, bo tak z pewnością słabsi będziecie.

Jeśli kto z wozu własnego dosięgnie innej powózki,

Niechaj dzida; uderzy, bo wtedy jest siła największa.

Tak zdobywali przodkowie i grody i mury warowne,

Równą w piersiach odwagę i męztwo w sercu chowając".

Tak przepisuje im starzec za dawna bitwy świadomy.

Również i jego zoczywszy ucieszył się król Agamemnon

I do niego zwrócony w skrzydlate odezwie się słowa:

"Żebyć to stary, tak samo, jak w lubem sercu odwaga,

Nogi ci jeszcze służyły, a siłyś miał niezachwiane.

Ale cię dusi starość nam wszystkim wspólna, bodajby

Inny brzemię jej nosił, a tyś do młodszych należał."

Na te słowa mu Nestor Gereński witeź odrzecze:

"Również i ja bym pragnął Atrydo być takim jak wtedy,

Kiedym to w bitwie pokonał Erewtlialiona boskiego.

Ale nie wszystko bogowie zarazem ludziom udzielą;

Byłem ci dawniej młodym, a teraz mi starość doskwiera.

Będę i tak towarzyszył konnicy i dawał rozkazy

Słowem i radą; boć takim jest owoc zaszczytny starości.

Niech dokazuje dzidami ta młodzież, która odemnie

Później się wiele rodziła i własnej siły jest pewna. "

Rzekł; a dalej postąpił z radością w duszy Atrydes.

Syna Peteja spotyka Menestha co końmi harcuje;

Stał, Atheńczycy przy nim świadomi krzyków bojowych;

Ale najbliżej nich Odyssej czekał przebiegły,

Przy nim zaś wcale nie mierne Kefallenów szeregi

Stały, bo nieusłyszały ich wojska jeszcze pobudki,

Świeżo albowiem ze sobą się spotykały falangi,

Trojan koni poskromcew i dzielnych Achajów; czekali

Stojąc, azaliby inny Achajów hufiec nadchodząc,

Trojan zaczepić nie zechciał i pierwszy walkę rozpoczął.

Ich Agamemnon ujrzawszy się zgniewał książe narodów,

I zwróciwszy się do nich w skrzydlate odezwie się słowa:

"O Peteona synu książęcia bogorodnego!

Oraz i ty podstępny co w chytrych celujesz zabiegach,

Czemuż na boku stoicie z bojaźni, na innych czekając?

Toćby wam należało stawając pomiędzy pierwszemi,

Obces naprzeciw piekącej zamieszki odważnie się rzucić;

Do biesiady gdy wołam, to zaraz mnie pierwsi słyszycie,

Kiedy biesiadę dla starszych Achaje przyładujemy.

Miło ci wtedy pieczenie spożywać i gęste kielichy

Wina jak miód słodkiego wychylać ile się zmieści;

Teraz przyjemno wam czekać, chociażby i z dziesięć oddziałów,

Poszło przed wami Achajów by walczyć ostrem żelazem."

Rzeknie mu na to z ponurem spojrzeniem przebiegły Odyssej:

"Cóż to za słowo Atrydo niebacznie z ust twoich wyszło?

Jakto, więc my od walki stroniemy? gdy właśnie Achaje

Podżegamy do walki na Trojan co końmi harcują;

Maszli ochotę, zobaczysz jeżeli ci tak o to chodzi,

Telemacha rodzica pomiędzy pierwszemi do bitwy

Przeciw konnicy Trojańskiej, lecz wszystko to bajesz dziecinnie."

Uśmiechając się na to mu król Agamemnon odrzecze,

Widząc że się obraził i zaraz cofnął swe słowo:

"Laertiadesie od bogów zrodzony Odyssie roztropny!

Wszak cię na prawdę nie łaje i napominać nie myślę;

Przecież ja wiem że w piersi usposobienie życzliwe

Zachowujesz i ze mną też same myśli podzielasz.

Ale ty idź; naprawiemy to później, jeżeli coś złego

Rzekło się teraz; bogowie to wszystko nam udaremnią."

Rzekłszy to jogo zostawił i miedzy innych się udał.

Syna Tydeja spotyka hardego umysłu Diomeda,

Stojącego przy koniach i wozie roboty wytwornej,

Koło zaś niego stał Sthenelos syn Kapaneja.

Z jego widoku był nie rad potężny król Agamemnon,

I zwrócony do niego lotnemi odezwie się słowy:

"Cóż to, synu Tydeja dzielnego co końmi harcuje,

Czemu się kryjesz i patrzysz za szparą pomiędzy hufcami?

Niemiał ci Tydej zwyczaju się tak z bojaźni ukrywać,

Ale przed ulubionemi druhami się z wrogiem potykał,

Jak powiadają ci, co go w dziele widzieli; co do mnie

Anim go widział ni spotkał; lecz mówią że innych przewyższał.

Nie w zamiarze podboju się udał kiedyś w Mykeny,

Tylko w gościnę, by wraz z Polynejkiem naród gromadzić,

Ongi jak mieli uderzyć na święte mury Thebańskie;

Proszą ich bardzo by dano im sojuszników odważnych.

Oni się na to zgodzili przystając na ich żądanie;

Ale się Zews nie przychylił, złowrogie znaki zesławszy.

Kiedy się tedy wybrali i w dalszą drogę ruszyli,

Poszli nad Azop sitowiem obrosły i trawy żyznemi;

Tam Achaje Tydeja wysłali jako posłańca.

W drogę się udał i trafił na Kadmeionów zebranych,

Ucztujących w pałacu Eteoklesa potęgi.

Tamże acz obcy się nie bał Tydej co końmi kieruje,

Będąc sam jeden pomiędzy wieloma Kadmejonami,

Ale do walki na próbę ich wyzwał i w każdej zwyciężył

Bez wysilenia, tak dzielnie mu w pomoc przybyła Athene.

Rozgniewani Kadmeje, co konia ostrogą spinają,

"Wracającemu zasadzkę ukrytą gotują, prowadząc

Pięćdziesięciu młodzianów, a dwóch z nich było na czele,

Majon Chajmonides niebianom dorównywający,

Oraz i syn Ajtafona Polypont wściekły do boju.

Ale i tym przeznaczenie sromotne Tydej zgotował;

Wszystkich zabił, jednego samego do doma odesłał;

Tylko Majona wypuścił, ufając boskim wyrokom.

Takim był Tydej Etolczyk, lecz syn jak widzę się gorszym

Do walczenia urodził, a lepszym o wiele do rady."

Skończył lecz nic mu na to nie odrzekł silny Diomed,

Bo się obawiał nagany książęcia poważanego,

Ale się wmięszał syn Kapaneja głośnego ze sławy:

"Fałszu nie gadaj Atrydo boć dobrze ci prawda wiadoma,

My się szczycim iż wiele od ojców lepsi jesteśmy;

Wszak zdobyliśmy Thebę, warownie o bramach siedmiorgu,

Chociaż nieliczne pod mury Aresa wojsko prowadząc,

Ufni w boskie wyroki i dzielną pomoc Diosa;

Tamci ulegli zgubie na skutek swej niebaczności.

Zatem nie stawiaj mi ojców na równi z naszą zasługą".

Wtedy z ponurem spojrzeniem się ozwał silny Diomed:

"Drogi mój siedź w milczeniu i słowa mojego usłuchaj.

Niemam się o co gniewać na Agamemnona, pasterza

Ludów, że łydookutych Achajów do walki zagrzewa;

Będzie mu bowiem sława przybywać, jeżeli Achaje

Trojan w końcu zwyciężą i świętą Ilionę zdobędą;

Wielką zaś klęskę by poniósł na skutek porażki Achajów.

Zatem do dzieła my obaj zacięcie do walki się bierzmy."

Rzekł i z powózki natychmiast zeskoczył na ziemię z rynsztunkiem;

Groźnie zabrzękła miedź koło piersi książęcia gdy ruszył.

Nawet i nieustraszony by przed nim trwodze się poddał.

Równie jak fala morska naprzeciw głośnego wybrzeża

Kipi gęstemi bałwany, od spodu Zefirem ruszona;

Najprzód z dala na morzu się burzy, atoli następnie

W brzeg uderzywszy gwałtownie zaszumi grzebieniem pienistym,

Skałę do szczętu obtoczy i pianą słoną wybuchnie;

Takoż i gęsto po sobie Danajów się cisną falangi

Bezustannie do walki. Swych ludzi każden prowadzi

Z wodzów; lecz oni spokojnie suwają (że anibyś myślał,

Jako tak liczny naród się zbliża głos w piersi mający)

Milczkiem, lękają się bowiem dowódzców; a koło nich wszystkich

Zbroje świeciły barwiste któremi odziani dążyli.

Zaś Trojanie jak owce w zagrodzie męża bogacza

Nieprzeliczone stanęły, gotowo dać mleko w udoju,

Ustawicznie beczące słuchając głosów jagnięcych,

Również w obozie Trojańskim rozlega się wrzawa szeroko;

Bo nie ten sam u wszystkich był głos i mowa nie jedna,

Ale się język mięszał, bo z różnych stron byli ludzie.

Jednych poruszył Ares, tych znów sowiooka Athene,

Strach i Zgroza i Kłótnia, co wiecznie lubi turbować,

Mordującego męże Aresa druchna i siostra;

Ona z początku malutka się wszczyna, atoli następnie

Głową aż nieba dosięga, stąpając zarazem po ziemi.

Również i wtedy niezgodę powszechną pomiędzy nich rzuci,

Zatapiając się w tłumach i mnożąc mężów stękanie.

Oni w impecie wzajemnym gdy w jedno miejsce się zeszli,

Tarcze ze sobą się zetkną i dzidy i mężów zaciekłość

W miedź uzbrojonych, atoli paiże na środku wypukłe

Jedne z drugiemi się starły i wrzawa się wielka poczęła.

Wtedy się razem i jęki i głosy przewagi mięszały,

Zabijających, ginących, a krew popłynęła na ziemię.

Jak zimowe potoki ze szczytów gór spadające,

Wodę gwałtowną rzucają w dolinę gdzie spadki się łączą

Żygającego źródła, na dół głębokich parowów,

Tak że pasterz na górach z daleka szum ich usłyszy;

Również i za ich zetknięciem poczęły się krzyki i trwoga.

Pierwszy Antyloch porywa Trojanów męża zbrojnego,

Walczącego na przedzie Echepola syna Thalyzia;

W guzik od hełma zdobnego buńczukiem go naprzód uderzył;

W czole uwięzgło i w czaszkę następnie głęboko się wryło

Ostrze spiżowe, ciemnością mu wtedy się oczy pokryły.

Runął zarówno jak wieża w pośrodku okropnej potyczki.

Padającego pochwycił za nogi chwat Elefenor

Chalkodonta, potomek naczelnik Abantów odważnych;

Ciągnie z pod gradu pocisków pragnąc ażeby co prędzej

Zbroje mu zedrzeć, atoli nie długo mu trwała robota.

Trupa gdy bowiem wyciągał, Agenor dzielny zobaczył

Jako mu gdy się nachylił z pod tarczy się żebra odkryły;

Tam kończystym oszczepem go pchnął, osłabły mu członki,

Tak opuściło go życie, a na nim się dzieło prowadzi

Srogie Achajów i Trojan; lecz oni podobnie jak wilki

Nacierają na siebie i mąż się z mężem boruka.

Tam Telamończyk Ajas Anthemia syna ugodził,

W kwiecie żywota młodziana Simeizia, co kiedyś go matka

Z Idy uchodząc powiła nad Simoenta brzegami,

Kiedy z ojcami wybiegła by stada bydła oglądać;

Simoeisem go wtedy nazwano, lecz drogim rodzicom

Niewynagrodził starania i życie mu krótkie ubiegło,

Skonał on bowiem z oszczepu Ajaxa wielkodusznego.

Naprzód gdy szedł ugodził go w piersi powyżej brodawki

Prawej, przeszła na wylot przez ramie dzida śpiżowa.

On zaś jakby topola na ziemię w proch się położył,

Która w nizinie wielkiego bagniska gładko wyrosła,

Aż do samego wierzchu gałązeczkami okryta;

Mąż budujący powózki ją później żelazem błyszczącem

Ściął, by ją nagiąć na sprychy do wytwornego siedzenia,

Ona zaś długo na brzegach strumyka by wyschła poleży.

Tak Simoeisa, syna Anthemia rynsztunku pozbawił

Ajas od boga zrodzony. Na niego Antyfos w ruchomej

Zbroi Priamid się zmierzył oszczepem, gdzie tłumy najgęstsze.

Ale go chybił, zaś Leuka Odyssa druha zacnego,

W przyrodzenie ugodził, gdy trupa wyciągał na stronę;

Wraz z nim runął na ziemię i trup mu z ręki wyleciał.

Złością się w duszy zapalił Odyssej na zgon towarzysza;

W przednie się udał szeregi w świecącą miedź uzbrojony,

Zbliżył się jak najbardziej i gładkim rzucił oszczepem

W koło się obejrzawszy. Trojanie w tył się. cofnęli

Przed rzucającym mężem. Na darmo nie puścił pocisku,

Lecz bękarta Priama Demookonta ugodził,

Który z Abydos był przybył od szybkobieżącej stadniny.

Rozżalony o druha Odyssej go dzidą ugodził,

W skronie, na drugą stronę przez czaszkę przeszyło śpiżowe

Ostrze, a wtedy mu śmierć ciemnością oczy zasłoni.

Runął z łoskotem, a broń i rynsztunek zabrzękły w około.

Pierwsi w szeregach poczęli się cofać i Hektor prześwietny;

Głośno Argeje krzyknęli poległych uprowadzając,

Bardziej do przodu się jeszcze rzuciwszy. Rozgniewał się Fojbos

Na dół z Pergamu się patrząc i głośno zawoła na Trojan:

"Naprzód witezie Trojańscy, nie ustępujcie Argejom

Z pola, boć ani żelazem ni głazem ich skóra okryta,

Aby ich bronić od śpiżu, co skórę w impecie przeszywa.

Wszak nie walczy Achilles Thetydy syn pięknowłosej,

Ale się gryzie w okrętach gniewem co serce mu trawi."

Z miasta ich tak napominał bóg straszny; atoli Achajów

Córa Diosa pobudza przesławna Tritogeneia,

Krocząc między tłumami gdzie ujrzy nieskorych do walki.

Tam przeznaczeniu ulega Diores Amarynkeides;

Ostrym albowiem kamieniem trafiono go w kostkę na prawej

Łydce, od rzutu męża co Thrakijczykami dowodził,

Syna Imbrasa Peroa co z Ajnos wojsko prowadził.

Oba ściągacze i kości mu kamień srogi na miazgę

Skruszył, zaś on się wtedy na wznak na ziemię przewrócił;

Ręce obydwie składając ku druhom lubym zwrócony,

Ducha wyzionął. Peiroos, co trafił ku niemu podskoczył,

Dzidą w brzuch go ugodził, aż jemu wszystkie jelita

Wypłynęły na ziemię, zaś oczy mu zaszły ciemnością.

Pierzchającego Etolczyk Thoas oszczepem dosięgnął

W piersi powyżej brodawki, utkwiło w płucach żelazo.

Zbliżył się Thoas ku niemu i dzidę chwyciwszy donośną

Z piersi ją wydarł a z pochwy dobywszy miecza ostrego,

Ciął go po środku brzucha i tak pozbawił go życia.

Zbroi mu zaś nie odebrał, bo druhy stanęły dokoła

Thracy z wysoką czupryną, z tęgiemi w rękach dzidami;

Oni go chociaż był mężnym, odważnym i dziarsko się trzymał

Odepchnęli od swoich, aż przestraszony się cofnął.

Oni tak obaj w kurzawę runęli blisko przy sobie,

Thraków jeden, a drugi Epejów miedzią okrytych

Wodze naczelni, lecz wielu poległo prócz tego wokoło.

Wtedyby mąż coby nadszedł zapewne dzieła nie zganił,

Gdyby nietknięty i srogiem żelazem nie ugodzony

Pobojowisko przebywał, a wiodła go Pallas Athene,

Wziąwszy za rękę i broniąc od rzutu mnogich pocisków.

Wielu albowiem Achajów i Trojan w ciągu dnia tęgo

Rozciągnięto przy sobie zwróconych twarzą ku ziemi.

Syna Tydeja Diomeda, natenczas Pallas Athene

Duchem i siłą natchnęła, by jaśniał pomiędzy wszystkiemi

Argejami a ztąd mu sława szlachetna urosła.

Z jego szyszaka i tarczy promienił ogień nie zgasły,

Blaskiem do gwiazdy z południa podobny, która najbardziej

Świeci jasnością gdy z fali się Oceanu podnosi.

Takoż od głowy i ramion strzelała mu jasność dokoła;

Ruszył się raźnie do środka gdzie ciżba walczących największa.

Między Trojany się Dares, bogaty i zacny znajdywał,

Kapłan Hefaistosa, co miał przy sobie dwóch synów

Idajosa i Fega do każdej walki sposobnych.

Oni z osobna od innych naprzeciw niemu ruszyli

Stojąc na wozach, lecz on im pieszo czoło postawił.

Kiedy się nacierający na siebie wzajemnie zbliżyli,

Pierwszy Fegej oszczepem cienistym rzucił na niego,

Ale nad lewem ramieniem Tydejdy ostrze świsnęło

Włóczni; nie trafił go wcale; następnie żelazem wymierzył

Syn Tydeja; nadarmo nie puścił z ręki pocisku,

Ale go w środek piersi ugodził i zrucił z powózki.

Wtedy się schronił Idajos i piękne opuszcza siedzenie,

Z braku odwagi, by stanąć w obronie brata co ginął;

Byłby zarówno i on przed Kierą, czarną nie uszedł,

Gdyby Hefaistos nie pomógł i w mgle ukrywszy ratował,

Aby ze wszystkiem stary ciężkiemu nie uległ zmartwieniu.

Wielkodusznego Tydeja syn wtedy zabrawszy powózkę

Druhom takową poruczył, by ją do okrętów odstawić.

Duszy odważnej Trojanie gdy ujrzą synów Dareta,

Tego w ucieczce, tamtego jak leżał martwy przy wozie,

"Wszystkim się dusza wzburzyła, lecz sowiooka Athene

Wziąwszy za rękę namową pobudza srogiego Aresa:

"Ares, Aresie morderco zbroczony, co mury wywracasz!

Czyż nie wypada nam samych zostawić Achajów i Trojan

W bitwie, na kogo też Zeus nasz ojciec zwycięztwo przechyli,

Nam zaś cofnąć się w tył unikając gniewu Diosa?"

Rzekła i wyprowadziła z potyczki srogiego Aresa,

Potem go zaś posadziła nad brzegiem wysokim Skamandra.

Parli Achaje Trojan, i każden do męża się bierze

Z wodzów. Pierw Agamemnon narodów książe z powózki

Alizonów dowódzcę wielkiego Odia wyrzucił;

Włócznią, go bowiem ugodził w plecy gdy ten się odwracał,

W środek pomiędzy ramiona, przez piersi się ostrze dobyło.

Gruchnął o ziemię aż zbroja zabrzękła na nim w upadku.

Faista Idomen atoli, potomka Bora z Meonii,

Zabił, któren przybywał z Tarny o skibie szerokiej.

Jego wyborny kopijnik Idomen oszczepem ogromnym,

Pchnął włażącego na wóz i w prawe ramie ugodził;

Zwalił się z wozu i wtedy go cień śmiertelny ogarnął.

Zbroje mu szybko porwali druhowie Idomeneja.

W łowach atoli biegłego Skamandria, Strofia potomka,

Wziął na kończystą dzidę, Atrejdes dzielny Menelaj,

Myśliwego dzielnego; uczyła go sama Artemis

Łowów na zwierza każdego co w lasach górzystych się chowa.

Ale Artemis ciesząca się łukiem go nie ochroniła,

Ani też celne pociski, któremi się dawniej odznaczał;

Owszem kopijnik wyborny Atreusa syn Menelaoa,

Pierzchającego z miejsca ugodził w plecy oszczepem,

W środek pomiędzy ramiona, piersiami się ostrze dobyło.

Gruchnął o ziemię aż zbroja zabrzękła na nim gdy padał.

Syna Ferekla Tektona Merionej życia pozbawił,

Armonidy, co każdy kunsztowny wyrób rękoma

Wykonywał. Lubiła go bardzo Pallas Athene,

On też Alexandrowi okręty gładkie wycinał,

Złego wszelkiego początek, bo zgubę Trojanom przyniosły,

Jakoż i jemu gdyż boskich wyroków poznać nie umiał.

Jego Merion gdy w szybkiej pogoni nareszcie dosięgnął,

W prawą pchnął go pachwinę a dzida przeszyła na wylot

Pęcherz i tuż nad krokiem pod kością na wierzch się dobyła.

Z jękiem padł na kolana, śmiertelna go ciemność ogarnie.

Antenora potomka Pedaja, Meges pokonał;

Był on bękartem, lecz boska Theano go dobrze chowała,

Równo z dziećmi drogiemi, by małżonkowi dogodzić.

Jego wyborny kopijnik Fylojdes blisko podchodząc,

Srogim oszczepem ugodził pod głowę w karku zagięcie;

Przeszło zębami żelazo i język mu spodem ucięło.

Runął w kurzawę i mroźne żelazo rękami uchwycił.

Hypsenora boskiego Ewajmonides Erypil,

Dolopidę hardego zaczepił, któren Skamandra

Był kapłanem wybranym, i bosko czczony od ludu;

Jego tedy Erypil, syn Ewajmona przesławny,

Przodem uciekającego dogonił i w ramie trafiwszy,

Jednym zamachem szabli mu dzielną obciął prawicę.

Ręka zbroczona na ziemię upadła, zaś oczy oboje

Purpurowa zajęła śmierć i Mojra przemożna.

Ciężko się tak ucierali w pośrodku bitwy okrutnej.

Poznać atoli niemożna do których Tydejda należał,

Czyli się w mięszał w Achajskie, albo też w Trojan szeregi.

Rzucał się bowiem w równinie podobny do rzeki "wezbranej

Wody śnieżnemi, co w bystrym przebiegu tamy rozrywa;

Dłużej utrzymać nie mogą zapory co bieg jej ścieśniają,

Ani wstrzymają zagrody od sadów bujno zarosłych

W nagłym pochodzie, gdy Zeusa ulewa lunie na ziemię;

Wiele zaś pracy młodzieży w szalonym pędzie pustoszy;

Tak i pod ręką Tydejdy waliły się gęste szeregi

Trojan co placu dotrzymać nie mogli choć byli tak liczni.

Ledwo go syn Lykaona waleczny w tłumie rozpoznał,

Gdy po równinie się miotał i hufce przed sobą rozbijał,

Zaraz przeciwko Tydejdzie łuk obłączasty skierował;

Trafił nacierającego i w prawe go ramie ugodził,

W samo złożenie pancerza; świsnęła strzała złowroga

I na wylot przeszyła aż krew na zbroję trysnęła.

Na to zawołał donośnie syn Lykaona waleczny:

"Naprzód o dzielni Trojanie co konia ostrogą spinacie,

Najdzielniejszy albowiem z Achajów jest ranny, nie sądzę,

Żeby na długo wytrzymał groźnego pocisku, jeżeli

Prawda, że tu mnie z Lykii sprowadził syn możny Diosa. "

Chełpił się tak; lecz strzała polotna tamtego nie zmogła,

Ale się zwrócił i wprost rumaków i wozu stanąwszy,

Rzeknie pospiesznie te słowa do syna Kapana Sthenela:

"Drogi mój Kapanejadzie, powstań i wyskocz z powózki,

Abyś mi gorżką strzałę z ramienia wyciągnąć potrafił. "

Tak powiedział; Sthenelos wyskoczył z wozu na ziemię,

Przy nim stanął i strzałę co ramię przeszyła wyciągnął;

Krew buchnęła z pod zbroi misternie z łuski plecionej.

Wtedy błagając przemawia Diomed o głosie donośnym:

"Słuchaj mnie egidodzierżcy Diosa córo przemożna!

Jeśliś kiedy, czy ojcu, czy mnie pomagała życzliwie

W bitwie okrutnej, to dzisiaj bądź znowu życzliwą Atheno;

Daj mi ugodzić wojaka, i trafić go moim oszczepem,

Który mnie rzutem uprzedził i teraz chełpi się mówiąc,

Jako już dłużej oglądać światłości słonecznej nie będę."

Tak błagając się modlił; słyszała go Pallas Athene,

Członki mu lekkie uczyni i nogi i ręce od góry;

Potem zaś blisko stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:

"Miej odwagę Diomedzie do walki przeciwko Trojanom;

Wlałam ci bowiem do serca ojcowskie, nieustraszone

Męztwo, jak było Tydeja witezia co tarczą potrząsał.

Z oczów ci zdjęłam powłokę, co przedtem na nich zawisła,

Abyś dobrze rozpoznał pomiędzy bogiem a mężem.

Gdyby zaś któren z bogów się zjawił by z tobą się mierzyć,

Tedy z bogami wiecznemi do walki się nie waż wystąpić,

Z żadnym; jeżeliby zaś Afrodyte córa Diosa

Przyszła do walki, natenczas podraśnij ją ostrem żelazem."

Tak powiedziawszy odeszła niebieskooka Athene.

Zaś Tydejda ponownie do pierwszych się wmięszał szeregów;

Jeśli już przedtem się w sercu zapalał by walczyć z Trojany,

To mu nateraz potrójnie odwagi przybyło, podobnie,

Jak ten lew co go pasterz, pilnując owiec wełnistych

Zranił, gdy tenże przeskoczył zagrodę, lecz zabić nie zdołał;

Siłę w nim owszem rozbudził i później już trzody nie bronił,

Tylko się ukrył w oborze, owieczki samopas pierzchają,

Póki ściśnięte przy sobie nie legły wszystkie zabite,

Rozjuszony zaś tamten z głębokiej wyskoczył zagrody;

Z takim zapałem się rzucił na Trojan silny Diomed.

Tam Astynoja porywa i wedza narodów Hypeira;

Tu śpiżokutym oszczepem ugodził jednego w brodawkę,

Mieczem ogromnym drugiego w obojczyk ciął przy ramieniu,

Tak że rozplatał ramię od karku i na dół przez plecy.

Tych opuściwszy dogonił Abanta i Polyejda,

Eurydamanta synów staruszka co sny wypowiadał;

Nie wytłómaczył im stary ich snów gdy szli na wyprawę,

Obu ich bowiem przemożny Diomed rynsztunku pozbawił.

Potem Thoona i Xantha, Fainopa synów zaczepił;

Obaj się późno rodzili, on smutną zużyty starością,

Syna innego nie spłodził by mienie przy nim zostawić.

Tamże ich w boju pokonał i życie drogie odebrał

Obum Diomed, zaś ojcu zostawił żałobę i smutek,

Już ich bowiem żyjących nie przyjął z powrotem po wojnie,

Boczni zaś krewni majątek pomiędzy sobą rozdzielą.

Tamże pochwycił dwóch synów Priama Dardanidesa,

Echemona i Chromia, siedzących w jednej powózce;

Równie jak lew co się rzuci pomiędzy bydło i skręci

Kark jałówce lub cielcu, gdy w gęstych się pasą zagajach;

Tak ich obydwóch wyrzucił z powózki Tydeja potomek,

Srogo i przeciw ich woli a potem ich obdarł ze zbroi;

Konie zaś druhom powierzył, by pędzić takowe ku nawom.

Jego ujrzawszy Aeneasz gdy łamał mężów szeregi,

Ku walczącym się udał gdzie dzidy sterczały najgęściej,

Siedząc za boskim Pandarem czy jegoby gdzie nie wypatrzył.

Lykaonidę dzielnego nieskazitelnego wyszukał;

Tuż koło niego stanąwszy odezwie się z mową do niego:

"Gdzież twój łuk Pandarze i strzały pierzaste, gdzie sława?