Iliada
μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
Gniew mi opiewaj bogini, Peleusa syna, Achilla
οὐλομένην, ἣ μυρί' Ἀχαιοῖς ἄλγε' ἔθηκε,
Zgubny, który tak wiele nieszczęścia przysporzył Achajom;
πολλὰς δ' ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προί̈αψεν
Wiele szlachetnych dusz bohaterów do Hada wyprawił,
ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
Ciała ich zaś na pastwę psom i ptakom drapieżnym
οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διὸς δ' ἐτελείετο βουλή,
Wszystkim porozrzucał (tak chciały Zeusa wyroki);
ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
Odkąd w gniewie zaciętym naprzeciw siebie stanęli,
Ἀτρεί̈δης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.
Książę narodów Atrydes i boski wojownik Achilles.
τίς τ' ἄρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι;
Którenże z bogów ich obu do gniewu na siebie pobudził?
Λητοῦς καὶ Διὸς υἱός: ὃ γὰρ βασιλῆϊ χολωθεὶς
Lety i Zeusa syn. On bowiem na króla zagniowan,
νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὄρσε κακήν, ὀλέκοντο δὲ λαοί,
Zesłał choroby zjadliwe na wojska, padały narody,
οὕνεκα τὸν Χρύσην ἠτίμασεν ἀρητῆρα
Przeto że Chryza kapłana Atrydes nie uszanował.
Ἀτρεί̈δης: ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Chryzes albowiem przybył do szybkich okrętów Achajskich,
λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τ' ἀπερείσι' ἄποινα,
Wyzwolenia swej córki żądając za wykup ogromny,
στέμματ' ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος
Wieniec w dal godzącego Apollina w rękach na berle
χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς,
Złotem podnosząc, i wszystkich Achajów błagać poczynał;
Ἀτρεί̈δα δὲ μάλιστα δύω, κοσμήτορε λαῶν:
Głównie zaś obu Atrydów rządzących licznemi narody:
Ἀτρεί̈δαι τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί,
Atrydowie i wszyscy Achaje na łydach okuci,
ὑμῖν μὲν θεοὶ δοῖεν Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
Niech wam bogi, mieszkańcy Olimpu gmachów dozwolą
ἐκπέρσαι Πριάμοιο πόλιν, εὖ δ' οἴκαδ' ἱκέσθαι:
Zniszczyć gród Priamowy i zdrowo do domu powrócić;
παῖδα δ' ἐμοὶ λύσαιτε φίλην, τὰ δ' ἄποινα δέχεσθαι,
Miłe zaś dziecię mi moje wyzwólcie, przyjmijcie zań okup,
ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.
Zeusa potomka szanując Apollina w dal godzącego."
ἔνθ' ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ
Wtedy wszyscy Achaje dobremi słowy radzili,
αἰδεῖσθαί θ' ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα:
Żeby kapłana szanować i wykup odebrać bogaty;
ἀλλ' οὐκ Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ,
Na to jednakże nie przystał Atreusa syn Agamemnon,..
ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ' ἐπὶ μῦθον ἔτελλε:
Lecz ze złością odesłał i rozkaz gwałtowny dorzucił:
μή σε γέρον κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω
"Bodajbym ciebie o starcze przy łodziach głębokich nie zdybał
ἢ νῦν δηθύνοντ' ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα,
Błąkającego sio tutaj, bądź później powracającego,
μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο:
Nic nie wskórałbyś berłem i wieńcem boga twojego.
τὴν δ' ἐγὼ οὐ λύσω: πρίν μιν καὶ γῆρας ἔπεισιν
Córki zaś twej nie wypuszczę, aż zestarzeje się u mnie,
ἡμετέρῳ ἐνὶ οἴκῳ ἐν Ἄργεϊ τηλόθι πάτρης
W naszej siedzibie Argijskiej, daleko ziemi ojczystej.
ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν:
Tam koło przędzy się krzątać i łoże dzielić me będzie.
ἀλλ' ἴθι μή μ' ἐρέθιζε σαώτερος ὥς κε νέηαι.
Teraz mnie dłużej nic drażnij, bo lepiej dla ciebie, byś wracał."
ὣς ἔφατ', ἔδεισεν δ' ὃ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ:
Skończył, uląkł się starzec, rozkazu wysłuchał i milcząc
βῆ δ' ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης:
Uszedł ku morza brzegowi, gdzie fala groźnie szumiała.
πολλὰ δ' ἔπειτ' ἀπάνευθε κιὼν ἠρᾶθ' ὃ γεραιὸς
Oddaliwszy się, błagał usilnie Apollina swego
Ἀπόλλωνι ἄνακτι, τὸν ἠύ̈κομος τέκε Λητώ:
Pana, którego zrodziła o pięknych Leto warkoczach:
κλῦθί μευ ἀργυρότοξ', ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας
"Słuchaj mnie srebrnołuczysty, co Chryzę trzymasz w opiece,
Κίλλάν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις,
Takoż i Killę wspaniałą i silnie rządzisz w Tenedzie.
Σμινθεῦ εἴ ποτέ τοι χαρίεντ' ἐπὶ νηὸν ἔρεψα,
Sminthej! azali kiedy świątynię ci miłą pokryłem,
ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί' ἔκηα
Albo tłuste z baranów i wołów udźce spaliłem
ταύρων ἠδ' αἰγῶν, τὸ δέ μοι κρήηνον ἐέλδωρ:
Tobie na cześć, więc teraz wypełnij moje życzenie,
τίσειαν Δαναοὶ ἐμὰ δάκρυα σοῖσι βέλεσσιν.
Abyś twojemi pociski me łzy na Danaach pomścił. "
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων,
W takich słowach się modlił, usłuchał go Foibos Apollon.
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ,
Rozgniewany ze szczytu Olimpijskiego się spuszcza;
τόξ' ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην:
Łuk na ramieniu zawiesił i kołczan szczelnie zamknięty.
ἔκλαγξαν δ' ἄρ' ὀϊστοὶ ἐπ' ὤμων χωομένοιο,
Strzały świstały na barkach rozjątrzonego Apolla,
αὐτοῦ κινηθέντος: ὃ δ' ἤϊε νυκτὶ ἐοικώς.
Gdy się z miejsca poruszył do czarnej nocy podobny.
ἕζετ' ἔπειτ' ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δ' ἰὸν ἕηκε:
Usiadł opodal okrętów i strzały pomiędzy nie puścił;
δεινὴ δὲ κλαγγὴ γένετ' ἀργυρέοιο βιοῖο:
Wtedy z łuku srebrnego się rozległ dźwięk przeraźliwy.
οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς,
Muły i psy szybkonogie nasamprzód wziął sobie na cel,
αὐτὰρ ἔπειτ' αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς
Ale gdy później na ludzi śmiertelne strzały skierował,
βάλλ': αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί.
Gęste widziano stosy, na których ciała palono.
ἐννῆμαρ μὲν ἀνὰ στρατὸν ᾤχετο κῆλα θεοῖο,
Całe dni dziewięć na wojsko padały boga pociski;
τῇ δεκάτῃ δ' ἀγορὴν δὲ καλέσσατο λαὸν Ἀχιλλεύς:
W dniu dziesiątym Achilles powołał wojska na radę,
τῷ γὰρ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη:
W duszy go bowiem natchnęła Hero o śnieżnych ramionach;
κήδετο γὰρ Δαναῶν, ὅτι ῥα θνήσκοντας ὁρᾶτο.
Zdjęta litością na widok smutnego Danajów konania.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν ἤγερθεν ὁμηγερέες τε γένοντο,
Gdy się zeszli na radę i wszyscy gromadnie stanęli,
τοῖσι δ' ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Prędki w biegu Achilles powstawszy, do nich przemówił:
Ἀτρεί̈δη νῦν ἄμμε παλιμπλαγχθέντας ὀί̈ω
"Sądzę Atrydo, że teraz nie osiągnąwszy zamiaru,
ἂψ ἀπονοστήσειν, εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν,
Wracać będziem zmuszeni, jeżeli śmierci ujdziemy,
εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμός τε δαμᾷ καὶ λοιμὸς Ἀχαιούς:
Naraz bowiem choroby i wojna niszczą Achajów:
ἀλλ' ἄγε δή τινα μάντιν ἐρείομεν ἢ ἱερῆα
Trzeba jednakże zapytać wróżbity albo kapłana,
ἢ καὶ ὀνειροπόλον, καὶ γάρ τ' ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν,
Albo tłómacza snów (boć sny od Zeusa pochodzą),
ὅς κ' εἴποι ὅ τι τόσσον ἐχώσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
Niech wyrokuje, dlaczego Foibos Apollon się gniewa,
εἴτ' ἄρ' ὅ γ' εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται ἠδ' ἑκατόμβης,
Czy z powodu jakiego szlubu, czy hekatomby,
αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων
Może i pragnie ofiary wybranych owiec i kozłów,
βούλεται ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.
Gdyby ją przyjął, możeby nieszczęście od nas odwrócił."
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο: τοῖσι δ' ἀνέστη
Tak przemówiwszy usiadł, a Kalchas głos po nim zabrał,
Κάλχας Θεστορίδης οἰωνοπόλων ὄχ' ἄριστος,
Syn Testora, co wróżył najlepiej z ptactwa polotu.
ὃς ᾔδη τά τ' ἐόντα τά τ' ἐσσόμενα πρό τ' ἐόντα,
Wiedział on dobrze co było, co jest i później nastąpi,
καὶ νήεσσ' ἡγήσατ' Ἀχαιῶν Ἴλιον εἴσω
On to okręty Achajskie do Ilion kiedyś wprowadził
ἣν διὰ μαντοσύνην, τήν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων:
Z daru wieszczego pomocą, którego udzielił Apollon;
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Dobrze myślący, rozważnie przemówił do nich i radził:
ὦ Ἀχιλεῦ κέλεαί με Διὶ̈ φίλε μυθήσασθαι
"Żądasz odemnie Achillu, w łasce u bogów będący,
μῆνιν Ἀπόλλωνος ἑκατηβελέταο ἄνακτος:
Wytłumaczenia, gniewu Apollina w dal godzącego.
τοὶ γὰρ ἐγὼν ἐρέω: σὺ δὲ σύνθεο καί μοι ὄμοσσον
Powiem ci tedy uważaj, lecz uroczyście obiecaj
ἦ μέν μοι πρόφρων ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀρήξειν:
Chętnej gdy będzie potrzeba i w mowie i w czynach pomocy.
ἦ γὰρ ὀί̈ομαι ἄνδρα χολωσέμεν, ὃς μέγα πάντων
Sądzę albowiem, że gniewać się będzie ów mąż, co potężnie
Ἀργείων κρατέει καί οἱ πείθονται Ἀχαιοί:
Rządzi narodem Argejskim i w ryzie trzyma Achajów.
κρείσσων γὰρ βασιλεὺς ὅτε χώσεται ἀνδρὶ χέρηϊ:
Zawsze bo górą jest król, gdy się gniewa na człeka biednego.
εἴ περ γάρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ,
Chociażby bowiem i wybuch powstrzymał na chwilę obecną,
ἀλλά τε καὶ μετόπισθεν ἔχει κότον, ὄφρα τελέσσῃ,
W sercu jednakże zachowa swój żal i zemści się z czasem;
ἐν στήθεσσιν ἑοῖσι: σὺ δὲ φράσαι εἴ με σαώσεις.
Powiedz mi zatem na pewno, że bronić będziesz w potrzebie."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź najszybszy biegiem Achilles:
θαρσήσας μάλα εἰπὲ θεοπρόπιον ὅ τι οἶσθα:
"Możesz mi z dobrą otuchą wiadomy ci wyrok ogłosić.
οὐ μὰ γὰρ Ἀπόλλωνα Διὶ̈ φίλον, ᾧ τε σὺ Κάλχαν
Na ulubieńca Diosa Apolla Kalchasie przyrzekam,
εὐχόμενος Δαναοῖσι θεοπροπίας ἀναφαίνεις,
Pod którego wezwaniem Danajom wróżby objawiasz,
οὔ τις ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο
Iż za życia mojego i póki na ziemię spoglądam,
σοὶ κοίλῃς παρὰ νηυσί βαρείας χεῖρας ἐποίσει
Nikt przy obszernych okrętach na ciebie ręki nie wzniesie
συμπάντων Δαναῶν, οὐδ' ἢν Ἀγαμέμνονα εἴπῃς,
Z wszystkich Danajów, chociażbyś i Agamemnona mi nazwał,
ὃς νῦν πολλὸν ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι.
Który się chełpi, że wszystkich Achajów o wiele przewyższa."
καὶ τότε δὴ θάρσησε καὶ ηὔδα μάντις ἀμύμων:
Ośmielony się wtedy odezwał wróżbita szanowny:
οὔ τ' ἄρ ὅ γ' εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται οὐδ' ἑκατόμβης,
"O szlub jemu nie chodzi, ani też o hekatombę,
ἀλλ' ἕνεκ' ἀρητῆρος ὃν ἠτίμησ' Ἀγαμέμνων,
Ale z powodu kapłana, którego Atrydes obraził,
οὐδ' ἀπέλυσε θύγατρα καὶ οὐκ ἀπεδέξατ' ἄποινα,
Bo mu córki nie oddał, a wykup za nią odrzucił;
τοὔνεκ' ἄρ' ἄλγε' ἔδωκεν ἑκηβόλος ἠδ' ἔτι δώσει:
Zdala dosięgający dlatego ukarał i nadal
οὐδ' ὅ γε πρὶν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἀπώσει
Ścigać będzie. Nie prędzej Danajów od klęski uwolni,
πρίν γ' ἀπὸ πατρὶ φίλῳ δόμεναι ἑλικώπιδα κούρην
Zanim wypukłooką dziewicę się ojcu nie odda,
ἀπριάτην ἀνάποινον, ἄγειν θ' ἱερὴν ἑκατόμβην
Darmo i bez okupu, ofiary należne odbywszy
ἐς Χρύσην: τότε κέν μιν ἱλασσάμενοι πεπίθοιμεν.
W Chryzie; takim sposobem przebłagaćbyśmy go mogli."
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο: τοῖσι δ' ἀνέστη
Takie wyrzekłszy zdanie, usiadł, a powstał do mowy
ἥρως Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Dzielny Atreusa syn, Agamemnon pan wiele możny,
ἀχνύμενος: μένεος δὲ μέγα φρένες ἀμφιμέλαιναι
Rozjuszony, bo gniewem nabrało mu serce wokoło
πίμπλαντ', ὄσσε δέ οἱ πυρὶ λαμπετόωντι ἐί̈κτην:
Czarno zalane, zaś oczy jak płomień iskrami sypały.
Κάλχαντα πρώτιστα κάκ' ὀσσόμενος προσέειπε:
Najprzód Kalchasa zmierzywszy spojrzeniem złośliwem zagadnął:
μάντι κακῶν οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας:
"Wieszczu nieszczęsny zaprawdę, nigdyś mi dobrze nie wróżył
αἰεί τοι τὰ κάκ' ἐστὶ φίλα φρεσὶ μαντεύεσθαι,
Tylko nowiny złowrogie miło ci jest zapowiadać,
ἐσθλὸν δ' οὔτέ τί πω εἶπας ἔπος οὔτ' ἐτέλεσσας:
Ale dobrego słowa nie rzekłeś ani dopełnisz;
καὶ νῦν ἐν Δαναοῖσι θεοπροπέων ἀγορεύεις
Również i teraz, gdy bogów Danajom wolę tłómaczysz,
ὡς δὴ τοῦδ' ἕνεκά σφιν ἑκηβόλος ἄλγεα τεύχει,
Twierdzisz, jakoby dlatego Apollon klęski gotował,
οὕνεκ' ἐγὼ κούρης Χρυσηί̈δος ἀγλά' ἄποινα
Bo za córkę Chryzea okupu przyjąć nie chciałem,
οὐκ ἔθελον δέξασθαι, ἐπεὶ πολὺ βούλομαι αὐτὴν
Chociaż i wspaniałego; zapewne, bo dużo mi milej
οἴκοι ἔχειν: καὶ γάρ ῥα Κλυταιμνήστρης προβέβουλα
W domu ją mieć; gdyż nawet nad Klytemnestrę przekładam,
κουριδίης ἀλόχου, ἐπεὶ οὔ ἑθέν ἐστι χερείων,
Towarzyszkę młodości, bo w niczem jej nie ustępuje,
οὐ δέμας οὐδὲ φυήν, οὔτ' ἂρ φρένας οὔτέ τι ἔργα.
Ani kibicią i kształtem, lub sercem i pracą, wytworną.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἐθέλω δόμεναι πάλιν εἰ τό γ' ἄμεινον:
Mimo to gotówem oddać, jeżeli to ma być zbawienniej,
βούλομ' ἐγὼ λαὸν σῶν ἔμμεναι ἢ ἀπολέσθαι:
Pragnąc dobra narodu, a nie by marnie zaginął.
αὐτὰρ ἐμοὶ γέρας αὐτίχ' ἑτοιμάσατ' ὄφρα μὴ οἶος
Przeto mi zaraz gotujcie nagrodę zaszczytu, bym jeden
Ἀργείων ἀγέραστος ἔω, ἐπεὶ οὐδὲ ἔοικε:
Z między Argejów bez chwały nie został, boć tak nie przystoi.
λεύσσετε γὰρ τό γε πάντες ὅ μοι γέρας ἔρχεται ἄλλῃ.
Wszyscy bowiem widzicie, że minął mnie dar przynależny."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles boski najszybszy:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε φιλοκτεανώτατε πάντων,
"Sławny Atrydo ze wszystkich najwięcej chciwy majątku,
πῶς γάρ τοι δώσουσι γέρας μεγάθυμοι Ἀχαιοί;
Zkądże ci wielkoduszni Achaje nagrodę wynajdą?
οὐδέ τί που ἴδμεν ξυνήϊα κείμενα πολλά:
Nigdzie bowiem nie widzim, by łupy zebrane leżały;
ἀλλὰ τὰ μὲν πολίων ἐξεπράθομεν, τὰ δέδασται,
Ale co w miastach zebrano już rozdzielonem zostało,
λαοὺς δ' οὐκ ἐπέοικε παλίλλογα ταῦτ' ἐπαγείρειν.
Żądać od wojska nie możesz, by lupy nanowo znosiło;
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν τήνδε θεῷ πρόες: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Owszem bogowi ja teraz odeszlej, a za to Achaje
τριπλῇ τετραπλῇ τ' ἀποτείσομεν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
Trzykroć czterykroć nagrodzą, gdykolwiek dozwoli nam Kronid
δῷσι πόλιν Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι.
Dobrze warowną siedzibę Trojańską zburzyć do szczętu."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Agamemnon potężny mu rzeknie na to w odpowiedź:
μὴ δ' οὕτως ἀγαθός περ ἐὼν θεοείκελ' Ἀχιλλεῦ
"Nie tak, chociażeś dzielnym Achillu do bogów podobny
κλέπτε νόῳ, ἐπεὶ οὐ παρελεύσεαι οὐδέ με πείσεις.
W pole mnie wyprowadzisz i chytrą ubiegniesz namową.
ἦ ἐθέλεις ὄφρ' αὐτὸς ἔχῃς γέρας, αὐτὰρ ἔμ' αὔτως
Pragniesz zachować twój dar, a ja mam gołym pozostać
ἧσθαι δευόμενον, κέλεαι δέ με τήνδ' ἀποδοῦναι;
Z tego, co mi się należy wyzutym, i żądasz bym oddał?
ἀλλ' εἰ μὲν δώσουσι γέρας μεγάθυμοι Ἀχαιοὶ
Albo mi hojni Achaje nagrodę zaszczytu wyznaczą,
ἄρσαντες κατὰ θυμὸν ὅπως ἀντάξιον ἔσται:
Zgodnie z mojem życzeniem, by równoważyła się ceną,
εἰ δέ κε μὴ δώωσιν ἐγὼ δέ κεν αὐτὸς ἕλωμαι
Jeśli zaś nie, to wtedy ja sam ją sobie zabiorę
ἢ τεὸν ἢ Αἴαντος ἰὼν γέρας, ἢ Ὀδυσῆος
Z twojej lub Ajaxowej zdobyczy, albo z Odyssa,
ἄξω ἑλών: ὃ δέ κεν κεχολώσεται ὅν κεν ἵκωμαι.
Porwę dla siebie, a będzie w opałach, którego dosięgnę.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ταῦτα μεταφρασόμεσθα καὶ αὖτις,
Ale to wszystko na później odłożyć możemy, a teraz
νῦν δ' ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν,
Trzeba nam ciemny statek na falę boską wypuścić,
ἐν δ' ἐρέτας ἐπιτηδὲς ἀγείρομεν, ἐς δ' ἑκατόμβην
Wioślarzami obsadzić i włożyć weń hekatombę;
θείομεν, ἂν δ' αὐτὴν Χρυσηί̈δα καλλιπάρῃον
Potem Chryzeidę o wdzięcznem obliczu wprowadzić do niego,
βήσομεν: εἷς δέ τις ἀρχὸς ἀνὴρ βουληφόρος ἔστω,
Jeden zaś mąż jako wódz wyprawą będzie kierował,
ἢ Αἴας ἢ Ἰδομενεὺς ἢ δῖος Ὀδυσσεὺς
Ajas lub Idomeneus, lub może boski Odyssej,
ἠὲ σὺ Πηλεί̈δη πάντων ἐκπαγλότατ' ἀνδρῶν,
Albo i ty Peleido nad wszystkich mężów straszliwy,
ὄφρ' ἥμιν ἑκάεργον ἱλάσσεαι ἱερὰ ῥέξας.
Byś nam w dal godzącego boga ofiary przebłagał."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Groźnie spojrzawszy na niego Achilles szybki, mu odrzekł:
ὤ μοι ἀναιδείην ἐπιειμένε κερδαλεόφρον
"Człeku bezwstydem okryty, za zyskiem tylko patrzący,
πῶς τίς τοι πρόφρων ἔπεσιν πείθηται Ἀχαιῶν
Któżby z Achajów był chętnym usłuchać twoich rozkazów,
ἢ ὁδὸν ἐλθέμεναι ἢ ἀνδράσιν ἶφι μάχεσθαι;
Drogi dla ciebie się podjąć i z wojskiem potykać się dzielnie?
οὐ γὰρ ἐγὼ Τρώων ἕνεκ' ἤλυθον αἰχμητάων
Wszakże nie przeciw Trojanom walczących dzidą przybyłem
δεῦρο μαχησόμενος, ἐπεὶ οὔ τί μοι αἴτιοί εἰσιν:
Tutaj wojować, toć oni mi w niczem nie zawinili.
οὐ γὰρ πώποτ' ἐμὰς βοῦς ἤλασαν οὐδὲ μὲν ἵππους,
Nigdy mi bowiem rumaków i wołów nie uprowadzili,
οὐδέ ποτ' ἐν Φθίῃ ἐριβώλακι βωτιανείρῃ
Ani też w żyznej Fthyi, waleczne męże rodzącej,
καρπὸν ἐδηλήσαντ', ἐπεὶ ἦ μάλα πολλὰ μεταξὺ
Nie zniszczyli posiewów, boć rozdzieleni jesteśmy
οὔρεά τε σκιόεντα θάλασσά τε ἠχήεσσα:
Lasokrytemi górami i morzem głośno szumiąceni;
ἀλλὰ σοὶ ὦ μέγ' ἀναιδὲς ἅμ' ἑσπόμεθ' ὄφρα σὺ χαίρῃς,
Ale za tobą idziemy zuchwalcze i tobie na korzyść,
τιμὴν ἀρνύμενοι Μενελάῳ σοί τε κυνῶπα
Za Menelaja zniewagę ukarać Trojan, i ciebie
πρὸς Τρώων: τῶν οὔ τι μετατρέπῃ οὐδ' ἀλεγίζεις:
Łotrze pomścić, lecz ty się o to bynajmniej nie troszczysz;
καὶ δή μοι γέρας αὐτὸς ἀφαιρήσεσθαι ἀπειλεῖς,
Teraz atoli mi grozisz, że dar mój zaszczytu zabierzesz
ᾧ ἔπι πολλὰ μόγησα, δόσαν δέ μοι υἷες Ἀχαιῶν.
Ciężko zdobyty, przez synów Achajskich mnie udzielony.
οὐ μὲν σοί ποτε ἶσον ἔχω γέρας ὁππότ' Ἀχαιοὶ
Nigdy równego udziału nie miałem z tobą, gdy wojska
Τρώων ἐκπέρσωσ' εὖ ναιόμενον πτολίεθρον:
Który z grodów Trojańskich o licznych mieszkańcach zburzyli;
ἀλλὰ τὸ μὲν πλεῖον πολυάϊκος πολέμοιο
Chociaż i bowiem najwięcej zdziałałem, w potyczce morderczej
χεῖρες ἐμαὶ διέπουσ': ἀτὰρ ἤν ποτε δασμὸς ἵκηται,
Nadstawiając mej dłoni, to później gdy przyszło do działu,
σοὶ τὸ γέρας πολὺ μεῖζον, ἐγὼ δ' ὀλίγον τε φίλον τε
Główna zabrałeś nagrodę; ja zaś na małem przestając,
ἔρχομ' ἔχων ἐπὶ νῆας, ἐπεί κε κάμω πολεμίζων.
Chętnie wracałem do statków, znojami walki strudzony.
νῦν δ' εἶμι Φθίην δ', ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερόν ἐστιν
Teraz do Fthyi powracam, bo za najlepsze uważam
οἴκαδ' ἴμεν σὺν νηυσὶ κορωνίσιν, οὐδέ σ' ὀί̈ω
Obłączasto okręty ku domu kierować i nie chcę,
ἐνθάδ' ἄτιμος ἐὼν ἄφενος καὶ πλοῦτον ἀφύξειν.
Będąc tu zapoznanym, dla ciebie łupy gromadzić."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Rzeknie mu na to w odpowiedź narodów król Agamemnon:
φεῦγε μάλ' εἴ τοι θυμὸς ἐπέσσυται, οὐδέ σ' ἔγωγε
"Ruszajże, jeśli cię serce nakłania, ja cię nie będę
λίσσομαι εἵνεκ' ἐμεῖο μένειν: πάρ' ἔμοιγε καὶ ἄλλοι
Błagać, byś dla mnie pozostał, mam koło siebie i innych
οἵ κέ με τιμήσουσι, μάλιστα δὲ μητίετα Ζεύς.
Dobrze życzących, a głównie opatrzną Zeusa potęgę.
ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι διοτρεφέων βασιλήων:
Z królów od boga wybranych najbardziej cię nienawidzę,
αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε:
Zawsze ci bowiem po myśli wojna i kłótnia pospołem,
εἰ μάλα καρτερός ἐσσι, θεός που σοὶ τό γ' ἔδωκεν:
Jeśli zaś jesteś potężny, to tylko z daru bożego.
οἴκαδ' ἰὼν σὺν νηυσί τε σῇς καὶ σοῖς ἑτάροισι
Wracaj z łodziami do domu i z twymi towarzyszami,
Μυρμιδόνεσσιν ἄνασσε, σέθεν δ' ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω,
Panuj nad Myrmidonami, niewiele dbam ja o ciebie,
οὐδ' ὄθομαι κοτέοντος: ἀπειλήσω δέ τοι ὧδε:
Ani mnie troszczy twój gniew, bo dar i tak ci odbiorę,
ὡς ἔμ' ἀφαιρεῖται Χρυσηί̈δα Φοῖβος Ἀπόλλων,
Równie jak Foibos Apollon Chryzeidę mi piękną zabiera.
τὴν μὲν ἐγὼ σὺν νηί̈ τ' ἐμῇ καὶ ἐμοῖς ἑτάροισι
Wyszlę ją tedy na własnym okręcie, załogo dodawszy,
πέμψω, ἐγὼ δέ κ' ἄγω Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον
Ale Bryzeidę uroczą na dar zaszczytu ci daną
αὐτὸς ἰὼν κλισίην δὲ τὸ σὸν γέρας ὄφρ' ἐὺ̈ εἰδῇς
Porwę z twojego namiotu, ażebyś raz się nauczył,
ὅσσον φέρτερός εἰμι σέθεν, στυγέῃ δὲ καὶ ἄλλος
Ilem od ciebie możniejszyin i nikt się więcej nie ważył
ἶσον ἐμοὶ φάσθαι καὶ ὁμοιωθήμεναι ἄντην.
Mienić się równym ze mną i porównywać bezczelnie."
ὣς φάτο: Πηλεί̈ωνι δ' ἄχος γένετ', ἐν δέ οἱ ἦτορ
Tak powiedział, w Pelidzie od gniewu krew zakipiała,
στήθεσσιν λασίοισι διάνδιχα μερμήριξεν,
W piersi obrosłej mu serce na dwie się strony ważyło,
ἢ ὅ γε φάσγανον ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ
Czy dobywszy z pod boku ostrego miecza uderzyć
τοὺς μὲν ἀναστήσειεν, ὃ δ' Ἀτρεί̈δην ἐναρίζοι,
Obces i zgraję rozproszyć i zamordować Atrydę,
ἦε χόλον παύσειεν ἐρητύσειέ τε θυμόν.
Czyli też gniew pohamować i jankur w sercu przytłumić.
ἧος ὃ ταῦθ' ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
Podczas gdy się namyślał i już wyciągać zamierza
ἕλκετο δ' ἐκ κολεοῖο μέγα ξίφος, ἦλθε δ' Ἀθήνη
Szablę potężną z pochwy, nadeszła Pallas Athene
οὐρανόθεν: πρὸ γὰρ ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Z nieba, wysłała bo za nią Herę o śnieżnych ramionach,
ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε:
Będąc im w sercu zarówno przychylną i wielce troskliwą.
στῆ δ' ὄπιθεν, ξανθῆς δὲ κόμης ἕλε Πηλεί̈ωνα
Z tyłu stanąwszy, Achilla za płową chwyciła czuprynę,
οἴῳ φαινομένη: τῶν δ' ἄλλων οὔ τις ὁρᾶτο:
Jemu jednemu widoma, niedostrzeżona dla innych.
θάμβησεν δ' Ἀχιλεύς, μετὰ δ' ἐτράπετ', αὐτίκα δ' ἔγνω
Zląkł się Achilles i w tył się odwróciwszy, natychmiast
Παλλάδ' Ἀθηναίην: δεινὼ δέ οἱ ὄσσε φάανθεν:
Poznał Athenę, Strasznemi oczyma na niego patrzącą.
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Wtedy się do niej zwracając w skrzydlate odezwie się słowa:
τίπτ' αὖτ' αἰγιόχοιο Διὸς τέκος εἰλήλουθας;
"Córo Egidodzierżcy Diosa, dlaczegoż tu przyszła?
ἦ ἵνα ὕβριν ἴδῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο;
Może by Agamemnona Atrojdy pychę oglądać?
ἀλλ' ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τελέεσθαι ὀί̈ω:
Ale zapewniam i sądzę, że kiedyś skończy się na tem,
ᾗς ὑπεροπλίῃσι τάχ' ἄν ποτε θυμὸν ὀλέσσῃ.
205 Że za swoje zuchwalstwo mu życiem przyjdzie odpłacić."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Rzeknie mu na to w odpowiedź promiennooka Athene:
ἦλθον ἐγὼ παύσουσα τὸ σὸν μένος, αἴ κε πίθηαι,
"Na to przybyłam, by gniew twój hamować i żebyś mnie słuchał,.
οὐρανόθεν: πρὸ δέ μ' ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Z nieba, gdyż białoramienna Here mię zawiadomiła;
ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε:
Będąc wam w sercu zarówno przychylną i wielce troskliwą.
ἀλλ' ἄγε λῆγ' ἔριδος, μηδὲ ξίφος ἕλκεο χειρί:
Teraz się udobruchaj i ręką za szablę nie chwytaj,
ἀλλ' ἤτοι ἔπεσιν μὲν ὀνείδισον ὡς ἔσεταί περ:
Ale go zelżyj słowami i gadaj co na myśl ci przyjdzie.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται:
Mogę ci zaś przepowiedzieć i tak z pewnością się stanie,
καί ποτέ τοι τρὶς τόσσα παρέσσεται ἀγλαὰ δῶρα
Że w trójnasób ci dadzą i skarby drogiemi obsypią
ὕβριος εἵνεκα τῆσδε: σὺ δ' ἴσχεο, πείθεο δ' ἡμῖν.
Za dzisiejszą zniewagę, a teraz się wstrzymaj i słuchaj."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy:
χρὴ μὲν σφωί̈τερόν γε θεὰ ἔπος εἰρύσσασθαι
"Trzeba nam teraz usłuchać waszego rozkazu boginie,
καὶ μάλα περ θυμῷ κεχολωμένον: ὧς γὰρ ἄμεινον:
Lepiej tak będzie, aczkolwiek mi gniewem serce zawrzało.
ὅς κε θεοῖς ἐπιπείθηται μάλα τ' ἔκλυον αὐτοῦ.
Kto się bogom poddaje, dla tego są zawsze łaskawi."
ἦ καὶ ἐπ' ἀργυρέῃ κώπῃ σχέθε χεῖρα βαρεῖαν,
Rzekł i potężną dłonią za srebrną chwycił rękojeść,
ἂψ δ' ἐς κουλεὸν ὦσε μέγα ξίφος, οὐδ' ἀπίθησε
Nazad schował do pochwy miecz wielki i nie był przeciwnym
μύθῳ Ἀθηναίης: ἣ δ' Οὔλυμπον δὲ βεβήκει
Słowom Atlieny; lecz ona sie wzbiła w Olimp, domostwo
δώματ' ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους.
Zeusa egidodzierżcy, pomiędzy bogów czeredę.
Πηλεί̈δης δ' ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν
Wnet się odezwał Pelejdes i zelżywemi słowami
Ἀτρεί̈δην προσέειπε, καὶ οὔ πω λῆγε χόλοιο:
Wsiadł na Atrydę i znowu gniewem okrutnym wybuchnął:
οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματ' ἔχων, κραδίην δ' ἐλάφοιο,
"Winna baryło, z oczyma sobaki a sercem jelenia!
οὔτέ ποτ' ἐς πόλεμον ἅμα λαῷ θωρηχθῆναι
Nigdy się nie odważyłeś do boju z narodem się zbroić,
οὔτε λόχον δ' ἰέναι σὺν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν
Ani też nie należałeś do śmiałych Achajów zasadzki,
τέτληκας θυμῷ: τὸ δέ τοι κὴρ εἴδεται εἶναι.
Wszystko to bowiem dla ciebie aż śmiercią pachnie i strachom.
ἦ πολὺ λώϊόν ἐστι κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
Dużo wygodniej dla ciebie w obszernym Achajów obozie
δῶρ' ἀποαιρεῖσθαι ὅς τις σέθεν ἀντίον εἴπῃ:
Łupy każdemu wydzierać, ktokolwiek się tobie sprzeciwi.
δημοβόρος βασιλεὺς ἐπεὶ οὐτιδανοῖσιν ἀνάσσεις:
Królu nikczemnych, co naród podwładny sobie wysysasz;
ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεί̈δη νῦν ὕστατα λωβήσαιο.
Sądzę zaprawdę Atrydo, że po raz ostatni zgrzeszyłeś.
ἀλλ' ἔκ τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι:
Ale ci to zapowiadam i świętą przysięgą na berło
ναὶ μὰ τόδε σκῆπτρον, τὸ μὲν οὔ ποτε φύλλα καὶ ὄζους
Stwierdzę to moje, z którego nie puszczą gałązki i liście,
φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν,
I nie ożyje więcej, od chwili jak pień opuściło
οὐδ' ἀναθηλήσει: περὶ γάρ ῥά ἑ χαλκὸς ἔλεψε
W lesie, bo twardo żelazo na koło liście i korę
φύλλά τε καὶ φλοιόν: νῦν αὖτέ μιν υἷες Ἀχαιῶν
Oberżnęło, a teraz Achajów potomki je w rękach
ἐν παλάμῃς φορέουσι δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας
Dzierżą, jako stróżowie od Zeusa postanowieni
πρὸς Διὸς εἰρύαται: ὃ δέ τοι μέγας ἔσσεται ὅρκος:
Sprawiedliwości; tę moją przysięgę za świętą uważaj.
ἦ ποτ' Ἀχιλλῆος ποθὴ ἵξεται υἷας Ἀχαιῶν
Jeśliby kiedy Achilla, synowie Achajów gromadni
σύμπαντας: τότε δ' οὔ τι δυνήσεαι ἀχνύμενός περ
Potrzebowali, napróżno się będziesz silił i martwił,
χραισμεῖν, εὖτ' ἂν πολλοὶ ὑφ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
By im dopomódz, gdy wielu z morderczej dłoni Hektora
θνήσκοντες πίπτωσι: σὺ δ' ἔνδοθι θυμὸν ἀμύξεις
Padać będzie konając, to z gniewu serce twe będziesz
χωόμενος ὅ τ' ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισας.
Szarpał, żeś najlepszego z Achajów uczcić nie umiał. "
ὣς φάτο Πηλεί̈δης, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ
Tak powiedział Pelejdos i laską rzucił o ziemię,
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον, ἕζετο δ' αὐτός:
Gwoźdźmi złotymi nabitą, a potem usiadł na miejscu.
Ἀτρεί̈δης δ' ἑτέρωθεν ἐμήνιε: τοῖσι δὲ Νέστωρ
Sierdził się dalej Atrydes, a wtedy się do nich odezwał
ἡδυεπὴς ἀνόρουσε λιγὺς Πυλίων ἀγορητής,
Nestor o mówie łagodnej, Pylonów rajca wymowny;
τοῦ καὶ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν αὐδή:
Mowa z ust jego płynęła jak miód co pełny słodyczy;
τῷ δ' ἤδη δύο μὲν γενεαὶ μερόπων ἀνθρώπων
Dwoje już ludzi mówiących pokoleń za niego zwiędniało,
ἐφθίαθ', οἵ οἱ πρόσθεν ἅμα τράφεν ἠδ' ἐγένοντο
Które za jego życia powstały i z nim się chowały
ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ, μετὰ δὲ τριτάτοισιν ἄνασσεν:
W świętym Pylosie, a teraz nad trzeciem rządy piastował.
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Mądrze i z dobrą wolą przemówił do nich następnie:
ὦ πόποι ἦ μέγα πένθος Ἀχαιί̈δα γαῖαν ἱκάνει:
"Przebóg, cóż to za klęska ziemię Achajską dotyka;
ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
Wielce się nią uradują Priam i dziatwa Priama;
ἄλλοι τε Τρῶες μέγα κεν κεχαροίατο θυμῷ
Pewnieby cały się Trojan serdecznie naród ucieszył,
εἰ σφῶϊν τάδε πάντα πυθοίατο μαρναμένοιϊν,
Gdyby go doszło, że tak się między sobą wadzicie,
οἳ περὶ μὲν βουλὴν Δαναῶν, περὶ δ' ἐστὲ μάχεσθαι.
Wy, co pierwsi z Danajów do rady i walki stajecie.
ἀλλὰ πίθεσθ': ἄμφω δὲ νεωτέρω ἐστὸν ἐμεῖο:
Ale słuchajcie, boć obaj młodsi odemnie jesteście.
ἤδη γάρ ποτ' ἐγὼ καὶ ἀρείοσιν ἠέ περ ὑμῖν
Żyłem ci ja z innymi mężami większego znaczenia
ἀνδράσιν ὡμίλησα, καὶ οὔ ποτέ μ' οἵ γ' ἀθέριζον.
Od was obydwóch, a przecież nikt mnie lekce nie ważył.
οὐ γάρ πω τοίους ἴδον ἀνέρας οὐδὲ ἴδωμαι,
Nigdy już mężów podobnych nic ujrzę i nigdym nie widział,
οἷον Πειρίθοόν τε Δρύαντά τε ποιμένα λαῶν
Jakim był Perithoos i Dryas pasterz narodów,
Καινέα τ' Ἐξάδιόν τε καὶ ἀντίθεον Πολύφημον
Oraz i Kainoj, Exadios i bogom równy Polifem,
Θησέα τ' Αἰγεί̈δην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν:
[Albo Thezeusz Egeja potomek do niebian podobny].
κάρτιστοι δὴ κεῖνοι ἐπιχθονίων τράφεν ἀνδρῶν:
Oni to byli najtężsi z ludzi na ziemi żyjących;
κάρτιστοι μὲν ἔσαν καὶ καρτίστοις ἐμάχοντο
Byli pierwszymi i zawsze z najlepszymi walczyli,
φηρσὶν ὀρεσκῴοισι καὶ ἐκπάγλως ἀπόλεσσαν.
Przeciw olbrzymom górskim i straszne im cięgi dawali.
καὶ μὲν τοῖσιν ἐγὼ μεθομίλεον ἐκ Πύλου ἐλθὼν
W takich to mężów drużynie się biłem, przybywszy z Pylosu,
τηλόθεν ἐξ ἀπίης γαίης: καλέσαντο γὰρ αὐτοί:
Z granic odległych daleko; bo sami o mnie wołali;
καὶ μαχόμην κατ' ἔμ' αὐτὸν ἐγώ: κείνοισι δ' ἂν οὔ τις
W ich otoczeniu do walki stawałem, a z ludzi dzisiejszych
τῶν οἳ νῦν βροτοί εἰσιν ἐπιχθόνιοι μαχέοιτο:
Pewnie nikogo nie znajdzie, co w boju by zdołał im sprostać.
καὶ μέν μευ βουλέων ξύνιεν πείθοντό τε μύθῳ:
Przecież i oni mej rady i mowy chętnie słuchali.
ἀλλὰ πίθεσθε καὶ ὔμμες, ἐπεὶ πείθεσθαι ἄμεινον:
Również i wy słuchajcie, bo wyjdzie wam to na dobre.
μήτε σὺ τόνδ' ἀγαθός περ ἐὼν ἀποαίρεο κούρην,
Zatem, pomimo żeś godnym, nie tykaj się jego bogdanki,
ἀλλ' ἔα ὥς οἱ πρῶτα δόσαν γέρας υἷες Ἀχαιῶν:
Ale mu zostaw, co raz mu dali w nagrodę Achaje;
μήτε σὺ Πηλείδη ἔθελ' ἐριζέμεναι βασιλῆϊ
Ty zaś Pelejdo naprzeciw królowi zuchwale nie stawaj,
ἀντιβίην, ἐπεὶ οὔ ποθ' ὁμοίης ἔμμορε τιμῆς
Żaden albowiem z królów, dzierżących berło, zaszczytu
σκηπτοῦχος βασιλεύς, ᾧ τε Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν.
Tyle dla siebie nie zyskał, a sławę od Zeusa ma w darze.
εἰ δὲ σὺ καρτερός ἐσσι θεὰ δέ σε γείνατο μήτηρ,
Prawda, że dzielnym jesteś i boska cię matka rodziła,
ἀλλ' ὅ γε φέρτερός ἐστιν ἐπεὶ πλεόνεσσιν ἀνάσσει.
Tamten atoli możniejszym, bo większym rządzi narodem;
Ἀτρεί̈δη σὺ δὲ παῦε τεὸν μένος: αὐτὰρ ἔγωγε
Ty zaś Atrydo niechęci zaniechaj, a ja się postaram,
λίσσομ' Ἀχιλλῆϊ μεθέμεν χόλον, ὃς μέγα πᾶσιν
Żeby Achilles urazy zapomniał, boć jego uznają
ἕρκος Ἀχαιοῖσιν πέλεται πολέμοιο κακοῖο.
Jako najlepszą Achajów obronę w wojnie okrutnej."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες:
"Wszystko zaprawdę to słuszne, coś nam Nestorze powiedział,
ἀλλ' ὅδ' ἀνὴρ ἐθέλει περὶ πάντων ἔμμεναι ἄλλων,
Cóż kiedy zawsze tamten nad innych chce się wynosić,
πάντων μὲν κρατέειν ἐθέλει, πάντεσσι δ' ἀνάσσειν,
Nad wszystkimi przewodzić i własną wolę narzucać,
πᾶσι δὲ σημαίνειν, ἅ τιν' οὐ πείσεσθαι ὀί̈ω:
Wszystkim rozkazy wydawać, nie sądzę by kto ich usłuchał.
εἰ δέ μιν αἰχμητὴν ἔθεσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες
Jeźli zaś z daru bożego i kopiją dzielnie wywija,
τοὔνεκά οἱ προθέουσιν ὀνείδεα μυθήσασθαι;
Czyż dlatego mu wolno na innych rzucać obelgi?"
τὸν δ' ἄρ' ὑποβλήδην ἠμείβετο δῖος Ἀχιλλεύς:
Na to mu przerywając Achilles boski odpowie:
ἦ γάρ κεν δειλός τε καὶ οὐτιδανὸς καλεοίμην
"Miałby mnie każdy za tchórza i nikczemnego człowieka,
εἰ δὴ σοὶ πᾶν ἔργον ὑπείξομαι ὅττί κεν εἴπῃς:
Żebym się tak powodował wszystkiemi słowy twojemi.
ἄλλοισιν δὴ ταῦτ' ἐπιτέλλεο, μὴ γὰρ ἔμοιγε
Możesz to innym narzucać, i owszem, lecz wara odemnie,
σήμαιν': οὐ γὰρ ἔγωγ' ἔτι σοὶ πείσεσθαι ὀί̈ω.
Bo ani myślę rozkazu twojego pokornie usłuchać.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι:
Zresztą, ręczę ci za to i dobrze pamiętaj me słowa;
χερσὶ μὲν οὔ τοι ἔγωγε μαχήσομαι εἵνεκα κούρης
Więcej z powodu branki do boju ręki nie wzniosę
οὔτε σοὶ οὔτέ τῳ ἄλλῳ, ἐπεί μ' ἀφέλεσθέ γε δόντες:
Przeciw tobie lub innym, bo dawszy, znów zabieracie;
τῶν δ' ἄλλων ἅ μοί ἐστι θοῇ παρὰ νηὶ̈ μελαίνῃ
Ale co innych łupów złożonych w czarnym okręcie,
τῶν οὐκ ἄν τι φέροις ἀνελὼν ἀέκοντος ἐμεῖο:
Ani mi waż się dotykać i mimo mej woli zabierać.
εἰ δ' ἄγε μὴν πείρησαι ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε:
Gdyby jednakże, to spróbuj, lecz wtedy zobaczą i tamci,
αἶψά τοι αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρί.
Jako twa czarna krew po ostrzu się włóczni poleje."
ὣς τώ γ' ἀντιβίοισι μαχεσσαμένω ἐπέεσσιν
Tak słowami gorzkiemi wzajemnie na siebie rzuciwszy
ἀνστήτην, λῦσαν δ' ἀγορὴν παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν:
Wstali i rozwiązali zebranie w obozie Achajskim.
Πηλεί̈δης μὲν ἐπὶ κλισίας καὶ νῆας ἐί̈σας
Do namiotów Peleides i równoleżących okrętów
ἤϊε σύν τε Μενοιτιάδῃ καὶ οἷς ἑτάροισιν:
Odszedł z Menoitiadesem i resztą swych towarzyszy;
Ἀτρεί̈δης δ' ἄρα νῆα θοὴν ἅλα δὲ προέρυσσεν,
Zaś Agamemnon okręty do morza szybkie wytoczył,
ἐν δ' ἐρέτας ἔκρινεν ἐείκοσιν, ἐς δ' ἑκατόμβην
Wybrał wioślarzy dwadzieścia, i hekatombę dla boga
βῆσε θεῷ, ἀνὰ δὲ Χρυσηί̈δα καλλιπάρῃον
Przygotowawszy, nadobną Chryzeidę w statku umieścił;
εἷσεν ἄγων: ἐν δ' ἀρχὸς ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς.
Stanął na czele wyprawy przebiegły wielce Odysses.
οἳ μὲν ἔπειτ' ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα,
Wsiadłszy na statek, mokremi puścili się wody torami.
λαοὺς δ' Ἀτρεί̈δης ἀπολυμαίνεσθαι ἄνωγεν:
Wtedy Atrydes nakazał, by naród się z winy oczyścił;
οἳ δ' ἀπελυμαίνοντο καὶ εἰς ἅλα λύματα βάλλον,
Wszyscy się oczyścili, a wodę po zmazie grzechowej
ἕρδον δ' Ἀπόλλωνι τεληέσσας ἑκατόμβας
W morze wrzucili i pełne Apollinowi ofiary
ταύρων ἠδ' αἰγῶν παρὰ θῖν' ἁλὸς ἀτρυγέτοιο:
Z wołów i kozłów składali na brzegu morza pustego.
κνίση δ' οὐρανὸν ἷκεν ἑλισσομένη περὶ καπνῷ.
W kłębach dymu do nieba ofiary zapach się wznosił.
ὣς οἳ μὲν τὰ πένοντο κατὰ στρατόν: οὐδ' Ἀγαμέμνων
Podczas kiedy w obozie to wszystko sprawiali, Atrydes
λῆγ' ἔριδος τὴν πρῶτον ἐπηπείλησ' Ἀχιλῆϊ,
Nie zapominał o zemście, którą Pelejdzie gotował.
ἀλλ' ὅ γε Ταλθύβιόν τε καὶ Εὐρυβάτην προσέειπε,
Zatem do siebie przywołał Thaldyba i Ewrybatesa,
τώ οἱ ἔσαν κήρυκε καὶ ὀτρηρὼ θεράποντε:
Byli to keryxowie i słudzy jego powierni:
ἔρχεσθον κλισίην Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος:
"Idźcie mi zaraz gdzie namiot Peleusa syna Achilla,
χειρὸς ἑλόντ' ἀγέμεν Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον:
Weźcie za rękę nadobną Bryzeidę i gwałtem zabierzcie;
εἰ δέ κε μὴ δώῃσιν ἐγὼ δέ κεν αὐτὸς ἕλωμαι
Jeśli jej zaś nie wypuści, to sam ją zabrać potrafię
ἐλθὼν σὺν πλεόνεσσι: τό οἱ καὶ ῥίγιον ἔσται.
Z liczną przybywszy drużyną, a będzie tem gorzej dla niego."
ὣς εἰπὼν προί̈ει, κρατερὸν δ' ἐπὶ μῦθον ἔτελλε:
Z temi słowami ich wysłał i rozkaz gwałtowny dorzucił.
τὼ δ' ἀέκοντε βάτην παρὰ θῖν' ἁλὸς ἀτρυγέτοιο,
Oni poszli niechętnie wzdłuż brzegu morza pustego,
Μυρμιδόνων δ' ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην,
Póki do Myrinidóńskich namiotów i statków nie doszli.
τὸν δ' εὗρον παρά τε κλισίῃ καὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
Tam go znaleźli przy ciemnym okręcie w pobliżu namiotu
ἥμενον: οὐδ' ἄρα τώ γε ἰδὼν γήθησεν Ἀχιλλεύς.
Siedzącego, niebardzo był rad z ich widoku Achilles.
τὼ μὲν ταρβήσαντε καὶ αἰδομένω βασιλῆα
Wobec króla ze trwogą i uszanowaniem stanęli,
στήτην, οὐδέ τί μιν προσεφώνεον οὐδ' ἐρέοντο:
Żaden z nich się nie odezwał i słowa nie śmiał przemówić;
αὐτὰρ ὃ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε:
On się domyślił co w duszy ważyli i mówiąc uprzedził:
χαίρετε κήρυκες Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν,
"Keryxowie witajcie, Diosa i ludzi posłańce;
ἆσσον ἴτ': οὔ τί μοι ὔμμες ἐπαίτιοι ἀλλ' Ἀγαμέμνων,
Zbliżcie się do mnie, bo wyście niewinni lecz Agamemnou,
ὃ σφῶϊ προί̈ει Βρισηί̈δος εἵνεκα κούρης.
Który was tu wysyła z powodu Bryzeidy branki.
ἀλλ' ἄγε διογενὲς Πατρόκλεες ἔξαγε κούρην
Niechże tak będzie, wyprowadź Patroklu boski dziewicę,
καί σφωϊν δὸς ἄγειν: τὼ δ' αὐτὼ μάρτυροι ἔστων
Oddaj im, niech ją zabiorą, lecz oba niech będą świadkami;
πρός τε θεῶν μακάρων πρός τε θνητῶν ἀνθρώπων
Wobec bogów szczęśliwych i wszystkich ludzi śmiertelnych,
καὶ πρὸς τοῦ βασιλῆος ἀπηνέος εἴ ποτε δ' αὖτε
Również i wobec srogiego króla, że kiedybykolwiek
χρειὼ ἐμεῖο γένηται ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι
Mojej żądano pomocy, by straszne odwrócić nieszczęście
τοῖς ἄλλοις: ἦ γὰρ ὅ γ' ὀλοιῇσι φρεσὶ θύει,
Tego narodu; zaprawdę się wściekać będzie ze złości,
οὐδέ τι οἶδε νοῆσαι ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω,
Ani też zdoła rozpoznać, czy w tył czy naprzód się patrząc,
ὅππως οἱ παρὰ νηυσὶ σόοι μαχέοιντο Ἀχαιοί.
Jakby ocalić potrafił Achajskie wojska przy łodziach."
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθ' ἑταίρῳ,
Skończył; usłuchał rozkazu Patroklos druha miłego;
ἐκ δ' ἄγαγε κλισίης Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον,
Czarującej postaci Bryzeidę z namiotu prowadząc,
δῶκε δ' ἄγειν: τὼ δ' αὖτις ἴτην παρὰ νῆας Ἀχαιῶν:
Oddał ją posłom. Zaś oni wracają do łodzi Achajskich;
ἣ δ' ἀέκουσ' ἅμα τοῖσι γυνὴ κίεν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Młoda niewiasta odeszła niechętnie; a wtedy Achilles
δακρύσας ἑτάρων ἄφαρ ἕζετο νόσφι λιασθείς,
Zdala od swych towarzyszy usiadł i gorzko zapłakał,
θῖν' ἔφ' ἁλὸς πολιῆς, ὁρόων ἐπ' ἀπείρονα πόντον:
Wzrok utopiwszy w niezmierne sinego morza przestrzenie;
πολλὰ δὲ μητρὶ φίλῃ ἠρήσατο χεῖρας ὀρεγνύς:
Ręce wyciągnął i matkę gorąco błagać poczyna:
μῆτερ ἐπεί μ' ἔτεκές γε μινυνθάδιόν περ ἐόντα,
"Matko, kiedy na krótkie żywota mnie chwilo zrodziłaś,
τιμήν πέρ μοι ὄφελλεν Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξαι
Toćby mi władca Olimpu przyczyniać chwały powinien,
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης: νῦν δ' οὐδέ με τυτθὸν ἔτισεν:
Grzmiący wysoko Zeus, a właśnie mię w niczem nie wspiera;
ἦ γάρ μ' Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Ciężko mnie bowiem obraził Atreusa syn Agamemnon,
ἠτίμησεν: ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
Gwałtem dla siebie zabrawszy nagrodę mnie przynależną."
ὣς φάτο δάκρυ χέων, τοῦ δ' ἔκλυε πότνια μήτηρ
Tak uskarżał się z płaczem, słyszała go matka dostojna
ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι:
W morza głębinach siedząca przy boku ojca starego.
καρπαλίμως δ' ἀνέδυ πολιῆς ἁλὸς ἠύ̈τ' ὀμίχλη,
Szybko jak mgła nad poziom sinego morza się wznosząc,
καί ῥα πάροιθ' αὐτοῖο καθέζετο δάκρυ χέοντος,
Tuż koło syna usiadła ze smutku zapłakanego,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Ręką po twarzy go głaszcze i tak się do niego odezwie:
τέκνον τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας ἵκετο πένθος;
"Dziecię me czegóż się żalisz i cóż cię za smutek dotyka?
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.
Powiedz nie tając w sercu, abyśmy oboje wiedzieli."
τὴν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Ciężko wzdychając jej odrzekł najszybszy w biegu Achilles:
οἶσθα: τί ἤ τοι ταῦτα ἰδυίῃ πάντ' ἀγορεύω;
"Wszystko to wiesz, więc na cóż raz jeszcze mam ci powtarzać,
ᾠχόμεθ' ἐς Θήβην ἱερὴν πόλιν Ἠετίωνος,
Oblegaliśmy Thebę gród święty Ejetiona;
τὴν δὲ διεπράθομέν τε καὶ ἤγομεν ἐνθάδε πάντα:
Szturmem zdobywszy zabraliśmy wszystko co było na miejscu.
καὶ τὰ μὲν εὖ δάσσαντο μετὰ σφίσιν υἷες Ἀχαιῶν,
Łupy synowie Achajów pomiędzy sobą dzielili,
ἐκ δ' ἕλον Ἀτρεί̈δῃ Χρυσηί̈δα καλλιπάρῃον.
Wybrał dla siebie Atrydes Chryseidę dziewkę nadobną;
Χρύσης δ' αὖθ' ἱερεὺς ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος
Chryzes atoli, kapłan Apollina w dal godzącego,
ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Przybył do szybkich okrętów Achajów miedzią okrytych,
λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τ' ἀπερείσι' ἄποινα,
Wyzwolenia swej córki żądając za wykup ogromny,
στέμματ' ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος
Wieniec w dal godzącego Apollina w rękach, na berle
χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς,
Złotem podnosząc i wszystkich Achajów błagać poczynał,
Ἀτρεί̈δα δὲ μάλιστα δύω κοσμήτορε λαῶν.
Głównie zaś obu Atrydów rządzących licznemi narody.
ἔνθ' ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ
Wtedy wszyscy Achaje dobremi słowy radzili
αἰδεῖσθαί θ' ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα:
Uszanować kapłana i wykup odebrać bogaty.
ἀλλ' οὐκ Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ,
Na to jednakże nie przystał Atreusa syn Agamemnon,
ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ' ἐπὶ μῦθον ἔτελλε:
Lecz ze złością odesłał i rozkaz dorzucił surowy.
χωόμενος δ' ὁ γέρων πάλιν ᾤχετο: τοῖο δ' Ἀπόλλων
Z gniewem napowrót odeszedł starzec, atoli Apollon
εὐξαμένου ἤκουσεν, ἐπεὶ μάλα οἱ φίλος ἦεν,
Błagającego wysłuchał, bo był dlań bardzo łaskawy;
ἧκε δ' ἐπ' Ἀργείοισι κακὸν βέλος: οἳ δέ νυ λαοὶ
Przeciw Argejom śmiertelne wypuścił pociski, a wojska
θνῇσκον ἐπασσύτεροι, τὰ δ' ἐπῴχετο κῆλα θεοῖο
Całe padały szeregi, bo strzały boga sięgały,
πάντῃ ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν: ἄμμι δὲ μάντις
Jak szeroko stanęły Achajów hufce. Dopiero
εὖ εἰδὼς ἀγόρευε θεοπροπίας ἑκάτοιο.
Biegły wróżbita tłumaczył wyroki w dal godzącego.
αὐτίκ' ἐγὼ πρῶτος κελόμην θεὸν ἱλάσκεσθαι:
Wtedy radziłem odrazu, by gniew Apolla przebłagać;
Ἀτρεί̈ωνα δ' ἔπειτα χόλος λάβεν, αἶψα δ' ἀναστὰς
Ale Atryda uniosła krewkość i na mnie powstawszy,
ἠπείλησεν μῦθον ὃ δὴ τετελεσμένος ἐστί:
Jął się odgrażać i w końcu zamiaru swego dokonał.
τὴν μὲν γὰρ σὺν νηὶ̈ θοῇ ἑλίκωπες Ἀχαιοὶ
Brankę albowiem Achaje, wesoło patrzący, w okręcie
ἐς Χρύσην πέμπουσιν, ἄγουσι δὲ δῶρα ἄνακτι:
Nazad wysłali do Chryzy składając bogu ofiary;
τὴν δὲ νέον κλισίηθεν ἔβαν κήρυκες ἄγοντες
Onę zaś tylko co posły z namiotu wyprowadzili
κούρην Βρισῆος τήν μοι δόσαν υἷες Ἀχαιῶν.
Córkę Bryzeja, w nagrodę od synów Achajskich mi daną.
ἀλλὰ σὺ εἰ δύνασαί γε περίσχεο παιδὸς ἑῆος:
Ty zaś jeśli potrafisz za synem walecznym się ujmij,
ἐλθοῦσ' Οὔλυμπον δὲ Δία λίσαι, εἴ ποτε δή τι
Wzniosłszy się w Olimp wysoki zaklinaj Zeusa, wszak nieraz
ἢ ἔπει ὤνησας κραδίην Διὸς ἠὲ καὶ ἔργῳ.
Serce mu rozweseliłaś dobremi słowy, lub czynem.
πολλάκι γάρ σεο πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄκουσα
Często ja bowiem słyszałem, jak w gmachach ojca twojego
εὐχομένης ὅτ' ἔφησθα κελαινεφέϊ Κρονίωνι
Z chlubą mówiłaś, że ty jedyna między bogami
οἴη ἐν ἀθανάτοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι,
Od haniebnego losu Kronidę chmurnego broniłaś,
ὁππότε μιν ξυνδῆσαι Ὀλύμπιοι ἤθελον ἄλλοι
Kiedy Olimpijczycy go związać usiłowali,
Ἥρη τ' ἠδὲ Ποσειδάων καὶ Παλλὰς Ἀθήνη:
Here i Pallas Atheno a z nimi groźny Poseidon.
ἀλλὰ σὺ τόν γ' ἐλθοῦσα θεὰ ὑπελύσαο δεσμῶν,
Ale ty wtedy bogini nadeszłaś i więzy rozcięłaś,
ὦχ' ἑκατόγχειρον καλέσασ' ἐς μακρὸν Ὄλυμπον,
Szybko Sturęcznego wezwawszy na Olimp wysoki
ὃν Βριάρεων καλέουσι θεοί, ἄνδρες δέ τε πάντες
Briara, tak bogowie go zowią, a ludzie śmiertelni
Αἰγαίων', ὃ γὰρ αὖτε βίην οὗ πατρὸς ἀμείνων:
Aigajonem, bo w sile od ojca jeszcze jest tęższym.
ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων:
Wtedy on koło Kronidy zasiadlszy dumnie się chlubił;
τὸν καὶ ὑπέδεισαν μάκαρες θεοὶ οὐδ' ἔτ' ἔδησαν.
Zlękli się jego szczęśliwi bogowie i więzić nie śmieli.
τῶν νῦν μιν μνήσασα παρέζεο καὶ λαβὲ γούνων
To mu przywiedź na pamięć i kląkłszy obejmij kolana,
αἴ κέν πως ἐθέλῃσιν ἐπὶ Τρώεσσιν ἀρῆξαι,
Czyby też swojej pomocy Trojanom udzielić nie zechciał,
τοὺς δὲ κατὰ πρύμνας τε καὶ ἀμφ' ἅλα ἔλσαι Ἀχαιοὺς
W morze zaś wpędził Achajów i nazad w okręty ich zagnał,
κτεινομένους, ἵνα πάντες ἐπαύρωνται βασιλῆος,
Żeby zginęli, a króla nareszcie swojego poznali.
γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Niechże Atreusa syn Agamemnon możny zrozumie,
ἣν ἄτην ὅ τ' ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.
Ile zawinił pierwszego z Achajów uczcić nie chciawszy."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Thetyda łzy wylewając:
ὤ μοι τέκνον ἐμόν, τί νύ σ' ἔτρεφον αἰνὰ τεκοῦσα;
"O moje dziecię dlaczegóż cię w złej rodziłam godzinie?
αἴθ' ὄφελες παρὰ νηυσὶν ἀδάκρυτος καὶ ἀπήμων
Tobieby należało bez łez i smutku przy łodziach
ἧσθαι, ἐπεί νύ τοι αἶσα μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν:
Siedzieć, albowiem niedługo kres twego życia nastąpi;
νῦν δ' ἅμα τ' ὠκύμορος καὶ ὀϊζυρὸς περὶ πάντων
Nie dość, że rychło umrzesz, a jeszcze cię los prześladuje;
ἔπλεο: τώ σε κακῇ αἴσῃ τέκον ἐν μεγάροισι.
Ciebie zrodziwszy na pastwę losowi zgubnemu wydałam.
τοῦτο δέ τοι ἐρέουσα ἔπος Διὶ τερπικεραύνῳ
Z takiem to słowem do Zeusa, co w gromach sobie podoba,
εἶμ' αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον αἴ κε πίθηται.
Pójdę na szczyt śnieżysty Olimpu czy zechce mnie słuchać.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι
Ty zaś pozostań spokojnie przy statkach szybkobieżących,
μήνι' Ἀχαιοῖσιν, πολέμου δ' ἀποπαύεο πάμπαν:
Gniewu przeciw Achajom i walki zupełnie unikaj.
Ζεὺς γὰρ ἐς Ὠκεανὸν μετ' ἀμύμονας Αἰθιοπῆας
Wczoraj ku Oceanowi do zacnych się udał Aethiopów
χθιζὸς ἔβη κατὰ δαῖτα, θεοὶ δ' ἅμα πάντες ἕποντο:
Zeus na ucztę, i wszyscy się z nim wybrali bogowie;
δωδεκάτῃ δέ τοι αὖτις ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ,
Dwunastego zaś dnia powróci znów do Olimpu,
καὶ τότ' ἔπειτά τοι εἶμι Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
Wtedy do Zeusa pałacu ze spiżu kutego się udam,
καί μιν γουνάσομαι καί μιν πείσεσθαι ὀί̈ω.
Błagać go będę na klęczkach i może go wreszcie przekonam."
ὣς ἄρα φωνήσασ' ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπ' αὐτοῦ
Tak powiedziawszy odeszła, zaś jego pozostawiła
χωόμενον κατὰ θυμὸν ἐϋζώνοιο γυναικὸς
Rozżalonego z powodu niewiasty kibici wysmukłej,
τήν ῥα βίῃ ἀέκοντος ἀπηύρων: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
Którą mu wbrew jego woli zabrano. Pod ten czas Odyssej
ἐς Χρύσην ἵκανεν ἄγων ἱερὴν ἑκατόμβην.
Wiódł Hekatombę świętą i dobił nareszcie do Chryzy.
οἳ δ' ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο
Gdy zawinęli do portu i przystań obrali wygodną
ἱστία μὲν στείλαντο, θέσαν δ' ἐν νηὶ̈ μελαίνῃ,
Żagle zwinąwszy, na dnie okrętu ciemnego złożyli,
ἱστὸν δ' ἱστοδόκῃ πέλασαν προτόνοισιν ὑφέντες
Maszt ściągnęli na miejsce spuściwszy go na dół po linach
καρπαλίμως, τὴν δ' εἰς ὅρμον προέρεσσαν ἐρετμοῖς.
Szybko, a potem wiosłami przybili z okrętem do lądu.
ἐκ δ' εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσι' ἔδησαν:
Wyrzucili kotwice i łodzie przymocowali,
ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης,
Wyszli i sami z okrętu na morza skaliste wybrzeże,
ἐκ δ' ἑκατόμβην βῆσαν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι:
Wyładowali ofiary na cześć Apolla możnego,
ἐκ δὲ Χρυσηὶ̈ς νηὸς βῆ ποντοπόροιο.
Wyprowadzili Chryzejdę z łodzi po falach bieżącej.
τὴν μὲν ἔπειτ' ἐπὶ βωμὸν ἄγων πολύμητις Ὀδυσσεὺς
Wtedy przebiegły Odyssej prowadząc ją do ołtarza
πατρὶ φίλῳ ἐν χερσὶ τίθει καί μιν προσέειπεν:
W ręce ojca drogiego ją oddał i tak się odezwał:
ὦ Χρύση, πρό μ' ἔπεμψεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
"Chryzie! do ciebie mnie wysłał narodów król Agamemnon,
παῖδά τε σοὶ ἀγέμεν, Φοίβῳ θ' ἱερὴν ἑκατόμβην
By ci dziecię powrócić i złożyć ofiary Febowi
ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν ὄφρ' ἱλασόμεσθα ἄνακτα,
Na rzecz Danaów, byśmy boga przebłagać zdołali,
ὃς νῦν Ἀργείοισι πολύστονα κήδε' ἐφῆκεν.
Któren obecnie Achajów srogiemi ciosy dotyka." —
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δὲ δέξατο χαίρων
Rzekłszy to w ręce oddaje, a, ojciec ściska z radością
παῖδα φίλην: τοὶ δ' ὦκα θεῷ ἱερὴν ἑκατόμβην
Dziecię swe miłe; wnet oni hekatombę bogatą
ἑξείης ἔστησαν ἐύ̈δμητον περὶ βωμόν,
Rzędem ustawiają na ołtarz pięknie wzniesiony,
χερνίψαντο δ' ἔπειτα καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο.
Potem umywszy się jęczmień ofiarny do góry podnoszą;
τοῖσιν δὲ Χρύσης μεγάλ' εὔχετο χεῖρας ἀνασχών:
Wtedy z rękoma do góry modlitwy Chryzes poczyna:
κλῦθί μευ ἀργυρότοξ', ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας
"Słuchaj mnie srebrnołuczysty, co Chryzę trzymasz w opiece,
Κίλλαν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις:
Oraz i Killę świętą, a silnie władasz w Tenedzie;
ἦ μὲν δή ποτ' ἐμεῦ πάρος ἔκλυες εὐξαμένοιο,
Jeśli wprzódy me prośby łaskawie wysłuchać raczyłeś,
τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ' ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν:
Karząc Achajów naród, by moją pomścić zniewagę,
ἠδ' ἔτι καὶ νῦν μοι τόδ' ἐπικρήηνον ἐέλδωρ:
Więc mnie i teraz usłuchaj i spełnij moje życzenie,
ἤδη νῦν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἄμυνον.
Broniąc nadal Danajów od sromotnego nieszczęścia."
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.
Tak błagając się modlił — usłuchał go Foibos Apollon.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,
Oni odbywszy modlitwy i ziarna świecone rzuciwszy
αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,
Ciągną za szyję ofiary, biją i skóry zdejmują,
μηρούς τ' ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν
Wykrawają, udźce i sadłem wokoło podwójnie
δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπ' αὐτῶν δ' ὠμοθέτησαν:
Obłożywszy, drobnemi kawałki mięsa przykryją.
καῖε δ' ἐπὶ σχίζῃς ὁ γέρων, ἐπὶ δ' αἴθοπα οἶνον
Starszy je spalił na łupkach i ciemnem winem pokropił,
λεῖβε: νέοι δὲ παρ' αὐτὸν ἔχον πεμπώβολα χερσίν.
Młodzież stała na koło z widłami pięciozębnemi.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,
Kiedy się udźce spaliły i całe spożyto jelita,
μίστυλλόν τ' ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ' ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
Resztę w kawałki skrajawszy na rożnach poosadzali,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
Potem starannie upiekłszy napowrót z rożen ściągnęli.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα
Wreszcie ustali z robotą i ucztę przygotowawszy
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης.
Jeść poczęli, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
W końcu gdy wszyscy napoju i jadła mieli do syta,
κοῦροι μὲν κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
Wino pachołki nalawszy w puhary pełno do brzegu,
νώμησαν δ' ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν:
Zaczynając od prawej z kolei wszystkim podają;
οἳ δὲ πανημέριοι μολπῇ θεὸν ἱλάσκοντο
Oni tedy dzień cały pieniami boga błagają,
καλὸν ἀείδοντες παιήονα κοῦροι Ἀχαιῶν
Głosy młodzieży Achajskiej w pajanie pięknym się łączą,
μέλποντες ἑκάεργον: ὃ δὲ φρένα τέρπετ' ἀκούων.
[Chwaląc w dal godzącego, a tenże ich słucha z rozkoszą.]
ἦμος δ' ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε,
Wreszcie gdy zaszło słońce i wieczór ciemny nastąpił,
δὴ τότε κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός:
Koło przystani okrętów udali się na spoczynek.
ἦμος δ' ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
Ledwo różanopalca powstała na wschodzie jutrzenka
καὶ τότ' ἔπειτ' ἀνάγοντο μετὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν:
Odpłynęli napowrót do wojska licznego Achajów,
τοῖσιν δ' ἴκμενον οὖρον ἵει ἑκάεργος Ἀπόλλων:
Zesłał im wiatr pomyślny Apollon z dala godzący.
οἳ δ' ἱστὸν στήσαντ' ἀνά θ' ἱστία λευκὰ πέτασσαν,
Wznieśli maszt i białe szeroko żagle rozpięli;
ἐν δ' ἄνεμος πρῆσεν μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα
Rozdął wiatr środek żagli, a piana sinawa na koło
στείρῃ πορφύρεον μεγάλ' ἴαχε νηὸς ἰούσης:
Brzegu okrętu huczała, gdy szybko sunął się naprzód;
ἣ δ' ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον.
Żwawo po falach pędził, by dopiąć kresu podróży.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ἵκοντο κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν,
Zawinąwszy nareszcie do wojska licznego Achajów,
νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπ' ἠπείροιο ἔρυσσαν
Ciemne okręty na ląd ku piasczystemu wybrzeżu
ὑψοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ὑπὸ δ' ἕρματα μακρὰ τάνυσσαν:
Zaciągnęli, podparłszy je wprzódy belkami długiemi,
αὐτοὶ δ' ἐσκίδναντο κατὰ κλισίας τε νέας τε.
Sami się zaś rozeszli do swych namiotów i łodzi.
αὐτὰρ ὃ μήνιε νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι
Siedział natenczas w gniewie przy łodziach wybornych do biegu,
διογενὴς Πηλῆος υἱὸς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Z boga zrodzony Pelejdes, Achilles szybkobieżący;
οὔτέ ποτ' εἰς ἀγορὴν πωλέσκετο κυδιάνειραν
Wcale już nie uczęszczał do rady dla mężów zaszczytnej,
οὔτέ ποτ' ἐς πόλεμον, ἀλλὰ φθινύθεσκε φίλον κῆρ
Ani do bitwy należał, lecz aż mu się. serce trawiło
αὖθι μένων, ποθέεσκε δ' ἀϋτήν τε πτόλεμόν τε.
Z nieczynności, bo wzdychał za bitwą i wrzawą wojenną.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετ' ἠώς,
Kiedy dwunasta jutrzenka od owej się chwili zjawiła,
καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες
Wtedy wiecznie żyjący wrócili bogowie na Olimp
πάντες ἅμα, Ζεὺς δ' ἦρχε: Θέτις δ' οὐ λήθετ' ἐφετμέων
Wszyscy, na czele Zeus. Nie zapomniała Thetyda
παιδὸς ἑοῦ, ἀλλ' ἥ γ' ἀνεδύσετο κῦμα θαλάσσης.
Syna swojego zlecenia i z piany morskiej się wznosząc,
ἠερίη δ' ἀνέβη μέγαν οὐρανὸν Οὔλυμπόν τε.
Z ranną mgłą do Olimpu i niebios obszernych spieszyła.
εὗρεν δ' εὐρύοπα Κρονίδην ἄτερ ἥμενον ἄλλων
Kronid głośny szeroko, z osobna siedział od innych,
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο:
Na krawędzi najwyższej Olimpu wieloszczytnego.
καί ῥα πάροιθ' αὐτοῖο καθέζετο, καὶ λάβε γούνων
Blizko się przysunąwszy ujęła go za kolana
σκαιῇ, δεξιτερῇ δ' ἄρ' ὑπ' ἀνθερεῶνος ἑλοῦσα
Lewą, prawą zaś ręką pod brodę głaskając, poczęła
λισσομένη προσέειπε Δία Κρονίωνα ἄνακτα:
Głosem błagalnym do Zeusa wszechwładnego Kronidy:
Ζεῦ πάτερ εἴ ποτε δή σε μετ' ἀθανάτοισιν ὄνησα
"Zeusie rodzicu, jeżeli pomiędzy bogami ci kiedy
ἢ ἔπει ἢ ἔργῳ, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ:
Mową lub czynem służyłam, to spełnij moje życzenie.
τίμησόν μοι υἱὸν ὃς ὠκυμορώτατος ἄλλων
Pomóż mojemu synowi, któremu życie najkrótsze
ἔπλετ': ἀτάρ μιν νῦν γε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Dano; zaś wielce go skrzywdził narodów król Agamemnon,
ἠτίμησεν: ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
Przytrzymując mu dar zaszczytu co gwałtem odebrał.
ἀλλὰ σύ πέρ μιν τῖσον Ὀλύμπιε μητίετα Ζεῦ:
Teraz go pomścij o Zeusie Olimpijczyku rządzący,
τόφρα δ' ἐπὶ Τρώεσσι τίθει κράτος ὄφρ' ἂν Ἀχαιοὶ
I tak długo Trojanom daj siło, aż wreszcie Achaje
υἱὸν ἐμὸν τίσωσιν ὀφέλλωσίν τέ ἑ τιμῇ.
Syna mi uszanują i chwała mu wyjdzie na korzyść."
ὣς φάτο: τὴν δ' οὔ τι προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς,
Tak mówiła, lecz Zeus chmurozbiorca się wcale nic ozwał,
ἀλλ' ἀκέων δὴν ἧστο: Θέτις δ' ὡς ἥψατο γούνων
Tylko siedział milczący. Thetyda ścisnęła kolana,
ὣς ἔχετ' ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις:
Gdyby to z niemi się zrosła i raz powtórny przemawia:
νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον
"Ty coś wierny swym słowom obiecaj głowy skinieniem
ἢ ἀπόειπ', ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι δέος, ὄφρ' ἐὺ̈ εἰδέω
Albo też odmów, boć nie znasz bojaźni, bym dobrze wiedziała,
ὅσσον ἐγὼ μετὰ πᾶσιν ἀτιμοτάτη θεός εἰμι.
Jako ze wszystkich bogów ja najmniej względów doznaję."
τὴν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Z gniewem okrutnym się do niej odezwie Zeus chmurozbiorca:
ἦ δὴ λοίγια ἔργ' ὅ τέ μ' ἐχθοδοπῆσαι ἐφήσεις
"Działasz występnie, że mnie na Herę pragniesz buntować,
Ἥρῃ ὅτ' ἄν μ' ἐρέθῃσιν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν:
Która tak często mnie drażni uszczypliwemi słowami;
ἣ δὲ καὶ αὔτως μ' αἰεὶ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι
Zawsze i tak mi dokucza pomiędzy wiecznemi bogami,
νεικεῖ, καί τέ μέ φησι μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγειν.
Wyrzucając, że w bitwie Trojanom szczęście przynoszę.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν αὖτις ἀπόστιχε μή τι νοήσῃ
Ale ty oddal się teraz, by czegoś nie pomiarkował
Ἥρη: ἐμοὶ δέ κε ταῦτα μελήσεται ὄφρα τελέσσω:
Herę, już moja to rzecz, bym zamiar po myśli wykonał.
εἰ δ' ἄγε τοι κεφαλῇ κατανεύσομαι ὄφρα πεποίθῃς:
Głowy skinieniem przyrzekam, byś była pewna swojego;
τοῦτο γὰρ ἐξ ἐμέθεν γε μετ' ἀθανάτοισι μέγιστον
Taka odemnie dla bogów poręka najuroczystsza.
τέκμωρ: οὐ γὰρ ἐμὸν παλινάγρετον οὐδ' ἀπατηλὸν
Nieodwołalnem jest bowiem i niezawodnie nastąpi,
οὐδ' ἀτελεύτητον ὅ τί κεν κεφαλῇ κατανεύσω.
Spełnić się musi koniecznie co głowy skinieniem przyrzekłem."
ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπ' ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων:
Tak powiedział i brwiami ciemnemi poruszył Kronion,
ἀμβρόσιαι δ' ἄρα χαῖται ἐπερρώσαντο ἄνακτος
Ambrozyjskie kędziory po skroni Pana spłynęły
κρατὸς ἀπ' ἀθανάτοιο: μέγαν δ' ἐλέλιξεν Ὄλυμπον.
Nieśmiertelnej i całym ogromnym wstrząsnął Olimpem.
τώ γ' ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν: ἣ μὲν ἔπειτα
Tak uradziwszy oboje rozeszli się; zaraz i ona
εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν ἀπ' αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
Olimp opuszcza świetlisty i w morze głębokie się nurza.
Ζεὺς δὲ ἑὸν πρὸς δῶμα: θεοὶ δ' ἅμα πάντες ἀνέσταν
Zeus do domu powraca; wraz wszystkie bogi powstały
ἐξ ἑδέων σφοῦ πατρὸς ἐναντίον: οὐδέ τις ἔτλη
Ojca witając swojego, i żaden z nich się nie ważył
μεῖναι ἐπερχόμενον, ἀλλ' ἀντίοι ἔσταν ἅπαντες.
Czekać na jego przybycie, lecz wszyscy wyszli naprzeciw.
ὣς ὃ μὲν ἔνθα καθέζετ' ἐπὶ θρόνου: οὐδέ μιν Ἥρη
Tamże on zasiadł na tronie; lecz Hery nie uszło uwagi
ἠγνοίησεν ἰδοῦσ' ὅτι οἱ συμφράσσατο βουλὰς
Bo dostrzegła wyraźnie, że długo się z nim naradzała
ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος.
Srebrnonóżka Thetyda morskiego córa staruszka.
αὐτίκα κερτομίοισι Δία Κρονίωνα προσηύδα:
Wnet z przekąsem do Zeusa Kronidy wręcz się odezwie:
τίς δ' αὖ τοι δολομῆτα θεῶν συμφράσσατο βουλάς;
"Obłudniku, któż z bogów do ciebie się z radą odnosi?
αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπὸ νόσφιν ἐόντα
Widać że zawsze ci miło, po za mojemi plecami
κρυπτάδια φρονέοντα δικαζέμεν: οὐδέ τί πώ μοι
Knować zamiary tajemne; czyż kiedy się na to zdobyłeś,
πρόφρων τέτληκας εἰπεῖν ἔπος ὅττι νοήσῃς.
By mi udzielić życzliwie nowiny, o której się dowiesz?"
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Ojciec bogów i ludzi w te słowa na to jej odrzekł:
Ἥρη μὴ δὴ πάντας ἐμοὺς ἐπιέλπεο μύθους
"Here nie miej nadziei, byś wszystkie moje zamiary
εἰδήσειν: χαλεποί τοι ἔσοντ' ἀλόχῳ περ ἐούσῃ:
Znała, nie będzie to łatwo, lubo mi jesteś małżonką.
ἀλλ' ὃν μέν κ' ἐπιεικὲς ἀκουέμεν οὔ τις ἔπειτα
Co ci się wiedzieć należy, to nadal z bogów nikomu,
οὔτε θεῶν πρότερος τὸν εἴσεται οὔτ' ἀνθρώπων:
Ani też z ludzi, przed tobą, wiadomem nigdy nie będzie;
ὃν δέ κ' ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλωμι νοῆσαι
Lecz co po za bogami bym kiedy uczynić zamierzał,
μή τι σὺ ταῦτα ἕκαστα διείρεο μηδὲ μετάλλα.
O to wszystko nigdy nie pytaj, ani nie badaj."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:
Here wypukłooka, dostojna mu rzeknie w odpowiedź:
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες;
"Najstraszliwszy Kronidzie, cóż to za słowa wyrzekłeś?
καὶ λίην σε πάρος γ' οὔτ' εἴρομαι οὔτε μεταλλῶ,
Nigdy zaprawdę nie pytam, ani się mieszam do ciebie,
ἀλλὰ μάλ' εὔκηλος τὰ φράζεαι ἅσσ' ἐθέλῃσθα.
Lecz spokojnie stanowisz co tylko zechcesz uczynić.
νῦν δ' αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μή σε παρείπῃ
Teraz atoli okropnie się lękam, by cię nie uwiodła
ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος:
Córa starca morskiego, Thetyda o nóżce srebrzystej;
ἠερίη γὰρ σοί γε παρέζετο καὶ λάβε γούνων:
Zrana bowiem przy tobie usiadłszy objęła kolana;
τῇ σ' ὀί̈ω κατανεῦσαι ἐτήτυμον ὡς Ἀχιλῆα
Przyrzec jej tedy musiałeś skinieniem, jako Achilla
τιμήσῃς, ὀλέσῃς δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Pragniesz uczcić, a wielu z Achajów przy łodziach wygubić."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Zeus co chmury gromadzi w odpowiedź na to jej odrzekł:
δαιμονίη αἰεὶ μὲν ὀί̈εαι οὐδέ σε λήθω:
"Dziwna bogini, posądzasz mnie zawsze choć nic nie ukrywam,
πρῆξαι δ' ἔμπης οὔ τι δυνήσεαι, ἀλλ' ἀπὸ θυμοῦ
Ale tem nic nie wskórasz i coraz to bardziej me serce
μᾶλλον ἐμοὶ ἔσεαι: τὸ δέ τοι καὶ ῥίγιον ἔσται.
Bedzie ci obcem, a skutki pociągnie gorsze dla ciebie.
εἰ δ' οὕτω τοῦτ' ἐστὶν ἐμοὶ μέλλει φίλον εἶναι:
Niechby i przyszło do tego, to mojej woli nie zmieni.
ἀλλ' ἀκέουσα κάθησο, ἐμῷ δ' ἐπιπείθεο μύθῳ,
Siadajże sobie spokojnie i bądź posłuszną rozkazom,
μή νύ τοι οὐ χραίσμωσιν ὅσοι θεοί εἰσ' ἐν Ὀλύμπῳ
Boby ci wszyscy bogowie Olimpu nic nie pomogli,
ἆσσον ἰόνθ', ὅτε κέν τοι ἀάπτους χεῖρας ἐφείω.
Gdybym zbliżywszy się groźne me dłonie podniósł na ciebie."
ὣς ἔφατ' ἔδεισεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
Rzekł; przelękła się Here wypukłooka dostojna,
καί ῥ' ἀκέουσα καθῆστο ἐπιγνάμψασα φίλον κῆρ:
Milcząc usiadła posłusznie i serce wzburzone koiła.
ὄχθησαν δ' ἀνὰ δῶμα Διὸς θεοὶ Οὐρανίωνες:
Zposępnieli w pałacu Diosa bogowie niebiańscy,
τοῖσιν δ' Ἥφαιστος κλυτοτέχνης ἦρχ' ἀγορεύειν
W kunsztach biegły Hefajstos w te słowa do nich rozpoczął,
μητρὶ φίλῃ ἐπίηρα φέρων λευκωλένῳ Ἥρῃ:
Chcąc się matce przysłużyć bogini białoramiennej:
ἦ δὴ λοίγια ἔργα τάδ' ἔσσεται οὐδ' ἔτ' ἀνεκτά,
"Smutne to dzieje zaprawdę i dłużej nie do zniesienia,
εἰ δὴ σφὼ ἕνεκα θνητῶν ἐριδαίνετον ὧδε,
Że z powodu śmiertelnych się między sobą wadzicie,
ἐν δὲ θεοῖσι κολῳὸν ἐλαύνετον: οὐδέ τι δαιτὸς
Kłótnię wszczynając pomiędzy bogami; już ani biesiady
ἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.
Nie użyjemy szlachetnej, bo górę bierze co gorsze.
μητρὶ δ' ἐγὼ παράφημι καὶ αὐτῇ περ νοεούσῃ
Matkę ja teraz upomnę, aczkolwiek i sama rozumie,
πατρὶ φίλῳ ἐπίηρα φέρειν Διί, ὄφρα μὴ αὖτε
Żeby się ojcu drogiemu przypodobała, by więcej
νεικείῃσι πατήρ, σὺν δ' ἡμῖν δαῖτα ταράξῃ.
Ojciec nie zrzędził i uczty uciechę nam nie popsował.
εἴ περ γάρ κ' ἐθέλῃσιν Ὀλύμπιος ἀστεροπητὴς
Byleby zechciał i tak Olimpu król gromowładny
ἐξ ἑδέων στυφελίξαι: ὃ γὰρ πολὺ φέρτατός ἐστιν.
Z miejsca każdego wyrzuci, boć siłą nad wszystkich celuje.
ἀλλὰ σὺ τὸν ἐπέεσσι καθάπτεσθαι μαλακοῖσιν:
Ale ty staraj się teraz słodkiemi go słowy ugłaskać,
αὐτίκ' ἔπειθ' ἵλαος Ὀλύμπιος ἔσσεται ἡμῖν.
Wtedy się wnet Olimpijczyk okaże dla nas łaskawszym."
ὣς ἄρ' ἔφη καὶ ἀναί̈ξας δέπας ἀμφικύπελλον
Tak przemówił i dzbaniec dwuręczny do góry podnosząc
μητρὶ φίλῃ ἐν χειρὶ τίθει καί μιν προσέειπε:
Podał go matce do rąk i znów się do niej obrócił:
τέτλαθι μῆτερ ἐμή, καὶ ἀνάσχεο κηδομένη περ,
"Przenieś to matko na sobie i krzywdy się staraj zapomnieć,
μή σε φίλην περ ἐοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδωμαι
Bym cię chociaż tak zacną oczyma memi nie ujrzał
θεινομένην, τότε δ' οὔ τι δυνήσομαι ἀχνύμενός περ
Zbitą, bo wtedy pomimo mój zgrozy nie zdołam ci pomódz"
χραισμεῖν: ἀργαλέος γὰρ Ὀλύμπιος ἀντιφέρεσθαι:
Straszna to bowiem rzecz na Olimpijczyka powstawać.
ἤδη γάρ με καὶ ἄλλοτ' ἀλεξέμεναι μεμαῶτα
Już mnie bowiem i dawniej gdy tobie na pomoc spieszyłem,
ῥῖψε ποδὸς τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ θεσπεσίοιο,
Uchwyciwszy za nogi wyrzucił z progów niebiańskich.
πᾶν δ' ἦμαρ φερόμην, ἅμα δ' ἠελίῳ καταδύντι
Przez dzień cały leciałem, dopiero przy słońca zachodzie
κάππεσον ἐν Λήμνῳ, ὀλίγος δ' ἔτι θυμὸς ἐνῆεν:
Spadłem w Lomnos; niewiele przy duszy mi tchu pozostało.
ἔνθά με Σίντιες ἄνδρες ἄφαρ κομίσαντο πεσόντα.
Tam Syntyjscy mężowie przyjęli mnie potłuczonego. "
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Tak powiedział; uśmiecha się Here o białych ramionach,
μειδήσασα δὲ παιδὸς ἐδέξατο χειρὶ κύπελλον:
Śmieje się i z rąk dziecka podany kielich odbiera.
αὐτὰρ ὃ τοῖς ἄλλοισι θεοῖς ἐνδέξια πᾶσιν
Wtedy od prawej strony zacząwszy innym niebianom
οἰνοχόει γλυκὺ νέκταρ ἀπὸ κρητῆρος ἀφύσσων:
Słodki nalewa nektar z dużego czerpiąc krateru.
ἄσβεστος δ' ἄρ' ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσιν
Zatem szczęśliwi bogowie zaczęli się śmiać do rozpuku,
ὡς ἴδον Ἥφαιστον διὰ δώματα ποιπνύοντα.
Widząc jak zręcznie Hefajstos po gmachach obracać się umiał.
ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
W taki to sposób dzień cały dopóki słonko nie zaszło
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης,
Ucztowali, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada,
οὐ μὲν φόρμιγγος περικαλλέος ἣν ἔχ' Ἀπόλλων,
Ani też cytry nie brakło, do której wziął się Apollon,
Μουσάων θ' αἳ ἄειδον ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ.
Muzy zaś pięknym głosem na przemian im przyśpiewywały.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο,
Wreszcie gdy schodzić poczyna świecąca pochodnia słoneczna,
οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν οἶκον δὲ ἕκαστος,
Na spoczynek rozeszli się wszyscy i każdy do siebie,
ἧχι ἑκάστῳ δῶμα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις
Gdzie każdemu domostwo w rzemiosłach biegły kulawiec,
Ἥφαιστος ποίησεν ἰδυίῃσι πραπίδεσσι:
Wybudował Hefajstos w pomysły twórcze bogaty,
Ζεὺς δὲ πρὸς ὃν λέχος ἤϊ' Ὀλύμπιος ἀστεροπητής,
Grzmiący Zeus Olimpijczyk do łoża swojego się udał,
ἔνθα πάρος κοιμᾶθ' ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι:
Gdzie i poprzednio spoczywał, gdy błogi sen mu nadchodził;
ἔνθα καθεῦδ' ἀναβάς, παρὰ δὲ χρυσόθρονος Ἥρη.
Tam spoczywał, a przy nim Here tron złoty mająca.
ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ
Tak więc inni bogowie i męże przy wozach walczący
εὗδον παννύχιοι, Δία δ' οὐκ ἔχε νήδυμος ὕπνος,
Całą noc spoczywali; lecz Zeusa unikał sen błogi;
ἀλλ' ὅ γε μερμήριζε κατὰ φρένα ὡς Ἀχιλῆα
W duszy on bowiem rozważał, by jakim sposobem Achilla
τιμήσῃ, ὀλέσῃ δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Uczcić, a wielu z Achajów przy łodziach szybkich wygubić.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλή,
Wreszcie mu wpada na myśl najlepsza ku temu sposobność,
πέμψαι ἐπ' Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι οὖλον ὄνειρον:
Zesłać Agamemnonowi Atrydzie widzenie obłudne;
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaraz takowe zagadnął i w lotne odezwie się słowa:
βάσκ' ἴθι οὖλε ὄνειρε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν:
"Ruszaj mi śnie obłudny do szybkich okrętów Achajskich;
ἐλθὼν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο
Wszedłszy do Agamemnona Atreja potomka namiotu,
πάντα μάλ' ἀτρεκέως ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω:
Wszystko mu tam dokładnie zapowiedz jak tobie polecam.
θωρῆξαί ἑ κέλευε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
Niechaj co prędzej się zbroić Achajom bujnokędziernym
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοι πόλιν εὐρυάγυιαν
Każe, gdyż terazby miasto szerokouliczno mógł zdobyć
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
Trojan, bo już sic nie różnią w swem zdaniu Olimpu mieszkańcy
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Wieczni bogowie, bo wszystkich na swoją stronę skłoniła
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε' ἐφῆπται.
Here prośby swojemi, a zguba grozi Trojanom."
ὣς φάτο, βῆ δ' ἄρ' ὄνειρος ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε:
Tak przemówił; oddalił się Sen usłuchawszy rozkazu.
καρπαλίμως δ' ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
Lecąc spiesznie do szybkich okrętów Achajskich się dostał;
βῆ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα: τὸν δὲ κίχανεν
Idzie do Agamemnona Atrydy i widzi w namiocie
εὕδοντ' ἐν κλισίῃ, περὶ δ' ἀμβρόσιος κέχυθ' ὕπνος.
Leżącego, bo sen ambrozyjski się spuścił na niego.
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς Νηληί̈ῳ υἷι ἐοικώς
Koło głowy mu stanął w postaci Nestora, Neleja
Νέστορι, τόν ῥα μάλιστα γερόντων τῖ' Ἀγαμέμνων:
Syna, którego najwięcej w starszyznie czcił Agamemnon;
τῷ μιν ἐεισάμενος προσεφώνεε θεῖος ὄνειρος:
Postać onego przybrawszy sen boski tak się odezwie:
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαί̈φρονος ἱπποδάμοιο:
"Spiszli, synu Atreja dzielnego rumaków poskromcy?
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα
Nie przystoi mężowi radnemu noc całą przesypiać,
ᾧ λαοί τ' ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλε:
Kiedy mu naród powierzon, i który ma tyło na głowie.
νῦν δ' ἐμέθεν ξύνες ὦκα: Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
Teraz mnie prędko wysłuchaj; Diosa ci jestem posłańcem,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ' ἐλεαίρει.
[Któren acz z dala nad tobą się wielce lituje i troszczy].
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
Kazał co prędzej ci zbroić Achajów bujnokędziernych,
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν εὐρυάγυιαν
Terazbyś bowiem mógł zdobyć miasto szerokouliczne
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
Trojan, bo już się nie różnią w swem zdaniu Olimpu mieszkańcy
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Wieczni bogowie, lecz wszystkich na swoją stronę skłoniła
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε' ἐφῆπται
Here prośby swojemi, a zgubą grozi Trojanom
ἐκ Διός: ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσί, μηδέ σε λήθη
Zeus. Lecz ty bądź w duszy przytomnym, by ciebie niepamięć
αἱρείτω εὖτ' ἄν σε μελίφρων ὕπνος ἀνήῃ.
Me ogarnęła, gdy serce kojący sen cię opuści."
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπ' αὐτοῦ
Tak powiedziawszy odleciał, a jego tam pozostawił
τὰ φρονέοντ' ἀνὰ θυμὸν ἅ ῥ' οὐ τελέεσθαι ἔμελλον:
Nad tem zamyślonego, co wcale nastąpić nie miało.
φῆ γὰρ ὅ γ' αἱρήσειν Πριάμου πόλιν ἤματι κείνῳ
Sądził albowiem, że gród Priamowy dnia tego zdobędzie,
νήπιος, οὐδὲ τὰ ᾔδη ἅ ῥα Ζεὺς μήδετο ἔργα:
Głupi, nie wiedział co Zeus za dzieło w przyszłości gotuje;
θήσειν γὰρ ἔτ' ἔμελλεν ἐπ' ἄλγεά τε στοναχάς τε
Zesłać on bowiem zamierzał nieszczęścia i jęki boleści
Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
Danaom i Trojanom na drodze krwawych potyczek.
ἔγρετο δ' ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν ἀμφέχυτ' ὀμφή:
Wreszcie ze snu się przebudził, jak boskiemowiany przeczuciem.
ἕζετο δ' ὀρθωθείς, μαλακὸν δ' ἔνδυνε χιτῶνα
Zerwał się prosto na łożu, chitonem miękkim sio odział,
καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο φᾶρος:
Nowym i pięknym, na siebie szeroką oponę zarzucił;
ποσσὶ δ' ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
Na błyszczące zaś nogi przywiązał ozdobne postoły,
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον:
Miecz nabijany srebrem na silnem zwiesił ramieniu.
εἵλετο δὲ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον αἰεὶ
Chwycił za berło dziedziczne wiekami nienaruszone;
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων:
Z niem sio udał do statków Achajów miedzią okrytych.
ἠὼς μέν ῥα θεὰ προσεβήσετο μακρὸν Ὄλυμπον
Boska jutrzenka na Olimp wysoki się wzniosła, by światło
Ζηνὶ φόως ἐρέουσα καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισιν:
Diosowi zwiastować i bogom wiecznie żyjącym;
αὐτὰρ ὃ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε
Wtedy on wydał rozkazy Keryxom o głosie donośnym,
κηρύσσειν ἀγορὴν δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς:
Żeby na radę zwoływać Achajów bujnokędziernych;
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ' ἠγείροντο μάλ' ὦκα:
Oni zwoływać poczęli, a wszyscy się prędko zebrali.
βουλὴν δὲ πρῶτον μεγαθύμων ἷζε γερόντων
Radę nasamprzód złożył ze starców rozumem dojrzałych,
Νεστορέῃ παρὰ νηὶ̈ Πυλοιγενέος βασιλῆος:
Koło Nestora okrętu, książęcia rodem z Pylosu;
τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν ἀρτύνετο βουλήν:
Wobec zebranych następnie roztropną radę zagaił:
κλῦτε φίλοι: θεῖός μοι ἐνύπνιον ἦλθεν ὄνειρος
"Drodzy słuchajcie; we śnie mi się boskie widzenie zjawiło
ἀμβροσίην διὰ νύκτα: μάλιστα δὲ Νέστορι δίῳ
W noc ambrozyjską; zaś ono zupełnie było podobnem
εἶδός τε μέγεθός τε φυήν τ' ἄγχιστα ἐῴκει:
Do boskiego Gestora, z postaci, wzrostu i kształtu.
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς καί με πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Koło mej głowy stanęło i tak się do mnie odezwie:
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαί̈φρονος ἱπποδάμοιο:
Spiszli synu Atreja, dzielnego rumaków poskromey?
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα,
Nie przystoi mężowi radnemu noc całą przesypiać,
ᾧ λαοί τ' ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλε:
Kiedy mu naród powierzon i który ma tyle na głowie.
νῦν δ' ἐμέθεν ξύνες ὦκα: Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
Teraz mnie szybko wysłuchaj, Diosa ci jestem posłańcem.,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ' ἐλεαίρει:
[Któren acz z dala nad tobą się wielce lituje i troszczy].
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
Kazał co prędzej ci zbroić Achajów bujnokędziernych;
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν εὐρυάγυιαν
Terazbyś bowiem mógł zdobyć miasto szorokouliczne
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
Trojan; bo już się nie różnią swem zdaniom Olimpu mieszkańcy,
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας
Wieczni bogowie, lecz wszystkich na swoją stronę skłoniła
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε' ἐφῆπται
Here prośby swojemi, a zgubą grozi Trojanom
ἐκ Διός: ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσίν: ὣς ὃ μὲν εἰπὼν
Zeus; lecz ty bądź w duszy przytomnym. Skończywszy tę mowę
ᾤχετ' ἀποπτάμενος, ἐμὲ δὲ γλυκὺς ὕπνος ἀνῆκεν.
Uleciało i znikło, zaś mnie sen błogi opuścił.
ἀλλ' ἄγετ' αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας Ἀχαιῶν:
Zatem do dzieła, starajmy się synów uzbroić Achajskich.
πρῶτα δ' ἐγὼν ἔπεσιν πειρήσομαι, ἣ θέμις ἐστί,
Słowem ich najprzód spróbuję, jak tego potrzeba wymaga,
καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήϊσι κελεύσω:
Zalecając im odwrót na wiolowiosłowych okrętach;
ὑμεῖς δ' ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύειν ἐπέεσσιν.
Wy zaś, to jeden, to drugi wstrzymujcie ich waszą namową."
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο, τοῖσι δ' ἀνέστη
Tak powiedział i usiadł; a wobec nich powstał do mowy
Νέστωρ, ὅς ῥα Πύλοιο ἄναξ ἦν ἠμαθόεντος,
Nestor, który panował w piaszczystych Pylosu równinach;
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Dobrze myślący, rozważnie przemówił do nich i radził:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"O moi drodzy, Argejów książęta i wodze przezorni!
εἰ μέν τις τὸν ὄνειρον Ἀχαιῶν ἄλλος ἔνισπε
Żeby kto inny z Achajów o takiem widzeniu nam prawił,
ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα μᾶλλον:
Wtedy za fałsz bym poczytał i pewno ze wzgardą odrzucił;
νῦν δ' ἴδεν ὃς μέγ' ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι:
Właśnie atoli je ujrzał najpierwszy z mężów Achajskich.
ἀλλ' ἄγετ' αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας Ἀχαιῶν.
Naprzód więc, może nam synów Achajskich uzbroić się uda."
ὣς ἄρα φωνήσας βουλῆς ἐξῆρχε νέεσθαι,
Tak powiedział i z rady najpierwszy począł wychodzić.
οἳ δ' ἐπανέστησαν πείθοντό τε ποιμένι λαῶν
Oni zaś wszyscy powstali słuchając pasterza narodów,
σκηπτοῦχοι βασιλῆες: ἐπεσσεύοντο δὲ λαοί.
Berło dzierżący królowie; narody się tłumnie gromadzą.
ἠύ̈τε ἔθνεα εἶσι μελισσάων ἁδινάων
Równie jak pszczoły gęstemi rojami w powietrzu bujając,
πέτρης ἐκ γλαφυρῆς αἰεὶ νέον ἐρχομενάων,
Ciągle na nowo ze skały drążonej na świat wylatują;
βοτρυδὸν δὲ πέτονται ἐπ' ἄνθεσιν εἰαρινοῖσιν:
W kupkach jak winne grona siadają na kwiecie wiosennym
αἳ μέν τ' ἔνθα ἅλις πεποτήαται, αἳ δέ τε ἔνθα:
Jedne się tutaj niezmiernie gromadzą, a tędy znów inne;
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
Takoż i liczne narody wychodząc z namiotów i lodzi,
ἠϊόνος προπάροιθε βαθείης ἐστιχόωντο
Koło niskiego wybrzeża w szeregach długich się wijąc,
ἰλαδὸν εἰς ἀγορήν: μετὰ δέ σφισιν ὄσσα δεδήει
Lecą na radę; a Wieść pomiędzy nich się rozchodzi,
ὀτρύνουσ' ἰέναι Διὸς ἄγγελος: οἳ δ' ἀγέροντο.
Poseł od Zeusa co pędzi ich naprzód, i wszyscy się kupią.
τετρήχει δ' ἀγορή, ὑπὸ δὲ στεναχίζετο γαῖα
Wrzawa się w radzie poczyna, jęknęła ziemia pod ludem
λαῶν ἱζόντων, ὅμαδος δ' ἦν: ἐννέα δέ σφεας
Kiedy zasiadał i rozruch był wielki; dziewięciu Keryxów
κήρυκες βοόωντες ἐρήτυον, εἴ ποτ' ἀϋτῆς
Krzyki głośnemi porządku pilnują, by wrzawa ucichła,
σχοίατ', ἀκούσειαν δὲ διοτρεφέων βασιλήων.
Oraz i głosu królów od boga wybranych słuchali.
σπουδῇ δ' ἕζετο λαός, ἐρήτυθεν δὲ καθ' ἕδρας
Ledwie nareszcie zasiedli na ławach rzędem stojących,
παυσάμενοι κλαγγῆς: ἀνὰ δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
Grłosy przycichły, a w tem Agamemnon możny powstaje,
ἔστη σκῆπτρον ἔχων τὸ μὲν Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
Berło podnosząc, nad którem Hefajstos mozolnie pracował.
Ἥφαιστος μὲν δῶκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι,
Diosowi Kronidzie je Hefest królowi darował;
αὐτὰρ ἄρα Ζεὺς δῶκε διακτόρῳ ἀργεϊφόντῃ:
Zeus następnie je oddał bystremu Argi pogromcy;
Ἑρμείας δὲ ἄναξ δῶκεν Πέλοπι πληξίππῳ,
Możny Hermes je dał Polopsowi co końmi harcuje;
αὐτὰρ ὃ αὖτε Πέλοψ δῶκ' Ἀτρέϊ ποιμένι λαῶν,
Atrejowi zaś Pelops, wodzowi narodów je oddał;
Ἀτρεὺς δὲ θνῄσκων ἔλιπεν πολύαρνι Θυέστῃ,
W spadku je Atrej zostawił Thyeście co liczne ma stada;
αὐτὰρ ὃ αὖτε Θυέστ' Ἀγαμέμνονι λεῖπε φορῆναι,
Zaś Agamemnonowi by dzierżył je oddał Thyestes,
πολλῇσιν νήσοισι καὶ Ἄργεϊ παντὶ ἀνάσσειν.
Aby niem rządził licznemi wyspami i ziemią Argijską.
τῷ ὅ γ' ἐρεισάμενος ἔπε' Ἀργείοισι μετηύδα:
Wobec Argejów zebranych wspierając się na niem przemawia:
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
"Drodzy mi bohaterowie Danajów, Aresa drabowie!
Ζεύς με μέγα Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ,
Wielki Kronida Zeus nieszczęsnym związał mnie losem;
σχέτλιος, ὃς πρὶν μέν μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν
Srogi, co przedtem na pewno zaręczał mnie i zapewniał,
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
Jako zburzywszy warowną Ilionę do domu powrócę,
νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο, καί με κελεύει
Teraz mi zawód okrutny gotuje i każe bym wracał
δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι, ἐπεὶ πολὺν ὤλεσα λαόν.
Nazad sromotnie do Argos, tak wiele straciwszy narodu.
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι,
Widać iż tak Diosowi możnemu podoba się czynić,
ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
Który już tylu miast szczyty pokruszył i zrucił na ziemię,
ἠδ' ἔτι καὶ λύσει: τοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ μέγιστον.
Wiele zaś jeszcze poburzy, bo władza u niego najwyższa.
αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ' ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι
Byłoby hańbą, i dla tych co potem nastąpią usłyszeć,
μὰψ οὕτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαὸν Ἀχαιῶν
Że napróżno tak wielki, przeliczny naród Achajski,
ἄπρηκτον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι
Bezskuteczne potyczki staczając tak długo wojował
ἀνδράσι παυροτέροισι, τέλος δ' οὔ πώ τι πέφανται:
Z mniejszym o wiele narodem, a przecież końca nie widać.
εἴ περ γάρ κ' ἐθέλοιμεν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
Żebyśmy tylko zechcieli Achajo i ludzie Trojańscy,
ὅρκια πιστὰ ταμόντες ἀριθμηθήμεναι ἄμφω,
Wierne złożywszy przysięgi nawzajem siebie rachować;
Τρῶας μὲν λέξασθαι ἐφέστιοι ὅσσοι ἔασιν,
Niechby wybrali Trojanie, co tylko pilnuje ogniska,
ἡμεῖς δ' ἐς δεκάδας διακοσμηθεῖμεν Ἀχαιοί,
My zaś Achaje w dziesiętnych gromadkach się uszykowawszy,
Τρώων δ' ἄνδρα ἕκαστοι ἑλοίμεθα οἰνοχοεύειν,
Z Trojan męża każdego z osobna cześnikiem wybrali,
πολλαί κεν δεκάδες δευοίατο οἰνοχόοιο.
Wtedyby pewno dla wielu dziesiątek zabrakło Cześnika.
τόσσον ἐγώ φημι πλέας ἔμμεναι υἷας Ἀχαιῶν
Tyleż mem zdaniem synowie Achajscy liczniejsi od Trojan
Τρώων, οἳ ναίουσι κατὰ πτόλιν: ἀλλ' ἐπίκουροι
Mieszkających po mieście; jednakże na sojuszników
πολλέων ἐκ πολίων ἐγχέσπαλοι ἄνδρες ἔασιν,
Z wielu im grodów przybyło narodu w dzidy zbrojnego,
οἵ με μέγα πλάζουσι καὶ οὐκ εἰῶσ' ἐθέλοντα
Który mi wielce zawadza i wbrew mej woli nie daje
Ἰλίου ἐκπέρσαι εὖ ναιόμενον πτολίεθρον.
Gród Ilioński o licznych mieszkańcach wyburzyć do szczętu.
ἐννέα δὴ βεβάασι Διὸς μεγάλου ἐνιαυτοί,
Dziewięć już lat okrągłych Diosa wielkiego minęło,
καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται:
Belki nakoło okrętów już gniją i liny butwieją;
αἳ δέ που ἡμέτεραί τ' ἄλοχοι καὶ νήπια τέκνα
Nasze zaś żony i dzieci niewinne co w domu zostały,
εἵατ' ἐνὶ μεγάροις ποτιδέγμεναι: ἄμμι δὲ ἔργον
Siedząc tęsknią za nami, a nasze zadanie zostaje
αὔτως ἀκράαντον οὗ εἵνεκα δεῦρ' ἱκόμεσθα.
Niespełnionem, z powodu któregośmy tu tutaj przybyli.
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες:
Zatem stosownie jak powiem rozkazu wszyscy słuchajcie;
φεύγωμεν σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν:
Uciekajmy z łodziami do lubej ziemi ojczystej;
οὐ γὰρ ἔτι Τροίην αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
Nigdy i tak nie zdobędziem już Troi szorokoulicznej."
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε
Tak powiedział i serce każdemu w piersi poruszył,
πᾶσι μετὰ πληθὺν ὅσοι οὐ βουλῆς ἐπάκουσαν:
Rówuież i wszystkim po tłumach, co nie usłyszeli wyroku.
κινήθη δ' ἀγορὴ φὴ κύματα μακρὰ θαλάσσης
Całe się ruszy zebranie jak morza bałwany szerokie
πόντου Ἰκαρίοιο, τὰ μέν τ' Εὖρός τε Νότος τε
W Ikaryjskiej zatoce, gdy wiatr południowy i wschodni
ὤρορ' ἐπαί̈ξας πατρὸς Διὸς ἐκ νεφελάων.
Wzburza je pędząc z obłoków Diosa ojca wiecznego.
ὡς δ' ὅτε κινήσῃ Ζέφυρος βαθὺ λήϊον ἐλθὼν
Równie jak Zefir gdy łany obszerne powiewem porusza,
λάβρος ἐπαιγίζων, ἐπί τ' ἠμύει ἀσταχύεσσιν,
Trzęsie gwałtownie, a kłosy do ziemi się naginają;
ὣς τῶν πᾶσ' ἀγορὴ κινήθη: τοὶ δ' ἀλαλητῷ
Tak się całe ruszyło zebranie; gdy jedni z okrzykiem
νῆας ἔπ' ἐσσεύοντο, ποδῶν δ' ὑπένερθε κονίη
Pędzą w kierunku okrętów, z pod nóg się wznosi kurzawa
ἵστατ' ἀειρομένη: τοὶ δ' ἀλλήλοισι κέλευον
W kłębach wysoko, zaś inni wzajemnie na siebie wołają,
ἅπτεσθαι νηῶν ἠδ' ἑλκέμεν εἰς ἅλα δῖαν,
Żeby za statki uchwycić i w boską je falę wytaczać;
οὐρούς τ' ἐξεκάθαιρον: ἀϋτὴ δ' οὐρανὸν ἷκεν
Reszta rowy przebiera i wrzawa ku niebu dosięga
οἴκαδε ἱεμένων: ὑπὸ δ' ᾕρεον ἕρματα νηῶν.
Ludzi do domu spieszących; z pod statków zdejmują podpory.
ἔνθά κεν Ἀργείοισιν ὑπέρμορα νόστος ἐτύχθη
Byłby natenczas przedwczesny Argejów powrót nastąpił,
εἰ μὴ Ἀθηναίην Ἥρη πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Żeby Athenę nie była zagadła Herę tem słowem:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
"Przebóg o córo przemożna egidodzierżcy Diosa!
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
W tenże to sposób do domu i lubej ziemi ojczystej
Ἀργεῖοι φεύξονται ἐπ' εὐρέα νῶτα θαλάσσης,
Mają się chronić Argejo po łonie morza obszernem,
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιεν
Zostawiwszy na chlubę Trojanom i Dąrdanidowi
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ Ἀχαιῶν
Dziecko Argosu Helenę, dla której tak wiele Achajów
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης:
W Troi zginęło, zdaleka od lubej ziemi ojczystej?
ἀλλ' ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων:
Bieżaj więc między narody Achajów miedzią okrytych;
σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα ἕκαστον,
Twemi słodkiemi słowami zatrzymuj męża każdego,
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δ' ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
I nie dozwól by statków dwurzędnych wtaczali do morza."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Rzekła; nie była przeciwna, promiennooka Athene;
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων ἀί̈ξασα:
Pędem puściwszy się na dół z wysokich szczytów Olimpu,
καρπαλίμως δ' ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Wkrótce potem do szybkich okrętów Achajskich przybyła.
εὗρεν ἔπειτ' Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον
Tamże spotyka Odyssa, Diosa rozumom godnego,
ἑσταότ': οὐδ' ὅ γε νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης
Stojącego; nie tykał on statku ciemnego, wiosłami
ἅπτετ', ἐπεί μιν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἵκανεν:
Opatrzonego, bo serce i piersi miał pełne goryczy.
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Blisko stanąwszy Athene promiennooka mu rzeknie:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ,
"Synu Laerta szlachetny, w pomysły bogaty Odyssie!
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
W takiż to sposób do domu i lubej ziemi ojczystej,
φεύξεσθ' ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι πεσόντες,
Chcecie uciekać wpadając do wielowiosłowych okrętów,
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιτε
Zostawując na chlubę Trojanom i Dardanidowi
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ Ἀχαιῶν
Dziecko Argejskie Helenę, dla której tak wiele Achajów
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης;
W Troi zginęło z daleka od lubej ziemi ojczystej?
ἀλλ' ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν, μηδ' ἔτ' ἐρώει,
Bieżaj więc między narody Achajskie i długo nie zwlekaj;
σοῖς δ' ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα ἕκαστον,
Twemi gładkiemi słowami zatrzymuj rnęża każdego,
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δ' ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
I nie dozwól by statków dwurzędnych do morza wtaczali."
ὣς φάθ', ὃ δὲ ξυνέηκε θεᾶς ὄπα φωνησάσης,
Rzekła; zmiarkował on głos bogini do niego mówiącej,
βῆ δὲ θέειν, ἀπὸ δὲ χλαῖναν βάλε: τὴν δὲ κόμισσε
Bieży co prędzej i zruca swój płaszcz; usłużnie go podniósł
κῆρυξ Εὐρυβάτης Ἰθακήσιος ὅς οἱ ὀπήδει:
Keryx Erybat z Ithaki, co był towarzyszem wyprawy.
αὐτὸς δ' Ἀτρεί̈δεω Ἀγαμέμνονος ἀντίος ἐλθὼν
Sam zaś idąc naprzeciw Agamemnona Atrydy,
δέξατό οἱ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον αἰεί:
Bierze mu berło dziedziczne wiekami nienaruszone;
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
Leci z takowem do statków Achajów miedzią okrytych.
ὅν τινα μὲν βασιλῆα καὶ ἔξοχον ἄνδρα κιχείη
Z którym się tylko spotyka władyką lub mężem celniejszym.
τὸν δ' ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρητύσασκε παραστάς:
Zatrzymawszy sio przy nim gładkiemi go słowy namawia:
δαιμόνι' οὔ σε ἔοικε κακὸν ὣς δειδίσσεσθαι,
"Dziwny, toć nie przystoi byś równie jak tchórz się obawiał,
ἀλλ' αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους ἵδρυε λαούς:
Siedziałbyś lepiej spokojnie i reszcie siedzieć nakazał.
οὐ γάρ πω σάφα οἶσθ' οἷος νόος Ἀτρεί̈ωνος:
Me wiem albowiem dokładnie jakowej jest myśli Atrejon;
νῦν μὲν πειρᾶται, τάχα δ' ἴψεται υἷας Ἀχαιῶν.
Teraz próbuje, lecz wkrótce wychłoszcze synów Achajskich.
ἐν βουλῇ δ' οὐ πάντες ἀκούσαμεν οἷον ἔειπε.
Wszakże nie mogliśmy wszyscy usłyszeć jak w radzie przemawiał.
μή τι χολωσάμενος ῥέξῃ κακὸν υἷας Ἀχαιῶν:
Byle on w gniewie co złego Achajskim synom nie zdziałał.
θυμὸς δὲ μέγας ἐστὶ διοτρεφέων βασιλήων,
Harda ci bogiem jest dusza u króla bogorodnego;
τιμὴ δ' ἐκ Διός ἐστι, φιλεῖ δέ ἑ μητίετα Ζεύς.
Chwalę ma z daru Diosa i Zeus go miłuje opatrzny."
ὃν δ' αὖ δήμου τ' ἄνδρα ἴδοι βοόωντά τ' ἐφεύροι,
Kiedy zaś nadszedł i zoczył którego z ludu krzykaczy,
τὸν σκήπτρῳ ἐλάσασκεν ὁμοκλήσασκέ τε μύθῳ:
Berłem takiego uderzał, i słowy go łajał okrutnie:
δαιμόνι' ἀτρέμας ἧσο καὶ ἄλλων μῦθον ἄκουε,
"Trutniu zachowaj się cicho i słuchaj co inni powiedzą,
οἳ σέο φέρτεροί εἰσι, σὺ δ' ἀπτόλεμος καὶ ἄναλκις
Którzy są lepsi od ciebie; zaś ty niezdara do bitwy,
οὔτέ ποτ' ἐν πολέμῳ ἐναρίθμιος οὔτ' ἐνὶ βουλῇ:
Bo na ciebie ni w radzie, ni w boju liczyć nie można.
οὐ μέν πως πάντες βασιλεύσομεν ἐνθάδ' Ἀχαιοί:
Przecież nie możem tu wszyscy Achaje razem królować.
οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη: εἷς κοίρανος ἔστω,
Zgubnem jest wielowładztwo; niech jeden będzie nam panem,
εἷς βασιλεύς, ᾧ δῶκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
Jeden i królem, któremu syn Krona niezbadanego
σκῆπτρόν τ' ἠδὲ θέμιστας, ἵνά σφισι βουλεύῃσι.
[Berło i prawo powierzył, ażeby nad wami panował]."
ὣς ὅ γε κοιρανέων δίεπε στρατόν: οἳ δ' ἀγορὴν δὲ
Z taką powagą przebywa szeregi; zaś oni do rady
αὖτις ἐπεσσεύοντο νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
Napływają napowrót z namiotów idąc i łodzi
ἠχῇ, ὡς ὅτε κῦμα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
Z wrzawą, podobnie jak morza bałwany rozhukanego
αἰγιαλῷ μεγάλῳ βρέμεται, σμαραγεῖ δέ τε πόντος.
Grzmią, o skaliste wybrzeże, i fala zahuczy z łoskotem.
ἄλλοι μέν ῥ' ἕζοντο, ἐρήτυθεν δὲ καθ' ἕδρας:
Jedni już miejsca zajmują siadając rzędami na ławach;
Θερσίτης δ' ἔτι μοῦνος ἀμετροεπὴς ἐκολῴα,
Tylko jedyny Therzytes gardłował, gaduła bez miary,
ὃς ἔπεα φρεσὶν ᾗσιν ἄκοσμά τε πολλά τε ᾔδη
Który przywykły do niecnych wyrazów i myśli w swej duszy,
μάψ, ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον, ἐριζέμεναι βασιλεῦσιν,
Próżno i przeciw porządku z królami zadzierać miał zwyczaj,
ἀλλ' ὅ τι οἱ εἴσαιτο γελοίϊον Ἀργείοισιν
Wytykając Argejom co tylko się śmiesznem zdawało.
ἔμμεναι: αἴσχιστος δὲ ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον ἦλθε:
Był to człowiek najbrzydszy ze wszystkich co poszli pod Ilion;
φολκὸς ἔην, χωλὸς δ' ἕτερον πόδα: τὼ δέ οἱ ὤμω
Zyzem patrzący, na jednę kulawy nogę; ramiona
κυρτὼ ἐπὶ στῆθος συνοχωκότε: αὐτὰρ ὕπερθε
Miał zgarbione, ku piersi ścieśnione, a z góry spiczastą,
φοξὸς ἔην κεφαλήν, ψεδνὴ δ' ἐπενήνοθε λάχνη.
Głowę, na której sterczały kudły pomiędzy łysiną.
ἔχθιστος δ' Ἀχιλῆϊ μάλιστ' ἦν ἠδ' Ὀδυσῆϊ:
Głównie on był na Pelejdę i na Odyssa zażartym,
τὼ γὰρ νεικείεσκε: τότ' αὖτ' Ἀγαμέμνονι δίῳ
Dogadywał im bowiem, i wtedy boskiemu Atrydzie
ὀξέα κεκλήγων λέγ' ὀνείδεα: τῷ δ' ἄρ' Ἀχαιοὶ
Ostrą przymówką dokuczał rzucając obelgi; Achaje
ἐκπάγλως κοτέοντο νεμέσσηθέν τ' ἐνὶ θυμῷ.
Złością pałali ku niemu i w duszy go nienawidzili.
αὐτὰρ ὃ μακρὰ βοῶν Ἀγαμέμνονα νείκεε μύθῳ:
On zaś Agamemnona wrzaśliwie łajać poczyna:
Ἀτρεί̈δη τέο δ' αὖτ' ἐπιμέμφεαι ἠδὲ χατίζεις;
"O co się żalisz Atrydo i czegóż ci jeszcze brakuje?
πλεῖαί τοι χαλκοῦ κλισίαι, πολλαὶ δὲ γυναῖκες
Miedzi namioty masz pełne, a grono kobiet wybranych
εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, ἅς τοι Ἀχαιοὶ
Liczne się w twoim namiocie znajduje, któreśmy Achaje
πρωτίστῳ δίδομεν εὖτ' ἂν πτολίεθρον ἕλωμεν.
Tobie pierwszemu wydali, gdy miasto się zdobyć udało.
ἦ ἔτι καὶ χρυσοῦ ἐπιδεύεαι, ὅν κέ τις οἴσει
Może ci złota potrzeba, co ręczę, niejeden przynosi
Τρώων ἱπποδάμων ἐξ Ἰλίου υἷος ἄποινα,
Z Trojan koni poskromców, z Iliony, by syna wykupić,
ὅν κεν ἐγὼ δήσας ἀγάγω ἢ ἄλλος Ἀχαιῶν,
Pojmanego przezemnie, lub kogoś innego z Achajów,
ἠὲ γυναῖκα νέην, ἵνα μίσγεαι ἐν φιλότητι,
Albo też młodej kobiety by z nią, miłości zażywać,
ἥν τ' αὐτὸς ἀπονόσφι κατίσχεαι; οὐ μὲν ἔοικεν
Którą, dla siebie wyłącznie zatrzymasz? Nie godzi się wcale,
ἀρχὸν ἐόντα κακῶν ἐπιβασκέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
Będąc wodzem nieszczęście na synów Achajskich sprowadzać.
ὦ πέπονες κάκ' ἐλέγχε' Ἀχαιί̈δες οὐκέτ' Ἀχαιοὶ
O wy tchórze nikczemni, Achajki nie zaś Achaje!
οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα, τόνδε δ' ἐῶμεν
Z okrętami do domu wracajmy, a jego zostawmy,
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ γέρα πεσσέμεν, ὄφρα ἴδηται
Niechże się w Troi na miejscu darami obłowi, by widział,
ἤ ῥά τί οἱ χἠμεῖς προσαμύνομεν ἦε καὶ οὐκί:
Czyli my jemu pomagać będziemy, czy raczej przeciwnie;
ὃς καὶ νῦν Ἀχιλῆα ἕο μέγ' ἀμείνονα φῶτα
Wszakże on teraz Achilla, o wiele od siebie lepszego
ἠτίμησεν: ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.
Męża obraził, bo dary zaszczytu mu zabrał i schował.
ἀλλὰ μάλ' οὐκ Ἀχιλῆϊ χόλος φρεσίν, ἀλλὰ μεθήμων:
Mało naprawdę ma żółci Achilles i zbytnie powolny,
ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεί̈δη νῦν ὕστατα λωβήσαιο:
Bobyś inaczej Atrydo po raz ostatni był zgrzeszył."
ὣς φάτο νεικείων Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν,
Tak powiedział i łajał Atrydę pasterza narodów
Θερσίτης: τῷ δ' ὦκα παρίστατο δῖος Ὀδυσσεύς,
Therzyt; lecz szybko do niego przystąpił boski Odyssej
καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν χαλεπῷ ἠνίπαπε μύθῳ:
I z ponurem spojrzeniem go zgromił ostremi słowami:
Θερσῖτ' ἀκριτόμυθε, λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής,
"Nędzny gaduło Therzycie, acz jesteś mowcą krzykliwym
ἴσχεο, μηδ' ἔθελ' οἶος ἐριζέμεναι βασιλεῦσιν:
Cicho bądź i sam jeden z królami zadzierać się nie waż.
οὐ γὰρ ἐγὼ σέο φημὶ χερειότερον βροτὸν ἄλλον
Sądzę albowiem że niema lichszego człowieka nad ciebie
ἔμμεναι, ὅσσοι ἅμ' Ἀτρεί̈δῃς ὑπὸ Ἴλιον ἦλθον.
Z tych co z Atreja synami pod Ilion szli na wyprawę.
τὼ οὐκ ἂν βασιλῆας ἀνὰ στόμ' ἔχων ἀγορεύοις,
Przeto nie godzi się tobie przed radą o królach wspominać,
καί σφιν ὀνείδεά τε προφέροις, νόστόν τε φυλάσσοις.
Ani też na nich obelgi miotać i czyhać na powrót.
οὐδέ τί πω σάφα ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα,
Wszakci nie wiemy dokładnie jak dzieła takowe się skończą,
ἢ εὖ ἦε κακῶς νοστήσομεν υἷες Ἀχαιῶν.
Ani czy dobrze lub źle powróciemy synowie Achajscy.
τὼ νῦν Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
[Teraz na Agamemnona Atrydę pasterza narodów
ἧσαι ὀνειδίζων, ὅτι οἱ μάλα πολλὰ διδοῦσιν
Miotasz obelgi tu siedząc, dlatego że wiele mu dali
ἥρωες Δαναοί: σὺ δὲ κερτομέων ἀγορεύεις.
Bohaterowie Danajscy; lecz ty go jawnie obrażasz]
ἀλλ' ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται:
Ale ci to zapowiadam i pewno skończy się na tem;
εἴ κ' ἔτι σ' ἀφραίνοντα κιχήσομαι ὥς νύ περ ὧδε,
Jeśli cię kiedy z bredniami takiemi zdybam, jak dzisiaj,
μηκέτ' ἔπειτ' Ὀδυσῆϊ κάρη ὤμοισιν ἐπείη,
Niechże natenczas Odyssa na karku głowa nie stoi,
μηδ' ἔτι Τηλεμάχοιο πατὴρ κεκλημένος εἴην,
Ani się też Telemacha rodzicem nie chcę nazywać,
εἰ μὴ ἐγώ σε λαβὼν ἀπὸ μὲν φίλα εἵματα δύσω,
Jeśli ja ciebie chwyciwszy nie zedrę ci lubej odzieży,
χλαῖνάν τ' ἠδὲ χιτῶνα, τά τ' αἰδῶ ἀμφικαλύπτει,
Płaszcz i chiton i to co miejsce ci wstydu pokrywa,
αὐτὸν δὲ κλαίοντα θοὰς ἐπὶ νῆας ἀφήσω
Ciebie zaś płaczącego do szybkich wypędzę okrętów
πεπλήγων ἀγορῆθεν ἀεικέσσι πληγῇσιν.
Z rady, sromotnie plagami cię obłożywszy do syta."
ὣς ἄρ' ἔφη, σκήπτρῳ δὲ μετάφρενον ἠδὲ καὶ ὤμω
Tak powiedział i berłem uderzył go w plecy i w ramię,
πλῆξεν: ὃ δ' ἰδνώθη, θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ:
Aż się skręcił, a łzy mu z oczu potokiem się puszczą.
σμῶδιξ δ' αἱματόεσσα μεταφρένου ἐξυπανέστη
Pręga mu krwawa na plecach z pod razów berła złotego
σκήπτρου ὕπο χρυσέου: ὃ δ' ἄρ' ἕζετο τάρβησέν τε,
Wyskoczyła bolesna, lecz on ze strachu przycupnął
ἀλγήσας δ' ἀχρεῖον ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ.
Smutny, ogłupiał zupełnie i łzy ocierać poczyna.
οἳ δὲ καὶ ἀχνύμενοί περ ἐπ' αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν:
Oni zaś choć oburzeni, serdecznie z niego się śmiali;
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον:
Widząc go tak się odezwał niejeden do swego sąsiada:
ὢ πόποι ἦ δὴ μυρί' Ὀδυσσεὺς ἐσθλὰ ἔοργε
"Przebóg już liczne Odyssoj szlachetne dzieła dokonał,
βουλάς τ' ἐξάρχων ἀγαθὰς πόλεμόν τε κορύσσων:
Mądre podając zamiary, lub zagrzewając do wojny;
νῦν δὲ τόδε μέγ' ἄριστον ἐν Ἀργείοισιν ἔρεξεν,
Teraz atoli najlepiej się wszystkim Argejom zasłużył,
ὃς τὸν λωβητῆρα ἐπεσβόλον ἔσχ' ἀγοράων.
Tego potwarcę, krzykacza podłego zmusiwszy by milczał.
οὔ θήν μιν πάλιν αὖτις ἀνήσει θυμὸς ἀγήνωρ
Jego zuchwalstwo nie prędko się więcej o to pokusi
νεικείειν βασιλῆας ὀνειδείοις ἐπέεσσιν.
Żeby grubemi słowami książętom ubliżać się ważył."
ὣς φάσαν ἣ πληθύς: ἀνὰ δ' ὃ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
Tak mówiło pospólstwo; lecz miasta burzący Odyssej
ἔστη σκῆπτρον ἔχων: παρὰ δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Powstał berło podnosząc, a przy nim w keryxa postaci
εἰδομένη κήρυκι σιωπᾶν λαὸν ἀνώγει,
Pallas Athene stanęła by ludom nakazać milczenie,
ὡς ἅμα θ' οἳ πρῶτοί τε καὶ ὕστατοι υἷες Ἀχαιῶν
Żeby tak pierwsi jak również ostatni ze synów Achajskich,
μῦθον ἀκούσειαν καὶ ἐπιφρασσαίατο βουλήν:
Mowę zdołali usłyszeć i radę należnie rozważyć;
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Mądrze i z dobrą wolą przemówił do nich i radził:
Ἀτρεί̈δη νῦν δή σε ἄναξ ἐθέλουσιν Ἀχαιοὶ
"Królu Atrydo, na teraz Achaje cię pragną okazać
πᾶσιν ἐλέγχιστον θέμεναι μερόπεσσι βροτοῖσιν,
Zawstydzonego uwszystkich śmiertelnych językiem mówiących,
οὐδέ τοι ἐκτελέουσιν ὑπόσχεσιν ἥν περ ὑπέσταν
Nie chcąc wykonać przyrzeczeń co dawniej tobie czynili,
ἐνθάδ' ἔτι στείχοντες ἀπ' Ἄργεος ἱπποβότοιο
Kiedy się tutaj wybrali z Argosu koniorodnego,
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον ἀπονέεσθαι.
Jako zburzywszy warowną Ilionę, do domu powrócisz.
ὥς τε γὰρ ἢ παῖδες νεαροὶ χῆραί τε γυναῖκες
Owszem zarówno jak dzieci maluczkie, lub wdowy kobiety,
ἀλλήλοισιν ὀδύρονται οἶκον δὲ νέεσθαι.
Żale pomiędzy sobą wywodzą by wracać do domu.
ἦ μὴν καὶ πόνος ἐστὶν ἀνιηθέντα νέεσθαι:
Wprawdzie się praca uprzykrzy i tęskno każdemu powracać.
καὶ γάρ τίς θ' ἕνα μῆνα μένων ἀπὸ ἧς ἀλόχοιο
Jeśli kto bowiem choć miesiąc z daleka od żony zostaje,
ἀσχαλάᾳ σὺν νηὶ̈ πολυζύγῳ, ὅν περ ἄελλαι
Przykro mu siedzieć na wielowiosłowym okręcie, gdy burze
χειμέριαι εἰλέωσιν ὀρινομένη τε θάλασσα:
Przytrzymują zimowo i morze falami wzburzone;
ἡμῖν δ' εἴνατός ἐστι περιτροπέων ἐνιαυτὸς
Dla nas atoli już rok dziewiąty w swym biegu powraca,
ἐνθάδε μιμνόντεσσι: τὼ οὐ νεμεσίζομ' Ἀχαιοὺς
Odkąd siedzimy na miejscu; toż nie mam za złe Achajom
ἀσχαλάαν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν: ἀλλὰ καὶ ἔμπης
Jeśli nareszcie im skuczno przy łodziach obszernych; jednakże
αἰσχρόν τοι δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέεσθαι.
Hańbą tak długo zostawać, a potem z niczem powracać.
τλῆτε φίλοι, καὶ μείνατ' ἐπὶ χρόνον ὄφρα δαῶμεν
Znieście to drodzy i chwilkę czekajcie, żebyśmy wiedzieli,
ἢ ἐτεὸν Κάλχας μαντεύεται ἦε καὶ οὐκί.
Czyli prawdziwie nam Kalchas, albo też mylnie wywróżył.
εὖ γὰρ δὴ τόδε ἴδμεν ἐνὶ φρεσίν, ἐστὲ δὲ πάντες
Dobrze nam bowiem wiadomo i wszyscy jesteście świadkami,
μάρτυροι, οὓς μὴ κῆρες ἔβαν θανάτοιο φέρουσαι:
Których Kiery śmiertelne do grobu jeszcze nie wzięły,
χθιζά τε καὶ πρωί̈ζ' ὅτ' ἐς Αὐλίδα νῆες Ἀχαιῶν
"Wszakci jak żeby to wczoraj gdy łodzie Achajskie stanęły
ἠγερέθοντο κακὰ Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ φέρουσαι,
W Aulidzie, by Priamowi zagładę gotować i Troji;
ἡμεῖς δ' ἀμφὶ περὶ κρήνην ἱεροὺς κατὰ βωμοὺς
My zaś wtedy przy źródle na poświęconych ołtarzach
ἕρδομεν ἀθανάτοισι τεληέσσας ἑκατόμβας
Hekatombę wybraną składali bogom w ofiarę,
καλῇ ὑπὸ πλατανίστῳ ὅθεν ῥέεν ἀγλαὸν ὕδωρ:
W cieniu jawora pięknego zkąd woda płynęła srebrzysta;
ἔνθ' ἐφάνη μέγα σῆμα: δράκων ἐπὶ νῶτα δαφοινὸς
Tam się nam wielki znak objawił: o łusce ognistej,
σμερδαλέος, τόν ῥ' αὐτὸς Ὀλύμπιος ἧκε φόως δέ,
Smok straszliwy na świat przez Olimpijczyka wydany,
βωμοῦ ὑπαί̈ξας πρός ῥα πλατάνιστον ὄρουσεν.
Z po za ołtarza sunąwszy na jawor groźnie się spina.
ἔνθα δ' ἔσαν στρουθοῖο νεοσσοί, νήπια τέκνα,
Na nim w gniazdeczku siedziały maluczkie wróbla pisklęta,
ὄζῳ ἐπ' ἀκροτάτῳ πετάλοις ὑποπεπτηῶτες
Na gałązce najwyższej pod liściom z bojaźni ukryte,
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε τέκνα:
Było ich osiem, a matka dziewiąta co zniosła ptaszęta.
ἔνθ' ὅ γε τοὺς ἐλεεινὰ κατήσθιε τετριγῶτας:
Wszystkie te biedne stworzątka świergotające pożera;
μήτηρ δ' ἀμφεποτᾶτο ὀδυρομένη φίλα τέκνα:
Matka wokoło krążyła bolejąc nad dziećmi drogiemi,
τὴν δ' ἐλελιξάμενος πτέρυγος λάβεν ἀμφιαχυῖαν.
Wkońcu się ku niej zwróciwszy za skrzydła biedaczkę uchwycił.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο καὶ αὐτήν,
Kiedy zaś wróbla pisklęta pożarł i matkę zarazem,
τὸν μὲν ἀρίζηλον θῆκεν θεὸς ὅς περ ἔφηνε:
Tenże bóg co go wysłał, na znamię go cudu postawił;
λᾶαν γάρ μιν ἔθηκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω:
W kamień go bowiem zamienił syn Krona niezbadanego;
ἡμεῖς δ' ἑσταότες θαυμάζομεν οἷον ἐτύχθη.
My zaś wokoło stojący dziwili się temu co zaszło.
ὡς οὖν δεινὰ πέλωρα θεῶν εἰσῆλθ' ἑκατόμβας,
Tak się znaki złowrogie wśród hekatomby zjawiły,
Κάλχας δ' αὐτίκ' ἔπειτα θεοπροπέων ἀγόρευε:
Kalchas atoli natychmiast proroctwo takie ogłosił:
τίπτ' ἄνεῳ ἐγένεσθε κάρη κομόωντες Ἀχαιοί;
"Czemuż jak niemi stoicie Achaje bujnokędzierni?
ἡμῖν μὲν τόδ' ἔφηνε τέρας μέγα μητίετα Ζεὺς
W takiej postaci nam Zeus opatrzny wróżbę zesyła,
ὄψιμον ὀψιτέλεστον, ὅου κλέος οὔ ποτ' ὀλεῖται.
Późno dopiero się sprawdzi, lecz sława jej nigdy nie zginie.
ὡς οὗτος κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο καὶ αὐτὴν
Owóż jak on to pisklęta wróblowe i matkę podusił,
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε τέκνα,
Których ośmioro, dziewiąta zaś matka co zniosła ptaszęta;
ὣς ἡμεῖς τοσσαῦτ' ἔτεα πτολεμίξομεν αὖθι,
Takoż i my tyleż lat w tem miejscu będziem wojować,
τῷ δεκάτῳ δὲ πόλιν αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
W roku dziesiątym zaś miasto szcrokouliczne zdobędziem!"
κεῖνος τὼς ἀγόρευε: τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
Wtedy on tak przepowiadał, a wszystko się dzisiaj ziściło.
ἀλλ' ἄγε μίμνετε πάντες ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Zatem wytrwajcie tu wszyscy Achaje na łydach okuci.
αὐτοῦ εἰς ὅ κεν ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἕλωμεν.
Póki nie weźmiem przemocą wielkiego miasta Priama."
ὣς ἔφατ', Ἀργεῖοι δὲ μέγ' ἴαχον, ἀμφὶ δὲ νῆες
Tak powiedział Argeje krzyknęli raźno (z okrętów
σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπ' Ἀχαιῶν,
Groźny się odgłos rozchodzi tak silnie wrzasnęli Achaje)
μῦθον ἐπαινήσαντες Ὀδυσσῆος θείοιο:
Przyklaskując przemowie boskiego Laertiadesa.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Wtedy się także odezwał Gestor witeż Grereński:
ὦ πόποι ἦ δὴ παισὶν ἐοικότες ἀγοράασθε
"Przebóg zaprawdę jak widzę podobnie do dzieci bajecie
νηπιάχοις οἷς οὔ τι μέλει πολεμήϊα ἔργα.
Głupie, które się wcale nie troszczą o dzieła wojenne.
πῇ δὴ συνθεσίαι τε καὶ ὅρκια βήσεται ἥμιν;
Gdzież się nasze umowy i wierne przysięgi podziały?
ἐν πυρὶ δὴ βουλαί τε γενοίατο μήδεά τ' ἀνδρῶν
Bodajby poszły z dymem i rady i mężów zabiegi,
σπονδαί τ' ἄκρητοι καὶ δεξιαί, ᾗς ἐπέπιθμεν:
Z wina ofiary czystego i zaprzysiężone poręki;
αὔτως γὰρ ἐπέεσσ' ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι μῆχος
Próżno tu bowiem się słowy kłóciemy i środka żadnego
εὑρέμεναι δυνάμεσθα, πολὺν χρόνον ἐνθάδ' ἐόντες.
Nie możemy wymyśleć, tak wiele już czasu zbawiwszy.
Ἀτρεί̈δη σὺ δ' ἔθ' ὡς πρὶν ἔχων ἀστεμφέα βουλὴν
Ty zaś Atryclo i teraz, jak dawniej z niezłomnym zamiarem
ἄρχευ' Ἀργείοισι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας,
Stój na czele Argejów przy ciężkich trudach bojowych;
τούσδε δ' ἔα φθινύθειν ἕνα καὶ δύο, τοί κεν Ἀχαιῶν
Niech tani jeden lub drugi zmarnieje, co mimo Achajów
νόσφιν βουλεύωσ': ἄνυσις δ' οὐκ ἔσσεται αὐτῶν:
Rady na stronie układa, (z pewnością im się nie powiedzie)
πρὶν Ἄργος δ' ἰέναι πρὶν καὶ Διὸς αἰγιόχοιο
Żeby do Argos powracać, nim egidodzierżcy Diosa
γνώμεναι εἴ τε ψεῦδος ὑπόσχεσις εἴ τε καὶ οὐκί.
Przyrzeczenie się fałszem okaże, czyli przeciwnie.
φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα
Twierdzę albowiem, że ku nam się skłonił przemożny Kronion
ἤματι τῷ ὅτε νηυσὶν ἐν ὠκυπόροισιν ἔβαινον
Dnia onego, jak wsiedli do szybkobieżących okrętów
Ἀργεῖοι Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες
Argejowie, niosący Trojanom pożogę i zgubę;
ἀστράπτων ἐπιδέξι' ἐναίσιμα σήματα φαίνων.
Z prawej uderzył piorunom, przychylną wróżbę zwiastując.
τὼ μή τις πρὶν ἐπειγέσθω οἶκον δὲ νέεσθαι
Zatem niech nikt się nie waży na powrót do domu nastawać,
πρίν τινα πὰρ Τρώων ἀλόχῳ κατακοιμηθῆναι,
Zanim w łożu nie spoczął przy której z małżonek Trojańskich,
τίσασθαι δ' Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς τε.
Żeby się zemścić za wszystkie Heleny zgryzoty i smutki.
εἰ δέ τις ἐκπάγλως ἐθέλει οἶκον δὲ νέεσθαι
Jeśli zaś komu tak strasznie, do domu się zechce powracać,
ἁπτέσθω ἧς νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης,
Niechaj się chwyta ciemnego, zdobnego wiosłami okrętu,
ὄφρα πρόσθ' ἄλλων θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ.
Aby się przed innemi doczekał kary i śmierci.
ἀλλὰ ἄναξ αὐτός τ' εὖ μήδεο πείθεό τ' ἄλλῳ:
Zatem o królu rozważaj dokładnie i słuchaj drugiego;
οὔ τοι ἀπόβλητον ἔπος ἔσσεται ὅττί κεν εἴπω:
Niechaj dla ciebie próżnemi nie będą słowa co rzeknę.
κρῖν' ἄνδρας κατὰ φῦλα κατὰ φρήτρας Ἀγάμεμνον,
Według rodów i plemion wybieraj mężów Atrydo,
ὡς φρήτρη φρήτρηφιν ἀρήγῃ, φῦλα δὲ φύλοις.
Żeby się rodów rody trzymały, a plemion plemiona.
εἰ δέ κεν ὣς ἕρξῃς καί τοι πείθωνται Ἀχαιοί,
Jeźli sobie tak poczniesz, a pójdą za tobą Achaje,
γνώσῃ ἔπειθ' ὅς θ' ἡγεμόνων κακὸς ὅς τέ νυ λαῶν
Wtedy się dowiesz kto z wodzów niegodnym i który z narodów,
ἠδ' ὅς κ' ἐσθλὸς ἔῃσι: κατὰ σφέας γὰρ μαχέονται.
Który zaś mężnym, bo będą o swoją sprawę się bili;
γνώσεαι δ' εἰ καὶ θεσπεσίῃ πόλιν οὐκ ἀλαπάξεις,
Również i poznasz, czy z boskich wyroków grodu nie bierzesz
ἦ ἀνδρῶν κακότητι καὶ ἀφραδίῃ πολέμοιο.
Czyli też z ludzi tchórzostwa i nieznajomości wojennej."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:
ἦ μὰν αὖτ' ἀγορῇ νικᾷς γέρον υἷας Ἀχαιῶν.
"W radzie naprawdę o starcze zwyciężasz synów Achajskich.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
Żebym to ojcze Diosie, Apollinie możny, Atheno!
τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες εἶεν Ἀχαιῶν:
Takich dziesięciu rajców napotkał pośród Achajów;
τώ κε τάχ' ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο ἄνακτος
Wtedy by szybko się gród Priamowy do zguby nachylił,
χερσὶν ὑφ' ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
Pod naszemi rękoma zdobyty i w niwecz obrócon.
ἀλλά μοι αἰγίοχος Κρονίδης Ζεὺς ἄλγε' ἔδωκεν,
Egidodzierżca Kronides atoli mnie smutkiem dotyka,
ὅς με μετ' ἀπρήκτους ἔριδας καὶ νείκεα βάλλει.
Który pomiędzy niesnaski i marne swary mnie rzuca.
καὶ γὰρ ἐγὼν Ἀχιλεύς τε μαχεσσάμεθ' εἵνεκα κούρης
Takoż i ja z Achillesem się pokłóciłem o dziewkę
ἀντιβίοις ἐπέεσσιν, ἐγὼ δ' ἦρχον χαλεπαίνων:
Nieprzyjaznemu słowami, lecz ja się kłócić począłem;
εἰ δέ ποτ' ἔς γε μίαν βουλεύσομεν, οὐκέτ' ἔπειτα
Żebyśmy tylko się kiedy na jedno zgodzili, natenczas
Τρωσὶν ἀνάβλησις κακοῦ ἔσσεται οὐδ' ἠβαιόν.
Nie odwlecze się zguba dla Trojan, ani o troszkę.
νῦν δ' ἔρχεσθ' ἐπὶ δεῖπνον ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
Idźcie się teraz posilić by każdy do walki był gotów;
εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δ' ἀσπίδα θέσθω,
Dobrze niech każdy swą dzidę zaostrzy i tarczę nastawi,
εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω ὠκυπόδεσσιν,
Dobrze i szybkobieżącym rumakom obroki zasypie,
εὖ δέ τις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν πολέμοιο μεδέσθω,
Dobrze i wóz naokoło obejrzy i myśli o bitwie,
ὥς κε πανημέριοι στυγερῷ κρινώμεθ' Ἄρηϊ.
Byśmy się przez dzień cały potykać w boju zdołali.
οὐ γὰρ παυσωλή γε μετέσσεται οὐδ' ἠβαιὸν
Wcale albowiem spoczynku nie będzie, ani cokolwiek,
εἰ μὴ νὺξ ἐλθοῦσα διακρινέει μένος ἀνδρῶν.
Chyba że noc nadchodząca walczących odwagę rozbroi.
ἱδρώσει μέν τευ τελαμὼν ἀμφὶ στήθεσφιν
Koło piersi na pewno się tobie zagrzeją od tarczy
ἀσπίδος ἀμφιβρότης, περὶ δ' ἔγχεϊ χεῖρα καμεῖται:
Pokrywającej rzemienie, a ręka na kopji zdrętwieje;
ἱδρώσει δέ τευ ἵππος ἐύ̈ξοον ἅρμα τιταίνων.
Będzie się pocił i koń ciągnący twą gładką powózkę.
ὃν δέ κ' ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης ἐθέλοντα νοήσω
Jeśli zaś kogo zobaczę, co z dala od bitwy by pragnął
μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν, οὔ οἱ ἔπειτα
Pozostawać nieczynnie przy obłączastych okrętach,
ἄρκιον ἐσσεῖται φυγέειν κύνας ἠδ' οἰωνούς.
Taki z pewnością, nic umknie od psów i ptaków drapieżnych."
ὣς ἔφατ', Ἀργεῖοι δὲ μέγ' ἴαχον ὡς ὅτε κῦμα
Skończył; Argeje huknęli donośnie, zarówno jak fala
ἀκτῇ ἐφ' ὑψηλῇ, ὅτε κινήσῃ Νότος ἐλθών,
Koło stromego wybrzeża, gdy wiatr ją pędzi z południa
προβλῆτι σκοπέλῳ: τὸν δ' οὔ ποτε κύματα λείπει
Prosto na skały sterczące; od których bałwany nie schodzą.
παντοίων ἀνέμων, ὅτ' ἂν ἔνθ' ἢ ἔνθα γένωνται.
Wcale, bo każdy je wiatr, to ztąd, lub z owad zatacza.
ἀνστάντες δ' ὀρέοντο κεδασθέντες κατὰ νῆας,
Hurmem ruszyli się wszyscy i szybko po łodziach rozeszli,
κάπνισσάν τε κατὰ κλισίας, καὶ δεῖπνον ἕλοντο.
Ognie rozpalą w namiotach, by strawę poranną gotować.
ἄλλος δ' ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν αἰειγενετάων
Każdy innemu z przedwiecznych urządza bogów ofiary,
εὐχόμενος θάνατόν τε φυγεῖν καὶ μῶλον Ἄρηος.
Prosząc by śmierci uniknąć i ciężkiej Aresa roboty.
αὐτὰρ ὃ βοῦν ἱέρευσε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Wtedy wołu poświęcił Atrydes książe narodów,
πίονα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ Κρονίωνι,
Pięcioletniego, tłustego na chwałę możnemu Kronidzie;
κίκλησκεν δὲ γέροντας ἀριστῆας Παναχαιῶν,
Najcelniejszą starszyznę ze wszystkich Achajów przywołał,
Νέστορα μὲν πρώτιστα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα,
Przed wszystkiemi Nestora i księcia Idomeneja,
αὐτὰρ ἔπειτ' Αἴαντε δύω καὶ Τυδέος υἱόν,
Potem atoli Ajaxów obojga i syna Tydeja,
ἕκτον δ' αὖτ' Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον.
Na szóstego Odyssa, Diosa rozumem godnego.
αὐτόματος δέ οἱ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
Sam ze siebie nadeszedł o głosie Menelaj donośnym,
ᾔδεε γὰρ κατὰ θυμὸν ἀδελφεὸν ὡς ἐπονεῖτο.
Poznał on bowiem w umyśle, jak bratu ciążyła robota.
βοῦν δὲ περιστήσαντο καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο:
Koło wołu stanąwszy podnoszą jęczmień ofiarny;
τοῖσιν δ' εὐχόμενος μετέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Pośród nich modły rozpoczął i rzekł Agamemnon potężny:
Ζεῦ κύδιστε μέγιστε κελαινεφὲς αἰθέρι ναίων
"Sławny Diosie najwyższy, pochmurny co mieszkasz w etherze!
μὴ πρὶν ἐπ' ἠέλιον δῦναι καὶ ἐπὶ κνέφας ἐλθεῖν
Bodajby słońce nie zaszło i wieczór ciemny nie zapadł,
πρίν με κατὰ πρηνὲς βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον
Zanim na dół nie pozrucam wysokich Priama szczytów
αἰθαλόεν, πρῆσαι δὲ πυρὸς δηί̈οιο θύρετρα,
Dymem skopconych, i ogniem nie spalę srogim podwoi,
Ἑκτόρεον δὲ χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαί̈ξαι
Nie rozedrę chitonu w kawałki na piersi Hektora,
χαλκῷ ῥωγαλέον: πολέες δ' ἀμφ' αὐτὸν ἑταῖροι
Mieczem przeszywszy, a wielu mu towarzyszy z pod boku
πρηνέες ἐν κονίῃσιν ὀδὰξ λαζοίατο γαῖαν.
Runie w kurzawę i ziemię zębami będzie rozrywać."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα πώ οἱ ἐπεκραίαινε Κρονίων,
Tak się modlił atoli nie słuchał go wcale Kronion;
ἀλλ' ὅ γε δέκτο μὲν ἱρά, πόνον δ' ἀμέγαρτον ὄφελλεν.
Przyjął on wprawdzie ofiary, lecz klęski bolesne gotował.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,
Oni modlitwy odbywszy i ziarna święcone rzuciwszy
αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,
Ciągną za szyję ofiary, biją i skóry zdejmują,
μηρούς τ' ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν
Wykrawają udźce i sadłem wokoło podwójnie
δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπ' αὐτῶν δ' ὠμοθέτησαν.
Obłożywszy drobnemi kawałki mięsa przykryją.
καὶ τὰ μὲν ἂρ σχίζῃσιν ἀφύλλοισιν κατέκαιον,
Wszystko to razem na łupkach spaliwszy z liści obranych,
σπλάγχνα δ' ἄρ' ἀμπείραντες ὑπείρεχον Ἡφαίστοιο.
Kładą na rożna jelita i obracają nad ogniem.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,
Kiedy się udźce spaliły i całe spożyto jelita,
μίστυλλόν τ' ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ' ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
Resztę w kawałki skrajawszy na rożnach poosadzali,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
Potem starannie upiekłszy na powrót z rożen ściągnęli.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα
Wreszcie ustali z robotą i ucztę przygotowawszy,
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης.
Jeść poczęli, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
W końcu gdy Wszyscy napoju i jadła mieli do syta
τοῖς ἄρα μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Z mową się do nich obrócił Nestor witeź Gereński:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,
"Dzielny Agamemnonie Atrydo królu narodów!
μηκέτι νῦν δήθ' αὖθι λεγώμεθα, μηδ' ἔτι δηρὸν
Nie gadajmy już teraz tu więcej, ani na później
ἀμβαλλώμεθα ἔργον ὃ δὴ θεὸς ἐγγυαλίζει.
Dzieła nie odkładajmy od boga nam powierzonego.
ἀλλ' ἄγε κήρυκες μὲν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Niechajże zaraz keryxy Achajów miedzią okrytych
λαὸν κηρύσσοντες ἀγειρόντων κατὰ νῆας,
Naród zwołują, co teraz gromadzi się koło okrętów,
ἡμεῖς δ' ἀθρόοι ὧδε κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
My zaś tu zgromadzeni Achajów liczne szeregi
ἴομεν ὄφρα κε θᾶσσον ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
Przebiegajmy, by prędzej do walki ostrej zagrzewać."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
Rzekł; Agamemnon książe narodów nie był przeciwnym.
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε
Natychmiast nakazuje keryxom o głosie donośnym,
κηρύσσειν πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς:
Nawoływać do boju Achajów bujnokędziernych.
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ' ἠγείροντο μάλ' ὦκα.
Oni wołają, a tamci się wszyscy raźnie gromadzą.
οἳ δ' ἀμφ' Ἀτρεί̈ωνα διοτρεφέες βασιλῆες
Jedni przy Atrejonie królowie od boga zrodzeni
θῦνον κρίνοντες, μετὰ δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Pędzą składając szeregi, wśród nich sowiooka Athene
αἰγίδ' ἔχουσ' ἐρίτιμον ἀγήρων ἀθανάτην τε,
Dzierżąc egidę wspaniałą o wiecznej młodości i sile;
τῆς ἑκατὸν θύσανοι παγχρύσεοι ἠερέθονται,
Na niej sto złotolitych kutasów za wiatrem powiewa,
πάντες ἐϋπλεκέες, ἑκατόμβοιος δὲ ἕκαστος:
Pięknie splecionych, a każdy był wart hekatombę zupełną.
σὺν τῇ παιφάσσουσα διέσσυτο λαὸν Ἀχαιῶν
Światłem z daleka migając przebiega z nią naród Achajski,
ὀτρύνουσ' ἰέναι: ἐν δὲ σθένος ὦρσεν ἑκάστῳ
Pędząc ich naprzód, a w serce każdemu leje odwagę,
καρδίῃ ἄλληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
Żeby się bić nieustannie i w boju mężnie potykać.
τοῖσι δ' ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ' ἠὲ νέεσθαι
To też o wielo im słodszą się bitwa niż powrót wydaje
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
W wydrążonych okrętach do lubej ziemi ojczystej.
ἠύ̈τε πῦρ ἀί̈δηλον ἐπιφλέγει ἄσπετον ὕλην
Równie jak płomień złowrogi zapala na szczytach górzystych
οὔρεος ἐν κορυφῇς, ἕκαθεν δέ τε φαίνεται αὐγή,
Puszcze niezmierne, i z dala czerwona łuna jaśnieje;
ὣς τῶν ἐρχομένων ἀπὸ χαλκοῦ θεσπεσίοιο
Takoż i przy ich pochodzie od spiżu groźnego strzelała
αἴγλη παμφανόωσα δι' αἰθέρος οὐρανὸν ἷκε.
Jasność na wszystkie strony, przez ether nieba sięgając.
τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ
Tamże jak ptaków skrzydlatych się stada liczne zbierają,
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων
Gęsi, albo żurawi, lub długoszyjastych łabędzi,
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα
W pośród niziny Azyjskiej, w bliskości nurtów Kaystria,
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι
Tędy owędy latają i dokazują skrzydłami,
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών,
Wreszcie zniżają się z krzykiem, aż zaszeleści na łące;
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
Takoż i onych z namiotów i łodzi narody przeliczne
ἐς πεδίον προχέοντο Σκαμάνδριον: αὐτὰρ ὑπὸ χθὼν
Na Skamandra płaszczyznę się leją; a ziemia pod niemi
σμερδαλέον κονάβιζε ποδῶν αὐτῶν τε καὶ ἵππων.
Groźnie zatętniała od chodu i kopyt rumaków.
ἔσταν δ' ἐν λειμῶνι Σκαμανδρίῳ ἀνθεμόεντι
Wszyscy w dolinie Skamandra kwiecistej rzędem stanęli
μυρίοι, ὅσσά τε φύλλα καὶ ἄνθεα γίγνεται ὥρῃ.
Niezliczeni, jak liście i kwiaty co puszczą na wiosnę.
ἠύ̈τε μυιάων ἁδινάων ἔθνεα πολλὰ
Albo jak much latających przeliczne roje się zbiorą,
αἵ τε κατὰ σταθμὸν ποιμνήϊον ἠλάσκουσιν
Które bez przerwy się kręcą wokoło szałasu pasterza,
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει,
W porę wiosenną, gdy mleka do brzegów skopce są pełne,
τόσσοι ἐπὶ Τρώεσσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Tyleż i przeciw Trojanom Achajów bujnokędziernych
ἐν πεδίῳ ἵσταντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.
W gładkiej stanęło równinie, o zgubę ich pragnąc przyprawić.
τοὺς δ' ὥς τ' αἰπόλια πλατέ' αἰγῶν αἰπόλοι ἄνδρες
Równie jak pasterz swe kozy gromadząc w obszernych pastwiskach
ῥεῖα διακρίνωσιν ἐπεί κε νομῷ μιγέωσιν,
Łatwo rozdzielić potrafi, gdy w liczbie się z sobą zmieszają;
ὣς τοὺς ἡγεμόνες διεκόσμεον ἔνθα καὶ ἔνθα
Tak i wodzowie walczących bądź tu, bądź tam przydzielają,
ὑσμίνην δ' ἰέναι, μετὰ δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
Aby do bitwy uderzyć; śród nich Agamemnon przemożny,
ὄμματα καὶ κεφαλὴν ἴκελος Διὶ τερπικεραύνῳ,
Z oczów i głowy do, Zeusa, co gromem się cieszy podobny,
Ἄρεϊ δὲ ζώνην, στέρνον δὲ Ποσειδάωνι.
Do Aresa przepaską a piersią do Pozejdaona.
ἠύ̈τε βοῦς ἀγέληφι μέγ' ἔξοχος ἔπλετο πάντων
Równie jak buhaj w stadzie ogromem wszystkich przewyższa
ταῦρος: ὃ γάρ τε βόεσσι μεταπρέπει ἀγρομένῃσι:
W pośród pastwiska; on bowiem przoduje wołom zuchwale;
τοῖον ἄρ' Ἀτρεί̈δην θῆκε Ζεὺς ἤματι κείνῳ
Takoż Atrydę w dniu onym wspaniale Zeus przyozdobił
ἐκπρεπέ' ἐν πολλοῖσι καὶ ἔξοχον ἡρώεσσιν.
Że z bohaterów tak wielu się wydał najokazalszym.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσαι:
"Teraz mi Muzy zwiastujcie co w domach Olimpu mieszkacie;
ὑμεῖς γὰρ θεαί ἐστε πάρεστέ τε ἴστέ τε πάντα,
Jako boginiom wiadome wam wszystko i byłyście przytem,
ἡμεῖς δὲ κλέος οἶον ἀκούομεν οὐδέ τι ἴδμεν:
Myśmy zaś tylko słyszeli o sławie, lecz wcale nie wiemy,
οἵ τινες ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν:
Jacy książęta i wodze stawali na czele Danajów.
πληθὺν δ' οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδ' ὀνομήνω,
Co do narodów, to nazwać lub o nich powiedzieć nie zdołam,
οὐδ' εἴ μοι δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα δὲ στόματ' εἶεν,
Choćbym i dziesięć języków i piersi dziesięć posiadał,
φωνὴ δ' ἄρρηκτος, χάλκεον δέ μοι ἦτορ ἐνείη,
Oraz i głos niezużyty i serce ze spiżu wykute,
εἰ μὴ Ὀλυμπιάδες Μοῦσαι Διὸς αἰγιόχοιο
Jeśli mi Muzy z Olimpu, Diosa egidodzierżcy
θυγατέρες μνησαίαθ' ὅσοι ὑπὸ Ἴλιον ἦλθον:
Córy nie wspomną o wszystkich, co poszli wyprawą na Ilion.
ἀρχοὺς αὖ νηῶν ἐρέω νῆάς τε προπάσας.
Wodzów atoli okrętów i wszystkie okręty wymienię."
Βοιωτῶν μὲν Πηνέλεως καὶ Λήϊτος ἦρχον
Peneleos i Lejtos wodzami byli Bojotów
Ἀρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε,
Również Arkezilaos i Prothoenor i Klonios
οἵ θ' Ὑρίην ἐνέμοντο καὶ Αὐλίδα πετρήεσσαν
Którzy zaś w Hyrii mieszkają i w Aulidzie w skały obfitej,
Σχοῖνόν τε Σκῶλόν τε πολύκνημόν τ' Ἐτεωνόν,
Schojny i Skolu leśnego i Etejona mieszkańcy,
Θέσπειαν Γραῖάν τε καὶ εὐρύχορον Μυκαλησσόν,
Niemniej z Thespii i Graji i z Mykalezu równego,
οἵ τ' ἀμφ' Ἅρμ' ἐνέμοντο καὶ Εἰλέσιον καὶ Ἐρυθράς,
Których siedziby są w Hannie w Eilesion lub Erythrei,
οἵ τ' Ἐλεῶν' εἶχον ἠδ' Ὕλην καὶ Πετεῶνα,
Potem z Elejon krajowcy i z Hyly i Peteona,
Ὠκαλέην Μεδεῶνά τ' ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
Z grodu Medeońskiego pięknego i z Okaleji,
Κώπας Εὔτρησίν τε πολυτρήρωνά τε Θίσβην,
Z Eutrezydy i Kopy i z Thysby w gołębie obfitej,
οἵ τε Κορώνειαν καὶ ποιήενθ' Ἁλίαρτον,
Którzy z Koronii pochodzą i z Haliartu żyznego,
οἵ τε Πλάταιαν ἔχον ἠδ' οἳ Γλισᾶντ' ἐνέμοντο,
Którzy dzierżyli Plateję i w Glizie mają siedziby,
οἵ θ' Ὑποθήβας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
Którzy gród Hypothebę zbudowan ozdobnie posiedli,
Ὀγχηστόν θ' ἱερὸν Ποσιδήϊον ἀγλαὸν ἄλσος,
Święty prócz tego Onchestos i gaj Pozydoński zielony,
οἵ τε πολυστάφυλον Ἄρνην ἔχον, οἵ τε Μίδειαν
Którzy siedzieli w Midei, lub w Arnie o licznych winnicach,
Νῖσάν τε ζαθέην Ἀνθηδόνα τ' ἐσχατόωσαν:
Anthedona mieszkańcy i Nizy dalekiej granicznej;
τῶν μὲν πεντήκοντα νέες κίον, ἐν δὲ ἑκάστῃ
Ci wyruszyli w pięćdziesiąt okrętów, a w każdym okręcie,
κοῦροι Βοιωτῶν ἑκατὸν καὶ εἴκοσι βαῖνον.
Sto dwadzieścia młodzieży Bojotów szło na wyprawę.
οἳ δ' Ἀσπληδόνα ναῖον ἰδ' Ὀρχομενὸν Μινύειον,
Którzy mieszkali w Aspledoni w grodzie Minejskim Orchomnie,
τῶν ἦρχ' Ἀσκάλαφος καὶ Ἰάλμενος υἷες Ἄρηος
Temi dowodził Askalaf i Jalmen synowie Aresa,
οὓς τέκεν Ἀστυόχη δόμῳ Ἄκτορος Ἀζεί̈δαο,
Których zrodziła w domostwie Aktora Azejdy, wstydliwa
παρθένος αἰδοίη ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
Astyocheja dziewica, wyszedłszy na górna, komnatę,
Ἄρηϊ κρατερῷ: ὃ δέ οἱ παρελέξατο λάθρῃ:
Gdzie pokryjomu się łożem z Aresem potężnym dzieliła;
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
Oni w trzydzieści głębokich okrętów szli na wyprawę.
αὐτὰρ Φωκήων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον
Hufcem atoli Fokeów kierował Epistrof i Schedios,
υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο,
Wielkodusznego Iflty synowie Naubolidy;
οἳ Κυπάρισσον ἔχον Πυθῶνά τε πετρήεσσαν
Którzy zaś Kyparyssę i Python skalisty dzierżyli,
Κρῖσάν τε ζαθέην καὶ Δαυλίδα καὶ Πανοπῆα,
Kryzę wspaniała i również Daulidę i Panopeję,
οἵ τ' Ἀνεμώρειαν καὶ Ὑάμπολιν ἀμφενέμοντο,
Ludzie co w Anemorei i koło Jampola mieszkali,
οἵ τ' ἄρα πὰρ ποταμὸν Κηφισὸν δῖον ἔναιον,
Jakoż i koło strumienia Kefiza boskiego siedzący,
οἵ τε Λίλαιαν ἔχον πηγῇς ἔπι Κηφισοῖο:
Również i ci co Lilaję nad źródłom Kefiza dzierżyli;
τοῖς δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Z niemi czterykroć dziesięć płynęło ciemnych okrętów.
οἳ μὲν Φωκήων στίχας ἵστασαν ἀμφιέποντες,
Oni wokoło Fokeów gromadząc swoje szeregi,
Βοιωτῶν δ' ἔμπλην ἐπ' ἀριστερὰ θωρήσσοντο.
Zaraz przy boku Bojotów od skrzydła lewego stanęli.
Λοκρῶν δ' ἡγεμόνευεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
Nad Lokrami dowodził Olejczyk Ajas najszybszy,
μείων, οὔ τι τόσος γε ὅσος Τελαμώνιος Αἴας
Mały; że ani go równać z Ajaxem Telamończykiem,
ἀλλὰ πολὺ μείων: ὀλίγος μὲν ἔην λινοθώρηξ,
[Mniejszy o wiele i wzrostu drobnego, w pancerzu płóciennym.
ἐγχείῃ δ' ἐκέκαστο Πανέλληνας καὶ Ἀχαιούς:
W boju na dzidy Achajów i wzystkich przewyższał Hellenów];
οἳ Κῦνόν τ' ἐνέμοντ' Ὀπόεντά τε Καλλίαρόν τε
Którzy dzierżyli Opoent i Kynos i Kalliaros,
Βῆσσάν τε Σκάρφην τε καὶ Αὐγειὰς ἐρατεινὰς
Z Bessy, Skarfy i pięknej Augajeskiej krainy,
Τάρφην τε Θρόνιον τε Βοαγρίου ἀμφὶ ῥέεθρα:
Z Tarfy i z Throniona, gdzie płynie strumyk Boagria;
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο
Z niemi razem czterdzieści okrętów ciemnych płynęło,
Λοκρῶν, οἳ ναίουσι πέρην ἱερῆς Εὐβοίης.
Lokrów, którzy mieszkają naprzeciw świętej Ewbeji.
οἳ δ' Εὔβοιαν ἔχον μένεα πνείοντες Ἄβαντες
Którzy Ewboję dzierżyli, Abanci o sercu odważnem,
Χαλκίδα τ' Εἰρέτριάν τε πολυστάφυλόν θ' Ἱστίαιαν
Ejrytreję, Chalkidę i winorodną Histeję,
Κήρινθόν τ' ἔφαλον Δίου τ' αἰπὺ πτολίεθρον,
Kerynth leżący nad morzem, Diosa miasto wspaniałe,
οἵ τε Κάρυστον ἔχον ἠδ' οἳ Στύρα ναιετάασκον,
Również i ci co Karystos dzierżyli i w Styrze mieszkali;
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευ' Ἐλεφήνωρ ὄζος Ἄρηος
Temi wszystkiemi dowodził Elfenor ze szczepu Aresa,
Χαλκωδοντιάδης μεγαθύμων ἀρχὸς Ἀβάντων.
Chalkodonta potomek, naczelnik Abantów odważnych.
τῷ δ' ἅμ' Ἄβαντες ἕποντο θοοὶ ὄπιθεν κομόωντες
Jego szybci Abanci słuchają, co w tył zaczesują
αἰχμηταὶ μεμαῶτες ὀρεκτῇσιν μελίῃσι
Włosy, do kopii sposobni, a z wypuszczonemu dzidami
θώρηκας ῥήξειν δηί̈ων ἀμφὶ στήθεσσι:
Naprzód się rwą, by zbroje na piersiach wrogów przebijać;
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
On ze sobą czterdzieści okrętów ciemnych prowadził.
οἳ δ' ἄρ' Ἀθήνας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον
Którzy Atheny dzierżyli, gród w domy strojny bogate,
δῆμον Ἐρεχθῆος μεγαλήτορος, ὅν ποτ' Ἀθήνη
Wielkodusznego Erechty krainę, którego Athene
θρέψε Διὸς θυγάτηρ, τέκε δὲ ζείδωρος ἄρουρα,
Córa Diosa chowała (rodziła go żyzna ziemica),
κὰδ δ' ἐν Ἀθήνῃς εἷσεν ἑῷ ἐν πίονι νηῷ:
Ona mu dała siedzibę w Athenach w świątyni bogatej;
ἔνθα δέ μιν ταύροισι καὶ ἀρνειοῖς ἱλάονται
Tam jej pali na cześć barany i woły wybrane,
κοῦροι Ἀθηναίων περιτελλομένων ἐνιαυτῶν:
Młodzież Ateńska corocznie w krążącym czasów obiegu;
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευ' υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς.
Niemi atoli dowodził Menestbej, syn Peteona.
τῷ δ' οὔ πώ τις ὁμοῖος ἐπιχθόνιος γένετ' ἀνὴρ
Z ludzi na ziemi żyjących mu żaden dorównać nie zdołał
κοσμῆσαι ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας:
W szykowaniu rumaków i mężów tarcze niosących.
Νέστωρ οἶος ἔριζεν: ὃ γὰρ προγενέστερος ἦεν:
(Jeden go Nestor przewyższał, lecz on był wiekiem dojrzalszy);
τῷ δ' ἅμα πεντήκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
On za sobą pięćdziesiąt okrętów ciemnych prowadził.
Αἴας δ' ἐκ Σαλαμῖνος ἄγεν δυοκαίδεκα νῆας,
Od Sal aminy dwanaście okrętów Ajas prowadził,
στῆσε δ' ἄγων ἵν' Ἀθηναίων ἵσταντο φάλαγγες.
[Które do boju szykował gdzie stały hufce Atheńskie].
οἳ δ' Ἄργός τ' εἶχον Τίρυνθά τε τειχιόεσσαν
Którzy dzierżyli Argos i Tyrynth murami warowny,
Ἑρμιόνην Ἀσίνην τε, βαθὺν κατὰ κόλπον ἐχούσας,
Hermion, oraz Azynę nad brzegiem zatoki głębokiej,
Τροιζῆν' Ἠϊόνας τε καὶ ἀμπελόεντ' Ἐπίδαυρον,
Ejoneję i Trojzę i winem słynący Epidaur,
οἵ τ' ἔχον Αἴγιναν Μάσητά τε κοῦροι Ἀχαιῶν,
Którzy w Eginie mieszkali i w Mazie, mołojcy Achajscy;
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
Temi naczelnie dowodził Diomed o głosie donośnym,
καὶ Σθένελος, Καπανῆος ἀγακλειτοῦ φίλος υἱός:
Oraz i syn ukochany sławnego Kapana Sthenelos;
τοῖσι δ' ἅμ' Εὐρύαλος τρίτατος κίεν ἰσόθεος φὼς
Boskiej Eryal postaci był z niemi trzecim dowódcą,
Μηκιστέος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος:
Syn Talajonidesa, Megisty króla możnego.
συμπάντων δ' ἡγεῖτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Wodzem atoli naczelnym był Diomed o głosie donośnym;
τοῖσι δ' ἅμ' ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Osiemdziesiąt okrętów za niemi ciemnych płynęło.
οἳ δὲ Μυκήνας εἶχον ἐϋκτίμενον πτολίεθρον
Którzy ciągnęli z Mykeny strojnego miasta w domostwa,
ἀφνειόν τε Κόρινθον ἐϋκτιμένας τε Κλεωνάς,
Z bogatego Korynthu i z pięknych ulic Kleony,
Ὀρνειάς τ' ἐνέμοντο Ἀραιθυρέην τ' ἐρατεινὴν
Którzy w Orneji uroczej i koło Arajthry mieszkali,
καὶ Σικυῶν', ὅθ' ἄρ' Ἄδρηστος πρῶτ' ἐμβασίλευεν,
Oraz w Sykyonie, któremu Adrestos pierwszy królował,
οἵ θ' Ὑπερησίην τε καὶ αἰπεινὴν Γονόεσσαν
Hyperezyi mieszkańcy i Gonoessy wysokiej,
Πελλήνην τ' εἶχον ἠδ' Αἴγιον ἀμφενέμοντο
Którzy dzierżyli Pellenę i koło Aigios mieszkali,
Αἰγιαλόν τ' ἀνὰ πάντα καὶ ἀμφ' Ἑλίκην εὐρεῖαν,
Koło całego wybrzeża Helikę szeroką obsiadłszy;
τῶν ἑκατὸν νηῶν ἦρχε κρείων Ἀγαμέμνων
Tych Agamemnon potężny prowadził w setce okrętów,
Ἀτρεί̈δης: ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
Syn Atreja, najwięcej szło za nim wyborowego
λαοὶ ἕποντ': ἐν δ' αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκὸν
Wojska; lecz on przywdziawszy świecącą zbroję spiżową,
κυδιόων, πᾶσιν δὲ μετέπρεπεν ἡρώεσσιν
Pysznie wystąpił i tem bohatery wszystkie przewyższał,.
οὕνεκ' ἄριστος ἔην πολὺ δὲ πλείστους ἄγε λαούς.
Przeto że był najtęższym i wojska najwięcej prowadził.
οἳ δ' εἶχον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν,
Lakedemony mieszkańcy głębokiej, jarami porzniętej,
Φᾶρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε Μέσσην,
Fary, Sparty i Messy, gdzie stada gołębi latają,
Βρυσειάς τ' ἐνέμοντο καὶ Αὐγειὰς ἐρατεινάς,
Mieszkający w Bryzejach i pięknie leżących Awgejach,
οἵ τ' ἄρ' Ἀμύκλας εἶχον Ἕλος τ' ἔφαλον πτολίεθρον,
Którzy dzierżyli Amyklę i Helos miasto nadmorskie,
οἵ τε Λάαν εἶχον ἠδ' Οἴτυλον ἀμφενέμοντο,
Również mający siedziby wokoło Ojtyla i Lay,
τῶν οἱ ἀδελφεὸς ἦρχε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
Temi brat jego dowodził, Menelaj o głosie donośnym,
ἑξήκοντα νεῶν: ἀπάτερθε δὲ θωρήσσοντο:
Z sześćdziesięcioma łodziami, lecz oni z osobna ciągnęli.
ἐν δ' αὐτὸς κίεν ᾗσι προθυμίῃσι πεποιθὼς
Sam szeregami kierował, ufając własnej odwadzo,
ὀτρύνων πόλεμον δέ: μάλιστα δὲ ἵετο θυμῷ
Zagrzewając do wojny, a w sercu pragnął gorąco,
τίσασθαι Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς τε.
Wszystkie Heleny zniewagi i smutki pomścić na wrogach.
οἳ δὲ Πύλον τ' ἐνέμοντο καὶ Ἀρήνην ἐρατεινὴν
Którzy mieszkali w Pylosic i pięknych Areny dolinach,
καὶ Θρύον Ἀλφειοῖο πόρον καὶ ἐύ̈κτιτον Αἰπὺ
W brodzie Alfeja Thryenie i w Ajpie, mieście wspaniałem,
καὶ Κυπαρισσήεντα καὶ Ἀμφιγένειαν ἔναιον
Którzy w Amfigenei i Kyparyssie mieszkali,
καὶ Πτελεὸν καὶ Ἕλος καὶ Δώριον, ἔνθά τε Μοῦσαι
W Pteleos, Helos i Dorios, gdzie muzy trafunkiem spotkały
ἀντόμεναι Θάμυριν τὸν Θρήϊκα παῦσαν ἀοιδῆς
Thrakijczyka Thamyrę, i śpiewać mu więcej nie dały,
Οἰχαλίηθεν ἰόντα παρ' Εὐρύτου Οἰχαλιῆος:
Kiedy z Ojchali przybywał przy Ojchalejskim Erycie;
στεῦτο γὰρ εὐχόμενος νικησέμεν εἴ περ ἂν αὐταὶ
Chlubił się bowiem zuchwale, że śpiewem pokonać potrafi
Μοῦσαι ἀείδοιεν κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο:
Nawet i Muzy, potomstwo Diosa co trzęsie egidą;
αἳ δὲ χολωσάμεναι πηρὸν θέσαν, αὐτὰρ ἀοιδὴν
One zaś rozgniewane ślepotą go tknęły, a boskiej
θεσπεσίην ἀφέλοντο καὶ ἐκλέλαθον κιθαριστύν:
Pieśni go pozbawiwszy o cytrze kazały zapomnieć;
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Temi na czele dowodził. Nestor witeź Gereński;
τῷ δ' ἐνενήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
Dziewięćdziesiąt okrętów obszernych za nim płynęło.
οἳ δ' ἔχον Ἀρκαδίην ὑπὸ Κυλλήνης ὄρος αἰπὺ
Którzy Arkadyę dzierżyli u stóp Kylleny spadzistej,
Αἰπύτιον παρὰ τύμβον ἵν' ἀνέρες ἀγχιμαχηταί,
Koło Ajpyckiej mogiły, gdzie męże walczą na ostro,
οἳ Φενεόν τ' ἐνέμοντο καὶ Ὀρχομενὸν πολύμηλον
Którzy w bydło bogaty Orchomen i Peneos dzierżą,
Ῥίπην τε Στρατίην τε καὶ ἠνεμόεσσαν Ἐνίσπην
Kypę, Stratę, Enispę, gdzie wiatry ciągle dmuchają,
καὶ Τεγέην εἶχον καὶ Μαντινέην ἐρατεινὴν
Mieszkający w Tegei lub Mantynei uroczej,
Στύμφηλόν τ' εἶχον καὶ Παρρασίην ἐνέμοντο,
Którzy w Stymfelu siedzieli i ziemię orali w Parhazyi;
τῶν ἦρχ' Ἀγκαίοιο πάϊς κρείων Ἀγαπήνωρ
Tym Agapenor możny, syn Ankajosa przewodził;
ἑξήκοντα νεῶν: πολέες δ' ἐν νηὶ̈ ἑκάστῃ
Łodzi prowadził sześćdziesiąt, a w każdej wielu z Arkadyi
Ἀρκάδες ἄνδρες ἔβαινον ἐπιστάμενοι πολεμίζειν.
Mężów szło na wyprawę, wytrawnych, w sztuce wojennej.
αὐτὸς γάρ σφιν δῶκεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Sam Agamemnon książe narodów im łodzie darował
νῆας ἐϋσσέλμους περάαν ἐπὶ οἴνοπα πόντον
Opatrzone wiosłami, by ciemne morze przerzynać,
Ἀτρεί̈δης, ἐπεὶ οὔ σφι θαλάσσια ἔργα μεμήλει.
Syn Atreja, bo dzieła morskiego nie byli świadomi.
οἳ δ' ἄρα Βουπράσιόν τε καὶ Ἤλιδα δῖαν ἔναιον
Którzy w Buprazionie i boskiej Elidzie mieszkali,
ὅσσον ἐφ' Ὑρμίνη καὶ Μύρσινος ἐσχατόωσα
Również i których ścieśniała Hyrmina i Myrsyn graniczny,
πέτρη τ' Ὠλενίη καὶ Ἀλήσιον ἐντὸς ἐέργει,
Z boku drugiego atoli Alejzios i skały Oleńskie,
τῶν αὖ τέσσαρες ἀρχοὶ ἔσαν, δέκα δ' ἀνδρὶ ἑκάστῳ
Mieli aż czterech dowódców, a każdy na czele dziesięciu
νῆες ἕποντο θοαί, πολέες δ' ἔμβαινον Ἐπειοί.
Szybkich okrętów wystąpił z załoga mężów Epejskich.
τῶν μὲν ἄρ' Ἀμφίμαχος καὶ Θάλπιος ἡγησάσθην
Amfimachos był pierwszym dowódca, a Thalpios drugim,
υἷες ὃ μὲν Κτεάτου, ὃ δ' ἄρ' Εὐρύτου, Ἀκτορίωνε:
Ten był synem Kteata Eryty, ów Aktoriona;
τῶν δ' Ἀμαρυγκεί̈δης ἦρχε κρατερὸς Διώρης:
Dalej Amarynkejdes dowodził silny Diores,
τῶν δὲ τετάρτων ἦρχε Πολύξεινος θεοειδὴς
Czwartym oddziałem kierował Polixen do bogów podobny,
υἱὸς Ἀγασθένεος Αὐγηϊάδαο ἄνακτος.
Agasthenosa potomek Awgeji księcia możnego.
οἳ δ' ἐκ Δουλιχίοιο Ἐχινάων θ' ἱεράων
Którzy pochodzą z Dulichia i świętych wysp Echinadzkich,
νήσων, αἳ ναίουσι πέρην ἁλὸς Ἤλιδος ἄντα,
Po za morzem daleko naprzeciw Elidy leżących,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε Μέγης ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Temi dowodził Meges, Aresa rówiennik, Pylejczyk,
Φυλεί̈δης, ὃν τίκτε Διὶ̈ φίλος ἱππότα Φυλεύς,
Rodził go bowiem Pylej wojownik, Diosa wybraniec;
ὅς ποτε Δουλίχιον δ' ἀπενάσσατο πατρὶ χολωθείς:
Pogniewawszy się z ojcem opuścił on kiedyś Dulichion;
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Jemu towarzyszyło czterdzieści ciemnych okrętów.
αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἦγε Κεφαλλῆνας μεγαθύμους,
Wielkodusznemi Odyssej dowodził Kefalenami,
οἵ ῥ' Ἰθάκην εἶχον καὶ Νήριτον εἰνοσίφυλλον
Którzy dzierżyli Ithakę i Neryt o lasach szumiących,
καὶ Κροκύλει' ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα τρηχεῖαν,
W Krokylei mieszkali lub w Aigilipie skalistej,
οἵ τε Ζάκυνθον ἔχον ἠδ' οἳ Σάμον ἀμφενέμοντο,
Koło Zakynthu dzierżawy i w Samos mający siedziby,
οἵ τ' ἤπειρον ἔχον ἠδ' ἀντιπέραι' ἐνέμοντο:
Całe obsiadłszy wybrzeże i wyspy leżące naprzeciw;
τῶν μὲν Ὀδυσσεὺς ἦρχε Διὶ μῆτιν ἀτάλαντος:
Niemi dowodził Odyssej Diosa godny rozumem;
τῷ δ' ἅμα νῆες ἕποντο δυώδεκα μιλτοπάρῃοι.
Jemu służyło dwanaście okrętów o ścianach czerwonych.
Αἰτωλῶν δ' ἡγεῖτο Θόας Ἀνδραίμονος υἱός,
Syn Andrajmona Thoas prowadził Aetolów szeregi;
οἳ Πλευρῶν' ἐνέμοντο καὶ Ὤλενον ἠδὲ Πυλήνην
W Pleurach siedziby mający, w Olenie a także w Pylenie,
Χαλκίδα τ' ἀγχίαλον Καλυδῶνά τε πετρήεσσαν:
Kalydonie skalistym i w głośnej sławą Chalkidzie;
οὐ γὰρ ἔτ' Οἰνῆος μεγαλήτορος υἱέες ἦσαν,
Wielkodusznego Ojneja synowie już bowiem nie żyli,
οὐδ' ἄρ' ἔτ' αὐτὸς ἔην, θάνε δὲ ξανθὸς Μελέαγρος:
Również i jego zabrakło, Meleagr płowy zaś umarł;
τῷ δ' ἐπὶ πάντ' ἐτέταλτο ἀνασσέμεν Αἰτωλοῖσι:
Poruczono mu zatem prowadzić wszystkich Aetolów,
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Za nim ciemnych okrętów postępowało czterdzieści.
Κρητῶν δ' Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευεν,
Kreteńczykami dowodził Idomen kopijnik wyborny;
οἳ Κνωσόν τ' εἶχον Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν,
Którzy dzierżyli Knozos i obmurowaną Gortynę,
Λύκτον Μίλητόν τε καὶ ἀργινόεντα Λύκαστον
Lyktos, Milet i skały białemi świecący Lykastos,
Φαιστόν τε Ῥύτιόν τε, πόλεις εὖ ναιετοώσας,
Oraz i grody Fajstos i Rytios o licznych mieszkańcach,
ἄλλοι θ' οἳ Κρήτην ἑκατόμπολιν ἀμφενέμοντο.
Inni którzy zasiedli na Krecie sto grodów liczącej.
τῶν μὲν ἄρ' Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευε
Temi na czele dowodził Idomen sławny kopijnik,
Μηριόνης τ' ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ:
Wraz z Merionem, co równie jak Enyal męże morduje;
τοῖσι δ' ἅμ' ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Osiemdziesiąt okrętów za niemi ciemnych płynęło.
Τληπόλεμος δ' Ἡρακλεί̈δης ἠύ̈ς τε μέγας τε
Heraklikes Tlepolem, i dzielny i silnej budowy
ἐκ Ῥόδου ἐννέα νῆας ἄγεν Ῥοδίων ἀγερώχων,
Dziewięć z Rodu okrętów prowadził Rodian butnych,
οἳ Ῥόδον ἀμφενέμοντο διὰ τρίχα κοσμηθέντες
Których troje zasiadło potężnych w Rodzie pokoleń,
Λίνδον Ἰηλυσόν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον.
W Lindos i w Jelyzos i w biało świecącym Kameiros.
τῶν μὲν Τληπόλεμος δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευεν,
Ostro na dzidy walczący dowodził niemi Tlepolem,
ὃν τέκεν Ἀστυόχεια βίῃ Ἡρακληείῃ,
Herkulesowej potędze zrodziła go Astyocheja,
τὴν ἄγετ' ἐξ Ἐφύρης ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος
Kiedy ją porwał z Efiru, z nad brzegu rzeki Selleon,
πέρσας ἄστεα πολλὰ διοτρεφέων αἰζηῶν.
Wiele zburzywszy grodów, mężów od boga zrodzonych.
Τληπόλεμος δ' ἐπεὶ οὖν τράφ' ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ,
Ledwo się w gmachach wytwornych Tlepolem na męża wychował,
αὐτίκα πατρὸς ἑοῖο φίλον μήτρωα κατέκτα
Wnet kochanego wuja własnego rodzica zabija,
ἤδη γηράσκοντα Λικύμνιον ὄζον Ἄρηος:
Wiekiem już podeszłego Likymna, potomka Aresa.
αἶψα δὲ νῆας ἔπηξε, πολὺν δ' ὅ γε λαὸν ἀγείρας
Szybko więc łodzie buduje i kupę zebrawszy narodu,
βῆ φεύγων ἐπὶ πόντον: ἀπείλησαν γάρ οἱ ἄλλοι
Szukał na morzu schronienia, bo inni mu zemstą grozili
υἱέες υἱωνοί τε βίης Ἡρακληείης.
Heraklesa potęgi synowie i wnuki przeliczni;
αὐτὰρ ὅ γ' ἐς Ῥόδον ἷξεν ἀλώμενος ἄλγεα πάσχων:
Wiele w tułaczce doznawszy do Rodu wreszcie się dostał;
τριχθὰ δὲ ᾤκηθεν καταφυλαδόν, ἠδὲ φίληθεν
W trojgu oddziałach szczepowych tam zamieszkali; łaskawie
ἐκ Διός, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσει,
Zeus im pomagał, co ludźmi, zarówno i rządzi bogami,
καί σφιν θεσπέσιον πλοῦτον κατέχευε Κρονίων.
To też boskiemi dostatki obsypał ich możny Kronion.
Νιρεὺς αὖ Σύμηθεν ἄγε τρεῖς νῆας ἐί̈σας
Nirej trzy równoległe okręty od Symy prowadził,
Νιρεὺς Ἀγλαί̈ης υἱὸς Χαρόποιό τ' ἄνακτος
Nirej Aglay potomek i Haroposa książęcia,
Νιρεύς, ὃς κάλλιστος ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον ἦλθε
Nirej najurodziwszy z mężów co poszli pod Ilion
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετ' ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα:
Z wszystkich Danajów, z wyjątkiem nieskazitelnego Pelejdy;
ἀλλ' ἀλαπαδνὸς ἔην, παῦρος δέ οἱ εἵπετο λαός.
Ale był miękkim w boju i naród mu służył nieliczny.
οἳ δ' ἄρα Νίσυρόν τ' εἶχον Κράπαθόν τε Κάσον τε
Którzy zaś koło Nizyru Krapatha i Kaza mieszkali,
καὶ Κῶν Εὐρυπύλοιο πόλιν νήσους τε Καλύδνας,
W Kosie Eurypylosa grodzie, na wyspach Kalydnos,
τῶν αὖ Φείδιππός τε καὶ Ἄντιφος ἡγησάσθην
Temi dowodzą Fejdyppos i Antyf szermierze odważni,
Θεσσαλοῦ υἷε δύω Ἡρακλεί̈δαο ἄνακτος:
Obaj synowie Thessala, władyki ze szczepu Herakla;
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
Ich rozkazów słuchało trzydzieści łodzi obszernych.
νῦν αὖ τοὺς ὅσσοι τὸ Πελασγικὸν Ἄργος ἔναιον,
Teraz przechodzę do tych co w Pelasgijskim Argosie
οἵ τ' Ἄλον οἵ τ' Ἀλόπην οἵ τε Τρηχῖνα νέμοντο,
Zamieszkali, a również w Alopie, Alos i Trechi,
οἵ τ' εἶχον Φθίην ἠδ' Ἑλλάδα καλλιγύναικα,
Którzy dzierżyli Helladę o pięknych kobietach i Fthyję,
Μυρμιδόνες δὲ καλεῦντο καὶ Ἕλληνες καὶ Ἀχαιοί,
Mianem Hellenów ich zwano, Achajów lub Myrmidonami;
τῶν αὖ πεντήκοντα νεῶν ἦν ἀρχὸς Ἀχιλλεύς.
Było ich łodzi pięćdziesiąt, a niemi dowodził Achilles.
ἀλλ' οἵ γ' οὐ πολέμοιο δυσηχέος ἐμνώοντο:
Oni zaś w bitwie okrutnej nie brali udziału żadnego,
οὐ γὰρ ἔην ὅς τίς σφιν ἐπὶ στίχας ἡγήσαιτο:
Męża nie mając obecnie, by ich szeregami dowodził.
κεῖτο γὰρ ἐν νήεσσι ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Leżał albowiem w okrętach Achilles w biegu najszybszy,
κούρης χωόμενος Βρισηί̈δος ἠϋκόμοιο,
Rozgniewany z powodu Bryzeidy o pięknych warkoczach,
τὴν ἐκ Λυρνησσοῦ ἐξείλετο πολλὰ μογήσας
Którą przemocą z Lyrnessu po wielkich był zabrał mozołach,
Λυρνησσὸν διαπορθήσας καὶ τείχεα Θήβης,
Lyrnes do szczętu zburzywszy i mury warowne Thebańskie;
κὰδ δὲ Μύνητ' ἔβαλεν καὶ Ἐπίστροφον ἐγχεσιμώρους,
Wtedy Epistrof i Mynet od jego polegli oszczepu,
υἱέας Εὐηνοῖο Σεληπιάδαο ἄνακτος:
Króla Ewena potomstwo z plemienia Selapiadejskiego;
τῆς ὅ γε κεῖτ' ἀχέων, τάχα δ' ἀνστήσεσθαι ἔμελλεν.
Z jej to powodu się gniewał, lecz wkrótce miał powstać do boju.
οἳ δ' εἶχον Φυλάκην καὶ Πύρασον ἀνθεμόεντα
Którzy dzierżyli Fylakę i błonia Pyrazu kwieciste,
Δήμητρος τέμενος, Ἴτωνά τε μητέρα μήλων,
Kraj ulubiony Demetry, i bydło Ithon rodzący,
ἀγχίαλόν τ' Ἀντρῶνα ἰδὲ Πτελεὸν λεχεποίην,
Antron leżący nad morzem, i Ptelej o żyznych pastwiskach;
τῶν αὖ Πρωτεσίλαος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
Temi Protezylaos, Arejczyk naczelnie dowodził
ζωὸς ἐών: τότε δ' ἤδη ἔχεν κάτα γαῖα μέλαινα.
Jeszcze za życia; lecz wtedy go czarna ziemia objęła.
τοῦ δὲ καὶ ἀμφιδρυφὴς ἄλοχος Φυλάκῃ ἐλέλειπτο
Z krwawem od smutku obliczem została w Fylace małżonka
καὶ δόμος ἡμιτελής: τὸν δ' ἔκτανε Δάρδανος ἀνὴρ
Oraz i dom nieskończony; zabija go wojak Dardański
νηὸς ἀποθρῴσκοντα πολὺ πρώτιστον Ἀχαιῶν.
Właśnie gdy z łodzi wyskoczył, najpierwej ze wszystkich Achajów.
οὐδὲ μὲν οὐδ' οἳ ἄναρχοι ἔσαν, πόθεόν γε μὲν ἀρχόν:
Mimo to bez dowództwa nie byli, choć wodza im brakło,
ἀλλά σφεας κόσμησε Ποδάρκης ὄζος Ἄρηος
Ale ich w szyki ułożył Podarkes Aresa potomek,
Ἰφίκλου υἱὸς πολυμήλου Φυλακίδαο
Syn Ifikla, Fylakis go rodził stadami zamożny,
αὐτοκασίγνητος μεγαθύμου Πρωτεσιλάου
Był zaś bratem rodzonym dzielnego Protezylasa,
ὁπλότερος γενεῇ: ὁ δ' ἅμα πρότερος καὶ ἀρείων
Młodszy latami, bo tamten był starszym, a razem silniejszym.
ἥρως Πρωτεσίλαος ἀρήϊος: οὐδέ τι λαοὶ
[Protezylaos bohater, Arejczyk, lecz wodza nie brakło
δεύονθ' ἡγεμόνος, πόθεόν γε μὲν ἐσθλὸν ἐόντα:
Wojsku, jednakże tęskniło za wodzem szlachetnym i dzielnym;]
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Ciemnych okrętów czterdzieści pod jego przewodem płynęło.
οἳ δὲ Φερὰς ἐνέμοντο παραὶ Βοιβηί̈δα λίμνην
Fery mieszkańcy, leżącej nad Bojbejskiemi wodami,
Βοίβην καὶ Γλαφύρας καὶ ἐϋκτιμένην Ἰαωλκόν,
Bojby, Glafiry i miasta Jaolka o domach zamożnych;
τῶν ἦρχ' Ἀδμήτοιο φίλος πάϊς ἕνδεκα νηῶν
Temi w dziesięć i jeden okrętów, Admeta potomek
Εὔμηλος, τὸν ὑπ' Ἀδμήτῳ τέκε δῖα γυναικῶν
Ewmel dowodził, którego Admecie zrodziła Alkestis,
Ἄλκηστις Πελίαο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστη.
Boska niewiasta, z córeczek Peliasa najurodziwsza.
οἳ δ' ἄρα Μηθώνην καὶ Θαυμακίην ἐνέμοντο
Którzy wokoło Methony i pięknej Thawmakii mieszkali,
καὶ Μελίβοιαν ἔχον καὶ Ὀλιζῶνα τρηχεῖαν,
Meliboję dzierżyli, skałami sterczący Olizon,
τῶν δὲ Φιλοκτήτης ἦρχεν τόξων ἐὺ̈ εἰδὼς
Temi dowodził Filoktet, łuczniczej sztuki świadomy,
ἑπτὰ νεῶν: ἐρέται δ' ἐν ἑκάστῃ πεντήκοντα
W siedem okrętów, a w każdym pięćdziesiąt było wioślarzy,
ἐμβέβασαν τόξων εὖ εἰδότες ἶφι μάχεσθαι.
Biegłych w strzelaniu z łuku i ludzi w boju odważnych.
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν νήσῳ κεῖτο κρατέρ' ἄλγεα πάσχων
Ale on leżał na wyspie cierpieniem srogiem złożony,
Λήμνῳ ἐν ἠγαθέῃ, ὅθι μιν λίπον υἷες Ἀχαιῶν
W świętym Lemnos, bo tam go synowie Achajscy odeszli,
ἕλκεϊ μοχθίζοντα κακῷ ὀλοόφρονος ὕδρου:
Ciężka toczyła go rana, przez węża strasznego zadana;
ἔνθ' ὅ γε κεῖτ' ἀχέων: τάχα δὲ μνήσεσθαι ἔμελλον
Tamże on leżał w boleściach, lecz wkrótce mieli pamiętać
Ἀργεῖοι παρὰ νηυσὶ Φιλοκτήταο ἄνακτος.
Koło swych łodzi Argeje o Filoktecie książęciu.
οὐδὲ μὲν οὐδ' οἳ ἄναρχοι ἔσαν, πόθεόν γε μὲν ἀρχόν:
Mimo to bez dowództwa nie byli, choć wodza im brakło;
ἀλλὰ Μέδων κόσμησεν Ὀϊλῆος νόθος υἱός,
Ale ich Medon szykował, Oileja nieprawy potomek,
τόν ῥ' ἔτεκεν Ῥήνη ὑπ' Ὀϊλῆϊ πτολιπόρθῳ.
Jego zaś Rene zrodziła Oilowi co grody wywraca.
οἳ δ' εἶχον Τρίκκην καὶ Ἰθώμην κλωμακόεσσαν,
Którzy dzierżyli Trykkę, a niemniej Ithomę skalistą,.
οἵ τ' ἔχον Οἰχαλίην πόλιν Εὐρύτου Οἰχαλιῆος,
Oraz Ojchalię, warownię Ojchalejskiego Eryta;
τῶν αὖθ' ἡγείσθην Ἀσκληπιοῦ δύο παῖδε
Temi znów dowodzili Asklepia obaj synowie,
ἰητῆρ' ἀγαθὼ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων:
Biegli lekarze, nazwiska Machaon i Podalejros;
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
Oni trzydzieści obszernych okrętów na wojnę stawili.
οἳ δ' ἔχον Ὀρμένιον, οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν,
Którzy w Ormenion mieszkali, w pobliżu źródła Hyperii,
οἵ τ' ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα,
Którzy dzierżyli Asterios i białe Tytana pagórki,
τῶν ἦρχ' Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός:
Temi dowodził Erypil, Ewajmona sławny potomek;
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.
οἳ δ' Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,
Którzy dzierżyli Agryssę i koło Gyrtony mieszkali,
Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τ' Ὀλοοσσόνα λευκήν,
Orthę, Helonę i gród Oloossa biało świecący;
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε μενεπτόλεμος Πολυποίτης
Temi znów Polipoites wytrwały w bitwie dowodził"
υἱὸς Πειριθόοιο τὸν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς:
Pejrithoa potomek, z Diosa wiecznego się rodził;
τόν ῥ' ὑπὸ Πειριθόῳ τέκετο κλυτὸς Ἱπποδάμεια
Sławna Hippodameia zrodziła go Pirythoowi,
ἤματι τῷ ὅτε Φῆρας ἐτίσατο λαχνήεντας,
Tego samego dnia co pokonał potwory kudłate;
τοὺς δ' ἐκ Πηλίου ὦσε καὶ Αἰθίκεσσι πέλασσεν:
Zrucił ich wtedy z Pelionu i zagnał w Ajthyków krainę;
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος
Nie bez pomocy, lecz z nim Leontej Aresa potomek,
υἱὸς ὑπερθύμοιο Κορώνου Καινεί̈δαο:
Syn waleczny hardego Korona Kaineadesa;
τοῖς δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.
Γουνεὺς δ' ἐκ Κύφου ἦγε δύω καὶ εἴκοσι νῆας:
Gunej od Kyfu prowadził dwadzieścia dwoje okrętów;
τῷ δ' Ἐνιῆνες ἕποντο μενεπτόλεμοί τε Περαιβοὶ
Za nim ciągnęli Eniony i w boju odważni Perajby,
οἳ περὶ Δωδώνην δυσχείμερον οἰκί' ἔθεντο,
Również i którzy swe domy w Dodonie mroźnej stawiali,
οἵ τ' ἀμφ' ἱμερτὸν Τιταρησσὸν ἔργα νέμοντο
Ziemię orając nad brzegiem pięknego Titareziona,
ὅς ῥ' ἐς Πηνειὸν προί̈ει καλλίρροον ὕδωρ,
Który swą wodę przejrzystą do Penejonu wypuszcza,
οὐδ' ὅ γε Πηνειῷ συμμίσγεται ἀργυροδίνῃ,
Nigdy jednakże z nurtami się Penejonu nie łączy,
ἀλλά τέ μιν καθύπερθεν ἐπιρρέει ἠύ̈τ' ἔλαιον:
Ale po wierzchu wody na sposób oliwy się trzyma,
ὅρκου γὰρ δεινοῦ Στυγὸς ὕδατός ἐστιν ἀπορρώξ.
Będąc Styxa odnogą, co groźnej przysięgi jest świadkiem.
Μαγνήτων δ' ἦρχε Πρόθοος Τενθρηδόνος υἱός,
Protoos Tenthredona potomek Magnety dowodzi!,
οἳ περὶ Πηνειὸν καὶ Πήλιον εἰνοσίφυλλον
Którzy zaś koło Peneja i Pelios gęstoleśnego
ναίεσκον: τῶν μὲν Πρόθοος θοὸς ἡγεμόνευε,
Zamieszkali, na wodza szybkiego Protoa mieli;
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Za nim czterdzieści ciemnych okrętów szło na wyprawę.
οὗτοι ἄρ' ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν:
Tacy więc byli wodzami i książętami Danajów.
τίς τὰρ τῶν ὄχ' ἄριστος ἔην σύ μοι ἔννεπε Μοῦσα
Który był z nich najlepszym, opowiedz mi teraz o Muzo!
αὐτῶν ἠδ' ἵππων, οἳ ἅμ' Ἀτρεί̈δῃσιν ἕποντο.
Z mężów, a także z rumaków, co poszli z Atreja synami.
ἵπποι μὲν μέγ' ἄρισται ἔσαν Φηρητιάδαο,
Konie o wiele najlepsze posiadał Feretiades,
τὰς Εὔμηλος ἔλαυνε ποδώκεας ὄρνιθας ὣς
Maści tej samej i wieku, grzbietami równemi do wagi,
ὄτριχας οἰέτεας σταφύλῇ ἐπὶ νῶτον ἐί̈σας:
Ewmelos niemi kierował, jak ptaków lot były szybkie;
τὰς ἐν Πηρείῃ θρέψ' ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Srebrnołuczysty Apollon w Penei był je wychował,
ἄμφω θηλείας, φόβον Ἄρηος φορεούσας.
Obie kobyły Aresa pogróżkę do walki niosące.
ἀνδρῶν αὖ μέγ' ἄριστος ἔην Τελαμώνιος Αἴας
Z mężów atoli najlepszym był Ajax, syn Telamona,
ὄφρ' Ἀχιλεὺς μήνιεν: ὃ γὰρ πολὺ φέρτατος ἦεν,
Póki się gniewał Achilles, bo tenże był tęższym o wiele,
ἵπποι θ' οἳ φορέεσκον ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα.
Jakoż i konie co wiozły nieskazitelnego Pelejdę.
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσι ποντοπόροισι
Lecz on w zaokrąglonych okrętach po morzu bieżących,
κεῖτ' ἀπομηνίσας Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
Leżał pełen urazy do Agamemnona Atrydy
Ἀτρεί̈δῃ: λαοὶ δὲ παρὰ ῥηγμῖνι θαλάσσης
Wodza narodów; a wojska po stronie wybrzeża morskiego,.
δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες
Zabawiały się ciągle rzucaniem oszczepów i dysków,
τόξοισίν θ': ἵπποι δὲ παρ' ἅρμασιν οἷσιν ἕκαστος
Albo strzelaniem z łuku; zaś konie każdego przy wozie,
λωτὸν ἐρεπτόμενοι ἐλεόθρεπτόν τε σέλινον
Skubiąc lothus i różne trawiska po bagnach rosnące,
ἕστασαν: ἅρματα δ' εὖ πεπυκασμένα κεῖτο ἀνάκτων
Odpoczywały, a wozy przykryte oponą w namiotach
ἐν κλισίῃς: οἳ δ' ἀρχὸν ἀρηί̈φιλον ποθέοντες
Stały książęcych; zaś wojsko nie mając wodza dzielnego,
φοίτων ἔνθα καὶ ἔνθα κατὰ στρατὸν οὐδὲ μάχοντο.
Tutaj i ówdzie łaziło w obozie od bitwy zdaleka.
οἳ δ' ἄρ' ἴσαν ὡς εἴ τε πυρὶ χθὼν πᾶσα νέμοιτο:
Tamci więc szedli jak ogień, co pola dokoła pożera;
γαῖα δ' ὑπεστενάχιζε Διὶ ὣς τερπικεραύνῳ
Ziemia zajekła, podobnie gdy Zeus lubujący w piorunach,
χωομένῳ ὅτε τ' ἀμφὶ Τυφωέϊ γαῖαν ἱμάσσῃ
W gniewie chłoszcze gromami ziemicę koło Tyfonu,
εἰν Ἀρίμοις, ὅθι φασὶ Τυφωέος ἔμμεναι εὐνάς:
W stromej Arymie gdzie leży jak mówią siedlisko Tyfona;
ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ μέγα στεναχίζετο γαῖα
Takoż i pod ich stopami jęczała rozległa ziemica,
ἐρχομένων: μάλα δ' ὦκα διέπρησσον πεδίοιο.
Kiedy się pochód rozpoczął i szybko szli po równinie.
Τρωσὶν δ' ἄγγελος ἦλθε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
Irys o wietrznych nóżkach przybyła do Trojan, wysłaniec
πὰρ Διὸς αἰγιόχοιο σὺν ἀγγελίῃ ἀλεγεινῇ:
Egidodzierżcy Diosa, nowinę przynosząc złowrogą;
οἳ δ' ἀγορὰς ἀγόρευον ἐπὶ Πριάμοιο θύρῃσι
Oni więc koło Priama podwoi się w radę zebrali
πάντες ὁμηγερέες ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες:
Wszyscy pospołem, tak dobrze starszyzna jako i młodzi.
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις:
Blisko stanąwszy poczęła o szybkich nóżkach Iryda,
εἴσατο δὲ φθογγὴν υἷϊ Πριάμοιο Πολίτῃ,
Z głosu podobna do syna władyki Priama Polity,
ὃς Τρώων σκοπὸς ἷζε ποδωκείῃσι πεποιθὼς
Któren u Trojan pilnował na warcie, dufając zwinności,
τύμβῳ ἐπ' ἀκροτάτῳ Αἰσυήταο γέροντος,
Siedząc wysoko na szczycie mogiły Ajzyta starego,
δέγμενος ὁππότε ναῦφιν ἀφορμηθεῖεν Ἀχαιοί:
Chwili czychając gdy z łodzi uderzą do szturmu Achaje;
τῷ μιν ἐεισαμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις:
W jego postaci poczyna o wietrznych nóżkach Iryda:
ὦ γέρον αἰεί τοι μῦθοι φίλοι ἄκριτοί εἰσιν,
"Starcze! jeszcze ci zawsze są miłe próżne gadania,
ὥς ποτ' ἐπ' εἰρήνης: πόλεμος δ' ἀλίαστος ὄρωρεν.
Równie jak żeby w pokoju, wybuchła zaś wojna niezmierna.
ἤδη μὲν μάλα πολλὰ μάχας εἰσήλυθον ἀνδρῶν,
Me po raz pierwszy zaprawdę znajduję się w mężów potyczce,
ἀλλ' οὔ πω τοιόνδε τοσόνδέ τε λαὸν ὄπωπα:
Alem nigdzie takiego i tyle narodu nie widział;
λίην γὰρ φύλλοισιν ἐοικότες ἢ ψαμάθοισιν
Prawie jak liście albowiem, lub jak by piasek z wybrzeża,
ἔρχονται πεδίοιο μαχησόμενοι προτὶ ἄστυ.
Zalegają równinę, by zewsząd uderzyć na miasto.
Ἕκτορ σοὶ δὲ μάλιστ' ἐπιτέλλομαι, ὧδε δὲ ῥέξαι:
Głównie ja tobie Hektorze polecam, byś tak mi się sprawił;
πολλοὶ γὰρ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμου ἐπίκουροι,
W Priama grodzie potężnym znajduje się moc sojuszników,
ἄλλη δ' ἄλλων γλῶσσα πολυσπερέων ἀνθρώπων:
Każden innego języka, z narodów co ziemię obsiedli;
τοῖσιν ἕκαστος ἀνὴρ σημαινέτω οἷσί περ ἄρχει,
Mechaj więc każden mąż na czele staje podwładnych,
τῶν δ' ἐξηγείσθω κοσμησάμενος πολιήτας.
Naprzód ich wyprowadzi, a mieszczan w szeregi szykuje". —
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' οὔ τι θεᾶς ἔπος ἠγνοίησεν,
Rzekła; lecz Hektor nie stracił z uwagi przestrogę bogini,
αἶψα δ' ἔλυσ' ἀγορήν: ἐπὶ τεύχεα δ' ἐσσεύοντο:
Zaraz naradę rozwiązał, i wszyscy ku murom wypadli,
πᾶσαι δ' ὠί̈γνυντο πύλαι, ἐκ δ' ἔσσυτο λαὸς
Bramę na roścież otwarto i tłumy na zewnątrz się cisną.,
πεζοί θ' ἱππῆές τε: πολὺς δ' ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
Pieszo ci, tamci wozami, poczęła się wrzawa okrutna.
ἔστι δέ τις προπάροιθε πόλιος αἰπεῖα κολώνη
Wprost naprzeciwko miasta pagórek stromy się wznosi,
ἐν πεδίῳ ἀπάνευθε περίδρομος ἔνθα καὶ ἔνθα,
Na równinie daleko, obchodzić go można do koła.
τὴν ἤτοι ἄνδρες Βατίειαν κικλήσκουσιν,
Ludzie pomiędzy sobą go Batijają nazwali,
ἀθάνατοι δέ τε σῆμα πολυσκάρθμοιο Μυρίνης:
Ale bogowie mogiłą. Meriny lekkoskaczącej;
ἔνθα τότε Τρῶές τε διέκριθεν ἠδ' ἐπίκουροι.
Tam się do boju szykują Trojanie z przymierzeńcami.
Τρωσὶ μὲν ἡγεμόνευε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Hektor z powiewającym szyszakiem Trojany dowodził
Πριαμίδης: ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
Priama syn, a z nim najlepszy i najodważniejszy
λαοὶ θωρήσσοντο μεμαότες ἐγχείῃσι.
Naród się zbroił do wojny, zacięty do walki na dzidy.
Δαρδανίων αὖτ' ἦρχεν ἐὺ̈ς πάϊς Ἀγχίσαο
Dardanami dowodził syn Anchizesa waleczny,
Αἰνείας, τὸν ὑπ' Ἀγχίσῃ τέκε δῖ' Ἀφροδίτη
Enej, którego Anchizie zrodziła bogini Afrodys
Ἴδης ἐν κνημοῖσι θεὰ βροτῷ εὐνηθεῖσα,
W gajach Idajskich, bogini z człowiekiem łożem się dzieląc;
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω Ἀντήνορος υἷε
Me sam jeden, lecz z nim dwaj Antenora synowie,
Ἀρχέλοχός τ' Ἀκάμας τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
Archeloch z Akamantem wszelakiej bitwy świadomi.
οἳ δὲ Ζέλειαν ἔναιον ὑπαὶ πόδα νείατον Ἴδης
Mieszkający w Zelei na krańcu Idy podnóża,
ἀφνειοὶ πίνοντες ὕδωρ μέλαν Αἰσήποιο
Wielce zamożni, pijący ze źródła ciemnego Ajzypu,
Τρῶες, τῶν αὖτ' ἦρχε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱὸς
Ludzie Trojańscy; ich wodzem był świetny syn Lykaona
Πάνδαρος, ᾧ καὶ τόξον Ἀπόλλων αὐτὸς ἔδωκεν.
Pandar, którego łukiem Apollo sam obdarował.
οἳ δ' Ἀδρήστειάν τ' εἶχον καὶ δῆμον Ἀπαισοῦ
Którzy dzierżyli Adrestę i kraje w Apajza pobliżu,
καὶ Πιτύειαν ἔχον καὶ Τηρείης ὄρος αἰπύ,
Koło Pitei mieszkali u stóp Terei górzystej;
τῶν ἦρχ' Ἄδρηστός τε καὶ Ἄμφιος λινοθώρηξ
Temi dowodził Adrestos i Amfios w zbroi płóciennej,
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ πάντων
Perkozydy Meropa synowie, któren nad wszystkich
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας ἔασκε
Znał się na wróżbach, lecz synom nie zechciał nigdy dozwolić
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα: τὼ δέ οἱ οὔ τι
Iść na wyprawę wojenną, co męże niszczy, lecz oni
πειθέσθην: κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος θανάτοιο.
Nie usłuchali, bo Kiery ku czarnej ich śmierci pędziły.
οἳ δ' ἄρα Περκώτην καὶ Πράκτιον ἀμφενέμοντο
Którzy w około Perkoty i Praktios mieli siedziby
καὶ Σηστὸν καὶ Ἄβυδον ἔχον καὶ δῖαν Ἀρίσβην,
Sestos, Abydos dzierżyli, a także boską Arysbę,
τῶν αὖθ' Ὑρτακίδης ἦρχ' Ἄσιος ὄρχαμος ἀνδρῶν,
Temi dowodził Hyrtakid Azyos, władyka narodów,
Ἄσιος Ὑρτακίδης ὃν Ἀρίσβηθεν φέρον ἵπποι
Azyos potomek Hyrtaka, zaś jego przyniosły z Arysby
αἴθωνες μεγάλοι ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
Konie ogniste i rosłe z nad Selleonta strumienia.
Ἱππόθοος δ' ἄγε φῦλα Πελασγῶν ἐγχεσιμώρων
Wyćwiczonych na dzidy Pelasgów rody prowadził
τῶν οἳ Λάρισαν ἐριβώλακα ναιετάασκον:
Hippothoos, w Laryssie o skibie szerokiej osiadłych;
τῶν ἦρχ' Ἱππόθοός τε Πύλαιός τ' ὄζος Ἄρηος,
Niemi dowodził Hippothoj i Pylaj Aiaxa potomek,
υἷε δύω Λήθοιο Πελασγοῦ Τευταμίδαο.
Obaj synowie Lethosa Pelasgi Tewtamidesa.
αὐτὰρ Θρήϊκας ἦγ' Ἀκάμας καὶ Πείροος ἥρως
Thraków atoli prowadził Akamas i Pejros bohater
ὅσσους Ἑλλήσποντος ἀγάρροος ἐντὸς ἐέργει.
Których otacza do koła Hellespont o falach burzliwych.
Εὔφημος δ' ἀρχὸς Κικόνων ἦν αἰχμητάων
Ejfem atoli był wodzem Kikonów do kopii sposobnych,
υἱὸς Τροιζήνοιο διοτρεφέος Κεάδαο.
Syn Keadesa Trojzena, co boskiem staraniem się chował.
αὐτὰρ Πυραίχμης ἄγε Παίονας ἀγκυλοτόξους
Hufce Pajonów z łukami giętemi Pyraichmes prowadził,
τηλόθεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπ' Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος,
Od Amydona z daleka, z pod Axia nurtów głębokich,
Ἀξιοῦ οὗ κάλλιστον ὕδωρ ἐπικίδναται αἶαν.
Axia którego woda najpiękniej ziemię oblewa.
Παφλαγόνων δ' ἡγεῖτο Πυλαιμένεος λάσιον κῆρ
Paflagonami dowodził Pylajmen o piersi obrosłej,
ἐξ Ἐνετῶν, ὅθεν ἡμιόνων γένος ἀγροτεράων,
Z kraju Enetów zkąd muły żyjące w dzikości pochodzą;
οἵ ῥα Κύτωρον ἔχον καὶ Σήσαμον ἀμφενέμοντο
Temi co Kytos dzierżyli i zamieszkali w Sezamie,
ἀμφί τε Παρθένιον ποταμὸν κλυτὰ δώματ' ἔναιον
Po nad rzeką Parthenios pałace świetne zajęli,
Κρῶμνάν τ' Αἰγιαλόν τε καὶ ὑψηλοὺς Ἐρυθίνους.
W Kromnie i w Ajgialonie i w Erythynach wyniosłych.
αὐτὰρ Ἁλιζώνων Ὀδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον
Alizonami naczelnie dowodził Epistrof i Odyj,
τηλόθεν ἐξ Ἀλύβης, ὅθεν ἀργύρου ἐστὶ γενέθλη.
Z wielce odległej Aliby zkąd kruszec srebra pochodzi.
Μυσῶν δὲ Χρόμις ἦρχε καὶ Ἔννομος οἰωνιστής:
Myzyjczyków był wodzem Ennomos wróżbita i Chromis,
ἀλλ' οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσατο κῆρα μέλαιναν,
Ale od czarnej śmierci wróżbami się chronić nie zdołał;
ἀλλ' ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος Αἰακίδαο
Zginął on owszem w potyczce z rąk Ajakidy szybkiego,
ἐν ποταμῷ, ὅθι περ Τρῶας κεράϊζε καὶ ἄλλους.
W rzece tej samej, gdzie wielu walecznych Trojan poległo.
Φόρκυς αὖ Φρύγας ἦγε καὶ Ἀσκάνιος θεοειδὴς
Forkys Frygów prowadził i bogom Askanios podobny,
τῆλ' ἐξ Ἀσκανίης: μέμασαν δ' ὑσμῖνι μάχεσθαι.
Gdzieś z dalekiej Askanii, odważnych do boju wstępnego.
Μῄοσιν αὖ Μέσθλης τε καὶ Ἄντιφος ἡγησάσθην
Mesthles i również Antyfos na czele stali Meonów,
υἷε Ταλαιμένεος τὼ Γυγαίη τέκε λίμνη,
Talajmana synowie jezioro Gygajskie ich rodzi,
οἳ καὶ Μῄονας ἦγον ὑπὸ Τμώλῳ γεγαῶτας.
Niemniej i szczepy Meońskie z podnóża Tmola prowadzą.
Νάστης αὖ Καρῶν ἡγήσατο βαρβαροφώνων,
Wodzem Karów był Nastes, mówiących głosem chrapliwym,
οἳ Μίλητον ἔχον Φθιρῶν τ' ὄρος ἀκριτόφυλλον
Którzy dzierżyli Milet i Fthyrów góry lesiste,
Μαιάνδρου τε ῥοὰς Μυκάλης τ' αἰπεινὰ κάρηνα:
Nurty wijące Meandra i strome szczyty Mykaly,
τῶν μὲν ἄρ' Ἀμφίμαχος καὶ Νάστης ἡγησάσθην,
Temi Amfimach i Nastes wspólnemi siłami dowodzą,
Νάστης Ἀμφίμαχός τε Νομίονος ἀγλαὰ τέκνα,
Nastes i dzielny Amfimach Nomiona dzieci szlachetne,
ὃς καὶ χρυσὸν ἔχων πόλεμον δ' ἴεν ἠύ̈τε κούρη
Któren ze złotem na wojnę się wybrał jakoby dzieweczka;
νήπιος, οὐδέ τί οἱ τό γ' ἐπήρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,
Głupi, nie odwróciło mu ono zagłady okrutnej;
ἀλλ' ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος Αἰακίδαο
Zginął on owszem w potyczce z rąk Ajakidy szybkiego
ἐν ποταμῷ, χρυσὸν δ' Ἀχιλεὺς ἐκόμισσε δαί̈φρων.
W rzece, lecz złoto Achilles waleczny dla siebie zagarnął.
Σαρπηδὼν δ' ἦρχεν Λυκίων καὶ Γλαῦκος ἀμύμων
Lyków szeregi prowadził Sarpedon i Glaukos mężny,
τηλόθεν ἐκ Λυκίης, Ξάνθου ἄπο δινήεντος.
Z Lykii daleko gdzie Xanthos nurtami wiruje głęboki.
αὐτὰρ ἐπεὶ κόσμηθεν ἅμ' ἡγεμόνεσσιν ἕκαστοι,
Oni gdy koło swych wodzów się wszyscy uszykowali,
Τρῶες μὲν κλαγγῇ τ' ἐνοπῇ τ' ἴσαν ὄρνιθες ὣς
Wyszli z krzyki głośnemi Trojanie do ptaków podobni;
ἠύ̈τε περ κλαγγὴ γεράνων πέλει οὐρανόθι πρό:
Równie jak granie żórawi do nieba wysoko się wznosi,
αἵ τ' ἐπεὶ οὖν χειμῶνα φύγον καὶ ἀθέσφατον ὄμβρον
Które się chroniąc przed zimą i nieustannemi deszczami,
κλαγγῇ ταί γε πέτονται ἐπ' ὠκεανοῖο ῥοάων
Dźwięki wydając, suwają ku sinym Oceana falom,
ἀνδράσι Πυγμαίοισι φόνον καὶ κῆρα φέρουσαι:
Smierć i zagładę ze sobą dla Pigmejczyków niosący;
ἠέριαι δ' ἄρα ταί γε κακὴν ἔριδα προφέρονται.
Z rana samego wszczynają niesnaski dla ludzi nieszczęsne:
οἳ δ' ἄρ' ἴσαν σιγῇ μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ
Złością zaś pałający Achaje w milczeniu ruszali,
ἐν θυμῷ μεμαῶτες ἀλεξέμεν ἀλλήλοισιν.
W duszy postanawiając pomagać sobie wzajemnie.
εὖτ' ὄρεος κορυφῇσι Νότος κατέχευεν ὀμίχλην
Równie jak Notos pomrokę roztacza ze szczytów najwyższych,
ποιμέσιν οὔ τι φίλην, κλέπτῃ δέ τε νυκτὸς ἀμείνω,
Której pasterze nie radzi, złodzieje zaś wolą od nocy;
τόσσόν τίς τ' ἐπιλεύσσει ὅσον τ' ἐπὶ λᾶαν ἵησιν:
Dalej zaś nawet nie ujrzy, niż kamień rzucony doleci:
ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ κονίσαλος ὄρνυτ' ἀελλὴς
Tak i pod ich stopami kurzawa w kłębach się wznosi
ἐρχομένων: μάλα δ' ὦκα διέπρησσον πεδίοιο.
Wpośród pochodu, bo szybko biegali po gładkiej równinie.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Gdy się nareszcie zbliżyli naprzeciw do siebie dążący,
Τρωσὶν μὲν προμάχιζεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
Szedł Alexander boskiej postaci Trojanom dowodząc,
παρδαλέην ὤμοισιν ἔχων καὶ καμπύλα τόξα
Skórę na ramię zawiesił lamparcią i łuk zakrzywiony,
καὶ ξίφος: αὐτὰρ δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
Oraz i miecz, a dwojgiem oszczepów o końcach spiżowych
πάλλων Ἀργείων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους
Wywijając, Argeiów najlepszych ogółem wyzywał
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.
Do wstępnego boju, by w ciężkiej się mierzyć rozprawie.
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησεν ἀρηί̈φιλος Μενέλαος
Skoro go tylko Menelaj do boju gotowy obaczył
ἐρχόμενον προπάροιθεν ὁμίλου μακρὰ βιβάντα,
Zamaszystemi krokami wyprzedzającego szeregi,
ὥς τε λέων ἐχάρη μεγάλῳ ἐπὶ σώματι κύρσας
Jakby lew się ucieszył, co wpadł na zdobycz nielada,
εὑρὼν ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα
Wytropiwszy jelenia z rogami lub dzikie koźlątko
πεινάων: μάλα γάρ τε κατεσθίει, εἴ περ ἂν αὐτὸν
Głodem zmorzone; i wnet je pożera, aczkolwiek zajadle
σεύωνται ταχέες τε κύνες θαλεροί τ' αἰζηοί:
Szczują go szybkie psy i młodzież ochocza naciera.
ὣς ἐχάρη Μενέλαος Ἀλέξανδρον θεοειδέα
Tak Aleksandra boskiego ujrzawszy oczyma Menelaj,
ὀφθαλμοῖσιν ἰδών: φάτο γὰρ τίσεσθαι ἀλείτην:
Cieszył się, mówił albowiem, że uwodziciela ukarze.
αὐτίκα δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
Zaraz też z wozu na ziemię zeskoczył w pełnym rynsztunku.
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
Ledwie go Aleksander do bogów podobny obaczył
ἐν προμάχοισι φανέντα, κατεπλήγη φίλον ἦτορ,
Gdy się na przedzie ukazał, upadło w nim serce ze trwogi;
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων.
Cofnął się zatem do swoich przed losem srogim uchodząc.
ὡς δ' ὅτε τίς τε δράκοντα ἰδὼν παλίνορσος ἀπέστη
Jakby kto smoka ujrzawszy w parowie lasu górskiego
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὑπό τε τρόμος ἔλλαβε γυῖα,
Przestraszony się cofnął, od strachu mu nogi zadrżały,
ἂψ δ' ἀνεχώρησεν, ὦχρός τέ μιν εἷλε παρειάς,
Zwraca się w tył, a bladość mu całe lice okryje,
ὣς αὖτις καθ' ὅμιλον ἔδυ Τρώων ἀγερώχων
Takoż i on przycupnął, w mołojców Trojan szeregach
δείσας Ἀτρέος υἱὸν Ἀλέξανδρος θεοειδής.
Aleksander wspaniały, ze strachu przed dzielnym Atrydą.
τὸν δ' Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσιν:
Jego ujrzawszy Hektor w te słowa sromotne wybuchnie:
Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ
"Podły Parysie, odważny z pozoru, latawcze, dziewkarzu!
αἴθ' ὄφελες ἄγονός τ' ἔμεναι ἄγαμός τ' ἀπολέσθαι:
Było się tobie nie rodzić i bezżennemu umierać.
καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον ἦεν
Tegobym życzył najbardziej i lepiejby było dla ciebie,
ἢ οὕτω λώβην τ' ἔμεναι καὶ ὑπόψιον ἄλλων.
Niźli się tak na pogardę i widok powszechny wystawiać.
ἦ που καγχαλόωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Szydzą zaprawdę już teraz Achaje bujnokędzierni,
φάντες ἀριστῆα πρόμον ἔμμεναι, οὕνεκα καλὸν
Myśląc że dzielny bohater przoduje, dlatego żeś piękny
εἶδος ἔπ', ἀλλ' οὐκ ἔστι βίη φρεσὶν οὐδέ τις ἀλκή.
Kształtem, tobie zaś siły i w duszy brakuje odwagi.
ἦ τοιόσδε ἐὼν ἐν ποντοπόροισι νέεσσι
Takim to będąc ty śmiałeś w okrętach po morzu bieżących
πόντον ἐπιπλώσας, ἑτάρους ἐρίηρας ἀγείρας,
Morską poczynać wyprawę, w gromadzie druhów zebranych,
μιχθεὶς ἀλλοδαποῖσι γυναῖκ' εὐειδέ' ἀνῆγες
Wdawać się z ludźmi obcymi i piękną uwodzić kobietę
ἐξ ἀπίης γαίης νυὸν ἀνδρῶν αἰχμητάων
Z ziemi dalekiej, pokrewną wojaków co dzidą władają,
πατρί τε σῷ μέγα πῆμα πόληί̈ τε παντί τε δήμῳ,
Ojcu twojemu na zgubę i miastu i wszemu ludowi,
δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ;
Wrogom zaś na uciechę, a sobie samemu na hańbę?
οὐκ ἂν δὴ μείνειας ἀρηί̈φιλον Μενέλαον;
Teraz dotrzymać nie zdołasz dzielnemu Menelajowi?
γνοίης χ' οἵου φωτὸς ἔχεις θαλερὴν παράκοιτιν:
Znałbyś jakiego to męża porwałeś kraśną małżonkę.
οὐκ ἄν τοι χραίσμῃ κίθαρις τά τε δῶρ' Ἀφροδίτης
Cytra i dary Kiprydy cię teraz obronić nie zdolne,
ἥ τε κόμη τό τε εἶδος ὅτ' ἐν κονίῃσι μιγείης.
Ani uroda i włosy gdy tarzać się będziesz w kurzawie.
ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες: ἦ τέ κεν ἤδη
Ale zaprawdę Trojanie są tchórze, bo jużby cię byli
λάϊνον ἕσσο χιτῶνα κακῶν ἕνεχ' ὅσσα ἔοργας.
W szaty kamienne odziali za złe, któregoś nabroił."
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής:
Na to mu Aleksander postaci boskiej odrzeknie:
Ἕκτορ ἐπεί με κατ' αἶσαν ἐνείκεσας οὐδ' ὑπὲρ αἶσαν:
"Kiedyś mnie słusznie wyłajał, Hektorze, nie zaś niesłusznie,
αἰεί τοι κραδίη πέλεκυς ὥς ἐστιν ἀτειρὴς
— W tobie albowiem serce jak topór jest niezużyte,
ὅς τ' εἶσιν διὰ δουρὸς ὑπ' ἀνέρος ὅς ῥά τε τέχνῃ
Który się wrzyna do drzewa pod ręką męża, co zręcznie
νήϊον ἐκτάμνῃσιν, ὀφέλλει δ' ἀνδρὸς ἐρωήν:
Belkę na statek obrabia, a pracą w zamachu się ćwiczy;
ὣς σοὶ ἐνὶ στήθεσσιν ἀτάρβητος νόος ἐστί:
Takoć i ty masz w sercu nieustraszoną odwagę —
μή μοι δῶρ' ἐρατὰ πρόφερε χρυσέης Ἀφροδίτης:
Ty mi zaś Afrodyty złocistej łask nie wymawiaj,
οὔ τοι ἀπόβλητ' ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα
Ani też chciej pogardzać darami bogów świetnemi,
ὅσσά κεν αὐτοὶ δῶσιν, ἑκὼν δ' οὐκ ἄν τις ἕλοιτο:
Oni je sami rozdają, a nikt samowolnie nie bierze.
νῦν αὖτ' εἴ μ' ἐθέλεις πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι,
Jeźli zaś chcesz, bym teraz do walki stanął i bitwy,
ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς,
Innym Trojanom i wszystkim Achajom rozkaż zaprzestać,
αὐτὰρ ἔμ' ἐν μέσσῳ καὶ ἀρηί̈φιλον Μενέλαον
Mnie zaś i Menelaja dzielnego w pośrodku postawcie;
συμβάλετ' ἀμφ' Ἑλένῃ καὶ κτήμασι πᾶσι μάχεσθαι:
Będziem się bić o Helenę i wszystkie skarby zarazem.
ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,
Któren zaś z obu zwycięży i w boju mieć będzie przewagę,
κτήμαθ' ἑλὼν εὖ πάντα γυναῖκά τε οἴκαδ' ἀγέσθω:
Skarby niech wszystkie zabiera, niewiastę zaś do dom prowadzi;
οἳ δ' ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ ταμόντες
Inni zaś zgodę i wierne przysięgi wykonywając,
ναίοιτε Τροίην ἐριβώλακα, τοὶ δὲ νεέσθων
W żyznej wy sobie Troi osiądźcie, a ci niech do Argos
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ Ἀχαιί̈δα καλλιγύναικα.
Koniorodnego wracają i kobiet uroczych achajskich."
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' αὖτ' ἐχάρη μέγα μῦθον ἀκούσας,
Rzekł, ucieszył się Hektor słyszawszy wielkie to słowo,
καί ῥ' ἐς μέσσον ἰὼν Τρώων ἀνέεργε φάλαγγας
I wstąpiwszy do środka szeregi Trojan zatrzymał,
μέσσου δουρὸς ἑλών: τοὶ δ' ἱδρύνθησαν ἅπαντες.
Wpół uchwyciwszy za dzidę, a wszyscy się uspokoili;
τῷ δ' ἐπετοξάζοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Z łuków do niego strzelali Achaje bujnokędzierni,
ἰοῖσίν τε τιτυσκόμενοι λάεσσί τ' ἔβαλλον:
Strzały na niego kierując i kamieniami rzucając.
αὐτὰρ ὃ μακρὸν ἄϋσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Wtedy na cały głos Agamemnon, książe narodów,
ἴσχεσθ' Ἀργεῖοι, μὴ βάλλετε κοῦροι Ἀχαιῶν:
"Stójcie Argeie, zawołał, nie ciskaj młodzieży achajska,
στεῦται γάρ τι ἔπος ἐρέειν κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Hektor z powiewającym szyszakiem nam chce coś powiedzieć."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἔσχοντο μάχης ἄνεῴ τ' ἐγένοντο
Rzekł, ustaje potyczka, lecz oni wszyscy ucichli
ἐσσυμένως: Ἕκτωρ δὲ μετ' ἀμφοτέροισιν ἔειπε:
Wnet, a pomiędzy obiema stronami Hektor przemawia:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
"Teraz Trojanie słuchajcie i łydookuci Achaje,
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρεν.
Słowa Aleksandrosa, co waśń między nami wywołał.
ἄλλους μὲν κέλεται Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιοὺς
Żąda, by wszyscy Trojanie i całe wojsko achajskie,
τεύχεα κάλ' ἀποθέσθαι ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
Zbroje ozdobne zrzuciwszy, na bujną ziemię złożyli,
αὐτὸν δ' ἐν μέσσῳ καὶ ἀρηί̈φιλον Μενέλαον
On zaś w szranki wyszedłszy i dzielny w boju Menelaj,
οἴους ἀμφ' Ἑλένῃ καὶ κτήμασι πᾶσι μάχεσθαι.
Sami się o Helenę i skarby będą rozprawiać.
ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται
Któren atoli zwycięży i w boju przewagę mieć będzie,
κτήμαθ' ἑλὼν εὖ πάντα γυναῖκά τε οἴκαδ' ἀγέσθω:
Skarby niech wszystkie zabierze, niewiastę zaś do dom prowadzi;
οἳ δ' ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
Reszta niech zgodę poręczy, i wierne przysięgi wykona."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ:
Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głuchem siedzieli.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
Potem się do nich odezwie Menelaj o głosie donośnym:
κέκλυτε νῦν καὶ ἐμεῖο: μάλιστα γὰρ ἄλγος ἱκάνει
"Teraz i mnie wysłuchajcie, boć duszę moję najwięcej
θυμὸν ἐμόν, φρονέω δὲ διακρινθήμεναι ἤδη
Smutek dotyka, a tuszę, iż teraz się w zgodzie rozejdą
Ἀργείους καὶ Τρῶας, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπασθε
Z Trojanami Argeie, tak wiele złego poniósłszy
εἵνεκ' ἐμῆς ἔριδος καὶ Ἀλεξάνδρου ἕνεκ' ἀρχῆς:
Z niego powodu i kłótni przez Aleksandra poczętej.
ἡμέων δ' ὁπποτέρῳ θάνατος καὶ μοῖρα τέτυκται
Kogo więc z nas przeznaczenie i śmierci los oczekuje,
τεθναίη: ἄλλοι δὲ διακρινθεῖτε τάχιστα.
Niechaj ginie, a reszta co prędzej się w zgodzie rozejdzie.
οἴσετε ἄρν', ἕτερον λευκόν, ἑτέρην δὲ μέλαιναν,
Nieście jagnięta; baranek niech biały, a czarna mateczka
Γῇ τε καὶ Ἠελίῳ: Διὶ δ' ἡμεῖς οἴσομεν ἄλλον:
Będzie dla ziemi i słońca; innego dla Zewsa pragniemy.
ἄξετε δὲ Πριάμοιο βίην, ὄφρ' ὅρκια τάμνῃ
Priama mości tu proście, ażeby sprawdził przysięgi
αὐτός, ἐπεί οἱ παῖδες ὑπερφίαλοι καὶ ἄπιστοι,
Sam, niewierni są bowiem i dumni jego synowie,
μή τις ὑπερβασίῃ Διὸς ὅρκια δηλήσηται.
Żeby też ktoś zbrodniczo przysięgi Diosa nie splamił.
αἰεὶ δ' ὁπλοτέρων ἀνδρῶν φρένες ἠερέθονται:
Niestateczne są bowiem umysły u ludzi młodzieńczych,
οἷς δ' ὁ γέρων μετέῃσιν ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω
Kiedy zaś stary do czegoś się weźmie, to w tył i przed siebie
λεύσσει, ὅπως ὄχ' ἄριστα μετ' ἀμφοτέροισι γένηται.
Będzie się patrzał, by dobrze dla każdej strony wypadło."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἐχάρησαν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
Rzekł, ucieszyli się wielce Achaje, a także Trojanie,
ἐλπόμενοι παύσασθαι ὀϊζυροῦ πολέμοιο.
Mając nadzieję, że wojny zaprzestaną, nieszczęsnej.
καί ῥ' ἵππους μὲν ἔρυξαν ἐπὶ στίχας, ἐκ δ' ἔβαν αὐτοί,
W rzędy stawiają rumaki, i sami z wozów zeskoczą,
τεύχεά τ' ἐξεδύοντο: τὰ μὲν κατέθεντ' ἐπὶ γαίῃ
Zbroje ze siebie zdejmują, na ziemi takowe składając,
πλησίον ἀλλήλων, ὀλίγη δ' ἦν ἀμφὶς ἄρουρα:
Blizko jedni od drugich, bo mało ich miejsca przedziela
Ἕκτωρ δὲ προτὶ ἄστυ δύω κήρυκας ἔπεμπε
Dwoje wysyła natychmiast do grodu Hektor keryksów,
καρπαλίμως ἄρνάς τε φέρειν Πρίαμόν τε καλέσσαι:
Żeby co prędzej jagnięta przynosić i wezwać Priama.
αὐτὰρ ὃ Ταλθύβιον προί̈ει κρείων Ἀγαμέμνων
Zaś Agamemnon potężny od siebie wysyła Talthybia"
νῆας ἔπι γλαφυρὰς ἰέναι, ἠδ' ἄρν' ἐκέλευεν
Aby szedł do okrętów obszernych i jagnię rozkazał
οἰσέμεναι: ὃ δ' ἄρ' οὐκ ἀπίθησ' Ἀγαμέμνονι δίῳ.
Przynieść, a tenże usłuchał rozkazu boskiego Atrydy.
Ἶρις δ' αὖθ' Ἑλένῃ λευκωλένῳ ἄγγελος ἦλθεν
Irys do białoramiennej Heleny przybyła z nowiną
εἰδομένη γαλόῳ Ἀντηνορίδαο δάμαρτι,
W jej bratowej postaci, małżonki Antenorydaja;
τὴν Ἀντηνορίδης εἶχε κρείων Ἑλικάων
Antenora ją syn Helikaon możny posiadał,
Λαοδίκην Πριάμοιο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην.
Najnadobniejszą z córek Priama Laodyceę,
τὴν δ' εὗρ' ἐν μεγάρῳ: ἣ δὲ μέγαν ἱστὸν ὕφαινε
Ją znajduje w komnacie przędzącą okrycie bogate,
δίπλακα πορφυρέην, πολέας δ' ἐνέπασσεν ἀέθλους
Purpurowe, podwójne, a na niem haftuje zapasy
Τρώων θ' ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Trojan, co końmi harcują i miedzią okrytych Achajów,
οὕς ἑθεν εἵνεκ' ἔπασχον ὑπ' Ἄρηος παλαμάων:
Którzy z powodu jej samej pod dłońmi Aresa cierpieli.
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις:
Blizko stanąwszy rozpocznie o szybkich nóżkach Iryda:
δεῦρ' ἴθι νύμφα φίλη, ἵνα θέσκελα ἔργα ἴδηαι
"Chodź-że tu, droga rusałko, byś dzieła przedziwne widziała
Τρώων θ' ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Trojan, koni poskromców, i miedzią okrytych Achajów;
οἳ πρὶν ἐπ' ἀλλήλοισι φέρον πολύδακρυν Ἄρηα
Oni, co przedtem w boju łzawego Aresa znosili
ἐν πεδίῳ ὀλοοῖο λιλαιόμενοι πολέμοιο:
Tam na równinie zupełnie wojnie okrutnej oddani,
οἳ δὴ νῦν ἕαται σιγῇ, πόλεμος δὲ πέπαυται,
Teraz w milczeniu spoczęli — bo zaprzestano potyczki —
ἀσπίσι κεκλιμένοι, παρὰ δ' ἔγχεα μακρὰ πέπηγεν.
Wsparci na tarczach, a kopie przy sobie w ziemi zatknęli.
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος καὶ ἀρηί̈φιλος Μενέλαος
Aleksander atoli i w boju dzielny Menelaj
μακρῇς ἐγχείῃσι μαχήσονται περὶ σεῖο:
Dzidy długiemi z powodu ciebie się będą potykać;
τῷ δέ κε νικήσαντι φίλη κεκλήσῃ ἄκοιτις.
Któren atoli zwycięży, za lubą cię pojmie małżonkę."
ὣς εἰποῦσα θεὰ γλυκὺν ἵμερον ἔμβαλε θυμῷ
Słowy takiemi bogini tęsknotę jej słodką pobudzi
ἀνδρός τε προτέρου καὶ ἄστεος ἠδὲ τοκήων:
W sercu, za pierwszym małżonkiem, ojczyzną i rodzicami,
αὐτίκα δ' ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν
Wnet zarzuciwszy na siebie namiotkę z tkanki srebrzystej,
ὁρμᾶτ' ἐκ θαλάμοιο τέρεν κατὰ δάκρυ χέουσα
Swoję opuszcza sypialnie, łagodne łzy wylewając:
οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύ' ἕποντο,
Ale nie sama, lecz za nią służące dwie postępują;
Αἴθρη Πιτθῆος θυγάτηρ, Κλυμένη τε βοῶπις:
Aithre, Pittea córeczka i wypukłooka Klimena.
αἶψα δ' ἔπειθ' ἵκανον ὅθι Σκαιαὶ πύλαι ἦσαν.
Wkrótce przybyły na miejsce, gdzie Skajskie się bramy wznosiły.
οἳ δ' ἀμφὶ Πρίαμον καὶ Πάνθοον ἠδὲ Θυμοίτην
Tamże w około Priama, Pantos, a także Tymojtes
Λάμπόν τε Κλυτίον θ' Ἱκετάονά τ' ὄζον Ἄρηος
Hiketaon i Lampos i Klityj ze szczepu Aresa,
Οὐκαλέγων τε καὶ Ἀντήνωρ πεπνυμένω ἄμφω
Z Ukalegonem Antenor, obydwaj rozumem dojrzali,
ἥατο δημογέροντες ἐπὶ Σκαιῇσι πύλῃσι,
Cała starszyzna narodu na bramach Skajskich zasiedli;
γήραϊ δὴ πολέμοιο πεπαυμένοι, ἀλλ' ἀγορηταὶ
Wskutek starości przestali wojować, lecz byli rajcami,
ἐσθλοί, τεττίγεσσιν ἐοικότες οἵ τε καθ' ὕλην
Szlachetnymi, jak leśne szarańcze, co w lesie cienistym
δενδρέῳ ἐφεζόμενοι ὄπα λειριόεσσαν ἱεῖσι:
Na drzewinie usiadłszy, wydają głos przenikliwy;
τοῖοι ἄρα Τρώων ἡγήτορες ἧντ' ἐπὶ πύργῳ.
Takoż i Trojan książęta na bramie wszyscy siedzieli.
οἳ δ' ὡς οὖν εἴδονθ' Ἑλένην ἐπὶ πύργον ἰοῦσαν,
Oni ujrzawszy Helenę ku bramie postępującą,
ἦκα πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευον:
Cicho pomiędzy sobą lotnemi słowy gadają:
οὐ νέμεσις Τρῶας καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
"Jakże tu za zło mieć Trojanom i zbrojnym Achajom,
τοιῇδ' ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν:
Że dla takiej niewiasty czas długi znoszą przykrości,
αἰνῶς ἀθανάτῃσι θεῇς εἰς ὦπα ἔοικεν:
Która postacią bogini równa się nieśmiertelnej.
ἀλλὰ καὶ ὧς τοίη περ ἐοῦσ' ἐν νηυσὶ νεέσθω,
Mimo to chociaż tak piękna, w okrętach niechaj powraca,
μηδ' ἡμῖν τεκέεσσί τ' ὀπίσσω πῆμα λίποιτο.
Żeby tak nam jak i dzieciom na później zgubą nie była."
ὣς ἄρ' ἔφαν, Πρίαμος δ' Ἑλένην ἐκαλέσσατο φωνῇ:
Tak rozmawiali, lecz Priam Helenę głosem przywołał:
δεῦρο πάροιθ' ἐλθοῦσα φίλον τέκος ἵζευ ἐμεῖο,
"Chodźże tu dziecię kochane i bliżej koło mnie usiądź,
ὄφρα ἴδῃ πρότερόν τε πόσιν πηούς τε φίλους τε:
Abyś męża pierwszego widziała, przyjaciół i krewnych;
οὔ τί μοι αἰτίη ἐσσί, θεοί νύ μοι αἴτιοί εἰσιν
Tyś mi nie zawiniła, wszystkiemu winni bogowie,
οἵ μοι ἐφώρμησαν πόλεμον πολύδακρυν Ἀχαιῶν:
Którzy mnie nawiedzili nieszczęsną wojną Achajów;
ὥς μοι καὶ τόνδ' ἄνδρα πελώριον ἐξονομήνῃς
Teraz mi nazwij owego męża postawy ogromnej,
ὅς τις ὅδ' ἐστὶν Ἀχαιὸς ἀνὴρ ἠύ̈ς τε μέγας τε.
Cóż to za jeden ten maż Achajski tak wielki i dzielny:
ἤτοι μὲν κεφαλῇ καὶ μείζονες ἄλλοι ἔασι,
Wprawdzie widzę i innych, co więksi o głowę od niego;
καλὸν δ' οὕτω ἐγὼν οὔ πω ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,
Ale tak urodziwego nigdym na oczy nie widział,
οὐδ' οὕτω γεραρόν: βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικε.
Ani tak znakomitego: na króla zupełnie wygląda."
τὸν δ' Ἑλένη μύθοισιν ἀμείβετο δῖα γυναικῶν:
Jemu Helena w te słowa odrzeknie, boska wśród niewiast:
αἰδοῖός τέ μοί ἐσσι φίλε ἑκυρὲ δεινός τε:
"Teściu mój drogi, szanowny mi jesteś, lecz lękam się ciebie;
ὡς ὄφελεν θάνατός μοι ἁδεῖν κακὸς ὁππότε δεῦρο
Niechby mi raczej się zgon podobał straszny, nim tutaj
υἱέϊ σῷ ἑπόμην θάλαμον γνωτούς τε λιποῦσα
Poszłam za twoim synem i krewnych i dom opuszczając,
παῖδά τε τηλυγέτην καὶ ὁμηλικίην ἐρατεινήν.
Dziecię najdroższe i lube rówieśnic mych towarzystwo.
ἀλλὰ τά γ' οὐκ ἐγένοντο: τὸ καὶ κλαίουσα τέτηκα.
Ale się stało inaczej i teraz ginę ze smutku.
τοῦτο δέ τοι ἐρέω ὅ μ' ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς:
Teraz ci zaś wytłómaczę o co mnie pytasz i badasz;
οὗτός γ' Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων,
Jestto Atreusa syn Agamemnon, pan wiele możny,
ἀμφότερον βασιλεύς τ' ἀγαθὸς κρατερός τ' αἰχμητής:
Dobry zarówno król jak i dzielny na kopie wojownik.
δαὴρ αὖτ' ἐμὸς ἔσκε κυνώπιδος, εἴ ποτ' ἔην γε.
Byłei on moim dziewierzem niegodnej, zaprawdę tak było!"
ὣς φάτο, τὸν δ' ὁ γέρων ἠγάσσατο φώνησέν τε:
Rzekła, a starzec się jeszcze dziwował i znów się odezwie;
ὦ μάκαρ Ἀτρεί̈δη μοιρηγενὲς ὀλβιόδαιμον,
"Szczęsny Atrydo ! losu wybrańco z pod gwiazdy szczęśliwej,
ἦ ῥά νύ τοι πολλοὶ δεδμήατο κοῦροι Ἀχαιῶν.
Tak że to wielu młodzieży Achajskiej tobie podlega!
ἤδη καὶ Φρυγίην εἰσήλυθον ἀμπελόεσσαν,
Dawniej gdy szedłem wyprawą do Frygii winem obfitej,
ἔνθα ἴδον πλείστους Φρύγας ἀνέρας αἰολοπώλους
Mnóstwo mężów Frygijskich widziałem, szybkimi rumaki
λαοὺς Ὀτρῆος καὶ Μυγδόνος ἀντιθέοιο,
Harcujących, Otrea i bogom równego Mygdona
οἵ ῥα τότ' ἐστρατόωντο παρ' ὄχθας Σαγγαρίοιο:
Wojska, stojące obozem nad Sangaryaja brzegami;
καὶ γὰρ ἐγὼν ἐπίκουρος ἐὼν μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην
Będąc albowiem z niemi w sojuszu, liczyłem się do nich,
ἤματι τῷ ὅτε τ' ἦλθον Ἀμαζόνες ἀντιάνειραι:
W on dzień gdy amazonki do mężów podobne napadły;
ἀλλ' οὐδ' οἳ τόσοι ἦσαν ὅσοι ἑλίκωπες Ἀχαιοί.
Tyle ich jednak nie było, jak śmiało patrzących Achajów."
δεύτερον αὖτ' Ὀδυσῆα ἰδὼν ἐρέειν' ὁ γεραιός:
Znowu atoli Odyssa ujrzawszy, zapyta staruszek:
εἴπ' ἄγε μοι καὶ τόνδε φίλον τέκος ὅς τις ὅδ' ἐστί:
"Teraz i tego mi nazwij, córeczko; cóż to za jeden,
μείων μὲν κεφαλῇ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο,
Któren od Agamemnona Atrydy o głowę jest mniejszy,
εὐρύτερος δ' ὤμοισιν ἰδὲ στέρνοισιν ἰδέσθαι.
Szerszy atoli w ramieniach i piersią wydaje się tęższym.
τεύχεα μέν οἱ κεῖται ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
Cały jego rynsztunek na żyznej ziemi złożony,
αὐτὸς δὲ κτίλος ὣς ἐπιπωλεῖται στίχας ἀνδρῶν:
Sam zaś podobnie jak baran szeregi mężów lustruje:
ἀρνειῷ μιν ἔγωγε ἐί̈σκω πηγεσιμάλλῳ,
Z trykiem grubowełnistym zaprawdę bym go porównał
ὅς τ' οἰῶν μέγα πῶϋ διέρχεται ἀργεννάων.
Kołującym po stadzie świecących wełną owieczek."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειθ' Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα:
Odpowiedziała mu na to Helena ze szczepu Diosa:
οὗτος δ' αὖ Λαερτιάδης πολύμητις Ὀδυσσεύς,
"Ten, to Laerta potomek, przebiegły wielce Odyssei,
ὃς τράφη ἐν δήμῳ Ἰθάκης κραναῆς περ ἐούσης
Któren z Itackiej krainy skałami sterczącej pochodzi;
εἰδὼς παντοίους τε δόλους καὶ μήδεα πυκνά.
Znane mu wszelkie fortele, a cięty rozumem i sprytem."
τὴν δ' αὖτ' Ἀντήνωρ πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα:
Wtedy dorzucił do mowy niewiasty roztropny Antenor:
ὦ γύναι ἦ μάλα τοῦτο ἔπος νημερτὲς ἔειπες:
"O! niewiasto, zaprawdę niepłonne słowo wyrzekłaś;
ἤδη γὰρ καὶ δεῦρό ποτ' ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεὺς
Był albowiem już tutaj niedawno boski Odyssej,
σεῦ ἕνεκ' ἀγγελίης σὺν ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ:
Z twego powodu wysłany, wraz z Menelajem odważnym;
τοὺς δ' ἐγὼ ἐξείνισσα καὶ ἐν μεγάροισι φίλησα,
Wtedy ich ugaszczałem i w domu przyjąłem uczciwie,
ἀμφοτέρων δὲ φυὴν ἐδάην καὶ μήδεα πυκνά.
Powierzchowność i spryt przenikliwy ich obu poznałem.
ἀλλ' ὅτε δὴ Τρώεσσιν ἐν ἀγρομένοισιν ἔμιχθεν
Kiedy się oni do koła zebranych Trojan wmieszali,
στάντων μὲν Μενέλαος ὑπείρεχεν εὐρέας ὤμους,
Póki stali Menelaj ramiony silnemi górował,
ἄμφω δ' ἑζομένω γεραρώτερος ἦεν Ὀδυσσεύς:
Gdy zaś usiedli Odyssej wydawał się więcej poważnym,
ἀλλ' ὅτε δὴ μύθους καὶ μήδεα πᾶσιν ὕφαινον
Potem swojemi podstępy i mowy wikłać poczęli;
ἤτοι μὲν Μενέλαος ἐπιτροχάδην ἀγόρευε,
Wtedy, zaprawdę, Menelaj pobieżnie tylko przemawiał,
παῦρα μὲν ἀλλὰ μάλα λιγέως, ἐπεὶ οὐ πολύμυθος
Krótko ale dobitnie, bo niebył on wielemownym,
οὐδ' ἀφαμαρτοεπής: ἦ καὶ γένει ὕστερος ἦεν.
Ani od rzeczy nie gadał, prócz tego i wiekiem był młodszym.
ἀλλ' ὅτε δὴ πολύμητις ἀναί̈ξειεν Ὀδυσσεὺς
Kiedy zaś powstał na nogi Odyssej w pomysły obfity,
στάσκεν, ὑπαὶ δὲ ἴδεσκε κατὰ χθονὸς ὄμματα πήξας,
Stanął i patrzał przed siebie, ku ziemi oczy wlepiwszy,
σκῆπτρον δ' οὔτ' ὀπίσω οὔτε προπρηνὲς ἐνώμα,
Berłem zaś ani w tył ani naprzód wcale nie ruszył,
ἀλλ' ἀστεμφὲς ἔχεσκεν ἀί̈δρεϊ φωτὶ ἐοικώς:
Lecz nieruchomo je trzymał, podobny do człeka prostego;
φαίης κε ζάκοτόν τέ τιν' ἔμμεναι ἄφρονά τ' αὔτως.
Rzekłbyś, co mi za mruk i człowiek rozumu płytkiego;
ἀλλ' ὅτε δὴ ὄπα τε μεγάλην ἐκ στήθεος εἵη
Wtedy dopiero, gdy głosu wielkiego z piersi wydobył,
καὶ ἔπεα νιφάδεσσιν ἐοικότα χειμερίῃσιν,
Słowa zaś gęsto padały jakoby śnieżna zadymka,
οὐκ ἂν ἔπειτ' Ὀδυσῆί̈ γ' ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος:
Wtedyby żaden człek inny z Odyssem się nie mógł porównać.
οὐ τότε γ' ὧδ' Ὀδυσῆος ἀγασσάμεθ' εἶδος ἰδόντες.
My zaś byśmy się jego postaci nietyle dziwili."
τὸ τρίτον αὖτ' Αἴαντα ἰδὼν ἐρέειν' ὃ γεραιός:
Po raz trzeci się stary zapyta Ajasa ujrzawszy:
τίς τὰρ ὅδ' ἄλλος Ἀχαιὸς ἀνὴρ ἠύ̈ς τε μέγας τε
"Któż zaś znowu ten mąż Achajski wysoki i butny,
ἔξοχος Ἀργείων κεφαλήν τε καὶ εὐρέας ὤμους;
Górujący nad wszystkich Argejów ramiony i głową?"
τὸν δ' Ἑλένη τανύπεπλος ἀμείβετο δῖα γυναικῶν:
Z powłoczystemi szatami Helena boska odpowie:
οὗτος δ' Αἴας ἐστὶ πελώριος ἕρκος Ἀχαιῶν:
"Ten to Ajas potężny, najlepsza zapora Achajów,
Ἰδομενεὺς δ' ἑτέρωθεν ἐνὶ Κρήτεσσι θεὸς ὣς
Z drugiej zaś strony Idomen, przy Kreteńczykach, podobny
ἕστηκ', ἀμφὶ δέ μιν Κρητῶν ἀγοὶ ἠγερέθονται.
Stoi do boga, a wodze kreteńscy go otaczają.
πολλάκι μιν ξείνισσεν ἀρηί̈φιλος Μενέλαος
Wiele go razy ugaszczał Menelaj w boju odważny
οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ ὁπότε Κρήτηθεν ἵκοιτο.
W naszem domostwie, gdykolwiek od Krety do nas przybywał.
νῦν δ' ἄλλους μὲν πάντας ὁρῶ ἑλίκωπας Ἀχαιούς,
Teraz i innych Achajów dostrzegam śmiało patrzących,
οὕς κεν ἐὺ̈ γνοίην καί τ' οὔνομα μυθησαίμην:
Dobrze ich znam i każdego z imienia bym nazwać umiała,
δοιὼ δ' οὐ δύναμαι ἰδέειν κοσμήτορε λαῶν
Dwóch jednakże przywódzców narodu dojrzeć nie mogę,
Κάστορά θ' ἱππόδαμον καὶ πὺξ ἀγαθὸν Πολυδεύκεα
Polydewkesa z Kastorem, ten z koni, ów sławny z kułaka,
αὐτοκασιγνήτω, τώ μοι μία γείνατο μήτηρ.
Moich rodzonych braciszków, bo jedna nas matka rodziła.
ἢ οὐχ ἑσπέσθην Λακεδαίμονος ἐξ ἐρατεινῆς,
Czyżby nie nadciągnęli od Lacedemony uroczej ?
ἢ δεύρω μὲν ἕποντο νέεσσ' ἔνι ποντοπόροισι,
Może przybyli i oni w okrętach po morzu bieżących,
νῦν αὖτ' οὐκ ἐθέλουσι μάχην καταδύμεναι ἀνδρῶν
Może już teraz niezechcą z mężami sio w boju potykać
αἴσχεα δειδιότες καὶ ὀνείδεα πόλλ' ἅ μοί ἐστιν.
Hańby i wstydu mnogiego, co na mie spada, się bojąc ?"
ὣς φάτο, τοὺς δ' ἤδη κάτεχεν φυσίζοος αἶα
Tak mniemała, lecz ich już ziemia rodząca pokryła
ἐν Λακεδαίμονι αὖθι φίλῃ ἐν πατρίδι γαίῃ.
Właśnie w Lacedemonie ich drogiej ziemi ojczystej.
κήρυκες δ' ἀνὰ ἄστυ θεῶν φέρον ὅρκια πιστὰ
Nieśli tymczasem keryksy przez miasto przymierza ofiary,
ἄρνε δύω καὶ οἶνον ἐύ̈φρονα καρπὸν ἀρούρης
Jagniąt dwoje i wino rzetelne, co ziemia wydała,
ἀσκῷ ἐν αἰγείῳ: φέρε δὲ κρητῆρα φαεινὸν
W miechu ze skóry baraniej; Idaios keryks, błyszczący
κῆρυξ Ἰδαῖος ἠδὲ χρύσεια κύπελλα:
Dzbaniec za sobą przynosi, do tego złociste puhary;
ὄτρυνεν δὲ γέροντα παριστάμενος ἐπέεσσιν:
Blizko staruszka stanąwszy takiemi go słowy pobudzi:
ὄρσεο Λαομεδοντιάδη, καλέουσιν ἄριστοι
"Laomedontyadesie powstawaj, wołają najlepsi
Τρώων θ' ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Z Trojan, co końmi harcują i z miedzią okrytych Achajów;.
ἐς πεδίον καταβῆναι ἵν' ὅρκια πιστὰ τάμητε:
Żebyś się udał w równinę, by wierne przymierza zawierać,
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος καὶ ἀρηί̈φιλος Μενέλαος
Aleksandros atoli i w boju dzielny Menelaj
μακρῇς ἐγχείῃσι μαχήσοντ' ἀμφὶ γυναικί:
Dzidy długiemi z powodu niewiasty się będą potykać;
τῷ δέ κε νικήσαντι γυνὴ καὶ κτήμαθ' ἕποιτο:
Któren atoli zwycięży, kobietę i skarby zabierze;.
οἳ δ' ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ ταμόντες
Inni zaś zgodę poręczą i wierne przysięgi składając,
ναίοιμεν Τροίην ἐριβώλακα, τοὶ δὲ νέονται
My w urodzajnej Troi mieszkajmy, a ci niech do Argos
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ Ἀχαιί̈δα καλλιγύναικα.
Koniorodnego wracają i kobiet uroczych Achajskich."
ὣς φάτο ῥίγησεν δ' ὃ γέρων, ἐκέλευσε δ' ἑταίρους
Rzekł; przestraszył się starzec i wraz towarzyszom rozkazał
ἵππους ζευγνύμεναι: τοὶ δ' ὀτραλέως ἐπίθοντο.
Konie zakładać; a oni go posłuchali natychmiast.
ἂν δ' ἄρ' ἔβη Πρίαμος, κατὰ δ' ἡνία τεῖνεν ὀπίσσω:
Wsiadł do powózki Priam i lejce ku sobie pociągnął,
πὰρ δέ οἱ Ἀντήνωρ περικαλλέα βήσετο δίφρον:
Obok niego Antenor prześliczne zajął siedzenie.
τὼ δὲ διὰ Σκαιῶν πεδίον δ' ἔχον ὠκέας ἵππους.
Rącze więc konie w równinę przez Skajską bramę kierują.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἵκοντο μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
Kiedy atoli przybyli pomiędzy Achajów i Trojan,
ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα πουλυβότειραν
Z wozu zeszedłszy na ziemię, obfity plon wydającą,
ἐς μέσσον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἐστιχόωντο.
W środku pomiędzy Trojany i Achajami kroczyli.
ὄρνυτο δ' αὐτίκ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Zerwał się na ich przybycie wódz mężów, książe Atrydes;
ἂν δ' Ὀδυσεὺς πολύμητις: ἀτὰρ κήρυκες ἀγαυοὶ
Powstał Odysaej przebiegły, a wnet szlachetni keryksy
ὅρκια πιστὰ θεῶν σύναγον, κρητῆρι δὲ οἶνον
Wierne składają przysięgi dla bogów, i wino w kraterach
μίσγον, ἀτὰρ βασιλεῦσιν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν.
Zamieszawszy, książętom na ręce wody naleją.
Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
Syn Atrcusa dobywszy rękoma noża ostrego,
ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεόν αἰὲν ἄωρτο,
Któren zawsze mu wisiał przy wielkiej pochwie od miecza,
ἀρνῶν ἐκ κεφαλέων τάμνε τρίχας: αὐτὰρ ἔπειτα
Wełnę na głowach baranów oberżnął, a potem keryksy
κήρυκες Τρώων καὶ Ἀχαιῶν νεῖμαν ἀρίστοις.
Między najlepszych z Achajów i Trojan takową rozdzielą:
τοῖσιν δ' Ἀτρεί̈δης μεγάλ' εὔχετο χεῖρας ἀνασχών:
Ręce do góry podnosząc, Atrydes wezwanie poczyna:
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε,
"Zewsie rodzicu przesławny, najwyższy co w Idzie królujesz!
Ἠέλιός θ', ὃς πάντ' ἐφορᾷς καὶ πάντ' ἐπακούεις,
Słońce co wszystko oglądasz, i słyszysz dokładnie o wszystkiem,
καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα, καὶ οἳ ὑπένερθε καμόντας
Rzeki, ziemio i wy, co ludzi w otchłani będących
ἀνθρώπους τίνυσθον ὅτις κ' ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
Jeszcze po śmierci karzecie za krzywo złożone przysięgi,
ὑμεῖς μάρτυροι ἔστε, φυλάσσετε δ' ὅρκια πιστά:
"Was przywołuję za świadków, wierności strzeżcie przysięgi.
εἰ μέν κεν Μενέλαον Ἀλέξανδρος καταπέφνῃ
W razie, że Menelaosa zabije nam Aleksander,
αὐτὸς ἔπειθ' Ἑλένην ἐχέτω καὶ κτήματα πάντα,
Niechże zachowa Helenę, i skarby wszelakie zabiera,
ἡμεῖς δ' ἐν νήεσσι νεώμεθα ποντοπόροισιν:
My zaś do domu wracajmy w okrętach po morzu bieżących;
εἰ δέ κ' Ἀλέξανδρον κτείνῃ ξανθὸς Μενέλαος,
Jeśli zaś Aleksandra zabije płowy Menelaj,
Τρῶας ἔπειθ' Ἑλένην καὶ κτήματα πάντ' ἀποδοῦναι,
Wtedy Trojanie Helenę i wszystkie oddadzą klejnoty,
τιμὴν δ' Ἀργείοις ἀποτινέμεν ἥν τιν' ἔοικεν,
Zaś Argejom wypłacą nagrodę jak się należy,
ἥ τε καὶ ἐσσομένοισι μετ' ἀνθρώποισι πέληται.
Żeby z niej mogli korzystać i ludzie co później żyć będą.
εἰ δ' ἂν ἐμοὶ τιμὴν Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
Jeśliby zaś mi za winę i Priam i Priama dziatwa
τίνειν οὐκ ἐθέλωσιν Ἀλεξάνδροιο πεσόντος,
Zadość uczynić nie chcieli, gdy Aleksandros polegnie,
αὐτὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα μαχήσομαι εἵνεκα ποινῆς
Wtedy i nadal ja będę się bił o nagrodę należną,
αὖθι μένων, ἧός κε τέλος πολέμοιο κιχείω.
Tutaj zostając tak długo, aż wojny wypadek nastąpi."
ἦ, καὶ ἀπὸ στομάχους ἀρνῶν τάμε νηλέϊ χαλκῷ:
Rzekł i srogiem żelazem podrzyna karki baranom;
καὶ τοὺς μὲν κατέθηκεν ἐπὶ χθονὸς ἀσπαίροντας
I na ziemi układa drgające jeszcze ofiary,
θυμοῦ δευομένους: ἀπὸ γὰρ μένος εἵλετο χαλκός.
Tchu pozbawione, bo siłę przecięło ostre żelazo.
οἶνον δ' ἐκ κρητῆρος ἀφυσσόμενοι δεπάεσσιν
Potem złotemi puhary, gdy wina z krateru czerpnęli,
ἔκχεον, ἠδ' εὔχοντο θεοῖς αἰειγενέτῃσιν.
Pokrapiają i bogów, żyjących wiecznie, błagają.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε:
Wtedy się głosy odezwą z pomiędzy Achajów i Trojan:
Ζεῦ κύδιστε μέγιστε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι
"Zewsie przesławny, największy i inni bogowie nieśmiertni!
ὁππότεροι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια πημήνειαν
Którzy najpierwsi z nas przeciwko przysiędze zawinią,
ὧδέ σφ' ἐγκέφαλος χαμάδις ῥέοι ὡς ὅδε οἶνος
Niechże ich mózg na te ziemię wypłynie, jak oto to wino,
αὐτῶν καὶ τεκέων, ἄλοχοι δ' ἄλλοισι δαμεῖεν.
Samych, i dzieci, a żony niech obcym będą poddane."
ὣς ἔφαν, οὐδ' ἄρα πώ σφιν ἐπεκραίαινε Κρονίων.
Tak mówili lecz Kronion bynajmniej ich mowy nie słuchał.
τοῖσι δὲ Δαρδανίδης Πρίαμος μετὰ μῦθον ἔειπε:
Wtedy się Priam Dardanid słowami do nich odezwie:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί:
"Teraz Trojanie słuchajcie i w zbroje okuci Achaje!
ἤτοι ἐγὼν εἶμι προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν
Ja się napowrót udaję do Ilion wiatrami owianej,
ἄψ, ἐπεὶ οὔ πω τλήσομ' ἐν ὀφθαλμοῖσιν ὁρᾶσθαι
Nie przeniosę albowiem na sobie oczyma oglądać
μαρνάμενον φίλον υἱὸν ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ:
Syna drogiego potyczkę z odważnym Menelaosem;,
Ζεὺς μέν που τό γε οἶδε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι
Tylko jednemu Zewsowi wiadomo i bogom przedwiecznym,
ὁπποτέρῳ θανάτοιο τέλος πεπρωμένον ἐστίν.
Dla którego z obydwu śmiertelny los przeznaczony".
ἦ ῥα καὶ ἐς δίφρον ἄρνας θέτο ἰσόθεος φώς,
Rzekł i ułożył w siedzeniu jagnięta mąż bogorodny,
ἂν δ' ἄρ' ἔβαιν' αὐτός, κατὰ δ' ἡνία τεῖνεν ὀπίσσω:
Zajął i sam w niem miejsce i lejce ku sobie pociągnął;
πὰρ δέ οἱ Ἀντήνωρ περικαλλέα βήσετο δίφρον.
Z boku zaś jego Antenor prześliczne zajął siedzenie.
τὼ μὲν ἄρ' ἄψορροι προτὶ Ἴλιον ἀπονέοντο:
Razem więc nawróciwszy, do Ilion z powrotem zdążają;
Ἕκτωρ δὲ Πριάμοιο πάϊς καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
Hektor atoli Priama syn i boski Odyssej
χῶρον μὲν πρῶτον διεμέτρεον, αὐτὰρ ἔπειτα
Odmierzają nasamprzód szranki do boju, a potem
κλήρους ἐν κυνέῃ χαλκήρεϊ πάλλον ἑλόντες,
Losy przyjąwszy, w szyszaku śpiżowym potrząsną, by wiedzieć,
ὁππότερος δὴ πρόσθεν ἀφείη χάλκεον ἔγχος.
Któren z nich pierwszy z kolei ma godzić włócznią śpiżową.
λαοὶ δ' ἠρήσαντο, θεοῖσι δὲ χεῖρας ἀνέσχον,
Modli się naród i ręce ku bogom podnoszą do góry;
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε:
Wtedy się głosy odezwą zpomiędzy Achajów i Trojan:
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
"Zewsie rodzicu przesławny, najwyższy, co w Idzie królujesz!
ὁππότερος τάδε ἔργα μετ' ἀμφοτέροισιν ἔθηκε,
Któren do kłótni, co między nimi powstała, dał powód,
τὸν δὸς ἀποφθίμενον δῦναι δόμον Ἄϊδος εἴσω,
Temu daj by zginąwszy, zatonął w domie Hadesa,
ἡμῖν δ' αὖ φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ γενέσθαι.
Nam zaś użycz i zgody i dotrzymania przysięgi."
ὣς ἄρ' ἔφαν, πάλλεν δὲ μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Tak się modlili, a Hektor o powiewającym szyszaku
ἂψ ὁρόων: Πάριος δὲ θοῶς ἐκ κλῆρος ὄρουσεν.
Wtył odwrócony potrząsa; Parysa los wyskakuje.
οἳ μὲν ἔπειθ' ἵζοντο κατὰ στίχας, ἧχι ἑκάστῳ
Oni natenczas siadają rzędami, gdzie stały każdego
ἵπποι ἀερσίποδες καὶ ποικίλα τεύχε' ἔκειτο:
Konie o lekkich kopytach i zbroje ozdobne leżały;
αὐτὰρ ὅ γ' ἀμφ' ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλὰ
Wdziewa więc zbroję na siebie, i cały piękny rynsztunek
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο.
Boski Aleksandr, mąż Heleny o pięknych warkoczach.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
Koło goleni nasamprzód pasuje szyny stalowe,
καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας:
Piękne, gwoździkami srebrnemi na kostce zdobione;
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν
Pancerz atoli następnie do piersi przystosowuje,
οἷο κασιγνήτοιο Λυκάονος: ἥρμοσε δ' αὐτῷ.
Lykaona swojego braciszka, był prawie na niego.
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
Miecz nabijany srebrem, stalowy, na silne zawiesił
χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε:
Ramię; tarczę nareszcie podnosi dużą i ciężką;
κρατὶ δ' ἐπ' ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
Czoło wyniosłe nakrywa przyłbica wytwornej roboty,
ἵππουριν: δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν:
Z grzywą końską a buńczuk od góry groźnie powiewał.
εἵλετο δ' ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει.
Chwycił za tęgi swój oszczep, co dobrze się dłoni nadawał;
ὣς δ' αὔτως Μενέλαος ἀρήϊος ἔντε' ἔδυνεν.
Potem tak samo Monelaj waleczny zbroję przywdziewa.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν ἑκάτερθεν ὁμίλου θωρήχθησαν,
Ody się tak na uboczu od tłumu przygotowali,
ἐς μέσσον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἐστιχόωντο
Wystąpili na środek pomiędzy Achajów i Trojan,
δεινὸν δερκόμενοι: θάμβος δ' ἔχεν εἰσορόωντας
Groźnie spoglądając; ogarnął przestrach patrzących
Τρῶάς θ' ἱπποδάμους καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Trojan, co końmi harcują, i miedzią okrytych Achajów.
καί ῥ' ἐγγὺς στήτην διαμετρητῷ ἐνὶ χώρῳ
Wreszcie w pobliżu od siebie na placu zmierzonym stanęli
σείοντ' ἐγχείας ἀλλήλοισιν κοτέοντε.
Potrząsając dzidami i gniewem na siebie pałając.
πρόσθε δ' Ἀλέξανδρος προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Pierw Aleksander oszczepem ciągnącym cień poza sobą
καὶ βάλεν Ἀτρεί̈δαο κατ' ἀσπίδα πάντοσε ἴσην,
Rzucił i w tarczo Atrydy ugodził, gładko wykutą;
οὐδ' ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμὴ
Spiżu atoli nic przebił, bo koniec spisy na tarczy
ἀσπίδ' ἐνὶ κρατερῇ: ὃ δὲ δεύτερον ὄρνυτο χαλκῷ
Hartowanej się ugiął. Następnie oręż podnosi
Ἀτρεί̈δης Μενέλαος ἐπευξάμενος Διὶ πατρί:
Menelaos Atrydes do ojca Diosa, błagając:
Ζεῦ ἄνα δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργε
"Daj mi Diosie ukarać onego, co pierwszy mnie skrzywdził,
δῖον Ἀλέξανδρον, καὶ ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δάμασσον,
Aleksandra boskiego, bym dłonią mą go pokonał,
ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων
Aby się każden obawiał i z ludzi później żyjących,
ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχῃ.
Krzywdzić ugaszczającego, co w zaufaniu go przyjął."
ἦ ῥα καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Rzekł i zamachem potężnym wypuścił włócznię ogromną
καὶ βάλε Πριαμίδαο κατ' ἀσπίδα πάντοσε ἴσην:
I w Priamidy tarczę ugodził gładko wykutą.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
Nawskróś tarczę świecącą przebiła włócznia potężna,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο:
Również i łuski pancerza roboty misternej przeszyła;
ἀντικρὺ δὲ παραὶ λαπάρην διάμησε χιτῶνα
Tuż ponad brzuchem i chiton przecięła dzida na wylot:
ἔγχος: ὃ δ' ἐκλίνθη καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
Tamten się wtedy uchylił, przed śmiercią czarną się chroniąc.
Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον
Wtedy Atrydes dobywszy oręża o srebrnem okuciu,
πλῆξεν ἀνασχόμενος κόρυθος φάλον: ἀμφὶ δ' ἄρ' αὐτῷ
Zamierzywszy się, ciął w sam guzik od hełma; od razu,
τριχθά τε καὶ τετραχθὰ διατρυφὲν ἔκπεσε χειρός.
W troje i w czworo się klinga rozprysła i z rąk mu wypadła.
Ἀτρεί̈δης δ' ᾤμωξεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:
Jęknął natenczas Atrydes na niebo spojrzawszy szerokie:
Ζεῦ πάτερ οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος:
"Zewsie rodzicu, zaprawdę nikt z bogów gorszy od ciebie;
ἦ τ' ἐφάμην τίσασθαι Ἀλέξανδρον κακότητος:
Chciałemci ja Aleksandra za niegodziwość ukarać,
νῦν δέ μοι ἐν χείρεσσιν ἄγη ξίφος, ἐκ δέ μοι ἔγχος
Teraz atoli mi w rękach się szabla złamała, a włócznia
ἠί̈χθη παλάμηφιν ἐτώσιον, οὐδ' ἔβαλόν μιν.
Z dłoni napróżno skoczyła i nawet go zranić nie mogłem."
ἦ καὶ ἐπαί̈ξας κόρυθος λάβεν ἱπποδασείης,
Rzekł i skoczywszy ku niemu za grzywę od hełma uchwycił;
ἕλκε δ' ἐπιστρέψας μετ' ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς:
Szarpnął ku sobie i wlecze go między Achajów zbrojonych
ἄγχε δέ μιν πολύκεστος ἱμὰς ἁπαλὴν ὑπὸ δειρήν,
Szyje gładziutką tamtego naszyty ściskał rzemyczek,
ὅς οἱ ὑπ' ἀνθερεῶνος ὀχεὺς τέτατο τρυφαλείης.
Któren pod brodą, zawiązał dla przymocowania szyszaka.
καί νύ κεν εἴρυσσέν τε καὶ ἄσπετον ἤρατο κῦδος,
Byłby go wywlókł i tem niezmierną chwałę pozyskał,
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη,
Żeby nie była dostrzegła Diosa córa Afrodys;
ἥ οἱ ῥῆξεν ἱμάντα βοὸς ἶφι κταμένοιο:
Ona przerwała rzemyczek z wołu przez moc ubitego,
κεινὴ δὲ τρυφάλεια ἅμ' ἕσπετο χειρὶ παχείῃ.
Próżna więc tylko przyłbica zawisła na dłoni żylastej.
τὴν μὲν ἔπειθ' ἥρως μετ' ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
Nią zakręcił dokoła bohater i cisnął pomiędzy
ῥῖψ' ἐπιδινήσας, κόμισαν δ' ἐρίηρες ἑταῖροι:
Dobrze zbrojonych Achajów, druhowie ją mili podnieśli.
αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων
Natrze powtórnie, koniecznie go pragnąc ubić spiżową
ἔγχεϊ χαλκείῳ: τὸν δ' ἐξήρπαξ' Ἀφροδίτη
Dzidą, lecz Afrodytę tamtego nagle usuwa
ῥεῖα μάλ' ὥς τε θεός, ἐκάλυψε δ' ἄρ' ἠέρι πολλῇ,
Łacno, boć to bogini, i w gęstej mgle go ukryła,
κὰδ δ' εἷσ' ἐν θαλάμῳ εὐώδεϊ κηώεντι.
Potem unosi i sadza w sypialni woniami pachnącej.
αὐτὴ δ' αὖ Ἑλένην καλέουσ' ἴε: τὴν δὲ κίχανε
Sama zaś idzie by wołać Heleno; zastaje ją właśnie
πύργῳ ἐφ' ὑψηλῷ, περὶ δὲ Τρῳαὶ ἅλις ἦσαν:
Na wieżycy wysokiej, a wkoło niej wiele Trojanek.
χειρὶ δὲ νεκταρέου ἑανοῦ ἐτίναξε λαβοῦσα,
Ręką za fałdy od sukni przedziwnej chwyciwszy pociągnie,
γρηὶ̈ δέ μιν ἐϊκυῖα παλαιγενέϊ προσέειπεν
I w postaci staruszki podeszłej wiekiem przemówi,
εἰροκόμῳ, ἥ οἱ Λακεδαίμονι ναιετοώσῃ
Starej prząśniczki; Helenie gdy w Lacedemonie mieszkała
ἤσκειν εἴρια καλά, μάλιστα δέ μιν φιλέεσκε:
Wełnę czesała puszystą i miłą jej była najwięcej.
τῇ μιν ἐεισαμένη προσεφώνεε δῖ' Ἀφροδίτη:
W takiej postaci bogini Afrodyta jej rzeknie:
δεῦρ' ἴθ': Ἀλέξανδρός σε καλεῖ οἶκον δὲ νέεσθαι.
"Za mną idź, Aleksander cię woła, byś do dom wracała.
κεῖνος ὅ γ' ἐν θαλάμῳ καὶ δινωτοῖσι λέχεσσι
Siedzi on teraz w sypialni na łożu misternie rzeźbionem,
κάλλεί̈ τε στίλβων καὶ εἵμασιν: οὐδέ κε φαίης
Świecąc urodą i szaty i nigdybyś nie uwierzyła,
ἀνδρὶ μαχεσσάμενον τόν γ' ἐλθεῖν, ἀλλὰ χορὸν δὲ
Że dopiero co z boju powraca; lecz jakby do tańców
ἔρχεσθ', ἠὲ χοροῖο νέον λήγοντα καθίζειν.
Się wybierał, lub tańczyć przestawszy, odpoczął na chwilę."
ὣς φάτο, τῇ δ' ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε:
Rzekła i temi słowami wzburzyła jej serce wewnętrznie;
καί ῥ' ὡς οὖν ἐνόησε θεᾶς περικαλλέα δειρὴν
Ona jednakże ujrzawszy bogini szyję prześliczną,
στήθεά θ' ἱμερόεντα καὶ ὄμματα μαρμαίροντα,
Piersi budzące pragnienie i oczy płomieniem świecące,
θάμβησέν τ' ἄρ' ἔπειτα ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Lęka się w duszy, a potem wygłasza słowo i rzeknie:
δαιμονίη, τί με ταῦτα λιλαίεαι ἠπεροπεύειν;
"Dziwna bogini, dla czegóż mnie pragniesz i teraz uwodzić?
ἦ πῄ με προτέρω πολίων εὖ ναιομενάων
Do któregoż mnie naprzód z grodów o licznych mieszkańcach
ἄξεις, ἢ Φρυγίης ἢ Μῃονίης ἐρατεινῆς,
Zaprowadzisz, do Frygii, czy też do Meonii uroczej,
εἴ τίς τοι καὶ κεῖθι φίλος μερόπων ἀνθρώπων:
Jeśli i tam masz kochanka u ludzi językiem mówiących?
οὕνεκα δὴ νῦν δῖον Ἀλέξανδρον Μενέλαος
Że Aleksandra boskiego Menelaj obecnie zwyciężył,
νικήσας ἐθέλει στυγερὴν ἐμὲ οἴκαδ' ἄγεσθαι,
I choć znienawidzoną do domu mnie zabrać zamierza,
τοὔνεκα δὴ νῦν δεῦρο δολοφρονέουσα παρέστης;
Z tego powodu więc tutaj przybywasz z radą obłudną?
ἧσο παρ' αὐτὸν ἰοῦσα, θεῶν δ' ἀπόεικε κελεύθου,
Osiądźże przy nim samym i boskich zaniechaj zwyczajów,
μηδ' ἔτι σοῖσι πόδεσσιν ὑποστρέψειας Ὄλυμπον,
Niechże już nigdy twa noga nie stanie w Olimpu podwojach,
ἀλλ' αἰεὶ περὶ κεῖνον ὀί̈ζυε καί ἑ φύλασσε,
Tylko nad onym się zawsze rozkwilaj i miej go na pieczy,
εἰς ὅ κέ σ' ἢ ἄλοχον ποιήσεται ἢ ὅ γε δούλην.
Póki cię kiedyś za żonę nie pojmie lub za niewolnicę..
κεῖσε δ' ἐγὼν οὐκ εἶμι: νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη:
Już ja tam nie powrócę, — zaprawdę by się niegodziło, —
κείνου πορσανέουσα λέχος: Τρῳαὶ δέ μ' ὀπίσσω
Łoże onemu gotować, bo tylko by później Trojanki
πᾶσαι μωμήσονται: ἔχω δ' ἄχε' ἄκριτα θυμῷ.
Wszystkie ze mnie szydziły; już dosyć mam smutku, gorzkiego."
τὴν δὲ χολωσαμένη προσεφώνεε δῖ' Ἀφροδίτη:
Afrodyte bogini odrzecze jej na to zgniewana:
μή μ' ἔρεθε σχετλίη, μὴ χωσαμένη σε μεθείω,
"Drażnić mnie nie śmiej zuchwała, bym w gniewie cię nieopuściła,
τὼς δέ σ' ἀπεχθήρω ὡς νῦν ἔκπαγλ' ἐφίλησα,
Bobym cię znienawidziła, jak dotąd wyłącznie kochałam;
μέσσῳ δ' ἀμφοτέρων μητίσομαι ἔχθεα λυγρὰ
Między obiema stronami zgotuję ja straszne nieszczęścia
Τρώων καὶ Δαναῶν, σὺ δέ κεν κακὸν οἶτον ὄληαι.
Danaom i Trojanom, a ciebie doczeka los ciężki."
ὣς ἔφατ', ἔδεισεν δ' Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα,
Tak mówiła; Helena ze szczepu Diosa się zlękła;
βῆ δὲ κατασχομένη ἑανῷ ἀργῆτι φαεινῷ
Lice przykrywszy zasłoną ze tkanki srebrzystej odeszła
σιγῇ, πάσας δὲ Τρῳὰς λάθεν: ἦρχε δὲ δαίμων.
Milcząc, przed Trojankami ukryta; bogini szła naprzód.
αἳ δ' ὅτ' Ἀλεξάνδροιο δόμον περικαλλέ' ἵκοντο,
One gdy w Aleksandra mieszkanie wspaniałe wstąpiły,
ἀμφίπολοι μὲν ἔπειτα θοῶς ἐπὶ ἔργα τράποντο,
Zaraz do swojej roboty się obróciły służące,
ἣ δ' εἰς ὑψόροφον θάλαμον κίε δῖα γυναικῶν.
Ona zaś boska niewiasta na górną wyszła sypialnią.
τῇ δ' ἄρα δίφρον ἑλοῦσα φιλομειδὴς Ἀφροδίτη
Afrodyte bogini o słodkim uśmiechu podjąwszy
ἀντί' Ἀλεξάνδροιο θεὰ κατέθηκε φέρουσα:
Miękkie krzesełko, podsuwa jej prosto naprzeciw Parysa;
ἔνθα κάθιζ' Ἑλένη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
Tamże usiadła Helena, egidodzierżcy Diosa
ὄσσε πάλιν κλίνασα, πόσιν δ' ἠνίπαπε μύθῳ:
Córa, i z odwróconemi oczyma łajała małżonka:
ἤλυθες ἐκ πολέμου: ὡς ὤφελες αὐτόθ' ὀλέσθαι
"Powróciłeś z potyczki, bodajbyś zginął na miejscu,
ἀνδρὶ δαμεὶς κρατερῷ, ὃς ἐμὸς πρότερος πόσις ἦεν.
Bohaterowi uległszy, co był moim pierwszym małżonkiem.
ἦ μὲν δὴ πρίν γ' εὔχε' ἀρηϊφίλου Μενελάου
Tak się przed tem chwaliłeś, że od Menelaja dzielnego
σῇ τε βίῃ καὶ χερσὶ καὶ ἔγχεϊ φέρτερος εἶναι:
Będziesz i władzą i dłonią i rzutem oszczepu silniejszym;
ἀλλ' ἴθι νῦν προκάλεσσαι ἀρηί̈φιλον Μενέλαον
Ale ty idź Menelaja śmiałego teraz wyzywać,
ἐξαῦτις μαχέσασθαι ἐναντίον: ἀλλά σ' ἔγωγε
Żeby powtórnie z nim w boju się mierzyć; atoli ci radzę,
παύεσθαι κέλομαι, μηδὲ ξανθῷ Μενελάῳ
Byś od tego odstąpił i nadal naprzeciw płowego
ἀντίβιον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι
Menelaja do boju żadnego i walki nie stawał
ἀφραδέως, μή πως τάχ' ὑπ' αὐτοῦ δουρὶ δαμήῃς.
Nierozważnie, byś rychło pod jego dzidą nie skonał."
τὴν δὲ Πάρις μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπε:
W odpowiedzi jej na to w te słowa Parys odrzecze:
μή με γύναι χαλεποῖσιν ὀνείδεσι θυμὸν ἔνιπτε:
"Nie zakłócaj mi duszy, kobieto, gorzkiemi obelgi.
νῦν μὲν γὰρ Μενέλαος ἐνίκησεν σὺν Ἀθήνῃ,
Prawda że teraz był górą Menelaj z Ateny pomocą,
κεῖνον δ' αὖτις ἐγώ: πάρα γὰρ θεοί εἰσι καὶ ἡμῖν.
Kiedyś go ja znów pokonam, bo też mamy bogów za sobą.
ἀλλ' ἄγε δὴ φιλότητι τραπείομεν εὐνηθέντε:
Teraz atoli miłości na łożu miękkiem użyjmy;
οὐ γάρ πώ ποτέ μ' ὧδέ γ' ἔρως φρένας ἀμφεκάλυψεν,
Nigdy mnie bowiem zaiste pragnienie tak nie ogarnęło.
οὐδ' ὅτε σε πρῶτον Λακεδαίμονος ἐξ ἐρατεινῆς
Nawet i wtedy gdy najpierw z Lacedemony uroczej
ἔπλεον ἁρπάξας ἐν ποντοπόροισι νέεσσι,
Ciebie porwawszy, uniosłem na łodziach po morzu bieżących,
νήσῳ δ' ἐν Κραναῇ ἐμίγην φιλότητι καὶ εὐνῇ,
Kiedyśmy w Kranai wyspie się łożem w miłości dzielili,
ὥς σεο νῦν ἔραμαι καί με γλυκὺς ἵμερος αἱρεῖ.
Także i teraz cię kocham i słodkie mi budzisz pragnienie."
ἦ ῥα, καὶ ἄρχε λέχος δὲ κιών: ἅμα δ' εἵπετ' ἄκοιτις.
Rzekł i do łoża się zbliżył, a za nim poszła małżonka.
τὼ μὲν ἄρ' ἐν τρητοῖσι κατεύνασθεν λεχέεσσιν,
Oni tedy na łożu rzeźbionem odpoczywali.
Ἀτρεί̈δης δ' ἀν' ὅμιλον ἐφοίτα θηρὶ ἐοικὼς
Lecz Atrydes po tłumach, jak zwierz drapieżny się kręcił,
εἴ που ἐσαθρήσειεν Ἀλέξανδρον θεοειδέα.
Czyby też gdzie Aleksandra boskiego przydybać nie zdołał.
ἀλλ' οὔ τις δύνατο Τρώων κλειτῶν τ' ἐπικούρων
Żaden atoli z Trojan lub sojuszników przesławnych,
δεῖξαι Ἀλέξανδρον τότ' ἀρηϊφίλῳ Μενελάῳ:
Menelajowi dzielnemu Aleksandra wskazać nie umiał.
οὐ μὲν γὰρ φιλότητί γ' ἐκεύθανον εἴ τις ἴδοιτο:
Pewnoby jego z przyjaźni nie skryli, gdy którenby zoczył,
ἶσον γάρ σφιν πᾶσιν ἀπήχθετο κηρὶ μελαίνῃ.
Równie bowiem jak śmierć, był wszystkim znienawidzonym.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Do nich się Agamemnon narodów książe odezwał:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδ' ἐπίκουροι:
"Teraz Trojanie słuchajcie, Dardany i wy sojusznicy!
νίκη μὲν δὴ φαίνετ' ἀρηϊφίλου Μενελάου,
Po Menelaja stronie się okazało zwycięztwo,
ὑμεῖς δ' Ἀργείην Ἑλένην καὶ κτήμαθ' ἅμ' αὐτῇ
Zatem oddajcie Argejską Helenę, a z nią i klejnoty,
ἔκδοτε, καὶ τιμὴν ἀποτινέμεν ἥν τιν' ἔοικεν,
Niemniej składajcie nagrodę, stosownie jak do was należy,
ἥ τε καὶ ἐσσομένοισι μετ' ἀνθρώποισι πέληται.
Żeby z niej mogły korzystać i pokolenia późniejsze."
ὣς ἔφατ' Ἀτρεί̈δης, ἐπὶ δ' ᾔνεον ἄλλοι Ἀχαιοί.
Tak przemówił Atrydes, pochwala to reszta Achajów.
οἳ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο
Koło Diosa bogowie do rady wszyscy zasiedli
χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ, μετὰ δέ σφισι πότνια Ἥβη
Na złocistych podłogach, pomiędzy nimi dostojna
νέκταρ ἐοινοχόει: τοὶ δὲ χρυσέοις δεπάεσσι
Hebe nektarem częstuje; zaś oni złotemi czarami
δειδέχατ' ἀλλήλους, Τρώων πόλιν εἰσορόωντες:
Piją jedni do drugich na miasto Trojan się patrząc.
αὐτίκ' ἐπειρᾶτο Κρονίδης ἐρεθιζέμεν Ἥρην
Niezadługo próbuje Kronides Herę podrażnić
κερτομίοις ἐπέεσσι παραβλήδην ἀγορεύων:
Słowy przykremi, więc tak z przycinkiem się do nich odezwie:
δοιαὶ μὲν Μενελάῳ ἀρηγόνες εἰσὶ θεάων
"Dwie Menelaja boginie zaprawdę mają na pieczy,
Ἥρη τ' Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηὶ̈ς Ἀθήνη.
Here Argejska i niemniej Alalkomenejska Athene.
ἀλλ' ἤτοι ταὶ νόσφι καθήμεναι εἰσορόωσαι
Ale z daleka od niego siedząc patrzeć na niego
τέρπεσθον: τῷ δ' αὖτε φιλομειδὴς Ἀφροδίτη
Cieszy je; zaś Afrodyte o słodkim uśmiechu bogini
αἰεὶ παρμέμβλωκε καὶ αὐτοῦ κῆρας ἀμύνει:
Zawsze tamtemu pomaga, od Kiery go broniąc złowrogiej,
καὶ νῦν ἐξεσάωσεν ὀϊόμενον θανέεσθαι.
Wyratowała go teraz, gdy sądził że zginąć mu przyjdzie.
ἀλλ' ἤτοι νίκη μὲν ἀρηϊφίλου Μενελάου:
Teraz atoli zwycięztwo przy dzielnym jest Menelaju;
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθ' ὅπως ἔσται τάδε ἔργα,
My więc obmyśleć musiemy co począć z temi dziełami,
ἤ ῥ' αὖτις πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν
Czy na nowo złowrogą bitwę i wrzawę wojenną
ὄρσομεν, ἦ φιλότητα μετ' ἀμφοτέροισι βάλωμεν.
Wzbudzić, czy też do zgody się między niemi przyczynić.
εἰ δ' αὖ πως τόδε πᾶσι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο,
Jeśli się tedy to wszystkim podoba i będzie do smaku,
ἤτοι μὲν οἰκέοιτο πόλις Πριάμοιο ἄνακτος,
Niechże i nadal zamieszkan będzie gród Priama króla,
αὖτις δ' Ἀργείην Ἑλένην Μενέλαος ἄγοιτο.
Zaś Helenę Argejska Menelaj do domu prowadzi."
ὣς ἔφαθ', αἳ δ' ἐπέμυξαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη:
Rzekł, obruszyły się na to i Here i Pallas Athene;
πλησίαι αἵ γ' ἥσθην, κακὰ δὲ Τρώεσσι μεδέσθην.
Blizko przy sobie siedziały, Trojanom biedę gotując.
ἤτοι Ἀθηναίη ἀκέων ἦν οὐδέ τι εἶπε
Cicho siedziała Athene i słowa jednego nie rzekła
σκυζομένη Διὶ πατρί, χόλος δέ μιν ἄγριος ᾕρει:
Sierdząc się na Diosa i passya ją dzika trawiła;
Ἥρῃ δ' οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον, ἀλλὰ προσηύδα:
Here zaś gniewu nie mogąc pomieścić w piersi wyrzecze:
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες:
"Najstraszliwszy Kronido co to za słowo wyrzekłeś?
πῶς ἐθέλεις ἅλιον θεῖναι πόνον ἠδ' ἀτέλεστον,
Chcesz więc bym nadaremnie, bez celu mą pracę łożyła
ἱδρῶ θ' ὃν ἵδρωσα μόγῳ, καμέτην δέ μοι ἵπποι
Potem oblawszy się z pracy? i moje rumaki zmęczywszy
λαὸν ἀγειρούσῃ, Πριάμῳ κακὰ τοῖό τε παισίν.
Wojsko i naród gromadząc na zgubę Priama i dziatwy.
ἕρδ': ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
Działaj że; ale my inni bogowie się na to nie zgodzim."
τὴν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Wielce zgniewany jej na to odrzecze Zeus chmurozbiórca:
δαιμονίη τί νύ σε Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
"Dziwna! czemże więc tobie i Priam i Priama dziatwa,
τόσσα κακὰ ῥέζουσιν, ὅ τ' ἀσπερχὲς μενεαίνεις
Tyle na złość uczynili, że tak pożądasz gorąco
Ἰλίου ἐξαλαπάξαι ἐϋκτίμενον πτολίεθρον;
Ilion miasto o domach wspaniałych wyniszczyć do szczętu?
εἰ δὲ σύ γ' εἰσελθοῦσα πύλας καὶ τείχεα μακρὰ
Żebyś ty się dostawszy cło bram i murów obszernych
ὠμὸν βεβρώθοις Πρίαμον Πριάμοιό τε παῖδας
Na surowo pożarła Priama i Priama dzieci,
ἄλλους τε Τρῶας, τότε κεν χόλον ἐξακέσαιο.
Razem z innemi Trojany, twój gniew by się może ukoił.
ἕρξον ὅπως ἐθέλεις: μὴ τοῦτό γε νεῖκος ὀπίσσω
Róbże jak ci się podoba, by z tego na później nie było
σοὶ καὶ ἐμοὶ μέγ' ἔρισμα μετ' ἀμφοτέροισι γένηται.
Kłótni lub wielkiej niezgody pomiędzy nami obojgiem.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:
Ale ci zapowiadam i dobrze to chowaj w pamięci;
ὁππότε κεν καὶ ἐγὼ μεμαὼς πόλιν ἐξαλαπάξαι
Jeśli ja kiedy zapragnę wyniszczyć miasto jakowe,
τὴν ἐθέλω ὅθι τοι φίλοι ἀνέρες ἐγγεγάασι,
Zkąd pochodzą mężowie co leżą tobie na sercu,
μή τι διατρίβειν τὸν ἐμὸν χόλον, ἀλλά μ' ἐᾶσαι:
Żebyś nie hamowała mi gniewu i dała mi spokój:
καὶ γὰρ ἐγὼ σοὶ δῶκα ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ:
Teraz na twoje przystałem, choć prawda z niewielką ochotą.
αἳ γὰρ ὑπ' ἠελίῳ τε καὶ οὐρανῷ ἀστερόεντι
Ile ich bowiem pod słońcem i widnokręgiem gwiaździstym,
ναιετάουσι πόληες ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
Zamieszkałych jest miast przez ludzi na ziemi żyjących,
τάων μοι περὶ κῆρι τιέσκετο Ἴλιος ἱρὴ
Z nich najwięcej mi w sercu jest drogą święta Iliona,
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο.
Oraz i Priam i naród Priama do kopii dzielnego.
οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης
Nigdy mi na ich ołtarzach nie brakło wspólnej biesiady,
λοιβῆς τε κνίσης τε: τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς.
Ani też z wina i zwierząt ofiary na cześć mi złożonej."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:
Rzeknie mu na to Here promiennooka dostojna:
ἤτοι ἐμοὶ τρεῖς μὲν πολὺ φίλταταί εἰσι πόληες
"Mnie najbardziej ze wszystkich są grody trzy ukochane,
Ἄργός τε Σπάρτη τε καὶ εὐρυάγυια Μυκήνη:
Sparta, Argos, i wreszcie Mykena szerokouliczna;
τὰς διαπέρσαι ὅτ' ἄν τοι ἀπέχθωνται περὶ κῆρι:
Zburz je sobie, gdy kiedy ci serce do gniewu pobudzą;
τάων οὔ τοι ἐγὼ πρόσθ' ἵσταμαι οὐδὲ μεγαίρω.
Bronić ich wtedy nie myślę, i tobie przeszkadzać niebędę.
εἴ περ γὰρ φθονέω τε καὶ οὐκ εἰῶ διαπέρσαι,
Choć bym była niechętną i burzyć nie dozwoliła,
οὐκ ἀνύω φθονέουσ' ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐσσι.
Nic złą wolą nie wskóram, boć wiele jesteś możniejszym.
ἀλλὰ χρὴ καὶ ἐμὸν θέμεναι πόνον οὐκ ἀτέλεστον:
Ale należy by moje staranie bez celu niebyło;
καὶ γὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, γένος δέ μοι ἔνθεν ὅθεν σοί,
Boć jam także jest bogiem i ród mi tenże co tobie,
καί με πρεσβυτάτην τέκετο Κρόνος ἀγκυλομήτης,
Skryty zaś Kronos mnie spłodził bym była godnością najwyższą,
ἀμφότερον γενεῇ τε καὶ οὕνεκα σὴ παράκοιτις
Tak pochodzeniem, jak również dlatego, że twoją małżonką,
κέκλημαι, σὺ δὲ πᾶσι μετ' ἀθανάτοισιν ἀνάσσεις.
Zowie się, ty zaś wszystkiemi bogami rządzisz wiecznemi.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ταῦθ' ὑποείξομεν ἀλλήλοισι,
Zatem sobie nawzajem będziemy ustępowywali.
σοὶ μὲν ἐγώ, σὺ δ' ἐμοί: ἐπὶ δ' ἕψονται θεοὶ ἄλλοι
Baz ja tobie, ty mnie, zaś inni pójdą za nami
ἀθάνατοι: σὺ δὲ θᾶσσον Ἀθηναίῃ ἐπιτεῖλαι
Wieczni bogowie; lecz ty co rychło nakaż Athenie,
ἐλθεῖν ἐς Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν,
Niechaj do wrzawy srogiej Achajów i Trojan się wmiesza
πειρᾶν δ' ὥς κε Τρῶες ὑπερκύδαντας Ἀχαιοὺς
Kusząc, ażeby Trojanie przeciwko Achajom przemożnym,
ἄρξωσι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσασθαι.
Rozpoczęli zaczepkę i pierwsi złamali przysięgę."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Rzekła; lecz ojciec bogów i ludzi nie był przeciwnym.
αὐτίκ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Więc do Atheny odrazu w skrzydlate odezwie się słowa:
αἶψα μάλ' ἐς στρατὸν ἐλθὲ μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
"Idźże mi zaraz do wojska pomiędzy Achajów i Trojan,
πειρᾶν δ' ὥς κε Τρῶες ὑπερκύδαντας Ἀχαιοὺς
Skusić, ażeby Trojanie przeciwko Achajom przesławnym.
ἄρξωσι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσασθαι.
Rozpoczęli zaczepkę i pierwsi złamali przysięgę."
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην,
Temi słowami pobudził i tak już ochoczą Athenę;
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων ἀί̈ξασα.
Wnet ze szczytów Olimpu wysokich puszcza się pędem,
οἷον δ' ἀστέρα ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
Gwieździe podobna, wysłanej od syna Krona skrytego,
ἢ ναύτῃσι τέρας ἠὲ στρατῷ εὐρέϊ λαῶν
Która przyświeca na znak żeglarzom lub wojsku narodów
λαμπρόν: τοῦ δέ τε πολλοὶ ἀπὸ σπινθῆρες ἵενται:
Jasno, iskrami licznemi rzucając w swoim pochodzie.
τῷ ἐϊκυῖ' ἤϊξεν ἐπὶ χθόνα Παλλὰς Ἀθήνη,
W tej postaci na ziemię spuściwszy się Pallas Athene,
κὰδ δ' ἔθορ' ἐς μέσσον: θάμβος δ' ἔχεν εἰσορόωντας
Nagle skoczyła do środka; przejęła trwoga patrzących
Τρῶάς θ' ἱπποδάμους καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς:
Trojan co końmi harcują i miedzią okrytych Achajów.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον:
Wtedy to widząc niejeden się tak do sąsiada odezwie:
ἦ ῥ' αὖτις πόλεμός τε κακὸς καὶ φύλοπις αἰνὴ
"Znowuć i teraz wojna złowroga i wrzawa okrutna
ἔσσεται, ἢ φιλότητα μετ' ἀμφοτέροισι τίθησι
Będzie, albo i zgodę pomiędzy stronami położy
Ζεύς, ὅς τ' ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
Zeus, co władzę nad wojną pomiędzy ludźmi piastuje."
ὣς ἄρα τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε.
Tak się niejeden odezwie z pomiędzy Achajów i Trojan.
ἣ δ' ἀνδρὶ ἰκέλη Τρώων κατεδύσεθ' ὅμιλον
Ona zaś w męża postaci do zgiełku Trojan się wmiesza,
Λαοδόκῳ Ἀντηνορίδῃ κρατερῷ αἰχμητῇ,
Antenorydy Pajdoka, tęgiego na dzidy wojaka,
Πάνδαρον ἀντίθεον διζημένη εἴ που ἐφεύροι.
Wyszukując Pandara boskiego, i zdybać go pragnąc.
εὗρε Λυκάονος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε
Lykaonidę silnego, nieskazitelnego znajduje
ἑσταότ': ἀμφὶ δέ μιν κρατεραὶ στίχες ἀσπιστάων
Stojącego; a przy nim szeregi odważne z tarczami
λαῶν, οἵ οἱ ἕποντο ἀπ' Αἰσήποιο ῥοάων:
Wojska, które od nurtów Ajzepa za nim ciągnęło.
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Tuż koło niego stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:.
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο Λυκάονος υἱὲ δαί̈φρον.
"Czybyś mi teraz zaufał Lykaona synu waleczny?
τλαίης κεν Μενελάῳ ἐπιπροέμεν ταχὺν ἰόν,
Żebyś to lotną strzałą ugodzić śmiał Menelaja,
πᾶσι δέ κε Τρώεσσι χάριν καὶ κῦδος ἄροιο,
Wszystkim Trojanom uciechę i sławę byś wielką pozyskał,
ἐκ πάντων δὲ μάλιστα Ἀλεξάνδρῳ βασιλῆϊ.
A najwięcej ze wszystkich dla Aleksandra książęcia.
τοῦ κεν δὴ πάμπρωτα παρ' ἀγλαὰ δῶρα φέροιο,
Pierwszy byś pewno pozyskał od niego dary wspaniałe,
αἴ κεν ἴδῃ Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱὸν
Gdyby on też Menelaja Atreusa syna obaczył,
σῷ βέλεϊ δμηθέντα πυρῆς ἐπιβάντ' ἀλεγεινῆς.
Twym przeszytego pociskiem na srogi stos złożonego.
ἀλλ' ἄγ' ὀί̈στευσον Μενελάου κυδαλίμοιο,
Zatem wymierzaj pociskiem na Menelaja dzielnego;
εὔχεο δ' Ἀπόλλωνι Λυκηγενέϊ κλυτοτόξῳ
Ślubuj Apollinowi celnemu co z Lykii pochodzi,
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην
Hetatombę wspaniałą poświęcić z owiec wybranych,
οἴκαδε νοστήσας ἱερῆς εἰς ἄστυ Ζελείης.
Kiedy powrócisz do siebie do grodu Zeloji świętego."
ὣς φάτ' Ἀθηναίη, τῷ δὲ φρένας ἄφρονι πεῖθεν:
Rzekła Athene i serce nierozważnego skłoniła.
αὐτίκ' ἐσύλα τόξον ἐύ̈ξοον ἰξάλου αἰγὸς
Zaraz odsłania swój łuk utoczony z rogów dzikiego
ἀγρίου, ὅν ῥά ποτ' αὐτὸς ὑπὸ στέρνοιο τυχήσας
Kozła, którego sam był kiedyś w piersi ugodził,
πέτρης ἐκβαίνοντα δεδεγμένος ἐν προδοκῇσι
Schodzącego ze skały, zoczywszy go na zasadzce,
βεβλήκει πρὸς στῆθος: ὃ δ' ὕπτιος ἔμπεσε πέτρῃ.
W piersi go strzelił, a tenże na wznak się na skale przewrócił.
τοῦ κέρα ἐκ κεφαλῆς ἑκκαιδεκάδωρα πεφύκει:
Dłoni szesnaście wysokie mu z głowy rogi wyrosły;
καὶ τὰ μὲν ἀσκήσας κεραοξόος ἤραρε τέκτων,
Zręczny robotnik takowe wygładził i zestósował,
πᾶν δ' εὖ λειήνας χρυσέην ἐπέθηκε κορώνην.
Potem obrobił dokładnie i złote spojenie przyczepił.
καὶ τὸ μὲν εὖ κατέθηκε τανυσσάμενος ποτὶ γαίῃ
Naciągnąwszy takowy starannie oparł na ziemi,
ἀγκλίνας: πρόσθεν δὲ σάκεα σχέθον ἐσθλοὶ ἑταῖροι
Wkoło zaś niego trzymali szlachetni druhowie swe tarcze,
μὴ πρὶν ἀναί̈ξειαν ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
By nie natarli pierwej Achajów synowie waleczni,
πρὶν βλῆσθαι Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱόν.
Zanimby dobrze na cel mógł wziąść Menelaja Atrydę.
αὐτὰρ ὁ σύλα πῶμα φαρέτρης, ἐκ δ' ἕλετ' ἰὸν
Wtedy on wieko podnosi kołczana i strzałę wybiera,
ἀβλῆτα πτερόεντα μελαινέων ἕρμ' ὀδυνάων:
Nieostrzelaną, pierzastą zwiastuna czarnych boleści;
αἶψα δ' ἐπὶ νευρῇ κατεκόσμει πικρὸν ὀϊστόν,
Wnet do cięciwy dokładnie przykłada strzałę złowrogą,
εὔχετο δ' Ἀπόλλωνι Λυκηγενέϊ κλυτοτόξῳ
Apollinowi celnemu co z Lykii pochodzi ślubuje
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην
Hekatombe wspaniałą poświecić z owiec wybranych,
οἴκαδε νοστήσας ἱερῆς εἰς ἄστυ Ζελείης.
Kiedy powróci do siebie do grodu świętej Zelei.
ἕλκε δ' ὁμοῦ γλυφίδας τε λαβὼν καὶ νεῦρα βόεια:
Potem wspólnie za karb i cięciwę chwyciwszy wołową,
νευρὴν μὲν μαζῷ πέλασεν, τόξῳ δὲ σίδηρον.
Aż do brodawki cięciwę przysunął, zaś ostrze do łuku.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ κυκλοτερὲς μέγα τόξον ἔτεινε,
Wreszcie gdy ściągnął łuk że aż się nagiął do koła,
λίγξε βιός, νευρὴ δὲ μέγ' ἴαχεν, ἆλτο δ' ὀϊστὸς
Prysnął łuk, świsnęła cięciwa, a strzała wyleci
ὀξυβελὴς καθ' ὅμιλον ἐπιπτέσθαι μενεαίνων.
Ostrokończysta, by lotnie się w środek tłumu zapuścić.
οὐδὲ σέθεν Μενέλαε θεοὶ μάκαρες λελάθοντο
Lecz Menelaj u szczęśliwi bogowie pamiętni o tobie,
ἀθάνατοι, πρώτη δὲ Διὸς θυγάτηρ ἀγελείη,
Wieczni, a córa najpierwsza Diosa co łupy gromadzi,
ἥ τοι πρόσθε στᾶσα βέλος ἐχεπευκὲς ἄμυνεν.
Która przy tobie stanąwszy śmiertelną strzałę odwróci.
ἣ δὲ τόσον μὲν ἔεργεν ἀπὸ χροὸς ὡς ὅτε μήτηρ
Również i ona takową odbiła od ciała, jak matka
παιδὸς ἐέργῃ μυῖαν ὅθ' ἡδέϊ λέξεται ὕπνῳ,
Muchę z dziecięcia odgania, gdy słodkim senkiem spoczywa;
αὐτὴ δ' αὖτ' ἴθυνεν ὅθι ζωστῆρος ὀχῆες
Ona ją w miejsce atoli zwróciła, gdzie sprzączki od pasa
χρύσειοι σύνεχον καὶ διπλόος ἤντετο θώρηξ.
Złote się schodzą, i gdzie podwójnie pancerz się składa.
ἐν δ' ἔπεσε ζωστῆρι ἀρηρότι πικρὸς ὀϊστός:
Strzała raniąca utkwiła w rzemieniu szczelnie dopiętym,
διὰ μὲν ἂρ ζωστῆρος ἐλήλατο δαιδαλέοιο,
Potem atoli przez pas naszywany ozdobnie przechodzi,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο
Również i pancerz roboty misternej na wylot przeszywa,
μίτρης θ', ἣν ἐφόρει ἔρυμα χροὸς ἕρκος ἀκόντων,
Wreszcie nawiązkę co skórę od rzutu oszczepów osłania,
ἥ οἱ πλεῖστον ἔρυτο: διὰ πρὸ δὲ εἴσατο καὶ τῆς.
Ona go głównie chroniła, lecz także ją strzała ruszyła.
ἀκρότατον δ' ἄρ' ὀϊστὸς ἐπέγραψε χρόα φωτός:
Tylko tam koniec strzały wojaka skórę podrasnął;
αὐτίκα δ' ἔρρεεν αἷμα κελαινεφὲς ἐξ ὠτειλῆς.
Czarna zaś krew się niebawem polała z rany otwartej.
ὡς δ' ὅτε τίς τ' ἐλέφαντα γυνὴ φοίνικι μιήνῃ
Równie jak z Karyi niewiasta lub też z Meonii słoniowe
Μῃονὶς ἠὲ Κάειρα παρήϊον ἔμμεναι ἵππων:
Kości purpurą nakrapia, na końskich cugli ozdobę;
κεῖται δ' ἐν θαλάμῳ, πολέες τέ μιν ἠρήσαντο
Złoży je potem w sypialnię, a wieleby jeźdzców pragnęło
ἱππῆες φορέειν: βασιλῆϊ δὲ κεῖται ἄγαλμα,
Zabrać takowe, lecz one na dar przeznaczone dla króla,
ἀμφότερον κόσμός θ' ἵππῳ ἐλατῆρί τε κῦδος:
Gwoli rumaków ozdoby jak również na chwałę woźnicy;
τοῖοί τοι Μενέλαε μιάνθην αἵματι μηροὶ
Tak Menelaju i tobie się krwią zbroczyły kolana,
εὐφυέες κνῆμαί τε ἰδὲ σφυρὰ κάλ' ὑπένερθε.
Aż do łydek okrągłych i kostek pięknych u spodu.
ῥίγησεν δ' ἄρ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Wtedy dopiero się zląkł Agamemnon książe narodów,
ὡς εἶδεν μέλαν αἷμα καταρρέον ἐξ ὠτειλῆς:
Kiedy zobaczył krew czarną lejącą się z rany otwartej;
ῥίγησεν δὲ καὶ αὐτὸς ἀρηί̈φιλος Μενέλαος.
Niemniej się też przestraszył Menelaj w boju odważny;
ὡς δὲ ἴδεν νεῦρόν τε καὶ ὄγκους ἐκτὸς ἐόντας
Lecz gdy sznurek i haczyk od strzały ujrzał na zewnątrz,
ἄψορρόν οἱ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀγέρθη.
Dobra otucha napowrót mu w piersi się obudziła.
τοῖς δὲ βαρὺ στενάχων μετέφη κρείων Ἀγαμέμνων
Do nich się więc Agamemnon odezwie ciężko wzdychając,
χειρὸς ἔχων Μενέλαον, ἐπεστενάχοντο δ' ἑταῖροι:
Menelaj a za rękę trzymając; westchnęli druhowie:
φίλε κασίγνητε θάνατόν νύ τοι ὅρκι' ἔταμνον
"Tobie na śmierć mój bracie kochany przymierze zawarłem,
οἶον προστήσας πρὸ Ἀχαιῶν Τρωσὶ μάχεσθαι,
Postawiwszy samego do walki za nami z Trojany.
ὥς σ' ἔβαλον Τρῶες, κατὰ δ' ὅρκια πιστὰ πάτησαν.
Ciebie ranili Trojanie deptając wierne przysięgi.
οὐ μέν πως ἅλιον πέλει ὅρκιον αἷμά τε ἀρνῶν
Próżną, jednakże nie będzie przysięga i jagniąt ofiary
σπονδαί τ' ἄκρητοι καὶ δεξιαὶ ᾗς ἐπέπιθμεν.
Jakoż i z wina czystego i zaprzysiężone poręki.
εἴ περ γάρ τε καὶ αὐτίκ' Ὀλύμπιος οὐκ ἐτέλεσσεν,
Niechby i Olimpijczyk nie zaraz tego dokonał,
ἔκ τε καὶ ὀψὲ τελεῖ, σύν τε μεγάλῳ ἀπέτισαν
Zrobi on swoje i później, a wielu będą na własnych
σὺν σφῇσιν κεφαλῇσι γυναιξί τε καὶ τεκέεσσιν.
Głowach karani, a niemniej na żonach a także na dzieciach.
εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν:
Wszystko to bowiem dobrze przeczuwam i w myśli i w sercu;
ἔσσεται ἦμαρ ὅτ' ἄν ποτ' ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ
Przyjdzie nareszcie dzień kiedy runie Ilion święta,
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο,
Priam i cały naród Priama w kopii dzielnego,
Ζεὺς δέ σφι Κρονίδης ὑψίζυγος αἰθέρι ναίων
Zeus Kronides atoli co rządzi wysoko w eterze,
αὐτὸς ἐπισσείῃσιν ἐρεμνὴν αἰγίδα πᾶσι
Sam nad wami wszystkiemi egidą groźną potrząśńie,
τῆσδ' ἀπάτης κοτέων: τὰ μὲν ἔσσεται οὐκ ἀτέλεστα:
Wiarołomstwo karając. Nie będzie to bez swego końca;
ἀλλά μοι αἰνὸν ἄχος σέθεν ἔσσεται ὦ Μενέλαε
Alebym z twego powodu miał żal Menelaju bolesny,
αἴ κε θάνῃς καὶ πότμον ἀναπλήσῃς βιότοιο.
Żebyś poległ i tak swego życia drogę zakończył.
καί κεν ἐλέγχιστος πολυδίψιον Ἄργος ἱκοίμην:
Wstydem okryty bym wrócił do Argos o źródłach ubogich;
αὐτίκα γὰρ μνήσονται Ἀχαιοὶ πατρίδος αἴης:
(Wnet sobie bowiem przypomną Achaje ziemię ojczystą)
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιμεν
Zostawiając na chwałę Trojanom i Priamowi,
Ἀργείην Ἑλένην: σέο δ' ὀστέα πύσει ἄρουρα
Dziecie Argejskie Helenę; zaś twoję by kości próchniały
κειμένου ἐν Τροίῃ ἀτελευτήτῳ ἐπὶ ἔργῳ.
W ziemi Trojańskiej złożone, bez końca dzieła wszczętego.
καί κέ τις ὧδ' ἐρέει Τρώων ὑπερηνορεόντων
Jeszcze by któren się później przechwalał z Trojan zuchwałych
τύμβῳ ἐπιθρῴσκων Μενελάου κυδαλίμοιο:
Wyskakując na grób Menelaja ze sławy głośnego:
αἴθ' οὕτως ἐπὶ πᾶσι χόλον τελέσει' Ἀγαμέμνων,
"Bodajby tak Agamemnona gniew się na wszystkiem zakończył.
ὡς καὶ νῦν ἅλιον στρατὸν ἤγαγεν ἐνθάδ' Ἀχαιῶν,
Równie jak teraz nadarmo Achajów szeregi prowadził,
καὶ δὴ ἔβη οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Potem zaś wrócił do domu i lubej ziemi ojczystej,
σὺν κεινῇσιν νηυσὶ λιπὼν ἀγαθὸν Μενέλαον.
W próżnych okrętach straciwszy dzielnego brata na wojnie!"
ὥς ποτέ τις ἐρέει: τότε μοι χάνοι εὐρεῖα χθών.
Tak by mówili; a wtedy niech wielka mnie ziemia pochłonie."
τὸν δ' ἐπιθαρσύνων προσέφη ξανθὸς Μενέλαος:
Jemu otuchy dodając odezwie się płowy Menelaj:
θάρσει, μηδέ τί πω δειδίσσεο λαὸν Ἀχαιῶν:
"Bądź odważnym i wcale się nie bój o naród Achajski.
οὐκ ἐν καιρίῳ ὀξὺ πάγη βέλος, ἀλλὰ πάροιθεν
Nie w śmiertelne miejsce mnie strzała raniła, bo zwierzchu
εἰρύσατο ζωστήρ τε παναίολος ἠδ' ὑπένερθε
Chronił mnie pas ozdobny, od spodu zaś dzielnie okuta
ζῶμά τε καὶ μίτρη, τὴν χαλκῆες κάμον ἄνδρες.
Blachą przepaska, dzieło nad którem płatnerz pracował.
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:
αἲ γὰρ δὴ οὕτως εἴη φίλος ὦ Μενέλαε:
"Bodajby tak się stało o Menelaju mój drogi.
ἕλκος δ' ἰητὴρ ἐπιμάσσεται ἠδ' ἐπιθήσει
Ranę ci lekarz opatrzy a potem różne przyłoży
φάρμαχ' ἅ κεν παύσῃσι μελαινάων ὀδυνάων.
Leki, po których ci może sfolgują czarne boleści."
ἦ καὶ Ταλθύβιον θεῖον κήρυκα προσηύδα:
Rzekł i zaraz Talthybia keryxa boskiego zawoła:
Ταλθύβι' ὅττι τάχιστα Μαχάονα δεῦρο κάλεσσον
"Sprowadź że mi Talthybiu Machaona tutaj co prędzej.,
φῶτ' Ἀσκληπιοῦ υἱὸν ἀμύμονος ἰητῆρος,
Syna zacnego Asklepia, lekarza nieskazitelnego,
ὄφρα ἴδῃ Μενέλαον ἀρήϊον Ἀτρέος υἱόν,
Niech Menelaja obejrzy bitnego wodza Achajów;
ὅν τις ὀϊστεύσας ἔβαλεν τόξων ἐὺ̈ εἰδὼς
Biegły go jakiś łucznik ugodził strzałą, Trojański,
Τρώων ἢ Λυκίων, τῷ μὲν κλέος, ἄμμι δὲ πένθος.
Albo Lykijski dla siebie na chwałę, lecz nam na żałobę."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα οἱ κῆρυξ ἀπίθησεν ἀκούσας,
Rzekł; usłyszawszy rozkazu się. Keryx wcale nie wzbraniał,
βῆ δ' ἰέναι κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Ale co prędzej do zgiełku pancernych Achajów się puścił,
παπταίνων ἥρωα Μαχάονα: τὸν δὲ νόησεν
Za Machaonem dzielnym się oglądając; poznaje
ἑσταότ': ἀμφὶ δέ μιν κρατεραὶ στίχες ἀσπιστάων
Stojącego, a z nim szeregi zuchwałe z tarczami
λαῶν, οἵ οἱ ἕποντο Τρίκης ἐξ ἱπποβότοιο.
Wojska, co za nim z Tryki rodzącej konie dążyło.
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Tuż koło niego stanąwszy lotnemi zagadnie go słowy:
ὄρσ' Ἀσκληπιάδη, καλέει κρείων Ἀγαμέμνων,
"Synu Asklepia przybywaj, bo woła cię król Agamemnon,
ὄφρα ἴδῃς Μενέλαον ἀρήϊον ἀρχὸν Ἀχαιῶν,
Byś Menelaja obejrzał bitnego wodza Achajów;
ὅν τις ὀϊστεύσας ἔβαλεν τόξων ἐὺ̈ εἰδὼς
Biegły go jakiś łucznik ugodził strzałą, Trojański,
Τρώων ἢ Λυκίων, τῷ μὲν κλέος, ἄμμι δὲ πένθος.
Albo Lyjkijski dla siebie na chwałę lecz nam na żałobę."
ὣς φάτο, τῷ δ' ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε:
Tak powiedział i serce do żywa mu w piersi poruszył;
βὰν δ' ἰέναι καθ' ὅμιλον ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν.
Zatem puszczają się w tłumy szerokim obozem Achajskim.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἵκανον ὅθι ξανθὸς Μενέλαος
Kiedy atoli przybyli do miejsca gdzie płowy Menelaj
βλήμενος ἦν, περὶ δ' αὐτὸν ἀγηγέραθ' ὅσσοι ἄριστοι
Leżał zraniony (a przy nim się zgromadzili najlepsi
κυκλόσ', ὃ δ' ἐν μέσσοισι παρίστατο ἰσόθεος φώς,
Wkoło) pomiędzy nich mąż boskiej postaci się wmięszał,
αὐτίκα δ' ἐκ ζωστῆρος ἀρηρότος ἕλκεν ὀϊστόν:
Z pasa przylegającego mu strzałę wyciągnął od razu,
τοῦ δ' ἐξελκομένοιο πάλιν ἄγεν ὀξέες ὄγκοι.
Za wyciągniętą strzałą wylazły ostre haczyki.
λῦσε δέ οἱ ζωστῆρα παναίολον ἠδ' ὑπένερθε
Wnet mu i pasa popuścił naszywanego, a spodem
ζῶμά τε καὶ μίτρην, τὴν χαλκῆες κάμον ἄνδρες.
Blachą okutą nawiązkę, płatnerza dzieło misterne.
αὐτὰρ ἐπεὶ ἴδεν ἕλκος ὅθ' ἔμπεσε πικρὸς ὀϊστός,
Obejrzawszy zaś ranę gdzie sroga strzała trafiła,
αἷμ' ἐκμυζήσας ἐπ' ἄρ' ἤπια φάρμακα εἰδὼς
Wyssał krew i maście gojące na ranę przyłożył
πάσσε, τά οἵ ποτε πατρὶ φίλα φρονέων πόρε Χείρων.
Biegle: Cheiron je ojcu życzliwie kiedyś udzielił.
ὄφρα τοὶ ἀμφεπένοντο βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον,
Podczas — gdy ci Menelaja o głosie donośnym pilnują,
τόφρα δ' ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων:
Już nacierają Trojanie w szeregach tarczami okrytych,
οἳ δ' αὖτις κατὰ τεύχε' ἔδυν, μνήσαντο δὲ χάρμης.
Zbroje zaś tamci napowrót przywdziali gotowi do walki.
ἔνθ' οὐκ ἂν βρίζοντα ἴδοις Ἀγαμέμνονα δῖον
Wtedy ospałym nie ujrzysz Agamemnona boskiego,
οὐδὲ καταπτώσσοντ' οὐδ' οὐκ ἐθέλοντα μάχεσθαι,
Ani z bojaźni ukrytym, lub nie ochoczym do walki,
ἀλλὰ μάλα σπεύδοντα μάχην ἐς κυδιάνειραν.
Owszem co siła do bitwy zagrzewał dla mężów zaszczytnej.
ἵππους μὲν γὰρ ἔασε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ:
Konie bowiem i wóz opuścił od miedzi kapiący,
καὶ τοὺς μὲν θεράπων ἀπάνευθ' ἔχε φυσιόωντας
Które mu giermek na stronie oblane potem pilnował,
Εὐρυμέδων υἱὸς Πτολεμαίου Πειραί̈δαο:
Ptolemaja Pejrydy potomek, Ewrymed bohater;
τῷ μάλα πόλλ' ἐπέτελλε παρισχέμεν ὁππότε κέν μιν
Jemu nakazał się trzymać w bliskości, na ten przypadek
γυῖα λάβῃ κάματος πολέας διὰ κοιρανέοντα:
Ze mu kolana zesłabną szeregi przebiegającemu;
αὐτὰρ ὃ πεζὸς ἐὼν ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν:
On zaś pieszo się udał by hufce mężów lustrować.
καί ῥ' οὓς μὲν σπεύδοντας ἴδοι Δαναῶν ταχυπώλων,
Szybko jeżdżących Danajów gdy ujrzał ochoczych do walki,
τοὺς μάλα θαρσύνεσκε παριστάμενος ἐπέεσσιν:
Zatrzymując się przy nich słowami odwagi dodawał:
Ἀργεῖοι μή πώ τι μεθίετε θούριδος ἀλκῆς:
"Nie ustawajcie Argeje nacierać silnym impetem;
οὐ γὰρ ἐπὶ ψευδέσσι πατὴρ Ζεὺς ἔσσετ' ἀρωγός,
Fałszom albowiem Zews nasz ojciec pomagać nie będzie;
ἀλλ' οἵ περ πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσαντο
Ale którzy najpierwsi przeciwko przysiędze czynili,
τῶν ἤτοι αὐτῶν τέρενα χρόα γῦπες ἔδονται,
Owych ciała z pewnością żarłoczne sępy rozszarpią;
ἡμεῖς αὖτ' ἀλόχους τε φίλας καὶ νήπια τέκνα
Lube ich zaś małżonki i niemowlęta maluczkie
ἄξομεν ἐν νήεσσιν, ἐπὴν πτολίεθρον ἕλωμεν.
Uprowadzimy w okrętach, jak tylko miasto zdobędziem."
οὕς τινας αὖ μεθιέντας ἴδοι στυγεροῦ πολέμοιο,
Których atoli stroniących przydybał od walki okrutnej,
τοὺς μάλα νεικείεσκε χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν:
Tych co zmieściło się łajał pełnemi gniewu słowami:
Ἀργεῖοι ἰόμωροι ἐλεγχέες οὔ νυ σέβεσθε;
"Czyliż wam nie wstyd Argeje, wy tchórze, z daleka walczący?
τίφθ' οὕτως ἔστητε τεθηπότες ἠύ̈τε νεβροί,
Cóż tak oszołomieni stoicie jakoby koźlątka,
αἵ τ' ἐπεὶ οὖν ἔκαμον πολέος πεδίοιο θέουσαι
Które po szybkim biegu po długiej równinie usiały,
ἑστᾶσ', οὐδ' ἄρα τίς σφι μετὰ φρεσὶ γίγνεται ἀλκή:
Zmordowane i żadnej już w piersi siły nie czują?
ὣς ὑμεῖς ἔστητε τεθηπότες οὐδὲ μάχεσθε.
Oszołomieni zarówno i wy stoicie bez walki.
ἦ μένετε Τρῶας σχεδὸν ἐλθέμεν ἔνθά τε νῆες
Chcecież doczekać aż blisko Trojanie dojdą, gdzie statki
εἰρύατ' εὔπρυμνοι πολιῆς ἐπὶ θινὶ θαλάσσης,
Piękne się rozpostarły nad morza sinego wybrzeżem,
ὄφρα ἴδητ' αἴ κ' ὔμμιν ὑπέρσχῃ χεῖρα Κρονίων;
Żeby zobaczyć azali was dłonią zasłoni Kronion?"
ὣς ὅ γε κοιρανέων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν:
Tak rozkazy wydając musztruje wojska szeregi;
ἦλθε δ' ἐπὶ Κρήτεσσι κιὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν.
Wpada na Kreteńczyków, zbrojnemi hufcami przechodząc.
οἳ δ' ἀμφ' Ἰδομενῆα δαί̈φρονα θωρήσσοντο:
Oni się zwartym szeregiem skupili przy Idomeneju;
Ἰδομενεὺς μὲν ἐνὶ προμάχοις συὶ̈ εἴκελος ἀλκήν,
Przodem nacierał Idomen, podobny siłą do dzika,
Μηριόνης δ' ἄρα οἱ πυμάτας ὄτρυνε φάλαγγας.
Merion zaś od tyłu prowadził falangi do walki.
τοὺς δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Ich Agamemnon zoczywszy ucieszył się, książe narodów,
αὐτίκα δ' Ἰδομενῆα προσηύδα μειλιχίοισιν:
Zaraz do Idomeneja się z mową odezwie serdeczną:
Ἰδομενεῦ περὶ μέν σε τίω Δαναῶν ταχυπώλων
"Idomeneju najbardziej cię cenię z konnych Danajów,
ἠμὲν ἐνὶ πτολέμῳ ἠδ' ἀλλοίῳ ἐπὶ ἔργῳ
W boju zarówno, jak niemniej do dzieła każdego innego,
ἠδ' ἐν δαίθ', ὅτε πέρ τε γερούσιον αἴθοπα οἶνον
Równie do uczty gdy wino przejrzyste oznakę godności,
Ἀργείων οἳ ἄριστοι ἐνὶ κρητῆρι κέρωνται.
Najcelniejsi z Argejów w kraterach mieszane spijają.
εἴ περ γάρ τ' ἄλλοι γε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Chociaż bowiem powszechnie Achaje bujnokędzierni
δαιτρὸν πίνωσιν, σὸν δὲ πλεῖον δέπας αἰεὶ
Piją tylko do miary, twój kielich zawsze jest pełny,
ἕστηχ', ὥς περ ἐμοί, πιέειν ὅτε θυμὸς ἀνώγοι.
Jakoż i mój, by łyknąć jak tylko przyjdzie ochota.
ἀλλ' ὄρσευ πόλεμον δ' οἷος πάρος εὔχεαι εἶναι.
Teraz uderzaj do walki, pamiętny dawnej twej sławy".
τὸν δ' αὖτ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Kretenów naczelnik Idomen:
Ἀτρεί̈δη μάλα μέν τοι ἐγὼν ἐρίηρος ἑταῖρος
"Wiernym druhem zaprawdę ci będę na zawsze Atrydo,
ἔσσομαι, ὡς τὸ πρῶτον ὑπέστην καὶ κατένευσα:
Również jako i dawniej przyrzekłem i obiecywałem;
ἀλλ' ἄλλους ὄτρυνε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
Ale ty innych pobudzaj Achajów bujnokędziernych,
ὄφρα τάχιστα μαχώμεθ', ἐπεὶ σύν γ' ὅρκι' ἔχευαν
Żeby walczyli co prędzej ponieważ się przeniewierzyli
Τρῶες: τοῖσιν δ' αὖ θάνατος καὶ κήδε' ὀπίσσω
Męże Trojańscy, lecz śmierć i kara ich później dosięgnie,
ἔσσετ' ἐπεὶ πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσαντο.
Wskutek iż wykroczyli najpierwsi mimo przysięgi."
ὣς ἔφατ', Ἀτρεί̈δης δὲ παρῴχετο γηθόσυνος κῆρ:
Rzekł; a dalej postąpił z radością w duszy Atrydes.
ἦλθε δ' ἐπ' Αἰάντεσσι κιὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν:
Wszedł i na obu Ajaxów przechodząc zbrojne szeregi;
τὼ δὲ κορυσσέσθην, ἅμα δὲ νέφος εἵπετο πεζῶν.
Byli gotowi, a z niemi szła chmara wojska pieszego.
ὡς δ' ὅτ' ἀπὸ σκοπιῆς εἶδεν νέφος αἰπόλος ἀνὴρ
Równie jak czasem na skale stojący pasterz obaczy
ἐρχόμενον κατὰ πόντον ὑπὸ Ζεφύροιο ἰωῆς:
Chmurę Zefirem rzuconą, co pędzi po nad wodami;
τῷ δέ τ' ἄνευθεν ἐόντι μελάντερον ἠύ̈τε πίσσα
Jemu co stoi opodal wydaje się czarna jak smoła,
φαίνετ' ἰὸν κατὰ πόντον, ἄγει δέ τε λαίλαπα πολλήν,
Po nad morzem lecąca, i burze liczne przynosi;
ῥίγησέν τε ἰδών, ὑπό τε σπέος ἤλασε μῆλα:
Zląkł się tego widoku, i trzodę w jaskinię zapędził;
τοῖαι ἅμ' Αἰάντεσσι διοτρεφέων αἰζηῶν
Tak z młodzieńcami boskiemi Ajaxem jednym i drugim,
δήϊον ἐς πόλεμον πυκιναὶ κίνυντο φάλαγγες
Do straszliwej potyczki się zwarte cisną szeregi,
κυάνεαι, σάκεσίν τε καὶ ἔγχεσι πεφρικυῖαι.
Sine, sterczące dokoła tarczami i spisy długiemi,
καὶ τοὺς μὲν γήθησεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
Równie i tych zobaczywszy ucieszył się król Agamemnon,
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I zwróciwszy się do nich odezwie się słowy lotnemi:
Αἴαντ' Ἀργείων ἡγήτορε χαλκοχιτώνων,
"Ajaxowie, przewódzcy Argejów miedzią okrytych!
σφῶϊ μέν: οὐ γὰρ ἔοικ' ὀτρυνέμεν: οὔ τι κελεύω:
Wam (nie wypada rai nawet pobudzać) rozkazów nie daję,
αὐτὼ γὰρ μάλα λαὸν ἀνώγετον ἶφι μάχεσθαι.
Sami bo zachęcacie naród by walczył odważnie.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
Żeby to Zeusie rodzicu, Apollinie, można Atheno!
τοῖος πᾶσιν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γένοιτο:
Takim duchem odważnym by wszyscy byli przejęci,
τώ κε τάχ' ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο ἄνακτος
Szybko natenczas by miasto Priama króla upadło,
χερσὶν ὑφ' ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
Dłońmi naszemi zdobyte i srogo zniszczeniem skarane".
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δὲ μετ' ἄλλους:
Rzekłszy to ich pozostawił i znów się do innych obróci.
ἔνθ' ὅ γε Νέστορ' ἔτετμε λιγὺν Πυλίων ἀγορητὴν
Wnet mu się Nestor nawinął Pylonów rajca wymowny,
οὓς ἑτάρους στέλλοντα καὶ ὀτρύνοντα μάχεσθαι
W rzędy wojsko ustawiał i silnie do walki zagrzewał,
ἀμφὶ μέγαν Πελάγοντα Ἀλάστορά τε Χρομίον τε
Kolo niego Pelagos olbrzymi, Alastor i Chromios
Αἵμονά τε κρείοντα Βίαντά τε ποιμένα λαῶν:
Stali, Chajmon odważny i Bias pasterz narodów.
ἱππῆας μὲν πρῶτα σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφι,
Konne wojsko na przedzie postawił z taborem i końmi,
πεζοὺς δ' ἐξόπιθε στῆσεν πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
Zaś od tyłu piechurów szykuje licznych i dzielnych,
ἕρκος ἔμεν πολέμοιο: κακοὺς δ' ἐς μέσσον ἔλασσεν,
Jako zaporę waleczną w potyczce; najgorszych do środka,
ὄφρα καὶ οὐκ ἐθέλων τις ἀναγκαίῃ πολεμίζοι.
Żeby chociaż niechętnie koniecznie bić się musieli.
ἱππεῦσιν μὲν πρῶτ' ἐπετέλλετο: τοὺς γὰρ ἀνώγει
Najprzód wojska na wozach napomniał wyraźnym rozkazem,
σφοὺς ἵππους ἐχέμεν μηδὲ κλονέεσθαι ὁμίλῳ:
Konie trzymać na wodzy i w tłumy się nagle nie puszczać.
μηδέ τις ἱπποσύνῃ τε καὶ ἠνορέηφι πεποιθὼς
"Sztuce woźniczej niech nikt i własnej odwadze dufając,
οἶος πρόσθ' ἄλλων μεμάτω Τρώεσσι μάχεσθαι,
Sam nie wysuwa się naprzód w pragnieniu walki z Trojany,
μηδ' ἀναχωρείτω: ἀλαπαδνότεροι γὰρ ἔσεσθε.
Ani się cofa, bo tak z pewnością słabsi będziecie.
ὃς δέ κ' ἀνὴρ ἀπὸ ὧν ὀχέων ἕτερ' ἅρμαθ' ἵκηται
Jeśli kto z wozu własnego dosięgnie innej powózki,
ἔγχει ὀρεξάσθω, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερον οὕτω.
Niechaj dzida; uderzy, bo wtedy jest siła największa.
ὧδε καὶ οἱ πρότεροι πόλεας καὶ τείχε' ἐπόρθεον
Tak zdobywali przodkowie i grody i mury warowne,
τόνδε νόον καὶ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔχοντες.
Równą w piersiach odwagę i męztwo w sercu chowając".
ὣς ὃ γέρων ὄτρυνε πάλαι πολέμων ἐὺ̈ εἰδώς:
Tak przepisuje im starzec za dawna bitwy świadomy.
καὶ τὸν μὲν γήθησεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
Również i jego zoczywszy ucieszył się król Agamemnon
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I do niego zwrócony w skrzydlate odezwie się słowa:
ὦ γέρον εἴθ' ὡς θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
"Żebyć to stary, tak samo, jak w lubem sercu odwaga,
ὥς τοι γούναθ' ἕποιτο, βίη δέ τοι ἔμπεδος εἴη:
Nogi ci jeszcze służyły, a siłyś miał niezachwiane.
ἀλλά σε γῆρας τείρει ὁμοίϊον: ὡς ὄφελέν τις
Ale cię dusi starość nam wszystkim wspólna, bodajby
ἀνδρῶν ἄλλος ἔχειν, σὺ δὲ κουροτέροισι μετεῖναι.
Inny brzemię jej nosił, a tyś do młodszych należał."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Na te słowa mu Nestor Gereński witeź odrzecze:
Ἀτρεί̈δη μάλα μέν τοι ἐγὼν ἐθέλοιμι καὶ αὐτὸς
"Również i ja bym pragnął Atrydo być takim jak wtedy,
ὣς ἔμεν ὡς ὅτε δῖον Ἐρευθαλίωνα κατέκταν.
Kiedym to w bitwie pokonał Erewtlialiona boskiego.
ἀλλ' οὔ πως ἅμα πάντα θεοὶ δόσαν ἀνθρώποισιν:
Ale nie wszystko bogowie zarazem ludziom udzielą;
εἰ τότε κοῦρος ἔα νῦν αὖτέ με γῆρας ὀπάζει.
Byłem ci dawniej młodym, a teraz mi starość doskwiera.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέσσομαι ἠδὲ κελεύσω
Będę i tak towarzyszył konnicy i dawał rozkazy
βουλῇ καὶ μύθοισι: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γερόντων.
Słowem i radą; boć takim jest owoc zaszczytny starości.
αἰχμὰς δ' αἰχμάσσουσι νεώτεροι, οἵ περ ἐμεῖο
Niech dokazuje dzidami ta młodzież, która odemnie
ὁπλότεροι γεγάασι πεποίθασίν τε βίηφιν.
Później się wiele rodziła i własnej siły jest pewna. "
ὣς ἔφατ', Ἀτρεί̈δης δὲ παρῴχετο γηθόσυνος κῆρ.
Rzekł; a dalej postąpił z radością w duszy Atrydes.
εὗρ' υἱὸν Πετεῶο Μενεσθῆα πλήξιππον
Syna Peteja spotyka Menestha co końmi harcuje;
ἑσταότ': ἀμφὶ δ' Ἀθηναῖοι μήστωρες ἀϋτῆς:
Stał, Atheńczycy przy nim świadomi krzyków bojowych;
αὐτὰρ ὃ πλησίον ἑστήκει πολύμητις Ὀδυσσεύς,
Ale najbliżej nich Odyssej czekał przebiegły,
πὰρ δὲ Κεφαλλήνων ἀμφὶ στίχες οὐκ ἀλαπαδναὶ
Przy nim zaś wcale nie mierne Kefallenów szeregi
ἕστασαν: οὐ γάρ πώ σφιν ἀκούετο λαὸς ἀϋτῆς,
Stały, bo nieusłyszały ich wojska jeszcze pobudki,
ἀλλὰ νέον συνορινόμεναι κίνυντο φάλαγγες
Świeżo albowiem ze sobą się spotykały falangi,
Τρώων ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν: οἳ δὲ μένοντες
Trojan koni poskromcew i dzielnych Achajów; czekali
ἕστασαν ὁππότε πύργος Ἀχαιῶν ἄλλος ἐπελθὼν
Stojąc, azaliby inny Achajów hufiec nadchodząc,
Τρώων ὁρμήσειε καὶ ἄρξειαν πολέμοιο.
Trojan zaczepić nie zechciał i pierwszy walkę rozpoczął.
τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Ich Agamemnon ujrzawszy się zgniewał książe narodów,
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I zwróciwszy się do nich w skrzydlate odezwie się słowa:
ὦ υἱὲ Πετεῶο διοτρεφέος βασιλῆος,
"O Peteona synu książęcia bogorodnego!
καὶ σὺ κακοῖσι δόλοισι κεκασμένε κερδαλεόφρον
Oraz i ty podstępny co w chytrych celujesz zabiegach,
τίπτε καταπτώσσοντες ἀφέστατε, μίμνετε δ' ἄλλους;
Czemuż na boku stoicie z bojaźni, na innych czekając?
σφῶϊν μέν τ' ἐπέοικε μετὰ πρώτοισιν ἐόντας
Toćby wam należało stawając pomiędzy pierwszemi,
ἑστάμεν ἠδὲ μάχης καυστείρης ἀντιβολῆσαι:
Obces naprzeciw piekącej zamieszki odważnie się rzucić;
πρώτω γὰρ καὶ δαιτὸς ἀκουάζεσθον ἐμεῖο,
Do biesiady gdy wołam, to zaraz mnie pierwsi słyszycie,
ὁππότε δαῖτα γέρουσιν ἐφοπλίζωμεν Ἀχαιοί.
Kiedy biesiadę dla starszych Achaje przyładujemy.
ἔνθα φίλ' ὀπταλέα κρέα ἔδμεναι ἠδὲ κύπελλα
Miło ci wtedy pieczenie spożywać i gęste kielichy
οἴνου πινέμεναι μελιηδέος ὄφρ' ἐθέλητον:
Wina jak miód słodkiego wychylać ile się zmieści;
νῦν δὲ φίλως χ' ὁρόῳτε καὶ εἰ δέκα πύργοι Ἀχαιῶν
Teraz przyjemno wam czekać, chociażby i z dziesięć oddziałów,
ὑμείων προπάροιθε μαχοίατο νηλέϊ χαλκῷ.
Poszło przed wami Achajów by walczyć ostrem żelazem."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Rzeknie mu na to z ponurem spojrzeniem przebiegły Odyssej:
Ἀτρεί̈δη ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων;
"Cóż to za słowo Atrydo niebacznie z ust twoich wyszło?
πῶς δὴ φῂς πολέμοιο μεθιέμεν ὁππότ' Ἀχαιοὶ
Jakto, więc my od walki stroniemy? gdy właśnie Achaje
Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα;
Podżegamy do walki na Trojan co końmi harcują;
ὄψεαι αἴ κ' ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ
Maszli ochotę, zobaczysz jeżeli ci tak o to chodzi,
Τηλεμάχοιο φίλον πατέρα προμάχοισι μιγέντα
Telemacha rodzica pomiędzy pierwszemi do bitwy
Τρώων ἱπποδάμων: σὺ δὲ ταῦτ' ἀνεμώλια βάζεις.
Przeciw konnicy Trojańskiej, lecz wszystko to bajesz dziecinnie."
τὸν δ' ἐπιμειδήσας προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων
Uśmiechając się na to mu król Agamemnon odrzecze,
ὡς γνῶ χωομένοιο: πάλιν δ' ὅ γε λάζετο μῦθον:
Widząc że się obraził i zaraz cofnął swe słowo:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
"Laertiadesie od bogów zrodzony Odyssie roztropny!
οὔτέ σε νεικείω περιώσιον οὔτε κελεύω:
Wszak cię na prawdę nie łaje i napominać nie myślę;
οἶδα γὰρ ὥς τοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
Przecież ja wiem że w piersi usposobienie życzliwe
ἤπια δήνεα οἶδε: τὰ γὰρ φρονέεις ἅ τ' ἐγώ περ.
Zachowujesz i ze mną też same myśli podzielasz.
ἀλλ' ἴθι ταῦτα δ' ὄπισθεν ἀρεσσόμεθ' εἴ τι κακὸν νῦν
Ale ty idź; naprawiemy to później, jeżeli coś złego
εἴρηται, τὰ δὲ πάντα θεοὶ μεταμώνια θεῖεν.
Rzekło się teraz; bogowie to wszystko nam udaremnią."
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δὲ μετ' ἄλλους.
Rzekłszy to jogo zostawił i miedzy innych się udał.
εὗρε δὲ Τυδέος υἱὸν ὑπέρθυμον Διομήδεα
Syna Tydeja spotyka hardego umysłu Diomeda,
ἑσταότ' ἔν θ' ἵπποισι καὶ ἅρμασι κολλητοῖσι:
Stojącego przy koniach i wozie roboty wytwornej,
πὰρ δέ οἱ ἑστήκει Σθένελος Καπανήϊος υἱός.
Koło zaś niego stał Sthenelos syn Kapaneja.
καὶ τὸν μὲν νείκεσσεν ἰδὼν κρείων Ἀγαμέμνων,
Z jego widoku był nie rad potężny król Agamemnon,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I zwrócony do niego lotnemi odezwie się słowy:
ὤ μοι Τυδέος υἱὲ δαί̈φρονος ἱπποδάμοιο
"Cóż to, synu Tydeja dzielnego co końmi harcuje,
τί πτώσσεις, τί δ' ὀπιπεύεις πολέμοιο γεφύρας;
Czemu się kryjesz i patrzysz za szparą pomiędzy hufcami?
οὐ μὲν Τυδέϊ γ' ὧδε φίλον πτωσκαζέμεν ἦεν,
Niemiał ci Tydej zwyczaju się tak z bojaźni ukrywać,
ἀλλὰ πολὺ πρὸ φίλων ἑτάρων δηί̈οισι μάχεσθαι,
Ale przed ulubionemi druhami się z wrogiem potykał,
ὡς φάσαν οἵ μιν ἴδοντο πονεύμενον: οὐ γὰρ ἔγωγε
Jak powiadają ci, co go w dziele widzieli; co do mnie
ἤντησ' οὐδὲ ἴδον: περὶ δ' ἄλλων φασὶ γενέσθαι.
Anim go widział ni spotkał; lecz mówią że innych przewyższał.
ἤτοι μὲν γὰρ ἄτερ πολέμου εἰσῆλθε Μυκήνας
Nie w zamiarze podboju się udał kiedyś w Mykeny,
ξεῖνος ἅμ' ἀντιθέῳ Πολυνείκεϊ λαὸν ἀγείρων:
Tylko w gościnę, by wraz z Polynejkiem naród gromadzić,
οἳ δὲ τότ' ἐστρατόωνθ' ἱερὰ πρὸς τείχεα Θήβης,
Ongi jak mieli uderzyć na święte mury Thebańskie;
καί ῥα μάλα λίσσοντο δόμεν κλειτοὺς ἐπικούρους:
Proszą ich bardzo by dano im sojuszników odważnych.
οἳ δ' ἔθελον δόμεναι καὶ ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευον:
Oni się na to zgodzili przystając na ich żądanie;
ἀλλὰ Ζεὺς ἔτρεψε παραίσια σήματα φαίνων.
Ale się Zews nie przychylił, złowrogie znaki zesławszy.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν ᾤχοντο ἰδὲ πρὸ ὁδοῦ ἐγένοντο,
Kiedy się tedy wybrali i w dalszą drogę ruszyli,
Ἀσωπὸν δ' ἵκοντο βαθύσχοινον λεχεποίην,
Poszli nad Azop sitowiem obrosły i trawy żyznemi;
ἔνθ' αὖτ' ἀγγελίην ἐπὶ Τυδῆ στεῖλαν Ἀχαιοί.
Tam Achaje Tydeja wysłali jako posłańca.
αὐτὰρ ὃ βῆ, πολέας δὲ κιχήσατο Καδμεί̈ωνας
W drogę się udał i trafił na Kadmeionów zebranych,
δαινυμένους κατὰ δῶμα βίης Ἐτεοκληείης.
Ucztujących w pałacu Eteoklesa potęgi.
ἔνθ' οὐδὲ ξεῖνός περ ἐὼν ἱππηλάτα Τυδεὺς
Tamże acz obcy się nie bał Tydej co końmi kieruje,
τάρβει, μοῦνος ἐὼν πολέσιν μετὰ Καδμείοισιν,
Będąc sam jeden pomiędzy wieloma Kadmejonami,
ἀλλ' ὅ γ' ἀεθλεύειν προκαλίζετο, πάντα δ' ἐνίκα
Ale do walki na próbę ich wyzwał i w każdej zwyciężył
ῥηϊδίως: τοίη οἱ ἐπίρροθος ἦεν Ἀθήνη.
Bez wysilenia, tak dzielnie mu w pomoc przybyła Athene.
οἳ δὲ χολωσάμενοι Καδμεῖοι κέντορες ἵππων
Rozgniewani Kadmeje, co konia ostrogą spinają,
ἂψ ἄρ' ἀνερχομένῳ πυκινὸν λόχον εἷσαν ἄγοντες
"Wracającemu zasadzkę ukrytą gotują, prowadząc
κούρους πεντήκοντα: δύω δ' ἡγήτορες ἦσαν,
Pięćdziesięciu młodzianów, a dwóch z nich było na czele,
Μαίων Αἱμονίδης ἐπιείκελος ἀθανάτοισιν,
Majon Chajmonides niebianom dorównywający,
υἱός τ' Αὐτοφόνοιο μενεπτόλεμος Πολυφόντης.
Oraz i syn Ajtafona Polypont wściekły do boju.
Τυδεὺς μὲν καὶ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκε:
Ale i tym przeznaczenie sromotne Tydej zgotował;
πάντας ἔπεφν', ἕνα δ' οἶον ἵει οἶκον δὲ νέεσθαι:
Wszystkich zabił, jednego samego do doma odesłał;
Μαίον' ἄρα προέηκε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.
Tylko Majona wypuścił, ufając boskim wyrokom.
τοῖος ἔην Τυδεὺς Αἰτώλιος: ἀλλὰ τὸν υἱὸν
Takim był Tydej Etolczyk, lecz syn jak widzę się gorszym
γείνατο εἷο χέρεια μάχῃ, ἀγορῇ δέ τ' ἀμείνω.
Do walczenia urodził, a lepszym o wiele do rady."
ὣς φάτο, τὸν δ' οὔ τι προσέφη κρατερὸς Διομήδης
Skończył lecz nic mu na to nie odrzekł silny Diomed,
αἰδεσθεὶς βασιλῆος ἐνιπὴν αἰδοίοιο:
Bo się obawiał nagany książęcia poważanego,
τὸν δ' υἱὸς Καπανῆος ἀμείψατο κυδαλίμοιο:
Ale się wmięszał syn Kapaneja głośnego ze sławy:
Ἀτρεί̈δη μὴ ψεύδε' ἐπιστάμενος σάφα εἰπεῖν:
"Fałszu nie gadaj Atrydo boć dobrze ci prawda wiadoma,
ἡμεῖς τοι πατέρων μέγ' ἀμείνονες εὐχόμεθ' εἶναι:
My się szczycim iż wiele od ojców lepsi jesteśmy;
ἡμεῖς καὶ Θήβης ἕδος εἵλομεν ἑπταπύλοιο
Wszak zdobyliśmy Thebę, warownie o bramach siedmiorgu,
παυρότερον λαὸν ἀγαγόνθ' ὑπὸ τεῖχος ἄρειον,
Chociaż nieliczne pod mury Aresa wojsko prowadząc,
πειθόμενοι τεράεσσι θεῶν καὶ Ζηνὸς ἀρωγῇ:
Ufni w boskie wyroki i dzielną pomoc Diosa;
κεῖνοι δὲ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο:
Tamci ulegli zgubie na skutek swej niebaczności.
τὼ μή μοι πατέρας ποθ' ὁμοίῃ ἔνθεο τιμῇ.
Zatem nie stawiaj mi ojców na równi z naszą zasługą".
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Wtedy z ponurem spojrzeniem się ozwał silny Diomed:
τέττα, σιωπῇ ἧσο, ἐμῷ δ' ἐπιπείθεο μύθῳ:
"Drogi mój siedź w milczeniu i słowa mojego usłuchaj.
οὐ γὰρ ἐγὼ νεμεσῶ Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
Niemam się o co gniewać na Agamemnona, pasterza
ὀτρύνοντι μάχεσθαι ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς:
Ludów, że łydookutych Achajów do walki zagrzewa;
τούτῳ μὲν γὰρ κῦδος ἅμ' ἕψεται εἴ κεν Ἀχαιοὶ
Będzie mu bowiem sława przybywać, jeżeli Achaje
Τρῶας δῃώσωσιν ἕλωσί τε Ἴλιον ἱρήν,
Trojan w końcu zwyciężą i świętą Ilionę zdobędą;
τούτῳ δ' αὖ μέγα πένθος Ἀχαιῶν δῃωθέντων.
Wielką zaś klęskę by poniósł na skutek porażki Achajów.
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς.
Zatem do dzieła my obaj zacięcie do walki się bierzmy."
ἦ ῥα καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε:
Rzekł i z powózki natychmiast zeskoczył na ziemię z rynsztunkiem;
δεινὸν δ' ἔβραχε χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσιν ἄνακτος
Groźnie zabrzękła miedź koło piersi książęcia gdy ruszył.
ὀρνυμένου: ὑπό κεν ταλασίφρονά περ δέος εἷλεν.
Nawet i nieustraszony by przed nim trwodze się poddał.
ὡς δ' ὅτ' ἐν αἰγιαλῷ πολυηχέϊ κῦμα θαλάσσης
Równie jak fala morska naprzeciw głośnego wybrzeża
ὄρνυτ' ἐπασσύτερον Ζεφύρου ὕπο κινήσαντος:
Kipi gęstemi bałwany, od spodu Zefirem ruszona;
πόντῳ μέν τε πρῶτα κορύσσεται, αὐτὰρ ἔπειτα
Najprzód z dala na morzu się burzy, atoli następnie
χέρσῳ ῥηγνύμενον μεγάλα βρέμει, ἀμφὶ δέ τ' ἄκρας
W brzeg uderzywszy gwałtownie zaszumi grzebieniem pienistym,
κυρτὸν ἐὸν κορυφοῦται, ἀποπτύει δ' ἁλὸς ἄχνην:
Skałę do szczętu obtoczy i pianą słoną wybuchnie;
ὣς τότ' ἐπασσύτεραι Δαναῶν κίνυντο φάλαγγες
Takoż i gęsto po sobie Danajów się cisną falangi
νωλεμέως πόλεμον δέ: κέλευε δὲ οἷσιν ἕκαστος
Bezustannie do walki. Swych ludzi każden prowadzi
ἡγεμόνων: οἳ δ' ἄλλοι ἀκὴν ἴσαν, οὐδέ κε φαίης
Z wodzów; lecz oni spokojnie suwają (że anibyś myślał,
τόσσον λαὸν ἕπεσθαι ἔχοντ' ἐν στήθεσιν αὐδήν,
Jako tak liczny naród się zbliża głos w piersi mający)
σιγῇ δειδιότες σημάντορας: ἀμφὶ δὲ πᾶσι
Milczkiem, lękają się bowiem dowódzców; a koło nich wszystkich
τεύχεα ποικίλ' ἔλαμπε, τὰ εἱμένοι ἐστιχόωντο.
Zbroje świeciły barwiste któremi odziani dążyli.
Τρῶες δ', ὥς τ' ὄϊες πολυπάμονος ἀνδρὸς ἐν αὐλῇ
Zaś Trojanie jak owce w zagrodzie męża bogacza
μυρίαι ἑστήκασιν ἀμελγόμεναι γάλα λευκὸν
Nieprzeliczone stanęły, gotowo dać mleko w udoju,
ἀζηχὲς μεμακυῖαι ἀκούουσαι ὄπα ἀρνῶν,
Ustawicznie beczące słuchając głosów jagnięcych,
ὣς Τρώων ἀλαλητὸς ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν ὀρώρει:
Również w obozie Trojańskim rozlega się wrzawa szeroko;
οὐ γὰρ πάντων ἦεν ὁμὸς θρόος οὐδ' ἴα γῆρυς,
Bo nie ten sam u wszystkich był głos i mowa nie jedna,
ἀλλὰ γλῶσσα μέμικτο, πολύκλητοι δ' ἔσαν ἄνδρες.
Ale się język mięszał, bo z różnych stron byli ludzie.
ὄρσε δὲ τοὺς μὲν Ἄρης, τοὺς δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Jednych poruszył Ares, tych znów sowiooka Athene,
Δεῖμός τ' ἠδὲ Φόβος καὶ Ἔρις ἄμοτον μεμαυῖα,
Strach i Zgroza i Kłótnia, co wiecznie lubi turbować,
Ἄρεος ἀνδροφόνοιο κασιγνήτη ἑτάρη τε,
Mordującego męże Aresa druchna i siostra;
ἥ τ' ὀλίγη μὲν πρῶτα κορύσσεται, αὐτὰρ ἔπειτα
Ona z początku malutka się wszczyna, atoli następnie
οὐρανῷ ἐστήριξε κάρη καὶ ἐπὶ χθονὶ βαίνει:
Głową aż nieba dosięga, stąpając zarazem po ziemi.
ἥ σφιν καὶ τότε νεῖκος ὁμοίϊον ἔμβαλε μέσσῳ
Również i wtedy niezgodę powszechną pomiędzy nich rzuci,
ἐρχομένη καθ' ὅμιλον ὀφέλλουσα στόνον ἀνδρῶν.
Zatapiając się w tłumach i mnożąc mężów stękanie.
οἳ δ' ὅτε δή ῥ' ἐς χῶρον ἕνα ξυνιόντες ἵκοντο,
Oni w impecie wzajemnym gdy w jedno miejsce się zeszli,
σύν ῥ' ἔβαλον ῥινούς, σὺν δ' ἔγχεα καὶ μένε' ἀνδρῶν
Tarcze ze sobą się zetkną i dzidy i mężów zaciekłość
χαλκεοθωρήκων: ἀτὰρ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
W miedź uzbrojonych, atoli paiże na środku wypukłe
ἔπληντ' ἀλλήλῃσι, πολὺς δ' ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
Jedne z drugiemi się starły i wrzawa się wielka poczęła.
ἔνθα δ' ἅμ' οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν
Wtedy się razem i jęki i głosy przewagi mięszały,
ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων, ῥέε δ' αἵματι γαῖα.
Zabijających, ginących, a krew popłynęła na ziemię.
ὡς δ' ὅτε χείμαρροι ποταμοὶ κατ' ὄρεσφι ῥέοντες
Jak zimowe potoki ze szczytów gór spadające,
ἐς μισγάγκειαν συμβάλλετον ὄβριμον ὕδωρ
Wodę gwałtowną rzucają w dolinę gdzie spadki się łączą
κρουνῶν ἐκ μεγάλων κοίλης ἔντοσθε χαράδρης,
Żygającego źródła, na dół głębokich parowów,
τῶν δέ τε τηλόσε δοῦπον ἐν οὔρεσιν ἔκλυε ποιμήν:
Tak że pasterz na górach z daleka szum ich usłyszy;
ὣς τῶν μισγομένων γένετο ἰαχή τε πόνος τε.
Również i za ich zetknięciem poczęły się krzyki i trwoga.
πρῶτος δ' Ἀντίλοχος Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
Pierwszy Antyloch porywa Trojanów męża zbrojnego,
ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Θαλυσιάδην Ἐχέπωλον:
Walczącego na przedzie Echepola syna Thalyzia;
τόν ῥ' ἔβαλε πρῶτος κόρυθος φάλον ἱπποδασείης,
W guzik od hełma zdobnego buńczukiem go naprzód uderzył;
ἐν δὲ μετώπῳ πῆξε, πέρησε δ' ἄρ' ὀστέον εἴσω
W czole uwięzgło i w czaszkę następnie głęboko się wryło
αἰχμὴ χαλκείη: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν,
Ostrze spiżowe, ciemnością mu wtedy się oczy pokryły.
ἤριπε δ' ὡς ὅτε πύργος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ.
Runął zarówno jak wieża w pośrodku okropnej potyczki.
τὸν δὲ πεσόντα ποδῶν ἔλαβε κρείων Ἐλεφήνωρ
Padającego pochwycił za nogi chwat Elefenor
Χαλκωδοντιάδης μεγαθύμων ἀρχὸς Ἀβάντων,
Chalkodonta, potomek naczelnik Abantów odważnych;
ἕλκε δ' ὑπ' ἐκ βελέων, λελιημένος ὄφρα τάχιστα
Ciągnie z pod gradu pocisków pragnąc ażeby co prędzej
τεύχεα συλήσειε: μίνυνθα δέ οἱ γένεθ' ὁρμή.
Zbroje mu zedrzeć, atoli nie długo mu trwała robota.
νεκρὸν γὰρ ἐρύοντα ἰδὼν μεγάθυμος Ἀγήνωρ
Trupa gdy bowiem wyciągał, Agenor dzielny zobaczył
πλευρά, τά οἱ κύψαντι παρ' ἀσπίδος ἐξεφαάνθη,
Jako mu gdy się nachylił z pod tarczy się żebra odkryły;
οὔτησε ξυστῷ χαλκήρεϊ, λῦσε δὲ γυῖα.
Tam kończystym oszczepem go pchnął, osłabły mu członki,
ὣς τὸν μὲν λίπε θυμός, ἐπ' αὐτῷ δ' ἔργον ἐτύχθη
Tak opuściło go życie, a na nim się dzieło prowadzi
ἀργαλέον Τρώων καὶ Ἀχαιῶν: οἳ δὲ λύκοι ὣς
Srogie Achajów i Trojan; lecz oni podobnie jak wilki
ἀλλήλοις ἐπόρουσαν, ἀνὴρ δ' ἄνδρ' ἐδνοπάλιζεν.
Nacierają na siebie i mąż się z mężem boruka.
ἔνθ' ἔβαλ' Ἀνθεμίωνος υἱὸν Τελαμώνιος Αἴας
Tam Telamończyk Ajas Anthemia syna ugodził,
ἠί̈θεον θαλερὸν Σιμοείσιον, ὅν ποτε μήτηρ
W kwiecie żywota młodziana Simeizia, co kiedyś go matka
Ἴδηθεν κατιοῦσα παρ' ὄχθῃσιν Σιμόεντος
Z Idy uchodząc powiła nad Simoenta brzegami,
γείνατ', ἐπεί ῥα τοκεῦσιν ἅμ' ἕσπετο μῆλα ἰδέσθαι:
Kiedy z ojcami wybiegła by stada bydła oglądać;
τοὔνεκά μιν κάλεον Σιμοείσιον: οὐδὲ τοκεῦσι
Simoeisem go wtedy nazwano, lecz drogim rodzicom
θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, μινυνθάδιος δέ οἱ αἰὼν
Niewynagrodził starania i życie mu krótkie ubiegło,
ἔπλεθ' ὑπ' Αἴαντος μεγαθύμου δουρὶ δαμέντι.
Skonał on bowiem z oszczepu Ajaxa wielkodusznego.
πρῶτον γάρ μιν ἰόντα βάλε στῆθος παρὰ μαζὸν
Naprzód gdy szedł ugodził go w piersi powyżej brodawki
δεξιόν: ἀντικρὺ δὲ δι' ὤμου χάλκεον ἔγχος
Prawej, przeszła na wylot przez ramie dzida śpiżowa.
ἦλθεν: ὃ δ' ἐν κονίῃσι χαμαὶ πέσεν αἴγειρος ὣς
On zaś jakby topola na ziemię w proch się położył,
ἥ ῥά τ' ἐν εἱαμενῇ ἕλεος μεγάλοιο πεφύκει
Która w nizinie wielkiego bagniska gładko wyrosła,
λείη, ἀτάρ τέ οἱ ὄζοι ἐπ' ἀκροτάτῃ πεφύασι:
Aż do samego wierzchu gałązeczkami okryta;
τὴν μέν θ' ἁρματοπηγὸς ἀνὴρ αἴθωνι σιδήρῳ
Mąż budujący powózki ją później żelazem błyszczącem
ἐξέταμ', ὄφρα ἴτυν κάμψῃ περικαλλέϊ δίφρῳ:
Ściął, by ją nagiąć na sprychy do wytwornego siedzenia,
ἣ μέν τ' ἀζομένη κεῖται ποταμοῖο παρ' ὄχθας.
Ona zaś długo na brzegach strumyka by wyschła poleży.
τοῖον ἄρ' Ἀνθεμίδην Σιμοείσιον ἐξενάριξεν
Tak Simoeisa, syna Anthemia rynsztunku pozbawił
Αἴας διογενής: τοῦ δ' Ἄντιφος αἰολοθώρηξ
Ajas od boga zrodzony. Na niego Antyfos w ruchomej
Πριαμίδης καθ' ὅμιλον ἀκόντισεν ὀξέϊ δουρί.
Zbroi Priamid się zmierzył oszczepem, gdzie tłumy najgęstsze.
τοῦ μὲν ἅμαρθ', ὃ δὲ Λεῦκον Ὀδυσσέος ἐσθλὸν ἑταῖρον
Ale go chybił, zaś Leuka Odyssa druha zacnego,
βεβλήκει βουβῶνα, νέκυν ἑτέρωσ' ἐρύοντα:
W przyrodzenie ugodził, gdy trupa wyciągał na stronę;
ἤριπε δ' ἀμφ' αὐτῷ, νεκρὸς δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Wraz z nim runął na ziemię i trup mu z ręki wyleciał.
τοῦ δ' Ὀδυσεὺς μάλα θυμὸν ἀποκταμένοιο χολώθη,
Złością się w duszy zapalił Odyssej na zgon towarzysza;
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ,
W przednie się udał szeregi w świecącą miedź uzbrojony,
στῆ δὲ μάλ' ἐγγὺς ἰὼν καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
Zbliżył się jak najbardziej i gładkim rzucił oszczepem
ἀμφὶ ἓ παπτήνας: ὑπὸ δὲ Τρῶες κεκάδοντο
W koło się obejrzawszy. Trojanie w tył się. cofnęli
ἀνδρὸς ἀκοντίσσαντος: ὃ δ' οὐχ ἅλιον βέλος ἧκεν,
Przed rzucającym mężem. Na darmo nie puścił pocisku,
ἀλλ' υἱὸν Πριάμοιο νόθον βάλε Δημοκόωντα
Lecz bękarta Priama Demookonta ugodził,
ὅς οἱ Ἀβυδόθεν ἦλθε παρ' ἵππων ὠκειάων.
Który z Abydos był przybył od szybkobieżącej stadniny.
τόν ῥ' Ὀδυσεὺς ἑτάροιο χολωσάμενος βάλε δουρὶ
Rozżalony o druha Odyssej go dzidą ugodził,
κόρσην: ἣ δ' ἑτέροιο διὰ κροτάφοιο πέρησεν
W skronie, na drugą stronę przez czaszkę przeszyło śpiżowe
αἰχμὴ χαλκείη: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε,
Ostrze, a wtedy mu śmierć ciemnością oczy zasłoni.
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Runął z łoskotem, a broń i rynsztunek zabrzękły w około.
χώρησαν δ' ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ:
Pierwsi w szeregach poczęli się cofać i Hektor prześwietny;
Ἀργεῖοι δὲ μέγα ἴαχον, ἐρύσαντο δὲ νεκρούς,
Głośno Argeje krzyknęli poległych uprowadzając,
ἴθυσαν δὲ πολὺ προτέρω: νεμέσησε δ' Ἀπόλλων
Bardziej do przodu się jeszcze rzuciwszy. Rozgniewał się Fojbos
Περγάμου ἐκκατιδών, Τρώεσσι δὲ κέκλετ' ἀύ̈σας:
Na dół z Pergamu się patrząc i głośno zawoła na Trojan:
ὄρνυσθ' ἱππόδαμοι Τρῶες μηδ' εἴκετε χάρμης
"Naprzód witezie Trojańscy, nie ustępujcie Argejom
Ἀργείοις, ἐπεὶ οὔ σφι λίθος χρὼς οὐδὲ σίδηρος
Z pola, boć ani żelazem ni głazem ich skóra okryta,
χαλκὸν ἀνασχέσθαι ταμεσίχροα βαλλομένοισιν:
Aby ich bronić od śpiżu, co skórę w impecie przeszywa.
οὐ μὰν οὐδ' Ἀχιλεὺς Θέτιδος πάϊς ἠϋκόμοιο
Wszak nie walczy Achilles Thetydy syn pięknowłosej,
μάρναται, ἀλλ' ἐπὶ νηυσὶ χόλον θυμαλγέα πέσσει.
Ale się gryzie w okrętach gniewem co serce mu trawi."
ὣς φάτ' ἀπὸ πτόλιος δεινὸς θεός: αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Z miasta ich tak napominał bóg straszny; atoli Achajów
ὦρσε Διὸς θυγάτηρ κυδίστη Τριτογένεια
Córa Diosa pobudza przesławna Tritogeneia,
ἐρχομένη καθ' ὅμιλον, ὅθι μεθιέντας ἴδοιτο.
Krocząc między tłumami gdzie ujrzy nieskorych do walki.
ἔνθ' Ἀμαρυγκείδην Διώρεα μοῖρα πέδησε:
Tam przeznaczeniu ulega Diores Amarynkeides;
χερμαδίῳ γὰρ βλῆτο παρὰ σφυρὸν ὀκριόεντι
Ostrym albowiem kamieniem trafiono go w kostkę na prawej
κνήμην δεξιτερήν: βάλε δὲ Θρῃκῶν ἀγὸς ἀνδρῶν
Łydce, od rzutu męża co Thrakijczykami dowodził,
Πείρως Ἰμβρασίδης ὃς ἄρ' Αἰνόθεν εἰληλούθει.
Syna Imbrasa Peroa co z Ajnos wojsko prowadził.
ἀμφοτέρω δὲ τένοντε καὶ ὀστέα λᾶας ἀναιδὴς
Oba ściągacze i kości mu kamień srogi na miazgę
ἄχρις ἀπηλοίησεν: ὃ δ' ὕπτιος ἐν κονίῃσι
Skruszył, zaś on się wtedy na wznak na ziemię przewrócił;
κάππεσεν ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας
Ręce obydwie składając ku druhom lubym zwrócony,
θυμὸν ἀποπνείων: ὃ δ' ἐπέδραμεν ὅς ῥ' ἔβαλέν περ
Ducha wyzionął. Peiroos, co trafił ku niemu podskoczył,
Πείροος, οὖτα δὲ δουρὶ παρ' ὀμφαλόν: ἐκ δ' ἄρα πᾶσαι
Dzidą w brzuch go ugodził, aż jemu wszystkie jelita
χύντο χαμαὶ χολάδες, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Wypłynęły na ziemię, zaś oczy mu zaszły ciemnością.
τὸν δὲ Θόας Αἰτωλὸς ἀπεσσύμενον βάλε δουρὶ
Pierzchającego Etolczyk Thoas oszczepem dosięgnął
στέρνον ὑπὲρ μαζοῖο, πάγη δ' ἐν πνεύμονι χαλκός:
W piersi powyżej brodawki, utkwiło w płucach żelazo.
ἀγχίμολον δέ οἱ ἦλθε Θόας, ἐκ δ' ὄβριμον ἔγχος
Zbliżył się Thoas ku niemu i dzidę chwyciwszy donośną
ἐσπάσατο στέρνοιο, ἐρύσσατο δὲ ξίφος ὀξύ,
Z piersi ją wydarł a z pochwy dobywszy miecza ostrego,
τῷ ὅ γε γαστέρα τύψε μέσην, ἐκ δ' αἴνυτο θυμόν.
Ciął go po środku brzucha i tak pozbawił go życia.
τεύχεα δ' οὐκ ἀπέδυσε: περίστησαν γὰρ ἑταῖροι
Zbroi mu zaś nie odebrał, bo druhy stanęły dokoła
Θρήϊκες ἀκρόκομοι δολίχ' ἔγχεα χερσὶν ἔχοντες,
Thracy z wysoką czupryną, z tęgiemi w rękach dzidami;
οἵ ἑ μέγαν περ ἐόντα καὶ ἴφθιμον καὶ ἀγαυὸν
Oni go chociaż był mężnym, odważnym i dziarsko się trzymał
ὦσαν ἀπὸ σφείων: ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
Odepchnęli od swoich, aż przestraszony się cofnął.
ὣς τώ γ' ἐν κονίῃσι παρ' ἀλλήλοισι τετάσθην,
Oni tak obaj w kurzawę runęli blisko przy sobie,
ἤτοι ὃ μὲν Θρῃκῶν, ὃ δ' Ἐπειῶν χαλκοχιτώνων
Thraków jeden, a drugi Epejów miedzią okrytych
ἡγεμόνες: πολλοὶ δὲ περὶ κτείνοντο καὶ ἄλλοι.
Wodze naczelni, lecz wielu poległo prócz tego wokoło.
ἔνθά κεν οὐκέτι ἔργον ἀνὴρ ὀνόσαιτο μετελθών,
Wtedyby mąż coby nadszedł zapewne dzieła nie zganił,
ὅς τις ἔτ' ἄβλητος καὶ ἀνούτατος ὀξέϊ χαλκῷ
Gdyby nietknięty i srogiem żelazem nie ugodzony
δινεύοι κατὰ μέσσον, ἄγοι δέ ἑ Παλλὰς Ἀθήνη
Pobojowisko przebywał, a wiodła go Pallas Athene,
χειρὸς ἑλοῦσ', αὐτὰρ βελέων ἀπερύκοι ἐρωήν:
Wziąwszy za rękę i broniąc od rzutu mnogich pocisków.
πολλοὶ γὰρ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἤματι κείνῳ
Wielu albowiem Achajów i Trojan w ciągu dnia tęgo
πρηνέες ἐν κονίῃσι παρ' ἀλλήλοισι τέταντο.
Rozciągnięto przy sobie zwróconych twarzą ku ziemi.
ἔνθ' αὖ Τυδεί̈δῃ Διομήδεϊ Παλλὰς Ἀθήνη
Syna Tydeja Diomeda, natenczas Pallas Athene
δῶκε μένος καὶ θάρσος, ἵν' ἔκδηλος μετὰ πᾶσιν
Duchem i siłą natchnęła, by jaśniał pomiędzy wszystkiemi
Ἀργείοισι γένοιτο ἰδὲ κλέος ἐσθλὸν ἄροιτο:
Argejami a ztąd mu sława szlachetna urosła.
δαῖέ οἱ ἐκ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος ἀκάματον πῦρ
Z jego szyszaka i tarczy promienił ogień nie zgasły,
ἀστέρ' ὀπωρινῷ ἐναλίγκιον, ὅς τε μάλιστα
Blaskiem do gwiazdy z południa podobny, która najbardziej
λαμπρὸν παμφαίνῃσι λελουμένος ὠκεανοῖο:
Świeci jasnością gdy z fali się Oceanu podnosi.
τοῖόν οἱ πῦρ δαῖεν ἀπὸ κρατός τε καὶ ὤμων,
Takoż od głowy i ramion strzelała mu jasność dokoła;
ὦρσε δέ μιν κατὰ μέσσον ὅθι πλεῖστοι κλονέοντο.
Ruszył się raźnie do środka gdzie ciżba walczących największa.
ἦν δέ τις ἐν Τρώεσσι Δάρης ἀφνειὸς ἀμύμων
Między Trojany się Dares, bogaty i zacny znajdywał,
ἱρεὺς Ἡφαίστοιο: δύω δέ οἱ υἱέες ἤστην
Kapłan Hefaistosa, co miał przy sobie dwóch synów
Φηγεὺς Ἰδαῖός τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
Idajosa i Fega do każdej walki sposobnych.
τώ οἱ ἀποκρινθέντε ἐναντίω ὁρμηθήτην:
Oni z osobna od innych naprzeciw niemu ruszyli
τὼ μὲν ἀφ' ἵπποιιν, ὃ δ' ἀπὸ χθονὸς ὄρνυτο πεζός.
Stojąc na wozach, lecz on im pieszo czoło postawił.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες
Kiedy się nacierający na siebie wzajemnie zbliżyli,
Φηγεύς ῥα πρότερος προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος:
Pierwszy Fegej oszczepem cienistym rzucił na niego,
Τυδεί̈δεω δ' ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθ' ἀκωκὴ
Ale nad lewem ramieniem Tydejdy ostrze świsnęło
ἔγχεος, οὐδ' ἔβαλ' αὐτόν: ὃ δ' ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ
Włóczni; nie trafił go wcale; następnie żelazem wymierzył
Τυδεί̈δης: τοῦ δ' οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
Syn Tydeja; nadarmo nie puścił z ręki pocisku,
ἀλλ' ἔβαλε στῆθος μεταμάζιον, ὦσε δ' ἀφ' ἵππων.
Ale go w środek piersi ugodził i zrucił z powózki.
Ἰδαῖος δ' ἀπόρουσε λιπὼν περικαλλέα δίφρον,
Wtedy się schronił Idajos i piękne opuszcza siedzenie,
οὐδ' ἔτλη περιβῆναι ἀδελφειοῦ κταμένοιο:
Z braku odwagi, by stanąć w obronie brata co ginął;
οὐδὲ γὰρ οὐδέ κεν αὐτὸς ὑπέκφυγε κῆρα μέλαιναν,
Byłby zarówno i on przed Kierą, czarną nie uszedł,
ἀλλ' Ἥφαιστος ἔρυτο, σάωσε δὲ νυκτὶ καλύψας,
Gdyby Hefaistos nie pomógł i w mgle ukrywszy ratował,
ὡς δή οἱ μὴ πάγχυ γέρων ἀκαχήμενος εἴη.
Aby ze wszystkiem stary ciężkiemu nie uległ zmartwieniu.
ἵππους δ' ἐξελάσας μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
Wielkodusznego Tydeja syn wtedy zabrawszy powózkę
δῶκεν ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Druhom takową poruczył, by ją do okrętów odstawić.
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ἐπεὶ ἴδον υἷε Δάρητος
Duszy odważnej Trojanie gdy ujrzą synów Dareta,
τὸν μὲν ἀλευάμενον, τὸν δὲ κτάμενον παρ' ὄχεσφι,
Tego w ucieczce, tamtego jak leżał martwy przy wozie,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός: ἀτὰρ γλαυκῶπις Ἀθήνη
"Wszystkim się dusza wzburzyła, lecz sowiooka Athene
χειρὸς ἑλοῦσ' ἐπέεσσι προσηύδα θοῦρον Ἄρηα:
Wziąwszy za rękę namową pobudza srogiego Aresa:
Ἆρες Ἄρες βροτολοιγὲ μιαιφόνε τειχεσιπλῆτα
"Ares, Aresie morderco zbroczony, co mury wywracasz!
οὐκ ἂν δὴ Τρῶας μὲν ἐάσαιμεν καὶ Ἀχαιοὺς
Czyż nie wypada nam samych zostawić Achajów i Trojan
μάρνασθ', ὁπποτέροισι πατὴρ Ζεὺς κῦδος ὀρέξῃ,
W bitwie, na kogo też Zeus nasz ojciec zwycięztwo przechyli,
νῶϊ δὲ χαζώμεσθα, Διὸς δ' ἀλεώμεθα μῆνιν;
Nam zaś cofnąć się w tył unikając gniewu Diosa?"
ὣς εἰποῦσα μάχης ἐξήγαγε θοῦρον Ἄρηα:
Rzekła i wyprowadziła z potyczki srogiego Aresa,
τὸν μὲν ἔπειτα καθεῖσεν ἐπ' ἠϊόεντι Σκαμάνδρῳ,
Potem go zaś posadziła nad brzegiem wysokim Skamandra.
Τρῶας δ' ἔκλιναν Δαναοί: ἕλε δ' ἄνδρα ἕκαστος
Parli Achaje Trojan, i każden do męża się bierze
ἡγεμόνων: πρῶτος δὲ ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Z wodzów. Pierw Agamemnon narodów książe z powózki
ἀρχὸν Ἁλιζώνων Ὀδίον μέγαν ἔκβαλε δίφρου:
Alizonów dowódzcę wielkiego Odia wyrzucił;
πρώτῳ γὰρ στρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
Włócznią, go bowiem ugodził w plecy gdy ten się odwracał,
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσε,
W środek pomiędzy ramiona, przez piersi się ostrze dobyło.
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Gruchnął o ziemię aż zbroja zabrzękła na nim w upadku.
Ἰδομενεὺς δ' ἄρα Φαῖστον ἐνήρατο Μῄονος υἱὸν
Faista Idomen atoli, potomka Bora z Meonii,
Βώρου, ὃς ἐκ Τάρνης ἐριβώλακος εἰληλούθει.
Zabił, któren przybywał z Tarny o skibie szerokiej.
τὸν μὲν ἄρ' Ἰδομενεὺς δουρικλυτὸς ἔγχεϊ μακρῷ
Jego wyborny kopijnik Idomen oszczepem ogromnym,
νύξ' ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον:
Pchnął włażącego na wóz i w prawe ramie ugodził;
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, στυγερὸς δ' ἄρα μιν σκότος εἷλε.
Zwalił się z wozu i wtedy go cień śmiertelny ogarnął.
τὸν μὲν ἄρ' Ἰδομενῆος ἐσύλευον θεράποντες:
Zbroje mu szybko porwali druhowie Idomeneja.
υἱὸν δὲ Στροφίοιο Σκαμάνδριον αἵμονα θήρης
W łowach atoli biegłego Skamandria, Strofia potomka,
Ἀτρεί̈δης Μενέλαος ἕλ' ἔγχεϊ ὀξυόεντι
Wziął na kończystą dzidę, Atrejdes dzielny Menelaj,
ἐσθλὸν θηρητῆρα: δίδαξε γὰρ Ἄρτεμις αὐτὴ
Myśliwego dzielnego; uczyła go sama Artemis
βάλλειν ἄγρια πάντα, τά τε τρέφει οὔρεσιν ὕλη:
Łowów na zwierza każdego co w lasach górzystych się chowa.
ἀλλ' οὔ οἱ τότε γε χραῖσμ' Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
Ale Artemis ciesząca się łukiem go nie ochroniła,
οὐδὲ ἑκηβολίαι ᾗσιν τὸ πρίν γε κέκαστο:
Ani też celne pociski, któremi się dawniej odznaczał;
ἀλλά μιν Ἀτρεί̈δης δουρικλειτὸς Μενέλαος
Owszem kopijnik wyborny Atreusa syn Menelaoa,
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μετάφρενον οὔτασε δουρὶ
Pierzchającego z miejsca ugodził w plecy oszczepem,
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν,
W środek pomiędzy ramiona, piersiami się ostrze dobyło.
ἤριπε δὲ πρηνής, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Gruchnął o ziemię aż zbroja zabrzękła na nim gdy padał.
Μηριόνης δὲ Φέρεκλον ἐνήρατο, τέκτονος υἱὸν
Syna Ferekla Tektona Merionej życia pozbawił,
Ἁρμονίδεω, ὃς χερσὶν ἐπίστατο δαίδαλα πάντα
Armonidy, co każdy kunsztowny wyrób rękoma
τεύχειν: ἔξοχα γάρ μιν ἐφίλατο Παλλὰς Ἀθήνη:
Wykonywał. Lubiła go bardzo Pallas Athene,
ὃς καὶ Ἀλεξάνδρῳ τεκτήνατο νῆας ἐί̈σας
On też Alexandrowi okręty gładkie wycinał,
ἀρχεκάκους, αἳ πᾶσι κακὸν Τρώεσσι γένοντο
Złego wszelkiego początek, bo zgubę Trojanom przyniosły,
οἷ τ' αὐτῷ, ἐπεὶ οὔ τι θεῶν ἐκ θέσφατα ᾔδη.
Jakoż i jemu gdyż boskich wyroków poznać nie umiał.
τὸν μὲν Μηριόνης ὅτε δὴ κατέμαρπτε διώκων
Jego Merion gdy w szybkiej pogoni nareszcie dosięgnął,
βεβλήκει γλουτὸν κατὰ δεξιόν: ἣ δὲ διαπρὸ
W prawą pchnął go pachwinę a dzida przeszyła na wylot
ἀντικρὺ κατὰ κύστιν ὑπ' ὀστέον ἤλυθ' ἀκωκή:
Pęcherz i tuż nad krokiem pod kością na wierzch się dobyła.
γνὺξ δ' ἔριπ' οἰμώξας, θάνατος δέ μιν ἀμφεκάλυψε.
Z jękiem padł na kolana, śmiertelna go ciemność ogarnie.
Πήδαιον δ' ἄρ' ἔπεφνε Μέγης Ἀντήνορος υἱὸν
Antenora potomka Pedaja, Meges pokonał;
ὅς ῥα νόθος μὲν ἔην, πύκα δ' ἔτρεφε δῖα Θεανὼ
Był on bękartem, lecz boska Theano go dobrze chowała,
ἶσα φίλοισι τέκεσσι χαριζομένη πόσεϊ ᾧ.
Równo z dziećmi drogiemi, by małżonkowi dogodzić.
τὸν μὲν Φυλεί̈δης δουρὶ κλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
Jego wyborny kopijnik Fylojdes blisko podchodząc,
βεβλήκει κεφαλῆς κατὰ ἰνίον ὀξέϊ δουρί:
Srogim oszczepem ugodził pod głowę w karku zagięcie;
ἀντικρὺ δ' ἀν' ὀδόντας ὑπὸ γλῶσσαν τάμε χαλκός:
Przeszło zębami żelazo i język mu spodem ucięło.
ἤριπε δ' ἐν κονίῃ, ψυχρὸν δ' ἕλε χαλκὸν ὀδοῦσιν.
Runął w kurzawę i mroźne żelazo rękami uchwycił.
Εὐρύπυλος δ' Εὐαιμονίδης Ὑψήνορα δῖον
Hypsenora boskiego Ewajmonides Erypil,
υἱὸν ὑπερθύμου Δολοπίονος, ὅς ῥα Σκαμάνδρου
Dolopidę hardego zaczepił, któren Skamandra
ἀρητὴρ ἐτέτυκτο, θεὸς δ' ὣς τίετο δήμῳ,
Był kapłanem wybranym, i bosko czczony od ludu;
τὸν μὲν ἄρ' Εὐρύπυλος, Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός,
Jego tedy Erypil, syn Ewajmona przesławny,
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μεταδρομάδην ἔλασ' ὦμον
Przodem uciekającego dogonił i w ramie trafiwszy,
φασγάνῳ ἀί̈ξας, ἀπὸ δ' ἔξεσε χεῖρα βαρεῖαν:
Jednym zamachem szabli mu dzielną obciął prawicę.
αἱματόεσσα δὲ χεὶρ πεδίῳ πέσε: τὸν δὲ κατ' ὄσσε
Ręka zbroczona na ziemię upadła, zaś oczy oboje
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Purpurowa zajęła śmierć i Mojra przemożna.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην:
Ciężko się tak ucierali w pośrodku bitwy okrutnej.
Τυδεί̈δην δ' οὐκ ἂν γνοίης ποτέροισι μετείη
Poznać atoli niemożna do których Tydejda należał,
ἠὲ μετὰ Τρώεσσιν ὁμιλέοι ἦ μετ' Ἀχαιοῖς.
Czyli się w mięszał w Achajskie, albo też w Trojan szeregi.
θῦνε γὰρ ἂμ πεδίον ποταμῷ πλήθοντι ἐοικὼς
Rzucał się bowiem w równinie podobny do rzeki "wezbranej
χειμάρρῳ, ὅς τ' ὦκα ῥέων ἐκέδασσε γεφύρας:
Wody śnieżnemi, co w bystrym przebiegu tamy rozrywa;
τὸν δ' οὔτ' ἄρ τε γέφυραι ἐεργμέναι ἰσχανόωσιν,
Dłużej utrzymać nie mogą zapory co bieg jej ścieśniają,
οὔτ' ἄρα ἕρκεα ἴσχει ἀλωάων ἐριθηλέων
Ani wstrzymają zagrody od sadów bujno zarosłych
ἐλθόντ' ἐξαπίνης ὅτ' ἐπιβρίσῃ Διὸς ὄμβρος:
W nagłym pochodzie, gdy Zeusa ulewa lunie na ziemię;
πολλὰ δ' ὑπ' αὐτοῦ ἔργα κατήριπε κάλ' αἰζηῶν:
Wiele zaś pracy młodzieży w szalonym pędzie pustoszy;
ὣς ὑπὸ Τυδεί̈δῃ πυκιναὶ κλονέοντο φάλαγγες
Tak i pod ręką Tydejdy waliły się gęste szeregi
Τρώων, οὐδ' ἄρα μιν μίμνον πολέες περ ἐόντες.
Trojan co placu dotrzymać nie mogli choć byli tak liczni.
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱὸς
Ledwo go syn Lykaona waleczny w tłumie rozpoznał,
θύνοντ' ἂμ πεδίον πρὸ ἕθεν κλονέοντα φάλαγγας,
Gdy po równinie się miotał i hufce przed sobą rozbijał,
αἶψ' ἐπὶ Τυδεί̈δῃ ἐτιταίνετο καμπύλα τόξα,
Zaraz przeciwko Tydejdzie łuk obłączasty skierował;
καὶ βάλ' ἐπαί̈σσοντα τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον
Trafił nacierającego i w prawe go ramie ugodził,
θώρηκος γύαλον: διὰ δ' ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός,
W samo złożenie pancerza; świsnęła strzała złowroga
ἀντικρὺ δὲ διέσχε, παλάσσετο δ' αἵματι θώρηξ.
I na wylot przeszyła aż krew na zbroję trysnęła.
τῷ δ' ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός:
Na to zawołał donośnie syn Lykaona waleczny:
ὄρνυσθε Τρῶες μεγάθυμοι κέντορες ἵππων:
"Naprzód o dzielni Trojanie co konia ostrogą spinacie,
βέβληται γὰρ ἄριστος Ἀχαιῶν, οὐδέ ἕ φημι
Najdzielniejszy albowiem z Achajów jest ranny, nie sądzę,
δήθ' ἀνσχήσεσθαι κρατερὸν βέλος, εἰ ἐτεόν με
Żeby na długo wytrzymał groźnego pocisku, jeżeli
ὦρσεν ἄναξ Διὸς υἱὸς ἀπορνύμενον Λυκίηθεν.
Prawda, że tu mnie z Lykii sprowadził syn możny Diosa. "
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος: τὸν δ' οὐ βέλος ὠκὺ δάμασσεν,
Chełpił się tak; lecz strzała polotna tamtego nie zmogła,
ἀλλ' ἀναχωρήσας πρόσθ' ἵπποιιν καὶ ὄχεσφιν
Ale się zwrócił i wprost rumaków i wozu stanąwszy,
ἔστη, καὶ Σθένελον προσέφη Καπανήϊον υἱόν:
Rzeknie pospiesznie te słowa do syna Kapana Sthenela:
ὄρσο πέπον Καπανηϊάδη, καταβήσεο δίφρου,
"Drogi mój Kapanejadzie, powstań i wyskocz z powózki,
ὄφρά μοι ἐξ ὤμοιο ἐρύσσῃς πικρὸν ὀϊστόν.
Abyś mi gorżką strzałę z ramienia wyciągnąć potrafił. "
ὣς ἄρ' ἔφη, Σθένελος δὲ καθ' ἵππων ἆλτο χαμᾶζε,
Tak powiedział; Sthenelos wyskoczył z wozu na ziemię,
πὰρ δὲ στὰς βέλος ὠκὺ διαμπερὲς ἐξέρυσ' ὤμου:
Przy nim stanął i strzałę co ramię przeszyła wyciągnął;
αἷμα δ' ἀνηκόντιζε διὰ στρεπτοῖο χιτῶνος.
Krew buchnęła z pod zbroi misternie z łuski plecionej.
δὴ τότ' ἔπειτ' ἠρᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Wtedy błagając przemawia Diomed o głosie donośnym:
κλῦθί μευ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
"Słuchaj mnie egidodzierżcy Diosa córo przemożna!
εἴ ποτέ μοι καὶ πατρὶ φίλα φρονέουσα παρέστης
Jeśliś kiedy, czy ojcu, czy mnie pomagała życzliwie
δηί̈ῳ ἐν πολέμῳ, νῦν αὖτ' ἐμὲ φῖλαι Ἀθήνη:
W bitwie okrutnej, to dzisiaj bądź znowu życzliwą Atheno;
δὸς δέ τέ μ' ἄνδρα ἑλεῖν καὶ ἐς ὁρμὴν ἔγχεος ἐλθεῖν
Daj mi ugodzić wojaka, i trafić go moim oszczepem,
ὅς μ' ἔβαλε φθάμενος καὶ ἐπεύχεται, οὐδέ μέ φησι
Który mnie rzutem uprzedził i teraz chełpi się mówiąc,
δηρὸν ἔτ' ὄψεσθαι λαμπρὸν φάος ἠελίοιο.
Jako już dłużej oglądać światłości słonecznej nie będę."
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος: τοῦ δ' ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη,
Tak błagając się modlił; słyszała go Pallas Athene,
γυῖα δ' ἔθηκεν ἐλαφρά, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν:
Członki mu lekkie uczyni i nogi i ręce od góry;
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Potem zaś blisko stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:
θαρσῶν νῦν Διόμηδες ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι:
"Miej odwagę Diomedzie do walki przeciwko Trojanom;
ἐν γάρ τοι στήθεσσι μένος πατρώϊον ἧκα
Wlałam ci bowiem do serca ojcowskie, nieustraszone
ἄτρομον, οἷον ἔχεσκε σακέσπαλος ἱππότα Τυδεύς:
Męztwo, jak było Tydeja witezia co tarczą potrząsał.
ἀχλὺν δ' αὖ τοι ἀπ' ὀφθαλμῶν ἕλον ἣ πρὶν ἐπῆεν,
Z oczów ci zdjęłam powłokę, co przedtem na nich zawisła,
ὄφρ' εὖ γιγνώσκῃς ἠμὲν θεὸν ἠδὲ καὶ ἄνδρα.
Abyś dobrze rozpoznał pomiędzy bogiem a mężem.
τὼ νῦν αἴ κε θεὸς πειρώμενος ἐνθάδ' ἵκηται
Gdyby zaś któren z bogów się zjawił by z tobą się mierzyć,
μή τι σύ γ' ἀθανάτοισι θεοῖς ἀντικρὺ μάχεσθαι
Tedy z bogami wiecznemi do walki się nie waż wystąpić,
τοῖς ἄλλοις: ἀτὰρ εἴ κε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
Z żadnym; jeżeliby zaś Afrodyte córa Diosa
ἔλθῃσ' ἐς πόλεμον, τήν γ' οὐτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
Przyszła do walki, natenczas podraśnij ją ostrem żelazem."
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπέβη γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Tak powiedziawszy odeszła niebieskooka Athene.
Τυδεί̈δης δ' ἐξαῦτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη
Zaś Tydejda ponownie do pierwszych się wmięszał szeregów;
καὶ πρίν περ θυμῷ μεμαὼς Τρώεσσι μάχεσθαι:
Jeśli już przedtem się w sercu zapalał by walczyć z Trojany,
δὴ τότε μιν τρὶς τόσσον ἕλεν μένος ὥς τε λέοντα
To mu nateraz potrójnie odwagi przybyło, podobnie,
ὅν ῥά τε ποιμὴν ἀγρῷ ἐπ' εἰροπόκοις ὀί̈εσσι
Jak ten lew co go pasterz, pilnując owiec wełnistych
χραύσῃ μέν τ' αὐλῆς ὑπεράλμενον οὐδὲ δαμάσσῃ:
Zranił, gdy tenże przeskoczył zagrodę, lecz zabić nie zdołał;
τοῦ μέν τε σθένος ὦρσεν, ἔπειτα δέ τ' οὐ προσαμύνει,
Siłę w nim owszem rozbudził i później już trzody nie bronił,
ἀλλὰ κατὰ σταθμοὺς δύεται, τὰ δ' ἐρῆμα φοβεῖται:
Tylko się ukrył w oborze, owieczki samopas pierzchają,
αἳ μέν τ' ἀγχιστῖναι ἐπ' ἀλλήλῃσι κέχυνται,
Póki ściśnięte przy sobie nie legły wszystkie zabite,
αὐτὰρ ὃ ἐμμεμαὼς βαθέης ἐξάλλεται αὐλῆς:
Rozjuszony zaś tamten z głębokiej wyskoczył zagrody;
ὣς μεμαὼς Τρώεσσι μίγη κρατερὸς Διομήδης.
Z takim zapałem się rzucił na Trojan silny Diomed.
ἔνθ' ἕλεν Ἀστύνοον καὶ Ὑπείρονα ποιμένα λαῶν,
Tam Astynoja porywa i wedza narodów Hypeira;
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο βαλὼν χαλκήρεϊ δουρί,
Tu śpiżokutym oszczepem ugodził jednego w brodawkę,
τὸν δ' ἕτερον ξίφεϊ μεγάλῳ κληῖ̈δα παρ' ὦμον
Mieczem ogromnym drugiego w obojczyk ciął przy ramieniu,
πλῆξ', ἀπὸ δ' αὐχένος ὦμον ἐέργαθεν ἠδ' ἀπὸ νώτου.
Tak że rozplatał ramię od karku i na dół przez plecy.
τοὺς μὲν ἔασ', ὃ δ' Ἄβαντα μετῴχετο καὶ Πολύειδον
Tych opuściwszy dogonił Abanta i Polyejda,
υἱέας Εὐρυδάμαντος ὀνειροπόλοιο γέροντος:
Eurydamanta synów staruszka co sny wypowiadał;
τοῖς οὐκ ἐρχομένοις ὃ γέρων ἐκρίνατ' ὀνείρους,
Nie wytłómaczył im stary ich snów gdy szli na wyprawę,
ἀλλά σφεας κρατερὸς Διομήδης ἐξενάριξε:
Obu ich bowiem przemożny Diomed rynsztunku pozbawił.
βῆ δὲ μετὰ Ξάνθόν τε Θόωνά τε Φαίνοπος υἷε
Potem Thoona i Xantha, Fainopa synów zaczepił;
ἄμφω τηλυγέτω: ὃ δὲ τείρετο γήραϊ λυγρῷ,
Obaj się późno rodzili, on smutną zużyty starością,
υἱὸν δ' οὐ τέκετ' ἄλλον ἐπὶ κτεάτεσσι λιπέσθαι.
Syna innego nie spłodził by mienie przy nim zostawić.
ἔνθ' ὅ γε τοὺς ἐνάριζε, φίλον δ' ἐξαίνυτο θυμὸν
Tamże ich w boju pokonał i życie drogie odebrał
ἀμφοτέρω, πατέρι δὲ γόον καὶ κήδεα λυγρὰ
Obum Diomed, zaś ojcu zostawił żałobę i smutek,
λεῖπ', ἐπεὶ οὐ ζώοντε μάχης ἐκνοστήσαντε
Już ich bowiem żyjących nie przyjął z powrotem po wojnie,
δέξατο: χηρωσταὶ δὲ διὰ κτῆσιν δατέοντο.
Boczni zaś krewni majątek pomiędzy sobą rozdzielą.
ἔνθ' υἷας Πριάμοιο δύω λάβε Δαρδανίδαο
Tamże pochwycił dwóch synów Priama Dardanidesa,
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας Ἐχέμμονά τε Χρομίον τε.
Echemona i Chromia, siedzących w jednej powózce;
ὡς δὲ λέων ἐν βουσὶ θορὼν ἐξ αὐχένα ἄξῃ
Równie jak lew co się rzuci pomiędzy bydło i skręci
πόρτιος ἠὲ βοὸς ξύλοχον κάτα βοσκομενάων,
Kark jałówce lub cielcu, gdy w gęstych się pasą zagajach;
ὣς τοὺς ἀμφοτέρους ἐξ ἵππων Τυδέος υἱὸς
Tak ich obydwóch wyrzucił z powózki Tydeja potomek,
βῆσε κακῶς ἀέκοντας, ἔπειτα δὲ τεύχε' ἐσύλα:
Srogo i przeciw ich woli a potem ich obdarł ze zbroi;
ἵππους δ' οἷς ἑτάροισι δίδου μετὰ νῆας ἐλαύνειν.
Konie zaś druhom powierzył, by pędzić takowe ku nawom.
τὸν δ' ἴδεν Αἰνείας ἀλαπάζοντα στίχας ἀνδρῶν,
Jego ujrzawszy Aeneasz gdy łamał mężów szeregi,
βῆ δ' ἴμεν ἄν τε μάχην καὶ ἀνὰ κλόνον ἐγχειάων
Ku walczącym się udał gdzie dzidy sterczały najgęściej,
Πάνδαρον ἀντίθεον διζήμενος εἴ που ἐφεύροι:
Siedząc za boskim Pandarem czy jegoby gdzie nie wypatrzył.
εὗρε Λυκάονος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε,
Lykaonidę dzielnego nieskazitelnego wyszukał;
στῆ δὲ πρόσθ' αὐτοῖο ἔπος τέ μιν ἀντίον ηὔδα:
Tuż koło niego stanąwszy odezwie się z mową do niego:
Πάνδαρε ποῦ τοι τόξον ἰδὲ πτερόεντες ὀϊστοὶ
"Gdzież twój łuk Pandarze i strzały pierzaste, gdzie sława?
καὶ κλέος; ᾧ οὔ τίς τοι ἐρίζεται ἐνθάδε γ' ἀνήρ,
Z którą się nikt nie zmierzy z tutejszych mężów, a w Lykii
οὐδέ τις ἐν Λυκίῃ σέο γ' εὔχεται εἶναι ἀμείνων.
Nie ma nikogo co może się chwalić że lepszym od ciebie.
ἀλλ' ἄγε τῷδ' ἔφες ἀνδρὶ βέλος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
Ręce do Zeusa podnosząc, bierz na cel tego tu męza,
ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε
Któren tak miota się srogo i wiele już złego Trojanom
Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατ' ἔλυσεν:
Zdziałał, bo mężów niemało szlachetnych o zgubę przyprawił;
εἰ μή τις θεός ἐστι κοτεσσάμενος Τρώεσσιν
Byle to nie Bóg jaki co na nas Trojan się sierdzi,
ἱρῶν μηνίσας: χαλεπὴ δὲ θεοῦ ἔπι μῆνις.
Gniewny z powodu ofiary; a ciężko się znosi gniew boski."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός:
Rzeknie mu na to w odpowiedź prześwietny syn Lykaona:
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε χαλκοχιτώνων
"Trojan śpiżem okutych Eneju rajco szlachetny!
Τυδεί̈δῃ μιν ἔγωγε δαί̈φρονι πάντα ἐί̈σκω,
Walecznemu Tydejdzie bym jego zupełnie porównał,
ἀσπίδι γιγνώσκων αὐλώπιδί τε τρυφαλείῃ,
Z tarczy to widzę i z roga długiego na hełmie poznaje,
ἵππους τ' εἰσορόων: σάφα δ' οὐκ οἶδ' εἰ θεός ἐστιν.
Jakoż i patrząc na wóz; lecz bogiemli jest dobrze nie wiem.
εἰ δ' ὅ γ' ἀνὴρ ὅν φημι δαί̈φρων Τυδέος υἱὸς
Jeśli o którym ja mówię jest synem Tydeja walecznym,
οὐχ ὅ γ' ἄνευθε θεοῦ τάδε μαίνεται, ἀλλά τις ἄγχι
Nie dokazywałby tak bez boga, lecz pewno w pobliżu
ἕστηκ' ἀθανάτων νεφέλῃ εἰλυμένος ὤμους,
Stoi kto przy nim z niebian, od ramion w obłoki okryty,
ὃς τούτου βέλος ὠκὺ κιχήμενον ἔτραπεν ἄλλῃ.
Któren strzałę ku niemu pędzącą gdzieindziej skierował.
ἤδη γάρ οἱ ἐφῆκα βέλος, καί μιν βάλον ὦμον
Strzałę już bowiem na niego puściłem i w ramie trafiłem
δεξιὸν ἀντικρὺ διὰ θώρηκος γυάλοιο:
Prawe, i miejsce na wylot przeszyłem gdzie pancerz się składa,
καί μιν ἔγωγ' ἐφάμην Ἀϊδωνῆϊ προϊάψειν,
Sądząc, że jużem go wreszcie do Ajdoneja wyprawił.
ἔμπης δ' οὐκ ἐδάμασσα: θεός νύ τίς ἐστι κοτήεις.
Nie pokonałem go jednak; zapewne się z bogów kto gniewa.
ἵπποι δ' οὐ παρέασι καὶ ἅρματα τῶν κ' ἐπιβαίην:
Teraz już nie mam przy sobie rumaków i wozu do jazdy;
ἀλλά που ἐν μεγάροισι Λυκάονος ἕνδεκα δίφροι
W Lykaonowych pałacach mam jedenaście powózek,
καλοὶ πρωτοπαγεῖς νεοτευχέες: ἀμφὶ δὲ πέπλοι
Pięknych nowo zrobionych i kobiercami do koła
πέπτανται: παρὰ δέ σφιν ἑκάστῳ δίζυγες ἵπποι
Obwieszonych, przy każdej dobranych para rumaków
ἑστᾶσι κρῖ λευκὸν ἐρεπτόμενοι καὶ ὀλύρας.
Stoi, do syta jedzących bielutki jęczmień i owies.
ἦ μέν μοι μάλα πολλὰ γέρων αἰχμητὰ Λυκάων
Radził mi wprawdzie usilnie kopijnik stary Lykaon,
ἐρχομένῳ ἐπέτελλε δόμοις ἔνι ποιητοῖσιν:
Gdym się jeszcze do drogi gotował w bogatem domostwie,
ἵπποισίν μ' ἐκέλευε καὶ ἅρμασιν ἐμβεβαῶτα
I napominał bym wszedłszy na wóz i końmi kierując,
ἀρχεύειν Τρώεσσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας:
Mieżnie dowodził Trojanom na ciężkie prowadząc potyczki;
ἀλλ' ἐγὼ οὐ πιθόμην: ἦ τ' ἂν πολὺ κέρδιον ἦεν:
Alem go nie chciał usłuchać — o ileby lepiej się stało —
ἵππων φειδόμενος, μή μοι δευοίατο φορβῆς
Bacząc na konie, ażeby im czasem obroku nie brakło,
ἀνδρῶν εἰλομένων εἰωθότες ἔδμεναι ἄδην.
Gdyby nas otoczyli, gdyż one przywykłe do strawy;
ὣς λίπον, αὐτὰρ πεζὸς ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα
Tak je pozostawiwszy piechotą przybyłem do Ilion,
τόξοισιν πίσυνος: τὰ δέ μ' οὐκ ἄρ' ἔμελλον ὀνήσειν.
Ufny w me strzały, lecz ono nie miały mi przynieść korzyści.
ἤδη γὰρ δοιοῖσιν ἀριστήεσσιν ἐφῆκα
Strzały już bowiem puściłem na dwóch najlepszych wojaków,
Τυδεί̈δῃ τε καὶ Ἀτρεί̈δῃ, ἐκ δ' ἀμφοτέροιιν
Raz na Tydejdę a potem na syna Atreja i obum
ἀτρεκὲς αἷμ' ἔσσευα βαλών, ἤγειρα δὲ μᾶλλον.
Krwi upuściłem z pewnością, lecz jeszczem ich więcej rozjuszył.
τώ ῥα κακῇ αἴσῃ ἀπὸ πασσάλου ἀγκύλα τόξα
Pod złą wróżbą naprawdę z wieszadła łuki okrągłe
ἤματι τῷ ἑλόμην ὅτε Ἴλιον εἰς ἐρατεινὴν
Zdjąłem, w dniu onym kiedy w uroczą Ilionę wyprawą
ἡγεόμην Τρώεσσι φέρων χάριν Ἕκτορι δίῳ.
Szedłem z Trojany, jedynie na prośby Hektora boskiego.
εἰ δέ κε νοστήσω καὶ ἐσόψομαι ὀφθαλμοῖσι
Jeśli zaś kiedy powrócę i jeszcze oglądać oczyma
πατρίδ' ἐμὴν ἄλοχόν τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,
Będę ojczyznę, małżonkę i dom budowany wspaniale,
αὐτίκ' ἔπειτ' ἀπ' ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φὼς
Niechże mi zaraz kto obcy z ramienia głowę odetnie,
εἰ μὴ ἐγὼ τάδε τόξα φαεινῷ ἐν πυρὶ θείην
Jeśli ja tego tu łuku nie rzucę w ognia płomienie,
χερσὶ διακλάσσας: ἀνεμώλια γάρ μοι ὀπηδεῖ.
Ręką go pokruszywszy, bo wodzę go z sobą napróżno."
τὸν δ' αὖτ' Αἰνείας Τρώων ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Aeneasz Trojan dowódzca:
μὴ δ' οὕτως ἀγόρευε: πάρος δ' οὐκ ἔσσεται ἄλλως,
"Nie mówże tak, albowiem to wszystko nie będzie inaczej,
πρίν γ' ἐπὶ νὼ τῷδ' ἀνδρὶ σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
Zanim z wozami i końmi przeciwko mężowi onemu
ἀντιβίην ἐλθόντε σὺν ἔντεσι πειρηθῆναι.
Nie staniemy, by z nim się na ostro bronią rozprawić.
ἀλλ' ἄγ' ἐμῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, ὄφρα ἴδηαι
Wsiadajże teraz na moją powózkę ażebyś obaczy!,
οἷοι Τρώϊοι ἵπποι ἐπιστάμενοι πεδίοιο
Jakie są Trosa rumaki, wprawiono by pośród równiny
κραιπνὰ μάλ' ἔνθα καὶ ἔνθα διωκέμεν ἠδὲ φέβεσθαι:
Tutaj lub owdzie doganiać najprędzej, albo się zwracać.
τὼ καὶ νῶϊ πόλιν δὲ σαώσετον, εἴ περ ἂν αὖτε
One do miasta ucieczkę ułatwią, jeżeliby znowu
Ζεὺς ἐπὶ Τυδεί̈δῃ Διομήδεϊ κῦδος ὀρέξῃ.
Zeus Diomedzie, synowi Tydeja sławy użyczył.
ἀλλ' ἄγε νῦν μάστιγα καὶ ἡνία σιγαλόεντα
Teraz atoli do ręki ozdobne lejce i batóg,
δέξαι, ἐγὼ δ' ἵππων ἀποβήσομαι ὄφρα μάχωμαι:
Chwytaj, na wóz ja wsiądę ażebym do walki był gotów,
ἠὲ σὺ τόνδε δέδεξο, μελήσουσιν δ' ἐμοὶ ἵπποι.
Albo na niego nacieraj, o koniach ja będę pamiętał."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός:
Rzeknie mu na to w odpowiedź waleczny syn Lykaona:
Αἰνεία σὺ μὲν αὐτὸς ἔχ' ἡνία καὶ τεὼ ἵππω:
"Aenoaszu ty sam pokieruj licami i końmi;
μᾶλλον ὑφ' ἡνιόχῳ εἰωθότι καμπύλον ἅρμα
Lepiej pod ręką zwykłego woźnicy z wygiętą powózką
οἴσετον, εἴ περ ἂν αὖτε φεβώμεθα Τυδέος υἱόν:
Pójdą, jeżeli nam przyjdzie uciekać przed synem Tydeja;
μὴ τὼ μὲν δείσαντε ματήσετον, οὐδ' ἐθέλητον
Żeby się zaś nie zacięły spłoszone i potem nie chciały
ἐκφερέμεν πολέμοιο τεὸν φθόγγον ποθέοντε,
Z bitwy nas wyprowadzić wołania twojego czekając,
νῶϊ δ' ἐπαί̈ξας μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
Wtedy by wielkodusznego Tydeja syn uderzywszy,
αὐτώ τε κτείνῃ καὶ ἐλάσσῃ μώνυχας ἵππους.
Nas pozabijał a konie o lekkich kopytach zagarnął.
ἀλλὰ σύ γ' αὐτὸς ἔλαυνε τέ' ἅρματα καὶ τεὼ ἵππω,
Twoim więc wozem ty sam pokieruj i twemi rumaki,
τὸν δὲ δ' ἐγὼν ἐπιόντα δεδέξομαι ὀξέϊ δουρί.
Ja zaś nacierającego przywitam ostrym oszczepem."
ὣς ἄρα φωνήσαντες ἐς ἅρματα ποικίλα βάντες
Tak pomówiwszy ze sobą na wóz ozdobny wyskoczą,
ἐμμεμαῶτ' ἐπὶ Τυδεί̈δῃ ἔχον ὠκέας ἵππους.
Bystre rumaki z zapałem na syna Tydoja kierując.
τοὺς δὲ ἴδε Σθένελος Καπανήϊος ἀγλαὸς υἱός,
Widząc ich wtedy Sthonelos przesławny syn Kapaneja,
αἶψα δὲ Τυδεί̈δην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Szybko do syna Tydeja w skrzydlate odezwie się słowa:
Τυδεί̈δη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ,
"Synu Tydeja Diomedzie najbardziej w duszy mi luby,
ἄνδρ' ὁρόω κρατερὼ ἐπὶ σοὶ μεμαῶτε μάχεσθαι
Widzę dwóch dzielnych mężów na ciebie idących do walki,
ἶν' ἀπέλεθρον ἔχοντας: ὃ μὲν τόξων ἐὺ̈ εἰδὼς
Siłę niezmierną mających. Z nich jeden łucznictwa świadomy,
Πάνδαρος, υἱὸς δ' αὖτε Λυκάονος εὔχεται εἶναι:
Pandar, któren się szczyci być Lykaona potomkiem,
Αἰνείας δ' υἱὸς μὲν ἀμύμονος Ἀγχίσαο
Drugim Aeneasz, potomek hardego w duszy Anchiza,
εὔχεται ἐκγεγάμεν, μήτηρ δέ οἵ ἐστ' Ἀφροδίτη.
Szczyci się tem pochodzeniem, a matką mu jest Afrodyta.
ἀλλ' ἄγε δὴ χαζώμεθ' ἐφ' ἵππων, μηδέ μοι οὕτω
Teraz atoli się z wozem cofnijmy i więcej się tutaj
θῦνε διὰ προμάχων, μή πως φίλον ἦτορ ὀλέσσῃς.
Nie wystawiaj na przedzie, byś życia drogiego nie stracił."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Rzeknie ponuro spojrzawszy mu na to silny Diomed:
μή τι φόβον δ' ἀγόρευ', ἐπεὶ οὐδὲ σὲ πεισέμεν οἴω.
"Nie radź ucieczki, bo pewno do tego nakłonić nie zdołasz;
οὐ γάρ μοι γενναῖον ἀλυσκάζοντι μάχεσθαι
Nie mam ja tego zwyczaju cofając się walkę odbywać,
οὐδὲ καταπτώσσειν: ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν:
Ani tez tracić odwagę; zupełnie się czuję na siłach.
ὀκνείω δ' ἵππων ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ καὶ αὔτως
Wsiadać na wóz mi się nie chce i owszem tak jak tu jestem
ἀντίον εἶμ' αὐτῶν: τρεῖν μ' οὐκ ἐᾷ Παλλὰς Ἀθήνη.
Walkę im wydam; od strachu obroni mnie Pallas Athene.
τούτω δ' οὐ πάλιν αὖτις ἀποίσετον ὠκέες ἵπποι
Już nie powiozą ich. więcej napowrót szybkie rumaki
ἄμφω ἀφ' ἡμείων, εἴ γ' οὖν ἕτερός γε φύγῃσιν.
Obu z rąk naszych, chociażby i jeden umknąć potrafił.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:
Lecz co innego ci powiem i dobrze to chowaj w pamięci;
αἴ κέν μοι πολύβουλος Ἀθήνη κῦδος ὀρέξῃ
Jeśli raj czyni Athene i teraz mi sławy użyczy,
ἀμφοτέρω κτεῖναι, σὺ δὲ τούσδε μὲν ὠκέας ἵππους
Żebym ich obu pokonał, natenczas bystre rumaki
αὐτοῦ ἐρυκακέειν ἐξ ἄντυγος ἡνία τείνας,
Tutaj zatrzymaj związawszy lejce na brzegu siedzenia,
Αἰνείαο δ' ἐπαί̈ξαι μεμνημένος ἵππων,
I pamiętaj narazie pochwycić konie Eneja,
ἐκ δ' ἐλάσαι Τρώων μετ' ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Żebyś od hufców Trojańskich je pędził ku zbrojnym Achajom.
τῆς γάρ τοι γενεῆς ἧς Τρωί̈ περ εὐρύοπα Ζεὺς
Z tego bo stada pochodzą, co Zeus daleko widzący,
δῶχ' υἷος ποινὴν Γανυμήδεος, οὕνεκ' ἄριστοι
Za Granymeda w nagrodę darował Trosowi, naprawdę
ἵππων ὅσσοι ἔασιν ὑπ' ἠῶ τ' ἠέλιόν τε,
Są to najlepsze rumaki pod słońcem i piękną jutrzenką.
τῆς γενεῆς ἔκλεψεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγχίσης
Z tego je ukradł zawodu narodów książe Anchises,
λάθρῃ Λαομέδοντος ὑποσχὼν θήλεας ἵππους:
Skrycie przed Laomedontem swe klacze odstanowiwszy;
τῶν οἱ ἓξ ἐγένοντο ἐνὶ μεγάροισι γενέθλη.
Źrebiąt sześcioro mu z nich się uległo w jego domostwie;
τοὺς μὲν τέσσαρας αὐτὸς ἔχων ἀτίταλλ' ἐπὶ φάτνῃ,
Cztery zachował dla siebie i dobrze wykarmił przy żłobie,
τὼ δὲ δύ' Αἰνείᾳ δῶκεν μήστωρε φόβοιο.
Dwa zaś Eneji darował, bieguny najszybsze w ucieczce.
εἰ τούτω κε λάβοιμεν, ἀροίμεθά κε κλέος ἐσθλόν.
Gdybyśmy zdobyć je mogli to głośną sławę zyszczemy."
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
Oni tak o tem wszystkiem pomiędzy sobą mówili;
τὼ δὲ τάχ' ἐγγύθεν ἦλθον ἐλαύνοντ' ὠκέας ἵππους.
Tamci się szybko zbliżali i bystre pędzili rumaki.
τὸν πρότερος προσέειπε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός:
Pierwszy się wtedy odezwie prześwietny syn Lykaona:
καρτερόθυμε δαί̈φρον ἀγαυοῦ Τυδέος υἱὲ
"Duszy rogatej, odważny Tydeja synie świetnego!
ἦ μάλα σ' οὐ βέλος ὠκὺ δαμάσσατο πικρὸς ὀϊστός:
Nie pokonały cię szybkie pociski lub strzały gryzące,
νῦν αὖτ' ἐγχείῃ πειρήσομαι αἴ κε τύχωμι.
Zatem ja teraz oszczepem spróbuję czy lepiej się uda."
ἦ ῥα καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος
Rzekł i potężnym zamachem cienistą dzidę wyrzucił.
καὶ βάλε Τυδεί̈δαο κατ' ἀσπίδα: τῆς δὲ διὰ πρὸ
W tarczę Tydejdy ugodził i przez takową na wylot,
αἰχμὴ χαλκείη πταμένη θώρηκι πελάσθη:
Lotem przeszyła spiżowa włócznia i zbroi dotknęła.
τῷ δ' ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε Λυκάονος ἀγλαὸς υἱός:
Krzyknął na to radośnie waleczny syn Lykaona:
βέβληαι κενεῶνα διαμπερές, οὐδέ σ' ὀί̈ω
"Przecież cię raz ugodziłem w sam bok, na wylot, nie sądzę
δηρὸν ἔτ' ἀνσχήσεσθαι: ἐμοὶ δὲ μέγ' εὖχος ἔδωκας.
Żebyś tu długo wytrzymał; rozgłośnej mi sławy użyczasz."
τὸν δ' οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Nieustraszony mu na to Diomed silny odpowie:
ἤμβροτες οὐδ' ἔτυχες: ἀτὰρ οὐ μὲν σφῶί̈ γ' ὀί̈ω
"Wcaleś nie trafił, chybiłeś, lecz wy jak sądzę nie prędzej
πρίν γ' ἀποπαύσεσθαι πρίν γ' ἢ ἕτερόν γε πεσόντα
Odpoczniecie po walce, aż jeden z was legnie na placu,
αἵματος ἆσαι Ἄρηα, ταλαύρινον πολεμιστήν.
Własną krwią nasyciwszy strasznego w potyczce Aresa."
ὣς φάμενος προέηκε: βέλος δ' ἴθυνεν Ἀθήνη
Tak powiedziawszy wypuścił; kieruje pociskiem Athene.
ῥῖνα παρ' ὀφθαλμόν, λευκοὺς δ' ἐπέρησεν ὀδόντας.
Prosto na nos między oczy i białe zęby mu przebił.
τοῦ δ' ἀπὸ μὲν γλῶσσαν πρυμνὴν τάμε χαλκὸς ἀτειρής,
Również i język od spodu ucięło hartowne żelazo,
αἰχμὴ δ' ἐξελύθη παρὰ νείατον ἀνθερεῶνα:
Samym podbródkiem dopiero się włócznia na wierzch wydobyła.
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ
Z wozu na ziemię się stoczył, zabrzękła zbroja w około,
αἰόλα παμφανόωντα, παρέτρεσσαν δέ οἱ ἵπποι
Lekka, świecąca się wszędy, a na bok skoczyły rumaki
ὠκύποδες: τοῦ δ' αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Szybkie, lecz jemu odrazu i tchu i siły zabrakło.
Αἰνείας δ' ἀπόρουσε σὺν ἀσπίδι δουρί τε μακρῷ
Wtedy się zerwał Aeneasz z ogromną dzidą i tarczą,
δείσας μή πώς οἱ ἐρυσαίατο νεκρὸν Ἀχαιοί.
Bojąc się żeby Achaje mu trupa nie uprowadzili.
ἀμφὶ δ' ἄρ' αὐτῷ βαῖνε λέων ὣς ἀλκὶ πεποιθώς,
Koło więc niego obchodził, jak lew co ufa swej sile;
πρόσθε δέ οἱ δόρυ τ' ἔσχε καὶ ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην,
Dzidę i tarczę gładką dokoła trzymając przed sobą,
τὸν κτάμεναι μεμαὼς ὅς τις τοῦ γ' ἀντίος ἔλθοι
Gotów zabić każdego co przeciw niemu by stanął,
σμερδαλέα ἰάχων: ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ
Groźne wydając okrzyki. Lecz syn Tydeja za kamień
Τυδεί̈δης μέγα ἔργον ὃ οὐ δύο γ' ἄνδρε φέροιεν,
Ręką uchwycił ogromny; i dwóch go mężów nie wzniesie
οἷοι νῦν βροτοί εἰσ': ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
Dzisiaj żyjących; lecz on sam jeden z łatwością go dźwigał.
τῷ βάλεν Αἰνείαο κατ' ἰσχίον ἔνθά τε μηρὸς
W biodro takowym Eneja ugodził, na miejscu gdzie noga
ἰσχίῳ ἐνστρέφεται, κοτύλην δέ τέ μιν καλέουσι:
Kręci się w biodrze, a ludzie zazwyczaj zowią to stawem;
θλάσσε δέ οἱ κοτύλην, πρὸς δ' ἄμφω ῥῆξε τένοντε:
Skruszył mu staw, a prócz tego potargał oba ścięgacze,
ὦσε δ' ἀπὸ ῥινὸν τρηχὺς λίθος: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Skórę zaś kamień chropawy pozdzierał, a wtedy bohater
ἔστη γνὺξ ἐριπὼν καὶ ἐρείσατο χειρὶ παχείῃ
Na kolana się spuścił, a dłonią; żylastą na ziemi
γαίης: ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψε.
Wsparł się, lecz oczy oboje mu czarną mgłą się powlókł.
καί νύ κεν ἔνθ' ἀπόλοιτο ἄναξ ἀνδρῶν Αἰνείας,
Byłbyć i zginął na miejscu narodów książe Aeneasz,
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
Tylko że Afrodyto Diosa córa spostrzegła,
μήτηρ, ἥ μιν ὑπ' Ἀγχίσῃ τέκε βουκολέοντι:
Matka, co go powiła Anchizie na łące przy wolach.
ἀμφὶ δ' ἑὸν φίλον υἱὸν ἐχεύατο πήχεε λευκώ,
Syna drogiego ramiony białemi okrąży dokoła,
πρόσθε δέ οἱ πέπλοιο φαεινοῦ πτύγμα κάλυψεν
Z przodu go zaś fałdami srebrzystej pokryła zasłony,
ἕρκος ἔμεν βελέων, μή τις Δαναῶν ταχυπώλων
Broniąc od strzał, by któren z Danajów szybko jadących,
χαλκὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕλοιτο.
W piersi żelazo mu topiąc nie zabrał życia lubego.
ἣ μὲν ἑὸν φίλον υἱὸν ὑπεξέφερεν πολέμοιο:
Ona więc syna drogiego z potyczki uprowadziła;
οὐδ' υἱὸς Καπανῆος ἐλήθετο συνθεσιάων
Syn Kapanej a tymczasem nie chybił przeciw zleceniom,
τάων ἃς ἐπέτελλε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
Jakie mu był powierzył Diomed o głosie donośnym;
ἀλλ' ὅ γε τοὺς μὲν ἑοὺς ἠρύκακε μώνυχας ἵππους
Zatem rumaki o silnych kopytach przytrzymał na miejscu,
νόσφιν ἀπὸ φλοίσβου ἐξ ἄντυγος ἡνία τείνας,
Zdala od zgiełku, a lejce nawiązał około siedzenia;
Αἰνείαο δ' ἐπαί̈ξας καλλίτριχας ἵππους
Przyskoczywszy do koni Eneja piękno-grzywiastych,
ἐξέλασε Τρώων μετ' ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Pędzi takowe od hufców Trojańskich ku zbrojnym Achajom.
δῶκε δὲ Δηϊπύλῳ ἑτάρῳ φίλῳ, ὃν περὶ πάσης
Oddał je Deipylowi druhowi miłemu, najwięcej
τῖεν ὁμηλικίης ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη,
Cenił go między równemi, bo w myślach się wszystkich zgadzali,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Żeby je pędził ku łodziom obszernym; a wtedy bohater
ὧν ἵππων ἐπιβὰς ἔλαβ' ἡνία σιγαλόεντα,
Skoczył na swoją powózkę i chwycił za lejce ozdobne;
αἶψα δὲ Τυδεί̈δην μέθεπε κρατερώνυχας ἵππους
Szybko do syna Tydeja kieruje podkute rumaki
ἐμμεμαώς: ὃ δὲ Κύπριν ἐπῴχετο νηλέϊ χαλκῷ
Spiesząc. Lecz tamten Kyprydę zaczepił okrutnem żelazem,
γιγνώσκων ὅ τ' ἄναλκις ἔην θεός, οὐδὲ θεάων
Widząc że jest to bezsilna bogini, i nienależąca
τάων αἵ τ' ἀνδρῶν πόλεμον κάτα κοιρανέουσιν,
Do tych bóstew co w bitwie pomiędzy mężami rej wodzą,
οὔτ' ἄρ' Ἀθηναίη οὔτε πτολίπορθος Ἐνυώ.
Zatem ani Athene lub miasta burząca Enyjo.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἐκίχανε πολὺν καθ' ὅμιλον ὀπάζων,
Kiedy więc do niej się dostał przez gęstą ciżbę się pchając,
ἔνθ' ἐπορεξάμενος μεγαθύμου Τυδέος υἱὸς
Lancę nagotowawszy Tydeja syn wielkoduszny,
ἄκρην οὔτασε χεῖρα μετάλμενος ὀξέϊ δουρὶ
W koniec ją ręki podrasnął trafiwszy ostrym oszczepem,
ἀβληχρήν: εἶθαρ δὲ δόρυ χροὸς ἀντετόρησεν
Miękkiej; odrazu i skórę przebiła dzida kończysta,
ἀμβροσίου διὰ πέπλου, ὅν οἱ Χάριτες κάμον αὐταί,
Nawskróś szat ambrozyjskich, co same Charytki je przędły,
πρυμνὸν ὕπερ θέναρος: ῥέε δ' ἄμβροτον αἷμα θεοῖο
Blizko przy zgięciu w dłoń; polała się krew nieśmiertelna,
ἰχώρ, οἷός πέρ τε ῥέει μακάρεσσι θεοῖσιν:
Biała bez barwy, bo taka u bogów płynie szczęśliwych;
οὐ γὰρ σῖτον ἔδουσ', οὐ πίνουσ' αἴθοπα οἶνον,
Strawą, ci bowiem nie żyją, i wina ciemnego nie piją;
τοὔνεκ' ἀναίμονές εἰσι καὶ ἀθάνατοι καλέονται.
To też i krwi nie mają, i nieśmiertelnemi się zowią.
ἣ δὲ μέγα ἰάχουσα ἀπὸ ἕο κάββαλεν υἱόν:
Ona krzyknęła boleśnie i syna puściła na ziemię.
καὶ τὸν μὲν μετὰ χερσὶν ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων
Jego zaś Foibos Apollon własnemi wybawia rękoma,
κυανέῃ νεφέλῃ, μή τις Δαναῶν ταχυπώλων
W ciemnej chmurze, by któren z Danajów szybko jadących,
χαλκὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕλοιτο:
W piersi żelazo mu topiąc lubego życia nie zabrał.
τῇ δ' ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Nad nią wrzasnął okrutnie Diomed o głosie donośnym:
εἶκε Διὸς θύγατερ πολέμου καὶ δηϊοτῆτος:
"Córo Diosa powinnaś unikać walki i mordów;
ἦ οὐχ ἅλις ὅττι γυναῖκας ἀνάλκιδας ἠπεροπεύεις;
Czyż to nie dosyć, że słabe niewiasty uwodzisz namową?
εἰ δὲ σύ γ' ἐς πόλεμον πωλήσεαι, ἦ τέ σ' ὀί̈ω
Jeszcze się wdajesz do wojny, zaprawdę sądziłem że bitwy
ῥιγήσειν πόλεμόν γε καὶ εἴ χ' ἑτέρωθι πύθηαι.
Zlękniesz się, chociażby tylko z daleka o niej posłyszeć."
ὣς ἔφαθ', ἣ δ' ἀλύουσ' ἀπεβήσετο, τείρετο δ' αἰνῶς:
Rzekł; lecz ona ze smutkiem odeszła, bo srodze cierpiała.
τὴν μὲν ἄρ' Ἶρις ἑλοῦσα ποδήνεμος ἔξαγ' ὁμίλου
Iris o wietrznych nóżkach objąwszy ją z tłumu prowadzi
ἀχθομένην ὀδύνῃσι, μελαίνετο δὲ χρόα καλόν.
Boleściami zgnębioną; od krwi się skóra czerwieni.
εὗρεν ἔπειτα μάχης ἐπ' ἀριστερὰ θοῦρον Ἄρηα
Wkrótce znajduje Aresa na lewo pobojowiska;
ἥμενον: ἠέρι δ' ἔγχος ἐκέκλιτο καὶ ταχέ' ἵππω:
Siedział on w chmurze zakryty z oszczepem i końmi szybkiem.
ἣ δὲ γνὺξ ἐριποῦσα κασιγνήτοιο φίλοιο
Ona przed bratem kochanym się na kolana rzuciwszy,
πολλὰ λισσομένη χρυσάμπυκας ᾔτεεν ἵππους:
Prosi usilnie by koni o złotych naczółkach użyczył:
φίλε κασίγνητε κόμισαί τέ με δός τέ μοι ἵππους,
"Ratuj mnie drogi mój bracie i twoich mi użycz rumaków,
ὄφρ' ἐς Ὄλυμπον ἵκωμαι ἵν' ἀθανάτων ἕδος ἐστί.
Żeby na Olimp się schronić, gdzie nieśmiertelnych siedziba.
λίην ἄχθομαι ἕλκος ὅ με βροτὸς οὔτασεν ἀνὴρ
Srodze ja cierpię na ranę przez śmiertelnika zadaną,
Τυδεί̈δης, ὃς νῦν γε καὶ ἂν Διὶ πατρὶ μάχοιτο.
Syna Tydeja co teraz i z ojcem Diosem by walczył. "
ὣς φάτο, τῇ δ' ἄρ' Ἄρης δῶκε χρυσάμπυκας ἵππους:
Rzekła; rumaki o złotych naczółkach jej Ares oddaje.
ἣ δ' ἐς δίφρον ἔβαινεν ἀκηχεμένη φίλον ἦτορ,
Ona zajmuje siedzenie w swem lubein sercu zmartwiona,
πὰρ δέ οἱ Ἶρις ἔβαινε καὶ ἡνία λάζετο χερσί,
Koło niej Iris usiadła i ręką za lejce chwyciła;
μάστιξεν δ' ἐλάαν, τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην.
Biczem do biegu je pędzi, a ono ruszyły ochoczo.
αἶψα δ' ἔπειθ' ἵκοντο θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον:
Wkrótce przybyły do Bogów siedziby wzniosłego Olimpu.
ἔνθ' ἵππους ἔστησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
Tam zatrzymała konie o wietrznych nóżkach Iryda,
λύσασ' ἐξ ὀχέων, παρὰ δ' ἀμβρόσιον βάλεν εἶδαρ:
Z wozu wyprzęgła i strawę im ainbrozyjską rzuciła.
ἣ δ' ἐν γούνασι πῖπτε Διώνης δῖ' Ἀφροδίτη
Boska zaś Afrodyta swej matce kochanej, Dionie
μητρὸς ἑῆς: ἣ δ' ἀγκὰς ἐλάζετο θυγατέρα ἥν,
Padła na łono, lecz ona ramiony swą córkę objęła,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τ' ἔφατ' ἐκ τ' ὀνόμαζε:
Ręką ją pogłaskała i mówiąc rzekła te słowa:
τίς νύ σε τοιάδ' ἔρεξε φίλον τέκος Οὐρανιώνων
"Ktorenże z niebian cię tak pokrzywdził dziecko me drogie,
μαψιδίως, ὡς εἴ τι κακὸν ῥέζουσαν ἐνωπῇ;
Niezasłużenie jakżebyś otwarcie co złego zrobiła?"
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα φιλομμειδὴς Ἀφροδίτη:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Afrodys o słodkim uśmiechu:
οὖτά με Τυδέος υἱὸς ὑπέρθυμος Διομήδης,
"Zranił mnie syn Tydeja Diomed umysłu hardego,
οὕνεκ' ἐγὼ φίλον υἱὸν ὑπεξέφερον πολέμοιο
Z tego powodu żem syna drogiego wywiodła z potyczki,
Αἰνείαν, ὃς ἐμοὶ πάντων πολὺ φίλτατός ἐστιν.
Aęneasza co między wszystkiemi jest dla mnie najdroższym.
οὐ γὰρ ἔτι Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή,
Wojny Achajów z Trojany już teraz nie ma okrutnej,
ἀλλ' ἤδη Δαναοί γε καὶ ἀθανάτοισι μάχονται.
Nawet z bogami albowiem Danaje do walki stanęli."
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Διώνη, δῖα θεάων:
Znowu jej na to odpowie niebiańska bogini Dione:
τέτλαθι τέκνον ἐμόν, καὶ ἀνάσχεο κηδομένη περ:
"Znieś to me dziecko i w duszy się podnieś acz jesteś zmartwiona;
πολλοὶ γὰρ δὴ τλῆμεν Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
Wielu już z nas cierpiało co w domach Olimpu siedziemy,
ἐξ ἀνδρῶν χαλέπ' ἄλγε' ἐπ' ἀλλήλοισι τιθέντες.
Z ludzi powodu, gdyśmy na krzywdę sobie czynili.
τλῆ μὲν Ἄρης ὅτε μιν Ὦτος κρατερός τ' Ἐφιάλτης
Cierpiał i Ares gdy jego Efijalt i Otos potężny,
παῖδες Ἀλωῆος, δῆσαν κρατερῷ ἐνὶ δεσμῷ:
Aloeja synowie związali w okrutne kajdany;
χαλκέῳ δ' ἐν κεράμῳ δέδετο τρισκαίδεκα μῆνας:
Przez trzynaście miesięcy okuty był w lochu śpiżowym.
καί νύ κεν ἔνθ' ἀπόλοιτο Ἄρης ἆτος πολέμοιο,
Byłby tam zginął Ares, nienasycony pożogi,
εἰ μὴ μητρυιὴ περικαλλὴς Ἠερίβοια
Żeby nie jego macocha prześliczna Eeriboja,
Ἑρμέᾳ ἐξήγγειλεν: ὃ δ' ἐξέκλεψεν Ἄρηα
Herma nie była wysłała; on wtedy wykradł Aresa,
ἤδη τειρόμενον, χαλεπὸς δέ ἑ δεσμὸς ἐδάμνα.
Gdy mu już siły nie stało, bo ciężkie ściskały okowy.
τλῆ δ' Ἥρη, ὅτε μιν κρατερὸς πάϊς Ἀμφιτρύωνος
Here cierpiała, gdy dzielny potomek Amfitryona
δεξιτερὸν κατὰ μαζὸν ὀϊστῷ τριγλώχινι
W pierś ją prawą ugodził potrójnie okutym pociskiem;
βεβλήκει: τότε καί μιν ἀνήκεστον λάβεν ἄλγος.
Wtedy uległa też ona nieuleczonym boleściom.
τλῆ δ' Ἀί̈δης ἐν τοῖσι πελώριος ὠκὺν ὀϊστόν,
Z niemi też Ajdes potworny od szybkiej strzały ucierpiał,
εὖτέ μιν ωὐτὸς ἀνὴρ υἱὸς Διὸς αἰγιόχοιο
Kiedy go właśnie ten mąż, syn Zeusa egidodzierżcy,
ἐν Πύλῳ ἐν νεκύεσσι βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν:
W Pylos pomiędzy trupów rzuciwszy, skazał na żale.
αὐτὰρ ὃ βῆ πρὸς δῶμα Διὸς καὶ μακρὸν Ὄλυμπον
Wtedy na Olimp wysoki do domu Diosa się udał,
κῆρ ἀχέων ὀδύνῃσι πεπαρμένος: αὐτὰρ ὀϊστὸς
W duszy zmartwiony, boleścią przeszyty; strzała albowiem
ὤμῳ ἔνι στιβαρῷ ἠλήλατο, κῆδε δὲ θυμόν.
W silnem utkwiła ramieniu, i duszę smutku miał pełną.
τῷ δ' ἐπὶ Παιήων ὀδυνήφατα φάρμακα πάσσων
Jemu Pajeon lekarstwa co ból uśmierzają zadawszy,
ἠκέσατ': οὐ μὲν γάρ τι καταθνητός γε τέτυκτο.
Niemi wyleczył, bo śmierć być jego losem nie mogła.
σχέτλιος ὀβριμοεργὸς ὃς οὐκ ὄθετ' αἴσυλα ῥέζων,
Straszny to w dziele zuchwalec i złe bez obawy popełniał
ὃς τόξοισιν ἔκηδε θεοὺς οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι.
Który swym łukiem i bogom dokuczył co siedzą w Olimpie.
σοὶ δ' ἐπὶ τοῦτον ἀνῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Jego to więc sowiooka na ciebie Athene zesłała;
νήπιος, οὐδὲ τὸ οἶδε κατὰ φρένα Τυδέος υἱὸς
Głupi, zaprawdę w umyśle nie poznał Tydeja potomek,
ὅττι μάλ' οὐ δηναιὸς ὃς ἀθανάτοισι μάχηται,
Jako długo nie żyje, kto walczy z nieśmiertelnemu
οὐδέ τί μιν παῖδες ποτὶ γούνασι παππάζουσιν
Dzieci nie będą mu tulić do kolan się jogo z pieszczotą,
ἐλθόντ' ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
Z bitwy powracającemu i strasznej pożogi wojennej.
τὼ νῦν Τυδεί̈δης, εἰ καὶ μάλα καρτερός ἐστι,
Niechże się syn Tydejowy, aczkolwiek wielce jest mężnym,
φραζέσθω μή τίς οἱ ἀμείνων σεῖο μάχηται,
Strzeże by lepszy od ciebie naprzeciw niego nie stanął;
μὴ δὴν Αἰγιάλεια περίφρων Ἀδρηστίνη
Żeby zaś Aigialeja roztropna córa Adrasta,
ἐξ ὕπνου γοόωσα φίλους οἰκῆας ἐγείρῃ
Łkaniem ze snu nie zbudziła swych domowników przychylnych,
κουρίδιον ποθέουσα πόσιν τὸν ἄριστον Ἀχαιῶν
Opłakując młodego małżonka, pierwszego z Achajów,
ἰφθίμη ἄλοχος Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
Towarzyszka dostojna Diomeda koni poskromcy."
ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἀπ' ἰχῶ χειρὸς ὀμόργνυ:
Rzekłszy to z rany jej krew obiemi rękoma wyciera.
ἄλθετο χείρ, ὀδύναι δὲ κατηπιόωντο βαρεῖαι.
Ręka się wnet zagoiła i srogie ustały boleści.
αἳ δ' αὖτ' εἰσορόωσαι Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
Jej się przypatrywując Athene i Herę, słowami
κερτομίοις ἐπέεσσι Δία Κρονίδην ἐρέθιζον.
Dokuczliwemi Diosa Kronidę drażnić poczęły.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Mówić Atheno poczęła o sowich oczach bogini:
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά τί μοι κεχολώσεαι ὅττι κεν εἴπω;
"Ojcze Diosie nie będzieszli gniewał się o to co powiem?
ἦ μάλα δή τινα Κύπρις Ἀχαιϊάδων ἀνιεῖσα
Pewno zbałamuciła Kipryda, którą z Achajek
Τρωσὶν ἅμα σπέσθαι, τοὺς νῦν ἔκπαγλα φίλησε,
By z nią poszła do Trojan, co tak ich namiętnie miłuje,
τῶν τινα καρρέζουσα Ἀχαιϊάδων ἐϋπέπλων
Może głaskając którą z Achajek o szatach ozdobnych,
πρὸς χρυσῇ περόνῃ καταμύξατο χεῖρα ἀραιήν.
Rączkę sobie drobniutką o złotą spinkę drasnęła."
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
Tak mówiła, uśmiechnął się ojciec bogów i ludzi,
καί ῥα καλεσσάμενος προσέφη χρυσῆν Ἀφροδίτην:
Złotą więc Afrodytę wołając do niej przemówił:
οὔ τοι τέκνον ἐμὸν δέδοται πολεμήϊα ἔργα,
"Wszak nie dzieła wojenne oddane tobie me dziecie;
ἀλλὰ σύ γ' ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο,
Krzątaj się koło pragnienia słodkiego i dzieła wesela,
ταῦτα δ' Ἄρηϊ θοῷ καὶ Ἀθήνῃ πάντα μελήσει.
Szybki zaś Ares wespół z Atheną niech baczą o tamtych."
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
Taka się między niemi toczyła o wszystkiem rozmowa.
Αἰνείᾳ δ' ἐπόρουσε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
Znów Aeneasza zaczepia Diomed o głosie donośnym,
γιγνώσκων ὅ οἱ αὐτὸς ὑπείρεχε χεῖρας Ἀπόλλων:
Chociaż i widział, że sam Apollo go w rękach unosił,
ἀλλ' ὅ γ' ἄρ' οὐδὲ θεὸν μέγαν ἅζετο, ἵετο δ' αἰεὶ
Lecz nie ustraszył się on i boga wielkiego, a ciągle
Αἰνείαν κτεῖναι καὶ ἀπὸ κλυτὰ τεύχεα δῦσαι.
Pragnął Eneję zabić i zbroję kosztowną mu zabrać.
τρὶς μὲν ἔπειτ' ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων,
Trzykroć ku niemu poskoczył pałając żądzą by zabić,
τρὶς δέ οἱ ἐστυφέλιξε φαεινὴν ἀσπίδ' Ἀπόλλων:
Trzykroć mu tarczy blaskiem świecącącej pogroził Apollon;
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
Kiedy zaś po raz czwarty nacierał silny jak demon,
δεινὰ δ' ὁμοκλήσας προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων:
W tedy sio w dal godzący Apollo groźnie odezwał:
φράζεο Τυδεί̈δη καὶ χάζεο, μηδὲ θεοῖσιν
"Upamiętaj się synu Tydeja, zaprzestań, i bogom
ἶσ' ἔθελε φρονέειν, ἐπεὶ οὔ ποτε φῦλον ὁμοῖον
Równym nie zechciej się mniemać, bo nigdy nie było podobnem,
ἀθανάτων τε θεῶν χαμαὶ ἐρχομένων τ' ἀνθρώπων.
Plemię nieśmiertnych bogów do ludzi co chodzą po ziemi."
ὣς φάτο, Τυδεί̈δης δ' ἀνεχάζετο τυτθὸν ὀπίσσω
Tak powiedział; Tydej da się w tył cokolwiek wycofał,
μῆνιν ἀλευάμενος ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
Umykając przed gniewem Apollina w dal godzącego.
Αἰνείαν δ' ἀπάτερθεν ὁμίλου θῆκεν Ἀπόλλων
Aeneasza zaś dalej od zgiełka posadził Apollon
Περγάμῳ εἰν ἱερῇ, ὅθι οἱ νηός γε τέτυκτο.
W Pergamie świętym, na miejscu gdzie stała jego świątynia.
ἤτοι τὸν Λητώ τε καὶ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα
Tam Aeneasza Lcto i strzały lubiąca Artemis,
ἐν μεγάλῳ ἀδύτῳ ἀκέοντό τε κύδαινόν τε:
W gmachach obszernych przybytku leczyli ze czcią go przyjmując.
αὐτὰρ ὃ εἴδωλον τεῦξ' ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Wtedy srebnołuczysty Apollon wyrzeźbił figurę,
αὐτῷ τ' Αἰνείᾳ ἴκελον καὶ τεύχεσι τοῖον,
Do samego Eneji podobną i z takąże zbroją;
ἀμφὶ δ' ἄρ' εἰδώλῳ Τρῶες καὶ δῖοι Ἀχαιοὶ
Wszędy zaś koło tej rzeźby Trojanie i boscy Achajo
δῄουν ἀλλήλων ἀμφὶ στήθεσσι βοείας
Jedni drugich rąbali po piersiach i tarczach okrągłych,
ἀσπίδας εὐκύκλους λαισήϊά τε πτερόεντα.
Skórą wołową obszytych i lekko zwrotnych paiżach.
δὴ τότε θοῦρον Ἄρηα προσηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων:
Wkrótce Aresa dzikiego namawia Foibos Apollon:
Ἆρες Ἄρες βροτολοιγὲ μιαιφόνε τειχεσιπλῆτα,
"Ares, Aresie morderco, zbroczony co mury wywracasz!
οὐκ ἂν δὴ τόνδ' ἄνδρα μάχης ἐρύσαιο μετελθὼν
Czybyś to nie mógł wmieszawszy się rnęża od walki usunąć,
Τυδεί̈δην, ὃς νῦν γε καὶ ἂν Διὶ πατρὶ μάχοιτο;
Syna Tydeja co teraz i z ojcem Dioscm by walczył?
Κύπριδα μὲν πρῶτα σχεδὸν οὔτασε χεῖρ' ἐπὶ καρπῷ,
Najprzód on z bliska Kiprydę na zgięciu w rękę skaleczył,
αὐτὰρ ἔπειτ' αὐτῷ μοι ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος.
Później i na mnie samego się rzucił podobnie jak demon."
ὣς εἰπὼν αὐτὸς μὲν ἐφέζετο Περγάμῳ ἄκρῃ,
Tak powiedziawszy sam na szczycie Pergamu zasiada.
Τρῳὰς δὲ στίχας οὖλος Ἄρης ὄτρυνε μετελθὼν
Ares natenczas przybywszy pobudził Trojan szeregi,
εἰδόμενος Ἀκάμαντι θοῷ ἡγήτορι Θρῃκῶν:
W Akamanta szybkiego przewódcy Thraków postaci.
υἱάσι δὲ Πριάμοιο διοτρεφέεσσι κέλευεν:
Mowę do bogorodnego Priama plemienia obraca:
ὦ υἱεῖς Πριάμοιο διοτρεφέος βασιλῆος
"Dzielni Priama synowie, króla ze szczepu boskiego!
ἐς τί ἔτι κτείνεσθαι ἐάσετε λαὸν Ἀχαιοῖς;
Jeszczeli długo dozwolim Achajom naród mordować?
ἦ εἰς ὅ κεν ἀμφὶ πύλῃς εὖ ποιητῇσι μάχωνται;
Może aż walczyć nareszcie przy bramach będą warownych?
κεῖται ἀνὴρ ὃν ἶσον ἐτίομεν Ἕκτορι δίῳ
Leży tu mąż co na równi go czcimy z boskim Hektorem,
Αἰνείας υἱὸς μεγαλήτορος Ἀγχίσαο:
Cny Aeneasz, potomek Anchizy wielkodusznego.
ἀλλ' ἄγετ' ἐκ φλοίσβοιο σαώσομεν ἐσθλὸν ἑταῖρον.
Zatem naprzód! z potyczki wybawmy druha dzielnego."
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowy odwagę i męztwo każdego rozbudził.
ἔνθ' αὖ Σαρπηδὼν μάλα νείκεσεν Ἕκτορα δῖον:
Wtedy Sarpedon surowo połajał Hektora boskiego:
Ἕκτορ πῇ δή τοι μένος οἴχεται ὃ πρὶν ἔχεσκες;
"Gdzież się podziała Hektorze odwaga co dawniej ją miałeś?
φῆς που ἄτερ λαῶν πόλιν ἑξέμεν ἠδ' ἐπικούρων
Miałeś obronić miasto bez wojska i sojuszników,
οἶος σὺν γαμβροῖσι κασιγνήτοισί τε σοῖσι.
Jeden sam pospołem z krewnemi i braćmi twojemi.
τῶν νῦν οὔ τιν' ἐγὼ ἰδέειν δύναμ' οὐδὲ νοῆσαι,
Tego się teraz dopatrzeć nie mogę, ani też poznać;
ἀλλὰ καταπτώσσουσι κύνες ὣς ἀμφὶ λέοντα:
Ale upadli na duchu jak psy co lwa się przelękły;
ἡμεῖς δὲ μαχόμεσθ' οἵ πέρ τ' ἐπίκουροι ἔνειμεν.
My zaś walczyć musiemy choć tylko w sojuszu jesteśmy.
καὶ γὰρ ἐγὼν ἐπίκουρος ἐὼν μάλα τηλόθεν ἥκω:
Wszakżem i ja sojusznikiem, z daleka bardzo przybyłem;
τηλοῦ γὰρ Λυκίη Ξάνθῳ ἔπι δινήεντι,
Z Lykii albowiem odległej, od Xanthu o nurtach głębokich;
ἔνθ' ἄλοχόν τε φίλην ἔλιπον καὶ νήπιον υἱόν,
Drogą małżonkę ja tam opuściłem i syna małego,
κὰδ δὲ κτήματα πολλά, τὰ ἔλδεται ὅς κ' ἐπιδευής.
Również i wielki majątek, w potrzebie by każden go pragnął;
ἀλλὰ καὶ ὧς Λυκίους ὀτρύνω καὶ μέμον' αὐτὸς
Ale i tak Likijczyków zachęcam i sam poszukuję
ἀνδρὶ μαχήσασθαι: ἀτὰρ οὔ τί μοι ἐνθάδε τοῖον
Męża do walki; a przecież niczego tu niemam na miejscu,
οἷόν κ' ἠὲ φέροιεν Ἀχαιοὶ ἤ κεν ἄγοιεν:
Coby mi któren z Achajów odebrał lub też uprowadził;
τύνη δ' ἕστηκας, ἀτὰρ οὐδ' ἄλλοισι κελεύεις
Sam ustałeś i żadnych rozkazów innym nie dajesz,
λαοῖσιν μενέμεν καὶ ἀμυνέμεναι ὤρεσσι.
Wojsku by dotrzymywało i brało w obronę kobiety.
μή πως ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου
Oby was w nastawione szeroko sidła nie wzięto,
ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε:
Byście mężom złej woli na łup i pastwę nie poszli,
οἳ δὲ τάχ' ἐκπέρσουσ' εὖ ναιομένην πόλιν ὑμήν.
Którzyby wnet zburzyli wasz gród zbudowan obszernie.
σοὶ δὲ χρὴ τάδε πάντα μέλειν νύκτάς τε καὶ ἦμαρ
Tobie należy i w dzień i w noc o to wszystko się troszczyć,
ἀρχοὺς λισσομένῳ τηλεκλειτῶν ἐπικούρων
Naczelników przymierza o sławie szerokiej zaklinać,
νωλεμέως ἐχέμεν, κρατερὴν δ' ἀποθέσθαι ἐνιπήν.
Żeby tu mężnie wytrwali, i ciężkich unikać zarzutów."
ὣς φάτο Σαρπηδών, δάκε δὲ φρένας Ἕκτορι μῦθος:
Tak przemawiał Sarpedon; ubodło to w serce Hektora.
αὐτίκα δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
Porwał się raźno z powózki i z bronią wyskoczył na ziemię,
πάλλων δ' ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
Machał ostremi dzidami i wszystkie przebiegał szeregi,
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
Zachęcając do walki i wrzawę straszną pobudzał.
οἳ δ' ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν:
Oni się prędko zwracają i stają naprzeciw Achajów;
Ἀργεῖοι δ' ὑπέμειναν ἀολλέες οὐδὲ φόβηθεν.
Nieustraszeni Argeie czekali ich zbici do kupy.
ὡς δ' ἄνεμος ἄχνας φορέει ἱερὰς κατ' ἀλωὰς
Równie jak wiatr na świętych klepiskach porusza plewami,
ἀνδρῶν λικμώντων, ὅτε τε ξανθὴ Δημήτηρ
Kiedy mężowie do góry szuflują, a płowa Demeter
κρίνῃ ἐπειγομένων ἀνέμων καρπόν τε καὶ ἄχνας,
W miarę jak wiatr powiewa rozdziela plewy od ziarna,
αἳ δ' ὑπολευκαίνονται ἀχυρμιαί: ὣς τότ' Ἀχαιοὶ
Plewy zaś w kupie od spodu się bielą; tak wtedy Achajów
λευκοὶ ὕπερθε γένοντο κονισάλῳ, ὅν ῥα δι' αὐτῶν
Biała od góry pokryła kurzawa, co wskróś ich szeregów
οὐρανὸν ἐς πολύχαλκον ἐπέπληγον πόδες ἵππων
W niebo spiżowe się wznosi od kopyt dzielnych rumaków
ἂψ ἐπιμισγομένων: ὑπὸ δ' ἔστρεφον ἡνιοχῆες.
Nacierających na nowo, gdy ręka woźniców je zwraca;
οἳ δὲ μένος χειρῶν ἰθὺς φέρον: ἀμφὶ δὲ νύκτα
Wojsko się naprzód odważnie rzuciło, a nocą wokoło
θοῦρος Ἄρης ἐκάλυψε μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγων
Srogi roztoczył Ares, w potyczce Trojan wspierając;
πάντοσ' ἐποιχόμενος: τοῦ δ' ἐκραίαινεν ἐφετμὰς
Wszędzie z pomocą przybywał i Foiba o mieczu złocistym
Φοίβου Ἀπόλλωνος χρυσαόρου, ὅς μιν ἀνώγει
Wykonywał rozkazy Apollina, któren mu zlecił
Τρωσὶν θυμὸν ἐγεῖραι, ἐπεὶ ἴδε Παλλάδ' Ἀθήνην
Trojan odwagę pobudzać, widziawszy że Pallas Athene
οἰχομένην: ἣ γάρ ῥα πέλεν Δαναοῖσιν ἀρηγών.
Uszła; ona to bowiem wspierała głównie Danajów.
αὐτὸς δ' Αἰνείαν μάλα πίονος ἐξ ἀδύτοιο
On zaś Eneję z przybytku w dostatki opływającego
ἧκε, καὶ ἐν στήθεσσι μένος βάλε ποιμένι λαῶν.
Wysłał, i w duszy pasterza narodów odwagę pobudził.
Αἰνείας δ' ἑτάροισι μεθίστατο: τοὶ δὲ χάρησαν,
Stanął pomiędzy druhami Aeneasz; radują się wielce
ὡς εἶδον ζωόν τε καὶ ἀρτεμέα προσιόντα
Widząc go żywym, jak w zdrowiu zupełnem się do nich powraca,
καὶ μένος ἐσθλὸν ἔχοντα: μετάλλησάν γε μὲν οὔ τι.
Pełen szlachetnej odwagi; lecz wtedy go nic nie badają.
οὐ γὰρ ἔα πόνος ἄλλος, ὃν ἀργυρότοξος ἔγειρεν
Krwawa nie dała robota, co srebrnołuczysty ją wznieca,
Ἄρης τε βροτολοιγὸς Ἔρις τ' ἄμοτον μεμαυῖα.
Również i Ares morderczy i Eris co drażni zawzięcie.
τοὺς δ' Αἴαντε δύω καὶ Ὀδυσσεὺς καὶ Διομήδης
Tamtych zaś obaj Ajaxy, Odyssej i dzielny Diomod.
ὄτρυνον Δαναοὺς πολεμιζέμεν: οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ
Zagrzewają do walki Danajów; oni też wcale
οὔτε βίας Τρώων ὑπεδείδισαν οὔτε ἰωκάς,
Nie obawiali się Trojan potęgi ani pogoni;
ἀλλ' ἔμενον νεφέλῃσιν ἐοικότες ἅς τε Κρονίων
Ale czekali podobnie jak chmury, które Kronion
νηνεμίης ἔστησεν ἐπ' ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν
W niebie spokojnem zawiesił nad stromoszczytnemi górami
ἀτρέμας, ὄφρ' εὕδῃσι μένος Βορέαο καὶ ἄλλων
Niewzruszone, dopóki uśpiona potęga Boreja,
ζαχρειῶν ἀνέμων, οἵ τε νέφεα σκιόεντα
Oraz i wichrów burzliwych, gdyż oni cieniste obłoki
πνοιῇσιν λιγυρῇσι διασκιδνᾶσιν ἀέντες:
Z przeraźliwym podmuchem na wszystkie strony miotają.
ὣς Δαναοὶ Τρῶας μένον ἔμπεδον οὐδὲ φέβοντο.
Kownie bez trwogi, niezłomnie czekali Achaje na Trojan.
Ἀτρεί̈δης δ' ἀν' ὅμιλον ἐφοίτα πολλὰ κελεύων:
Kroczył pomiędzy tłumami Atrydes wydając rozkazy:
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε καὶ ἄλκιμον ἦτορ ἕλεσθε,
"Drodzy mężami bądźcie i w sercu odwagę chowajcie,
ἀλλήλους τ' αἰδεῖσθε κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας:
Siebie nawzajem szanując pośrodku walki okrutnej.
αἰδομένων ἀνδρῶν πλέονες σόοι ἠὲ πέφανται:
Kiedy ambitni mężowie, najwięcej ich ujdzie na cało,
φευγόντων δ' οὔτ' ἂρ κλέος ὄρνυται οὔτε τις ἀλκή.
Jeśli zaś tchórze, to sława i siła ich również ominie."
ἦ καὶ ἀκόντισε δουρὶ θοῶς, βάλε δὲ πρόμον ἄνδρα
Rzekł i oszczepem co żywo ugodził męża na przedzie,
Αἰνείω ἕταρον μεγαθύμου Δηϊκόωντα
Druha Eneaszowego, zacnego Deikoonta
Περγασίδην, ὃν Τρῶες ὁμῶς Πριάμοιο τέκεσσι
Syna Pergaza, Trojanie zarówno go z dziećmi Priama
τῖον, ἐπεὶ θοὸς ἔσκε μετὰ πρώτοισι μάχεσθαι.
Czcili, bo zawsze był gotów do walki pomiędzy pierwszemi.
τόν ῥα κατ' ἀσπίδα δουρὶ βάλε κρείων Ἀγαμέμνων:
Jego to król Agamemnon ugodził w tarczo oszczepem;
ἣ δ' οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διὰ πρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
Włóczni takowa nie zdoła powstrzymać i ostrze na wylot
νειαίρῃ δ' ἐν γαστρὶ διὰ ζωστῆρος ἔλασσε:
Szytą przebiło przepaskę, aż w spodzie brzucha utkwiło.
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Gruchnął padając na ziemię, aż zbroja na nim zabrzękła.
ἔνθ' αὖτ' Αἰνείας Δαναῶν ἕλεν ἄνδρας ἀρίστους
Wtedy Aeneasz na nowo z Danajów mężów najlepszych
υἷε Διοκλῆος Κρήθωνά τε Ὀρσίλοχόν τε,
Porwał, synów Diokla Krethona i Orsilochosa.
τῶν ῥα πατὴρ μὲν ἔναιεν ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Φηρῇ
Ojciec ich Ferę zamieszkał ozdobnie zabudowaną,
ἀφνειὸς βιότοιο, γένος δ' ἦν ἐκ ποταμοῖο
Uposażony w dostatki, z Alfea strumienia się rodził,
Ἀλφειοῦ, ὅς τ' εὐρὺ ῥέει Πυλίων διὰ γαίης,
Któren szerokiem korytem Pylejską przerzyna krainę.
ὃς τέκετ' Ὀρτίλοχον πολέεσσ' ἄνδρεσσιν ἄνακτα:
Zrodził on Orsilochosa, by rządził narody licznemi;
Ὀρτίλοχος δ' ἄρ' ἔτικτε Διοκλῆα μεγάθυμον,
Wspaniałego umysłu Diokla spłodził Orsyloch,
ἐκ δὲ Διοκλῆος διδυμάονε παῖδε γενέσθην,
Dioklesowi się zaś urodziły bliźnięta chłopaczki,
Κρήθων Ὀρσίλοχός τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
Krethon a drugi Orsiloch do każdej zdolni potyczki.
τὼ μὲν ἄρ' ἡβήσαντε μελαινάων ἐπὶ νηῶν
Obaj doszedłszy do lat na ciemnych okrętach do Ilion,
Ἴλιον εἰς εὔπωλον ἅμ' Ἀργείοισιν ἑπέσθην,
Koniorodnego z innemi Argeiów synami przybyli,
τιμὴν Ἀτρεί̈δῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
Stawać w obronie czci, Agamemnona i Menelaja,
ἀρνυμένω: τὼ δ' αὖθι τέλος θανάτοιο κάλυψεν.
Dzielnych Atrydów, lecz los śmiertelnym ich pokrył całunem.
οἵω τώ γε λέοντε δύω ὄρεος κορυφῇσιν
Równie jak dwoje lwiątek co razem na szczytach wysokich,
ἐτραφέτην ὑπὸ μητρὶ βαθείης τάρφεσιν ὕλης:
Wychowały się z matką w gęstwinie lasu głębokiej;
τὼ μὲν ἄρ' ἁρπάζοντε βόας καὶ ἴφια μῆλα
One bydlęta tłuste i woły wciąż porywają,
σταθμοὺς ἀνθρώπων κεραί̈ζετον, ὄφρα καὶ αὐτὼ
Mszczą i ludzkie zagrody, tak długo aż wreszcie i same
ἀνδρῶν ἐν παλάμῃσι κατέκταθεν ὀξέϊ χαλκῷ:
Śmierci uległy od mężnych dłoni przez ostre żelazo;
τοίω τὼ χείρεσσιν ὑπ' Αἰνείαο δαμέντε
Takoż i ci pokonani potężną dłonią Enei,
καππεσέτην, ἐλάτῃσιν ἐοικότες ὑψηλῇσι.
Legli podobni do sosen o niebotycznych wierzchołkach.
τὼ δὲ πεσόντ' ἐλέησεν ἀρηί̈φιλος Μενέλαος,
Nad ich zgonem Arejczyk Menelaj się srodze litował;
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
Spieszy więc w przednie szeregi okryty miedzią świecącą,
σείων ἐγχείην: τοῦ δ' ὄτρυνεν μένος Ἄρης,
Potrząsając oszczepem; pobudził mu Ares odwagę,
τὰ φρονέων ἵνα χερσὶν ὑπ' Αἰνείαο δαμείη.
Mając nadzieję, że zginie pod Aeneasza rękoma.
τὸν δ' ἴδεν Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱός,
Jego zobaczył Antyloch, Kestora syn wielkodusznego;
βῆ δὲ διὰ προμάχων: περὶ γὰρ δίε ποιμένι λαῶν
Spieszy do przednich szeregów, z obawy o wodza narodów,
μή τι πάθοι, μέγα δέ σφας ἀποσφήλειε πόνοιο.
Aby nie poległ i wielce zamiaru całego nie spóźnił.
τὼ μὲν δὴ χεῖράς τε καὶ ἔγχεα ὀξυόεντα
Oni oszczepy i dłonie trzymając na pogotowiu,
ἀντίον ἀλλήλων ἐχέτην μεμαῶτε μάχεσθαι:
Ostre, mierzyli na siebie, pragnący walkę rozpocząć;
Ἀντίλοχος δὲ μάλ' ἄγχι παρίστατο ποιμένι λαῶν.
Wtedy Antyloch bliziutko przy wodzu stanął narodów;
Αἰνείας δ' οὐ μεῖνε θοός περ ἐὼν πολεμιστὴς
Me dotrzymał Aeneasz, acz wielce był skorym do walki,
ὡς εἶδεν δύο φῶτε παρ' ἀλλήλοισι μένοντε.
Widząc blizko przy sobie dwóch mężów oczekujących.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν νεκροὺς ἔρυσαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν,
Oni gdy ciała następnie zawlekli do tłumów Achajskich,
τὼ μὲν ἄρα δειλὼ βαλέτην ἐν χερσὶν ἑταίρων,
Tych biedaków do rąk towarzyszy drogich rzucili,
αὐτὼ δὲ στρεφθέντε μετὰ πρώτοισι μαχέσθην.
Sami zaś nawróciwszy walczyli pomiędzy pierwszemi.
ἔνθα Πυλαιμένεα ἑλέτην ἀτάλαντον Ἄρηϊ
Tam Pylajmena porwali godnego siłą Aresa,
ἀρχὸν Παφλαγόνων μεγαθύμων ἀσπιστάων.
Paflagonów dowódcę, odważnych tarczami okrytych;
τὸν μὲν ἄρ' Ἀτρεί̈δης δουρικλειτὸς Μενέλαος
Jego Atryda Menelaj przesławny z boju na włócznie,
ἑσταότ' ἔγχεϊ νύξε κατὰ κληῖ̈δα τυχήσας:
Stojącego dzirydem ugodził i trafił w obojczyk;
Ἀντίλοχος δὲ Μύδωνα βάλ' ἡνίοχον θεράποντα
Zaś Antyloch Mydona co był woźnicą powalił,
ἐσθλὸν Ἀτυμνιάδην: ὃ δ' ὑπέστρεφε μώνυχας ἵππους:
Atymniadę dzielnego (nawracał od szybkie rumaki),
χερμαδίῳ ἀγκῶνα τυχὼν μέσον: ἐκ δ' ἄρα χειρῶν
W łokieć kamieniem go trafił, i zaraz mu z ręki na ziemię
ἡνία λεύκ' ἐλέφαντι χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν.
Lejce, od kości słoniowej świecące wypadły w kurzawę.
Ἀντίλοχος δ' ἄρ' ἐπαί̈ξας ξίφει ἤλασε κόρσην:
Przyskoczywszy Antyloch po skroni go szablą uderzył;
αὐτὰρ ὅ γ' ἀσθμαίνων εὐεργέος ἔκπεσε δίφρου
On zaś zionąc ostatkiem z powózki spadając ozdobnej,
κύμβαχος ἐν κονίῃσιν ἐπὶ βρεχμόν τε καὶ ὤμους.
Głową naprzód w kurzawę na sztorc ramieniem się oparł.
δηθὰ μάλ' ἑστήκει: τύχε γάρ ῥ' ἀμάθοιο βαθείης:
Długo tak sterczał (albowiem na piasek natrafił głęboki),
ὄφρ' ἵππω πλήξαντε χαμαὶ βάλον ἐν κονίῃσι:
Wreszcie go konie trąciwszy, na ziemię rzuciły w kurzawę.
τοὺς ἵμασ' Ἀντίλοχος, μετὰ δὲ στρατὸν ἤλασ' Ἀχαιῶν.
One zaś batem Antyloch popędził w obóz Achajski.
τοὺς δ' Ἕκτωρ ἐνόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δ' ἐπ' αὐτοὺς
Hektor ich poznał pomiędzy hufcami i ku nim wyruszył
κεκλήγων: ἅμα δὲ Τρώων εἵποντο φάλαγγες
Z krzykiem; a za nim poszły Trojańskie zbite szeregi
καρτεραί: ἦρχε δ' ἄρα σφιν Ἄρης καὶ πότνι' Ἐνυώ,
Dzielne. Na czele ich kroczył i Ares i sroga Enyjo;
ἣ μὲν ἔχουσα Κυδοιμὸν ἀναιδέα δηϊοτῆτος,
Ona mająca przy sobie potęgę wichrzenia okropną,
Ἄρης δ' ἐν παλάμῃσι πελώριον ἔγχος ἐνώμα,
Ares atoli olbrzymim oszczepem rękoma potrząsał;
φοίτα δ' ἄλλοτε μὲν πρόσθ' Ἕκτορος, ἄλλοτ' ὄπισθε.
Szedł na przedzie Hektora, to znów w ślad za nim podążał.
τὸν δὲ ἰδὼν ῥίγησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Jego ujrzawszy sie przeląkł o glosie donośnym Diomed.
ὡς δ' ὅτ' ἀνὴρ ἀπάλαμνος ἰὼν πολέος πεδίοιο
Równie jak mąż bezradny szeroka idący płaszczyzną,
στήῃ ἐπ' ὠκυρόῳ ποταμῷ ἅλα δὲ προρέοντι
Stoi nad brzegiem bystrego strumienia co w morze się rzuca,
ἀφρῷ μορμύροντα ἰδών, ἀνά τ' ἔδραμ' ὀπίσσω,
Widząc jak pieni się w biegu, i szybko napowrót się cofa,
ὣς τότε Τυδεί̈δης ἀνεχάζετο, εἶπέ τε λαῷ:
Wtedy tak samo Tydejda się cofnął i rzeknie do wojska:
ὦ φίλοι οἷον δὴ θαυμάζομεν Ἕκτορα δῖον
"Drodzy! czemuż to tak podziwiamy Hektora boskiego,
αἰχμητήν τ' ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν:
Jako, że dzielny kopijnik i wojak odważny do boju.
τῷ δ' αἰεὶ πάρα εἷς γε θεῶν, ὃς λοιγὸν ἀμύνει:
Wszakci mu zawsze przy boku jest bóg co zgubę odwraca;
καὶ νῦν οἱ πάρα κεῖνος Ἄρης βροτῷ ἀνδρὶ ἐοικώς.
Takoż i teraz pomaga mu Ares podobny do męża.
ἀλλὰ πρὸς Τρῶας τετραμμένοι αἰὲν ὀπίσσω
Teraz atoli cofajcie się przodem zwróceni do Trojan,
εἴκετε, μηδὲ θεοῖς μενεαινέμεν ἶφι μάχεσθαι.
Coraz w tył i nie ważcie się z bogiem na ostro potykać."
ὣς ἄρ' ἔφη, Τρῶες δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθον αὐτῶν.
Tak przemówił; Trojanie bliziutko natarli w szeregach.
ἔνθ' Ἕκτωρ δύο φῶτε κατέκτανεν εἰδότε χάρμης
Hektor tamże pokonał dwóch mężów do boju świadomych,
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντε, Μενέσθην Ἀγχίαλόν τε.
W jednej powózce siedzących, Menestha i Anchialosa.
τὼ δὲ πεσόντ' ἐλέησε μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
Ciężko uczuł ich zgon Telamończyk Ajas olbrzymi,
στῆ δὲ μάλ' ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
Stanął bliziutko podchodząc i świsnął dzidą świecącą,
καὶ βάλεν Ἄμφιον Σελάγου υἱόν, ὅς ῥ' ἐνὶ Παισῷ
To też ugodził Amfia Selaga syna, co w Pajzie
ναῖε πολυκτήμων πολυλήϊος: ἀλλά ἑ μοῖρα
Mieszkał w dostatku na włościach obszernych, lecz los go zapędził,
ἦγ' ἐπικουρήσοντα μετὰ Πρίαμόν τε καὶ υἷας.
Na sojusznika, pomiędzy Priama i jego potomstwo.
τόν ῥα κατὰ ζωστῆρα βάλεν Τελαμώνιος Αἴας,
Jego to więc Telamończyk ugodził Ajas w przepaskę,
νειαίρῃ δ' ἐν γαστρὶ πάγη δολιχόσκιον ἔγχος,
Tak że dzida cienista głęboko do brzucha się wryła.
δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δ' ἐπέδραμε φαίδιμος Αἴας
Gruchnął o ziemię padając. Prześwietny Ajas przyskoczył
τεύχεα συλήσων: Τρῶες δ' ἐπὶ δούρατ' ἔχευαν
Broń zabierając, Trojanie sypnęli na niego dzidami,
ὀξέα παμφανόωντα: σάκος δ' ἀνεδέξατο πολλά.
Świecącemi ostremi, o tarcze się liczne odbiły.
αὐτὰρ ὃ λὰξ προσβὰς ἐκ νεκροῦ χάλκεον ἔγχος
On zaś oparty na pięcie spiżową dzidę wyciągnął
ἐσπάσατ': οὐδ' ἄρ' ἔτ' ἄλλα δυνήσατο τεύχεα καλὰ
Z trupa; lecz więcej nie zdołał ozdobny rynsztunek z ramienia
ὤμοιιν ἀφελέσθαι: ἐπείγετο γὰρ βελέεσσι.
Ściągnąć i zabrać, albowiem prażyli go gęsto strzałami.
δεῖσε δ' ὅ γ' ἀμφίβασιν κρατερὴν Τρώων ἀγερώχων,
Zląkł się nareszcie strasznego impetu mężów Trojańskich,
οἳ πολλοί τε καὶ ἐσθλοὶ ἐφέστασαν ἔγχε' ἔχοντες,
Którzy odważnie i licznie natarli naprzód z dzidami;
οἵ ἑ μέγαν περ ἐόντα καὶ ἴφθιμον καὶ ἀγαυὸν
Oni go chociaż był wielkim i dzielnym i nieustraszonym,
ὦσαν ἀπὸ σφείων: ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
Odepchnęli od swoich; natenczas się cofnął z przestrachem.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην:
Krwawe znoje ponoszą w pośrodku walki okrutnej.
Τληπόλεμον δ' Ἡρακλεί̈δην ἠύ̈ν τε μέγαν τε
Tlepolema potomka Herakla, dzielnego wielkiego,
ὦρσεν ἐπ' ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι μοῖρα κραταιή.
Los napędził okrutny ku Sarpedonowi boskiemu.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες
Gdy się do siebie zbliżyli naprzeciw siebie pędzący,
υἱός θ' υἱωνός τε Διὸς νεφεληγερέταο,
Syn i wnuczek Diosa co chmury skinieniem gromadzi,
τὸν καὶ Τληπόλεμος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε:
Wtedy pierwszy Tlepolem odezwie się z mową do niego:
Σαρπῆδον Λυκίων βουληφόρε, τίς τοι ἀνάγκη
"Jakaż cię zmusza potrzeba Sarpedzie władyko Lykijski
πτώσσειν ἐνθάδ' ἐόντι μάχης ἀδαήμονι φωτί;
Wciskać się tu bojaźliwie, boć walki świadomy nie jesteś?
ψευδόμενοι δέ σέ φασι Διὸς γόνον αἰγιόχοιο
Fałszem o tobie gadają, żeś z rodu egidodzierżcy
εἶναι, ἐπεὶ πολλὸν κείνων ἐπιδεύεαι ἀνδρῶν
Zeusa, albowiem ci wiele brakuje do miary tych mężów,
οἳ Διὸς ἐξεγένοντο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων:
Którzy z Diosa pochodzą, z prastarych ludzi pokoleń.
ἀλλ' οἷόν τινά φασι βίην Ἡρακληείην
Innym to był, jak mówią, ' potomek Herkulesowej
εἶναι, ἐμὸν πατέρα θρασυμέμνονα θυμολέοντα:
Siły, mój ojciec, odważny jak lew i w boju zuchwały;
ὅς ποτε δεῦρ' ἐλθὼν ἕνεχ' ἵππων Λαομέδοντος
Któren tu ongi przybywszy za końmi Laomedonta,
ἓξ οἴῃς σὺν νηυσὶ καὶ ἀνδράσι παυροτέροισιν
Tylko z sześcioma łodziami, i mało licznym narodem,
Ἰλίου ἐξαλάπαξε πόλιν, χήρωσε δ' ἀγυιάς:
Gród Ilionu rozburzył i wszystkie ulice spustoszył.
σοὶ δὲ κακὸς μὲν θυμός, ἀποφθινύθουσι δὲ λαοί.
Lecz ty podłe masz serce i wojsko twoje marnieje.
οὐδέ τί σε Τρώεσσιν ὀί̈ομαι ἄλκαρ ἔσεσθαι
Wcale jak sądzę pomocy dla Trojan z ciebie nie będzie,
ἐλθόντ' ἐκ Λυκίης, οὐδ' εἰ μάλα καρτερός ἐσσι,
Chociaż tu z Lykii przybyłeś i nawet o wieleś był tęższym,
ἀλλ' ὑπ' ἐμοὶ δμηθέντα πύλας Ἀί̈δαο περήσειν.
Ale mej dłoni ulegniesz i bramy Hadesa przobędziesz."
τὸν δ' αὖ Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Lykijczyków dowódca Sarpedon mu rzeknie w odpowiedź:
Τληπόλεμ' ἤτοι κεῖνος ἀπώλεσεν Ἴλιον ἱρὴν
"Prawdą ci jest Tlepolemie, że zburzył on świętą Ilionę,
ἀνέρος ἀφραδίῃσιν ἀγαυοῦ Λαομέδοντος,
Wskutek lekkomyślności świetnego Laomedonta,
ὅς ῥά μιν εὖ ἕρξαντα κακῷ ἠνίπαπε μύθῳ,
Któren za dobrą wolę brzydkiemi go zelżył słowami,
οὐδ' ἀπέδωχ' ἵππους, ὧν εἵνεκα τηλόθεν ἦλθε.
Koni wzbraniając się wydać, dla których z daleka on przybył.
σοὶ δ' ἐγὼ ἐνθάδε φημὶ φόνον καὶ κῆρα μέλαιναν
Ale ci tu zapowiadam, że śmierć i koniec okrutny
ἐξ ἐμέθεν τεύξεσθαι, ἐμῷ δ' ὑπὸ δουρὶ δαμέντα
Z mojej cię ręki dosięgnie; zwyciężon moim oszczepem
εὖχος ἐμοὶ δώσειν, ψυχὴν δ' Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
Chwałę mi dasz, a duszę sławnemu z koni Hadowi."
ὣς φάτο Σαρπηδών, ὃ δ' ἀνέσχετο μείλινον ἔγχος
Tak przemówił Sarpedon, Tlepolem zaś dzidę klonową
Τληπόλεμος: καὶ τῶν μὲν ἁμαρτῇ δούρατα μακρὰ
Podniósł do góry; zaś onych oszczepy ogromne zarazem
ἐκ χειρῶν ἤϊξαν: ὃ μὲν βάλεν αὐχένα μέσσον
Z rąk wyleciały! Sarpedon tamtego ugodził w pośrodku
Σαρπηδών, αἰχμὴ δὲ διαμπερὲς ἦλθ' ἀλεγεινή:
Szyi, zaś włócznia bolesna takową na wylot przeszyła;
τὸν δὲ κατ' ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψε.
Groźne ciemności natychmiast zasłoną mu oczy pokryły.
Τληπόλεμος δ' ἄρα μηρὸν ἀριστερὸν ἔγχεϊ μακρῷ
Jego zaś dzidą potężną Tlepolem w lewą pachwinę
βεβλήκειν, αἰχμὴ δὲ διέσσυτο μαιμώωσα
Trafił tak silnie, że włócznia w impecie takową przebiła
ὀστέω ἐγχριμφθεῖσα, πατὴρ δ' ἔτι λοιγὸν ἄμυνεν.
I do kości się wryła; lecz ojciec odwrócił zagładę.
οἳ μὲν ἄρ' ἀντίθεον Σαρπηδόνα δῖοι ἑταῖροι
Sarpedona boskiego co żywo druhowie usłużni
ἐξέφερον πολέμοιο: βάρυνε δέ μιν δόρυ μακρὸν
Wyprowadzili z potyczki; ciężyła mu dzida co za nim
ἑλκόμενον: τὸ μὲν οὔ τις ἐπεφράσατ' οὐδὲ νόησε
Wlokła się; nikt albowiem nie myślał ani pamiętał,
μηροῦ ἐξερύσαι δόρυ μείλινον ὄφρ' ἐπιβαίη
Dzidy klonowej z nogi wyciągnąć, by stąpał swobodnie,
σπευδόντων: τοῖον γὰρ ἔχον πόνον ἀμφιέποντες.
W takim pośpiechu i w takich się znajdowali opałach.
Τληπόλεμον δ' ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Łydookuci Achaje z przeciwnej strony Tlepolma
ἐξέφερον πολέμοιο: νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
Wynosili z potyczki; zobaczył to boski Odyssej,
τλήμονα θυμὸν ἔχων, μαίμησε δέ οἱ φίλον ἦτορ:
Męzką przejęty odwagą i lube mu serce się burzy;
μερμήριξε δ' ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
Zastanawiał się tedy w swej duszy i sercu jak czynić,
ἢ προτέρω Διὸς υἱὸν ἐριγδούποιο διώκοι,
Czyli iść w pogoń za synem Diosa co gromi z łoskotem,
ἦ ὅ γε τῶν πλεόνων Λυκίων ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
Czyli też pierwej licznych żywota Lykiów pozbawić.
οὐδ' ἄρ' Ὀδυσσῆϊ μεγαλήτορι μόρσιμον ἦεν
Lecz przeznaczonem nie było Odyssie wielkodusznemu,
ἴφθιμον Διὸς υἱὸν ἀποκτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ:
Syna dzielnego Diosa pokonać ostrem żelazem,
τώ ῥα κατὰ πληθὺν Λυκίων τράπε θυμὸν Ἀθήνη.
Jego zaś umysł Athene do Lykiów tłumu zwróciła.
ἔνθ' ὅ γε Κοίρανον εἷλεν Ἀλάστορά τε Χρομίον τε
Więc Alastora porywa, następnie Kojrana i Chromia,
Ἄλκανδρόν θ' Ἅλιόν τε Νοήμονά τε Πρύτανίν τε.
Alkandrosa i Halia, Prytana i Noemona.
καί νύ κ' ἔτι πλέονας Λυκίων κτάνε δῖος Ὀδυσσεὺς
Jeszczeby więcej był Lykiów zmordował boski Odyssej,
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Tylko że prędko się Hektor o hełmie grzywiastym zmiarkował.
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
Więc do pierwszych pospieszył świecącą miedzią okryty,
δεῖμα φέρων Δαναοῖσι: χάρη δ' ἄρα οἱ προσιόντι
Grozę niosący Danajom; ucieszył się jego przybyciem
Σαρπηδὼν Διὸς υἱός, ἔπος δ' ὀλοφυδνὸν ἔειπε:
Syn Diosa Sarpedon, i rzeknie mu słowy smutnemi:
Πριαμίδη, μὴ δή με ἕλωρ Δαναοῖσιν ἐάσῃς
"Synu Priama nie dozwól, bym tutaj na pastwę Danajom
κεῖσθαι, ἀλλ' ἐπάμυνον: ἔπειτά με καὶ λίποι αἰὼν
Został, ale pomagaj; już potem niech życie postradam
ἐν πόλει ὑμετέρῃ, ἐπεὶ οὐκ ἄρ' ἔμελλον ἔγωγε
W mieście waszem, ponieważ już nie jest mi przeznaczonem,
νοστήσας οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Abym wróciwszy do domu i drogiej ziemi ojczystej,
εὐφρανέειν ἄλοχόν τε φίλην καὶ νήπιον υἱόν.
Lubą małżonkę ucieszył i maluczkiego synaczka. "
ὣς φάτο, τὸν δ' οὔ τι προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ,
Rzekł; nie odezwał się wcale Hektor o hełmie grzywiastym,
ἀλλὰ παρήϊξεν λελιημένος ὄφρα τάχιστα
Lecz mimo niego przeleciał, w pragnieniu aby coprędzej
ὤσαιτ' Ἀργείους, πολέων δ' ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
Mógł odeprzeć Argejów i wielu życia pozbawić.
οἳ μὲν ἄρ' ἀντίθεον Σαρπηδόνα δῖοι ἑταῖροι
Sarpedona boskiego coprędzej waleczni druhowie,
εἷσαν ὑπ' αἰγιόχοιο Διὸς περικαλλέϊ φηγῷ:
Usadowili pod bukiem Diosa egidodzierżcy;
ἐκ δ' ἄρα οἱ μηροῦ δόρυ μείλινον ὦσε θύραζε
Wtedy mu dzidę klonową z pachwiny wydobył na zewnątrz
ἴφθιμος Πελάγων, ὅς οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος.
Dzielny Pelagon, co jemu był towarzyszem najmilszym.
τὸν δ' ἔλιπε ψυχή, κατὰ δ' ὀφθαλμῶν κέχυτ' ἀχλύς:
Wreszcie mu ducha zabrakło i ciemność na oczach zawisła;
αὖτις δ' ἐμπνύνθη, περὶ δὲ πνοιὴ Βορέαο
Wkrótce jednak odetchnął, a chłodny powiew Boreja
ζώγρει ἐπιπνείουσα κακῶς κεκαφηότα θυμόν.
Przydmuchując ożywił mu siły tak srodze znękane.
Ἀργεῖοι δ' ὑπ' Ἄρηϊ καὶ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
Wobec Aresa Danaje i w spiż okutego Hektora,
οὔτε ποτὲ προτρέποντο μελαινάων ἐπὶ νηῶν
Ani odwrotu nie czynią w kierunku ciemnych okrętów,
οὔτε ποτ' ἀντεφέροντο μάχῃ, ἀλλ' αἰὲν ὀπίσσω
Ani do walki się biorą, lecz ciągle w tył się cofają,
χάζονθ', ὡς ἐπύθοντο μετὰ Τρώεσσιν Ἄρηα.
Kiedy spostrzegli że Ares pomiędzy Trojany się wmięszał.
ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δ' ὕστατον ἐξενάριξαν
Męża któregoż najprzód, którego w ostatku pokonał
Ἕκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς καὶ χάλκεος Ἄρης;
Hektor Priama potomek i Ares ukuty ze spiżu.
ἀντίθεον Τεύθραντ', ἐπὶ δὲ πλήξιππον Ὀρέστην,
Zrazu Tewthranta boskiego, a potem Oresta witezia,
Τρῆχόν τ' αἰχμητὴν Αἰτώλιον Οἰνόμαόν τε,
Kopijnika Trechosa, Aitola i Oinomaosa,
Οἰνοπίδην θ' Ἕλενον καὶ Ὀρέσβιον αἰολομίτρην,
Ojnopidesa Helena, Oresbia o pasie złocistym,
ὅς ῥ' ἐν Ὕλῃ ναίεσκε μέγα πλούτοιο μεμηλώς,
Któren w Hylei mieszkając, zarządzał wielkim majątkiem,
λίμνῃ κεκλιμένος Κηφισίδι: πὰρ δέ οἱ ἄλλοι
Koło zatoki Kefizos, a przy nim licznie wokoło,
ναῖον Βοιωτοὶ μάλα πίονα δῆμον ἔχοντες.
Bojotowie mieszkali dzierżący włości bogate.
τοὺς δ' ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Onych ujrzawszy bogini Herę o białych ramionach,
Ἀργείους ὀλέκοντας ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
Jako Argejskie narody w potyczce niszczyli okrutnej,
αὐτίκ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Szybko Athenę zagadnie rzucając jej lotne to słowo:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,
"Przebóg! o córo potężna Diosa co trzęsie egidą!
ἦ ῥ' ἅλιον τὸν μῦθον ὑπέστημεν Μενελάῳ
Marne to słowa zaprawdę odebrał od nas Menelaj,
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
Jako że gród Ilionu warowny zburzywszy powróci,
εἰ οὕτω μαίνεσθαι ἐάσομεν οὖλον Ἄρηα.
Jeśli przystaniem, by Ares okrutny tak dokazywał.
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς.
Zatem naprzód i my do walki się srogiej wmieszajmy."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
Rzekła, nie była przeciwną promionnooka Athene.
ἣ μὲν ἐποιχομένη χρυσάμπυκας ἔντυεν ἵππους
Tamta zaś konie zaprzęga złotemi naczółki zdobiono
Ἥρη πρέσβα θεὰ θυγάτηρ μεγάλοιο Κρόνοιο:
Herę, najstarsza bogini, wielkiego córa Kronosa;
Ἥβη δ' ἀμφ' ὀχέεσσι θοῶς βάλε καμπύλα κύκλα
Hebe do wozu pospiesznie stosuje koła spiżowe,
χάλκεα ὀκτάκνημα σιδηρέῳ ἄξονι ἀμφίς.
Ośrniosprychatę, koliste, wkładając na osie żelazne.
τῶν ἤτοι χρυσέη ἴτυς ἄφθιτος, αὐτὰρ ὕπερθε
Niezużyte są dzwona, złociste atoli na wierzchu
χάλκε' ἐπίσσωτρα προσαρηρότα, θαῦμα ἰδέσθαι:
Przystosowano spiżowe obręcze, jak cudo wygląda;
πλῆμναι δ' ἀργύρου εἰσὶ περίδρομοι ἀμφοτέρωθεν:
Piasty zaś były ze srebra toczone, w cyrkiel gładziutko,
δίφρος δὲ χρυσέοισι καὶ ἀργυρέοισιν ἱμᾶσιν
Na złocistych i srebrnych siedzenie pasach wisiało,
ἐντέταται, δοιαὶ δὲ περίδρομοι ἄντυγές εἰσι.
Dwie zaś literki nakolo całego się wozu ciągnęły.
τοῦ δ' ἐξ ἀργύρεος ῥυμὸς πέλεν: αὐτὰρ ἐπ' ἄκρῳ
Z przodu wystaje srebrzysty dyszel, na końcu którego
δῆσε χρύσειον καλὸν ζυγόν, ἐν δὲ λέπαδνα
Piękne jarżmo złocisto nakłada, rzemienie do niego
κάλ' ἔβαλε χρύσει': ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν Ἥρη
Złotem dziergane przywiąże; pod jarżmo Herę prowadzi
ἵππους ὠκύποδας, μεμαυῖ' ἔριδος καὶ ἀϋτῆς.
Szybkie rumaki, by w zgiełk i walkę z odwagą się rzucić.
αὐτὰρ Ἀθηναίη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
Zaś Athene córa Diosa co trzęsie egidą"
πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ' οὔδει
Miękkie odzienie ze siebie spuściła w ojcowskiej komnacie,
ποικίλον, ὅν ῥ' αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν:
Różnobarwne co sama własnemi uprzędła rękoma;
ἣ δὲ χιτῶν' ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο
Potem zaś chiton przywdziawszy Diosa co chmury gromadzi,
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα.
Zbroi się w polny rynsztunek na opłakaną potyczkę.
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν
Kutasami zdobioną egidę na ramię zarzuca,
δεινήν, ἣν περὶ μὲν πάντῃ Φόβος ἐστεφάνωται,
Groźną, bo wkoło niej wieńcem się trwogi znamiona gromadzą;
ἐν δ' Ἔρις, ἐν δ' Ἀλκή, ἐν δὲ κρυόεσσα Ἰωκή,
Tam jest kłótnia i siła i wrzawa co krew ścina w żyłach,
ἐν δέ τε Γοργείη κεφαλὴ δεινοῖο πελώρου
Tamże i głowa Gorgony, strasznego potwora, okropna,
δεινή τε σμερδνή τε, Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
Przerażająca, godło Diosa co trzęsie egidą.
κρατὶ δ' ἐπ' ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον
Hełm osadziła na głowie, grzywiasty poczwórnie zagięty,
χρυσείην, ἑκατὸν πολίων πρυλέεσσ' ἀραρυῖαν:
Złoty, a wystarczający by wojsko stu grodów obronić.
ἐς δ' ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δ' ἔγχος
Weszła następnie na wóz płomienisty, chwyciła za dzidę,
βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν
Dużą ciężką, i dzielną, poskramia nią mężów odważnych
ἡρώων, οἷσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.
Hufce, na których się córa strasznego ojca pogniewa.
Ἥρη δὲ μάστιγι θοῶς ἐπεμαίετ' ἄρ' ἵππους:
Herę zaś szybko batogiem rumaki do ruchu pobudza.
αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ ἃς ἔχον Ὧραι,
Bramy niebieskie się z hukiem rozwarły, trzymają je Hory.
τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Οὔλυμπός τε
Którym powierzon jest Olimp i całe niebo szerokie,
ἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν νέφος ἠδ' ἐπιθεῖναι.
Aby obłoków zasłonę roztwierać, to znowu zamykać.
τῇ ῥα δι' αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους:
Prosto przez bramy kierują rumaki ostrogą pędzone;
εὗρον δὲ Κρονίωνα θεῶν ἄτερ ἥμενον ἄλλων
Kroniona znajdują, gdy siedział z osobna od innych
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο.
Bogów, na szczycie najwyższym Olimpu wieloszczytnego.
ἔνθ' ἵππους στήσασα θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Tam zatrzymawszy swe konie Here o białych ramionach,
Ζῆν' ὕπατον Κρονίδην ἐξείρετο καὶ προσέειπε:
Zeusa Kronidę możnego zapyta i rzeknie do niego:
Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ Ἄρῃ τάδε καρτερὰ ἔργα
"Czyliż się Zeusie nie gniewasz na dzieła zuchwałe Aresa,
ὁσσάτιόν τε καὶ οἷον ἀπώλεσε λαὸν Ἀχαιῶν
Że tak wiele dzielnego wygubił narodu Achajów,
μὰψ ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον ἐμοὶ δ' ἄχος, οἳ δὲ ἕκηλοι
ITarnie losowi na przekór? Na moje strapienie! w spokoju
τέρπονται Κύπρίς τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Cieszy się tem Kipryda i srebrnołuczysty Apollon,
ἄφρονα τοῦτον ἀνέντες, ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα;
Drażniąc owego szaleńca co nie zna sprawiedliwości.
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά τί μοι κεχολώσεαι, αἴ κεν Ἄρηα
Zeusie rodzicu czyż gniewać się będziesz na mnie jeżeli,
λυγρῶς πεπληγυῖα μάχης ἐξαποδίωμαι;
Ciężko Aresa dotknąwszy wypłoszę go z walki okrutnej?"
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Kronion co chmury gromadzi:
ἄγρει μάν οἱ ἔπορσον Ἀθηναίην ἀγελείην,
"Owszem, nasadź na niego Athenę co łupy zabiera,
ἥ ἑ μάλιστ' εἴωθε κακῇς ὀδύνῃσι πελάζειν.
Która ma zwyczaj go zawsze o ciężkie przyprawić zmartwienie."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Rzekł; usłuchała Herę o białych ramionach bogini;
μάστιξεν δ' ἵππους: τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
Konie zacięła; zaś one bez chęci naprzód nie poszły,
μεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.
Przez sam środek pomiędzy ziemicy a niebem gwiaździstem.
ὅσσον δ' ἠεροειδὲς ἀνὴρ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν
Jako przeźroczem dalekiem dowidzi człowieka oczyma,
ἥμενος ἐν σκοπιῇ, λεύσσων ἐπὶ οἴνοπα πόντον,
Siedząc na skale i ztamtąd na ciemne morze patrzący;
τόσσον ἐπιθρῴσκουσι θεῶν ὑψηχέες ἵπποι.
Tyleż za każdym poskokiem sunęły się rżące rumaki.
ἀλλ' ὅτε δὴ Τροίην ἷξον ποταμώ τε ῥέοντε,
Kiedy zdążyli do Troj i na brzeg strumieni dwoistych,
ἧχι ῥοὰς Σιμόεις συμβάλλετον ἠδὲ Σκάμανδρος,
Gdzie nurtami się łączą Simoeis a drugi Skarnandros,
ἔνθ' ἵππους ἔστησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Tam białoręka wstrzymała rumaki Herę bogini,
λύσασ' ἐξ ὀχέων, περὶ δ' ἠέρα πουλὺν ἔχευε:
Z wozu je potem wyprzęgła i mgłą, naokoło pokryła;
τοῖσιν δ' ἀμβροσίην Σιμόεις ἀνέτειλε νέμεσθαι.
Potem staraniem Simoisa wyrosła na paszę ambrozia.
αἳ δὲ βάτην τρήρωσι πελειάσιν ἴθμαθ' ὁμοῖαι
Ono zaś poszły, ruchami podobne spłoszonym gołębiom.
ἀνδράσιν Ἀργείοισιν ἀλεξέμεναι μεμαυῖαι:
Pragnąc gorąco mężom Argeiskim na pomoc przybywać.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἵκανον ὅθι πλεῖστοι καὶ ἄριστοι
Ale gdy przyszli na miejsce gdzie najliczniejsi i dzielni,
ἕστασαν ἀμφὶ βίην Διομήδεος ἱπποδάμοιο
Stali nakoło potęgi Diomeda koni poskromcy
εἰλόμενοι λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισιν
Zbici do kupy, jak lwy co żyją ścierwem surowem,
ἢ συσὶ κάπροισιν, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,
Albo jak dzikie odyńce, co siły są niepomiernej,
ἔνθα στᾶσ' ἤϋσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Wtedy stanąwszy krzyknęła Herę o białych ramionach,
Στέντορι εἰσαμένη μεγαλήτορι χαλκεοφώνῳ,
W wielkodusznego Stentora postaci, o głosie spiżowym,
ὃς τόσον αὐδήσασχ' ὅσον ἄλλοι πεντήκοντα:
Któren tak silnie krzyczał jak innych pięciudziesięciu.
αἰδὼς Ἀργεῖοι κάκ' ἐλέγχεα εἶδος ἀγητοί:
"Wstyd Argeie, wy podli tchórze! pokaźni z postaci!
ὄφρα μὲν ἐς πόλεμον πωλέσκετο δῖος Ἀχιλλεύς,
Póki się tylko do bitwy zabierał boski Achilles,
οὐδέ ποτε Τρῶες πρὸ πυλάων Δαρδανιάων
Nigdy a nigdy Trojanie za bram Dardańskich obręby
οἴχνεσκον: κείνου γὰρ ἐδείδισαν ὄβριμον ἔγχος:
Nie wychodzili, z obawy przed groźnym onegoż dzirydem;
νῦν δὲ ἑκὰς πόλιος κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχονται.
Teraz daleko za miastem już walczą, przy nawach obszernych".
ὣς εἰποῦσ' ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Tak powiedziawszy każdemu odwagę i serce wzbudziła.
Τυδεί̈δῃ δ' ἐπόρουσε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
W stronę Tydejdy się puszcza o sowich oczach Athene;
εὗρε δὲ τόν γε ἄνακτα παρ' ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
Tego znajduje książęcia przy wozie i swoich rumakach,
ἕλκος ἀναψύχοντα τό μιν βάλε Πάνδαρος ἰῷ.
Chłodzącego swą ranę zadaną strzałą Pandara.
ἱδρὼς γάρ μιν ἔτειρεν ὑπὸ πλατέος τελαμῶνος
Pot mu bowiem dokuczał z pod szerokiego rzemienia
ἀσπίδος εὐκύκλου: τῷ τείρετο, κάμνε δὲ χεῖρα,
Tarczy okrągłej; takowy go trawił, tretwiała mu ręka;
ἂν δ' ἴσχων τελαμῶνα κελαινεφὲς αἷμ' ἀπομόργνυ.
Wreszcie ulżywszy rzemienia krew czarną, począł obcierać.
ἱππείου δὲ θεὰ ζυγοῦ ἥψατο φώνησέν τε:
Ręką za końskie jarzmo chwyciwszy mówiła bogini:
ἦ ὀλίγον οἷ παῖδα ἐοικότα γείνατο Τυδεύς.
"Mało podobnym do siebie zaprawdę spłodził potomka
Τυδεύς τοι μικρὸς μὲν ἔην δέμας, ἀλλὰ μαχητής:
Tydej, co wprawdzie był drobny postacią, ale wojownik.
καί ῥ' ὅτε πέρ μιν ἐγὼ πολεμίζειν οὐκ εἴασκον
Wszakto i wtedy gdy ja mu walczyć nie dozwoliłam,
οὐδ' ἐκπαιφάσσειν, ὅτε τ' ἤλυθε νόσφιν Ἀχαιῶν
Ani się gromko rzucać, gdy szedł od Achajów daleko,
ἄγγελος ἐς Θήβας πολέας μετὰ Καδμείωνας:
Jako poseł do Thebów, do licznych Kadmeionów;
δαίνυσθαί μιν ἄνωγον ἐνὶ μεγάροισιν ἕκηλον:
Wtedy mu każe spokojnie w komnatach świetnych ucztować;
αὐτὰρ ὃ θυμὸν ἔχων ὃν καρτερὸν ὡς τὸ πάρος περ
On zaś mając odwagę niezłomną, jak zawsze bywało,
κούρους Καδμείων προκαλίζετο, πάντα δ' ἐνίκα
Młodzież Kadmejską. po sobie wyzwał i wszystkich zwyciężył
ῥηϊδίως: τοίη οἱ ἐγὼν ἐπιτάρροθος ἦα.
[Łatwo; bo tak dalece na pomoc mu wtedy przybyłam.]
σοὶ δ' ἤτοι μὲν ἐγὼ παρά θ' ἵσταμαι ἠδὲ φυλάσσω,
Ale i tobie ja teraz przy boku stać będę i bronić,
καί σε προφρονέως κέλομαι Τρώεσσι μάχεσθαι:
Nakazując ażebyś z otuchą walczył z Trojany;
ἀλλά σευ ἢ κάματος πολυᾶϊξ γυῖα δέδυκεν
Tobie zaś albo mordęga okropna kolana ścisnęła,
ἤ νύ σέ που δέος ἴσχει ἀκήριον: οὐ σύ γ' ἔπειτα
Albo cię trwoga niemęzka ogarnia; już więcej natenczas
Τυδέος ἔκγονός ἐσσι δαί̈φρονος Οἰνεί̈δαο.
Synem Tydeja nie będziesz dzielnego Ojneidesa."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Odpowiadając jej na to przemówił silny Diomed:
γιγνώσκω σε θεὰ θύγατερ Διὸς αἰγιόχοιο:
"Ciebie poznaję bogini egidodzierżcy potomstwo;
τώ τοι προφρονέως ἐρέω ἔπος οὐδ' ἐπικεύσω.
Zatem opowiem ci chętnie to słowo i wcale nie skryję.
οὔτέ τί με δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνος,
Trwoga niemęzka mną wcale lub gnuśność nie owładnęła;
ἀλλ' ἔτι σέων μέμνημαι ἐφετμέων ἃς ἐπέτειλας:
Dobrze jednakże pamiętam zlecenia jakie mi dałaś.
οὔ μ' εἴας μακάρεσσι θεοῖς ἀντικρὺ μάχεσθαι
Walczyć mi bowiem zabraniasz naprzeciw bogów szczęśliwych
τοῖς ἄλλοις: ἀτὰρ εἴ κε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
Innych; tylko jeżeliby córa Diosa Kipryda
ἔλθῃσ' ἐς πόλεμον, τήν γ' οὐτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
Walkę poczęła, to miałem ją ranić ostrem żelazem.
τοὔνεκα νῦν αὐτός τ' ἀναχάζομαι ἠδὲ καὶ ἄλλους
Z tego powodu ja sam ustępuję, a również i reszcie
Ἀργείους ἐκέλευσα ἀλήμεναι ἐνθάδε πάντας:
Nakazałem Argeiów, by wszyscy się tu gromadzili;
γιγνώσκω γὰρ Ἄρηα μάχην ἀνὰ κοιρανέοντα.
Widzę ja bowiem, że Ares na czele bitwę prowadzi."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Wzroku sowiego Athene mu rzeknie na to w odpowiedź:
Τυδεί̈δη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
"Synu Tydeja Diomedzie, najmilszy sercu mojemu!
μήτε σύ γ' Ἄρηα τό γε δείδιθι μήτε τιν' ἄλλον
Tylko się nie bój Aresa i również innego żadnego
ἀθανάτων, τοίη τοι ἐγὼν ἐπιτάρροθός εἰμι:
Z nieśmiertelnych, albowiem gotowani na twoję obronę.
ἀλλ' ἄγ' ἐπ' Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους,
Owszem wpierw na Aresa pokieruj szybkie rumaki,
τύψον δὲ σχεδίην μηδ' ἅζεο θοῦρον Ἄρηα
Z bliska nań uderz, i woale Aresa groźnego się nie bój,
τοῦτον μαινόμενον, τυκτὸν κακόν, ἀλλοπρόσαλλον,
Tego szaleńca, istotny z nim kłopot, bo służy dwóm stronom;
ὃς πρῴην μὲν ἐμοί τε καὶ Ἥρῃ στεῦτ' ἀγορεύων
Wszak ci on przedtem i mnie i Herze obiecał na słowo,
Τρωσὶ μαχήσεσθαι, ἀτὰρ Ἀργείοισιν ἀρήξειν,
Walczyć przeciwko Trojanom, Argeiom zaś dopomagać;
νῦν δὲ μετὰ Τρώεσσιν ὁμιλεῖ, τῶν δὲ λέλασται.
Teraz atoli Trojanom pomaga, o tamtych zapomniał. "
ὣς φαμένη Σθένελον μὲν ἀφ' ἵππων ὦσε χαμᾶζε,
Tak powiedziawszy Sthenela zepchnęła z wozu na ziemię,
χειρὶ πάλιν ἐρύσασ', ὃ δ' ἄρ' ἐμμαπέως ἀπόρουσεν:
Ręką go w tył porwawszy, lecz on ochoczo zeskoczył.
ἣ δ' ἐς δίφρον ἔβαινε παραὶ Διομήδεα δῖον
Ona zajęła siedzenie przy boku Diomeda boskiego
ἐμμεμαυῖα θεά: μέγα δ' ἔβραχε φήγινος ἄξων
Roznamiętnioną bogini; trzeszczały osie bukowe,
βριθοσύνῃ: δεινὴν γὰρ ἄγεν θεὸν ἄνδρά τ' ἄριστον.
Pod ciężarem bogini grożącej i męża pierwszego.
λάζετο δὲ μάστιγα καὶ ἡνία Παλλὰς Ἀθήνη:
Pochwyciła za batog i lejce Pallas Athene;
αὐτίκ' ἐπ' Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους.
W stronę Aresa co żywo kieruje szybkie rumaki.
ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον ἐξενάριζεν
Z Peryfanta on właśnie wielkiego zbroje zdejmował,
Αἰτωλῶν ὄχ' ἄριστον Ὀχησίου ἀγλαὸν υἱόν:
Najdzielniejszego z Aitolów Ochezia syna świetnego;
τὸν μὲν Ἄρης ἐνάριζε μιαιφόνος: αὐτὰρ Ἀθήνη
Jego to Ares morderczy obdzierał, atoli Athene,
δῦν' Ἄϊδος κυνέην, μή μιν ἴδοι ὄβριμος Ἄρης.
Ajda się hełmem nakryła by groźny ja Ares nie widział.
ὡς δὲ ἴδε βροτολοιγὸς Ἄρης Διομήδεα δῖον,
Skoro zaś Ares okrutny boskiego ujrzał Diomeda,
ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον αὐτόθ' ἔασε
Wtedy on Peryfantesa wielkiego na miejscu zostawił
κεῖσθαι ὅθι πρῶτον κτείνων ἐξαίνυτο θυμόν,
Leżącego, gdzie wprzód zabiwszy go, życie odebrał;
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥ' ἰθὺς Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
Potem zaś szedł naprzeciwko Diomeda koni poskromcy.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Gdy się do siebie zbliżyli naprzeciw siebie idący,
πρόσθεν Ἄρης ὠρέξαθ' ὑπὲρ ζυγὸν ἡνία θ' ἵππων
Ares mierzył przed siebie powyżej jarżma i lejców
ἔγχεϊ χαλκείῳ μεμαὼς ἀπὸ θυμὸν ἑλέσθαι:
Dzidą spiżową, pragnący tamtego życia pozbawić;
καὶ τό γε χειρὶ λαβοῦσα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Ręką takową, chwyciwszy atoli Pallas Athene,
ὦσεν ὑπὲκ δίφροιο ἐτώσιον ἀϊχθῆναι.
W bok od siedzenia ją pchnęła i dzida świsnęła nadarmo,
δεύτερος αὖθ' ὡρμᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
Wtedy z kolei się zmierzył Diomed o głosie donośnym
ἔγχεϊ χαλκείῳ: ἐπέρεισε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
Dzidą śpiżową, lecz Pallas Athene jej dala kierunek,
νείατον ἐς κενεῶνα ὅθι ζωννύσκετο μίτρῃ:
W dołek brzucha, gdzie końce przepaski ze sobą się schodzą.
τῇ ῥά μιν οὖτα τυχών, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψεν,
Tamże właśnie ugodził i piękną rozdziera mu skórę;
ἐκ δὲ δόρυ σπάσεν αὖτις: ὃ δ' ἔβραχε χάλκεος Ἄρης
Potem wyciągnął dzidę. Tak wrzasnął Ares spiżowy,
ὅσσόν τ' ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι
Jakby wrzeszczało dziewięć, lub dziesięć ludzi tysięcy
ἀνέρες ἐν πολέμῳ ἔριδα ξυνάγοντες Ἄρηος.
W boju się potykających, gdy bitwę morderczą, prowadzą.
τοὺς δ' ἄρ' ὑπὸ τρόμος εἷλεν Ἀχαιούς τε Τρῶάς τε
Trwoga dokoła Danajów, a również i Trojan objęła
δείσαντας: τόσον ἔβραχ' Ἄρης ἆτος πολέμοιο.
Zlękłych, tak ryknął Ares, co walki jest nienasycony.
οἵη δ' ἐκ νεφέων ἐρεβεννὴ φαίνεται ἀὴρ
Równie jak niebo czasami gęstemi się chmury zaciemni,
καύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαέος ὀρνυμένοιο,
Kiedy po ciężkich upałach złowrogi wiatr się podniesie;
τοῖος Τυδεί̈δῃ Διομήδεϊ χάλκεος Ἄρης
Takim synowi Tydeja Diomedzie się Ares miedziany
φαίνεθ' ὁμοῦ νεφέεσσιν ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν.
Zdawał, gdy razem z chmurami się wznosił w niebo szerokie.
καρπαλίμως δ' ἵκανε θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον,
Szybko się dostał do bogów siedziby stromego Olimpu,
πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο θυμὸν ἀχεύων,
Zasiadł obok Diosa Kronidy na duchu strapiony,
δεῖξεν δ' ἄμβροτον αἷμα καταρρέον ἐξ ὠτειλῆς,
Wskazał na krew nieśmiertelną" co z rany obficie się lała,
καί ῥ' ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I wybuchając żalem w skrzydlate odezwie się słowa:
Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ ὁρῶν τάδε καρτερὰ ἔργα;
"Czyliż się Zeusie nie gniewasz gdy patrzysz na dzieła zuchwałe?
αἰεί τοι ῥίγιστα θεοὶ τετληότες εἰμὲν
Toć my zawsze bogowie najgorsze znosić musiemy,
ἀλλήλων ἰότητι, χάριν ἄνδρεσσι φέροντες.
Jeden przez wolę drugiego, jak ludziom pociechę niesiemy.
σοὶ πάντες μαχόμεσθα: σὺ γὰρ τέκες ἄφρονα κούρην
Wszyscy dla ciebie walczymy, boś córkę spłodził szaloną,
οὐλομένην, ᾗ τ' αἰὲν ἀήσυλα ἔργα μέμηλεν.
Zgubnych zamiarów, co zawsze ma dzieła na myśli szkaradne.
ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες ὅσοι θεοί εἰσ' ἐν Ὀλύμπῳ
Inni albowiem wszyscy, jak wiele nas bogów w Olimpie,
σοί τ' ἐπιπείθονται καὶ δεδμήμεσθα ἕκαστος:
Tobie jesteśmy posłuszni i każden się ciebie obawia;
ταύτην δ' οὔτ' ἔπεϊ προτιβάλλεαι οὔτέ τι ἔργῳ,
Ją zaś nigdy i słowem nie skarcisz, ani też czynem,
ἀλλ' ἀνιεῖς, ἐπεὶ αὐτὸς ἐγείναο παῖδ' ἀί̈δηλον:
Ale folgujesz, bo sam spłodziłeś dziecko złośliwe;
ἣ νῦν Τυδέος υἱὸν ὑπερφίαλον Διομήδεα
Ona to dzisiaj, Diomeda, Tydeja syna, hardego
μαργαίνειν ἀνέηκεν ἐπ' ἀθανάτοισι θεοῖσι.
Nakłoniła, by bogom nieśmiertnym zuchwale się stawiał.
Κύπριδα μὲν πρῶτον σχεδὸν οὔτασε χεῖρ' ἐπὶ καρπῷ,
Najprzód on z bliska podrasnął Kiprydę w rękę na zgięciu,
αὐτὰρ ἔπειτ' αὐτῷ μοι ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος:
Potem zaś na mnie się rzucił podobny do ducha istnego;
ἀλλά μ' ὑπήνεικαν ταχέες πόδες: ἦ τέ κε δηρὸν
Tylko mnie szybkie nogi uniosły, inaczej bym długo
αὐτοῦ πήματ' ἔπασχον ἐν αἰνῇσιν νεκάδεσσιν,
Męki tam znosił w pośrodku strasznego tłumu poległych.
ἤ κε ζὼς ἀμενηνὸς ἔα χαλκοῖο τυπῇσι.
Albobym żył bezsilnym kaleką od cięcia żelaza."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς.
Srogo na niego spojrzawszy odrzecze Zeus chmurozbiorca:
μή τί μοι ἀλλοπρόσαλλε παρεζόμενος μινύριζε.
"Ani mi waż się tu stękać, co zdradzasz jednych i drugich.
ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν:
Z bogów co siedzą w Olimpie mi jesteś najnieznośniejszym;
αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε.
Zawsze ci bowiem po myśli i wojna i bitwa pospołem.
μητρός τοι μένος ἐστὶν ἀάσχετον οὐκ ἐπιεικτὸν
Matki masz umysł niesforny, co nigdy nie chce ustąpić,
Ἥρης: τὴν μὲν ἐγὼ σπουδῇ δάμνημ' ἐπέεσσι:
Hery, którą ja sam z trudnością słowy poskramiam.
τώ σ' ὀί̈ω κείνης τάδε πάσχειν ἐννεσίῃσιν.
Sądzę, że tobie z powodu jej rady cierpieć przychodzi.
ἀλλ' οὐ μάν σ' ἔτι δηρὸν ἀνέξομαι ἄλγε' ἔχοντα:
Nie pozwolę jednakże byś długo znosił zmartwienie,
ἐκ γὰρ ἐμεῦ γένος ἐσσί, ἐμοὶ δέ σε γείνατο μήτηρ:
Z mego bo rodu pochodzisz, i ciebie mi matka zrodziła.
εἰ δέ τευ ἐξ ἄλλου γε θεῶν γένευ ὧδ' ἀί̈δηλος
Gdyby cię inny kto z bogów tak zuchwałego był zrodził,
καί κεν δὴ πάλαι ἦσθα ἐνέρτερος Οὐρανιώνων.
Już byś dawno głęboko pod niebianami był leżał."
ὣς φάτο, καὶ Παιήον' ἀνώγειν ἰήσασθαι.
Rzekłszy tak Pajeona zawołał by jego wyleczył.
τῷ δ' ἐπὶ Παιήων ὀδυνήφατα φάρμακα πάσσων
Jemu tedy Pajeon kojące leki przyłożył,
ἠκέσατ': οὐ μὲν γάρ τι καταθνητός γ' ἐτέτυκτο.
I wyleczył, albowiem śmiertelny go los nie dotykał.
ὡς δ' ὅτ' ὀπὸς γάλα λευκὸν ἐπειγόμενος συνέπηξεν
Równie jak mleko choć płynne pod sokiem figowym się szybko
ὑγρὸν ἐόν, μάλα δ' ὦκα περιτρέφεται κυκόωντι,
Ścina i wnet ztężeje pod ręką tego co mięsza;
ὣς ἄρα καρπαλίμως ἰήσατο θοῦρον Ἄρηα.
Tak i dzikiego Aresa naprędce ranę zagoił.
τὸν δ' Ἥβη λοῦσεν, χαρίεντα δὲ εἵματα ἕσσε:
Jego zaś Hebe umyła i szaty mu piękne włożyła;
πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων.
Potem się zaś usadowił zuchwale przy Zeusie Kronidzie.
αἳ δ' αὖτις πρὸς δῶμα Διὸς μεγάλοιο νέοντο
Tamte się nazad wróciły do gmachów Diosa wielkiego
Ἥρη τ' Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηὶ̈ς Ἀθήνη
Here Argijska pospołem z Alalkomenajska Atheną,
παύσασαι βροτολοιγὸν Ἄρη' ἀνδροκτασιάων.
Powstrzymawszy krwawego Aresa od mężów zabójstwa.
Τρώων δ' οἰώθη καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή:
Tak opuścili bogowie Achąjów i Trojan potyczkę;
πολλὰ δ' ἄρ' ἔνθα καὶ ἔνθ' ἴθυσε μάχη πεδίοιο
Często się tu lub owdzie w równinie walka odbywa,
ἀλλήλων ἰθυνομένων χαλκήρεα δοῦρα
Podczas gdy jedni na drugich spiżowe dzidy kierują,
μεσσηγὺς Σιμόεντος ἰδὲ Ξάνθοιο ῥοάων.
W środku pomiędzy nurtami Xanthosa i Simoenta.
Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἕρκος Ἀχαιῶν
Pierwszy więc Telamończyk, Achajów Ajas podpora,
Τρώων ῥῆξε φάλαγγα, φόως δ' ἑτάροισιν ἔθηκεν,
Trojan szeregi przełamał i światło druhom zapewnił,
ἄνδρα βαλὼν ὃς ἄριστος ἐνὶ Θρῄκεσσι τέτυκτο
Męża ubiwszy, co pewnie najlepszy był między Thrakami,
υἱὸν Ἐϋσσώρου Ἀκάμαντ' ἠύ̈ν τε μέγαν τε.
Akamanta Ejssora potomka wielkiego, dzielnego.
τόν ῥ' ἔβαλε πρῶτος κόρυθος φάλον ἱπποδασείης,
Trafił go najprzód w guzik od grzywiastego szyszaka;
ἐν δὲ μετώπῳ πῆξε, πέρησε δ' ἄρ' ὀστέον εἴσω
W środku czoła utkwiła, i w kość głęboko się wryła
αἰχμὴ χαλκείη: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
Dzida spiżowa; lecz jemu ciemności oczy zakryły.
Ἄξυλον δ' ἄρ' ἔπεφνε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης
Potem Axyla pokonał Diomed o głosie donośnym,
Τευθρανίδην, ὃς ἔναιεν ἐϋκτιμένῃ ἐν Ἀρίσβῃ
Syna Tewthrana, co mieszkał w Arysby domach ozdobnych,
?φνειὸς βιότοιο, φίλος δ' ἦν ἀνθρώποισι.
Opływając o w dostatki, od ludzi był wielce lubianym;
πάντας γὰρ φιλέεσκεν ὁδῷ ἔπι οἰκία ναίων.
Wszystkich bowiem ugaszczał mieszkając w domostwie przy drodze.
ἀλλά οἱ οὔ τις τῶν γε τότ' ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον
Ale go żaden z nich nie ratował od smutnej zagłady,
πρόσθεν ὑπαντιάσας, ἀλλ' ἄμφω θυμὸν ἀπηύρα
Piersią go zasłoniwszy; obydwóch zabił Diomed,
αὐτὸν καὶ θεράποντα Καλήσιον, ὅς ῥα τόθ' ἵππων
Jego i Kalezego pachołka, któren mu końmi
ἔσκεν ὑφηνίοχος: τὼ δ' ἄμφω γαῖαν ἐδύτην.
Jako woźnica kierował; obydwóch ziemia pokryła.
Δρῆσον δ' Εὐρύαλος καὶ Ὀφέλτιον ἐξενάριξε:
Ewryalos Ofeltia i Dreza rynsztunku pozbawił;
βῆ δὲ μετ' Αἴσηπον καὶ Πήδασον, οὕς ποτε νύμφη
Poźniej Pedaza dogonił z Ajzepem; niegdyś ich wodna
νηὶ̈ς Ἀβαρβαρέη τέκ' ἀμύμονι Βουκολίωνι.
Nimfa Abarbarea zrodziła Bukolionowi.
Βουκολίων δ' ἦν υἱὸς ἀγαυοῦ Λαομέδοντος
Ten ostatni był synem świetnego Laomedonta,
πρεσβύτατος γενεῇ, σκότιον δέ ἑ γείνατο μήτηρ:
Rodem najstarszy, lecz jego tajemnie matka powiła;
ποιμαίνων δ' ἐπ' ὄεσσι μίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,
Owce pasąc połączył się z nią miłością i łożem,
ἣ δ' ὑποκυσαμένη διδυμάονε γείνατο παῖδε.
Jemu zaś była powolną i dzieci bliźnięta zrodziła.
καὶ μὲν τῶν ὑπέλυσε μένος καὶ φαίδιμα γυῖα
Ich to ciała młodzieńcze pozbawił siły i życia
Μηκιστηϊάδης καὶ ἀπ' ὤμων τεύχε' ἐσύλα.
Syn Mekistesa i cały rynsztunek im obdarł z ramienia.
Ἀστύαλον δ' ἄρ' ἔπεφνε μενεπτόλεμος Πολυποίτης:
W boju odważny Polypoit Astyalosa pokonał;
Πιδύτην δ' Ὀδυσεὺς Περκώσιον ἐξενάριξεν
Syna Pidyza Perkozya, Odyssej zbroi pozbawił
ἔγχεϊ χαλκείῳ, Τεῦκρος δ' Ἀρετάονα δῖον.
Dzidą spiżową, a Teukros Aretaona boskiego.
Ἀντίλοχος δ' Ἄβληρον ἐνήρατο δουρὶ φαεινῷ
Dzidą świecącą powalił Ablera, Antyloch Nestora
Νεστορίδης, Ἔλατον δὲ ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Dzielny potomek, Elata zaś król Agamemnon przemożny;
ναῖε δὲ Σατνιόεντος ἐϋρρείταο παρ' ὄχθας
Mieszkał on koło brzegów Satniosa co płynie uroczo,
Πήδασον αἰπεινήν. Φύλακον δ' ἕλε Λήϊτος ἥρως
W stromym Pedazie. Fylaka porywa Lejtos bohater
φεύγοντ': Εὐρύπυλος δὲ Μελάνθιον ἐξενάριξεν.
Zbiegającego; Erypil Melantbia wyzuł z rynsztunku.
Ἄδρηστον δ' ἄρ' ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
Adrestosa następnie Menelaj o głosie donośnym
ζωὸν ἕλ': ἵππω γάρ οἱ ἀτυζομένω πεδίοιο
Złapał żywego; bo konie spłoszywszy mu się na równinie,
ὄζῳ ἔνι βλαφθέντε μυρικίνῳ ἀγκύλον ἅρμα
Zawadziwszy o gałęź jałowca, powózkę zagiętą
ἄξαντ' ἐν πρώτῳ ῥυμῷ αὐτὼ μὲν ἐβήτην
W końcu dyszla złamały, a same pobiegły ku miastu,
πρὸς πόλιν, ᾗ περ οἱ ἄλλοι ἀτυζόμενοι φοβέοντο,
Dokąd i inne rumaki w popłochu tym uciekały;
αὐτὸς δ' ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη
On zaś sam się na ziemię potoczył tuż wedle koła,
πρηνὴς ἐν κονίῃσιν ἐπὶ στόμα: πὰρ δέ οἱ ἔστη
Głową naprzód na twarz w kurzawę. Zatrzymał się przy nim
Ἀτρεί̈δης Μενέλαος ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος.
Menelaos Atrydes trzymając włócznię ogromną.
Ἄδρηστος δ' ἄρ' ἔπειτα λαβὼν ἐλίσσετο γούνων:
Począł go błagać Adreatos chwytając go za kolana:
ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δ' ἄξια δέξαι ἄποινα:
"Daruj mi synu Atreja, ty okup godny odbierzesz.
πολλὰ δ' ἐν ἀφνειοῦ πατρὸς κειμήλια κεῖται
Wiele bogaty mój ojciec ma skarbów w zapasie leżących,
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
Spiżu i złota i sztucznie wyrabianego żelaza,
τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσι' ἄποινα
Z tego z radością ci ojciec wypłaci okup ogromny,
εἴ κεν ἐμὲ ζωὸν πεπύθοιτ' ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Jeśli go dojdzie wiadomość, żem żyw przy okrętach Achajskich."
ὣς φάτο, τῷ δ' ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθε:
Tak powiedziawszy onemu nakłonił umysł i serce,
καὶ δή μιν τάχ' ἔμελλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Zaraz go towarzyszowi chciał oddać, by tenże do szybkich
δώσειν ᾧ θεράποντι καταξέμεν: ἀλλ' Ἀγαμέμνων
Zaprowadził go łodzi Achajskich; lecz Agamemnon
ἀντίος ἦλθε θέων, καὶ ὁμοκλήσας ἔπος ηὔδα:
Biegnąc naprzeciw niego potężnym głosem zawołał:
ὦ πέπον ὦ Μενέλαε, τί ἢ δὲ σὺ κήδεαι οὕτως
"O Menelaju najdroższy! dlaczegóż to tyle nad ludźmi
ἀνδρῶν; ἦ σοὶ ἄριστα πεποίηται κατὰ οἶκον
Masz miłosierdzia? zaprawdę wybornie się z tobą Trojanie
πρὸς Τρώων; τῶν μή τις ὑπεκφύγοι αἰπὺν ὄλεθρον
W domu obeszli; lecz z nich ani jeden zguby nie ujdzie
χεῖράς θ' ἡμετέρας, μηδ' ὅν τινα γαστέρι μήτηρ
Z naszych rąk; ani ten co go jeszcze matka w swem łonie
κοῦρον ἐόντα φέροι, μηδ' ὃς φύγοι, ἀλλ' ἅμα πάντες
Nosi jako niemowie, i taki nie ujdzie, lecz wszyscy
Ἰλίου ἐξαπολοίατ' ἀκήδεστοι καὶ ἄφαντοι.
Klech w Ilionie zginą bez wieści i bez miłosierdzia."
ὣς εἰπὼν ἔτρεψεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως
Temi słowami braterskie serce bohater odmienił,
αἴσιμα παρειπών: ὃ δ' ἀπὸ ἕθεν ὤσατο χειρὶ
Słusznie gadając, lecz tamten odepchnie ręką od siebie
ἥρω' Ἄδρηστον: τὸν δὲ κρείων Ἀγαμέμνων
Adrestosa dzielnego; zaś jego król Agamemnon
οὖτα κατὰ λαπάρην: ὃ δ' ἀνετράπετ', Ἀτρεί̈δης δὲ
W brzuch ugodził; przewrócił się tamten, atoli Atrydes
λὰξ ἐν στήθεσι βὰς ἐξέσπασε μείλινον ἔγχος.
Piętą na piersi stanąwszy wyciągnął dzidę klonową.
Νέστωρ δ' Ἀργείοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Nestor zaś do Argejów na cały głos się, odezwie:
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
"Drodzy i dzielni Danaje Aresa cni towarzysze!
μή τις νῦν ἐνάρων ἐπιβαλλόμενος μετόπισθε
Niechże się nikt do łupienia nie rzuca i nie pozostaje
μιμνέτω ὥς κε πλεῖστα φέρων ἐπὶ νῆας ἵκηται,
W tyle, ażeby najwięcej zabrawszy do łodzi się dostał,
ἀλλ' ἄνδρας κτείνωμεν: ἔπειτα δὲ καὶ τὰ ἕκηλοι
Lecz zabijajmy mężów, a później sobie spokojnie
νεκροὺς ἂμ πεδίον συλήσετε τεθνηῶτας.
Ciała poległych będziecie obdzierać pośród równiny."
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Tak powiedziawszy pobudził odwagę i serce każdemu,
ἔνθά κεν αὖτε Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπ' Ἀχαιῶν
Byliby wtedy Trojanie przez mężnych parci Achajów
Ἴλιον εἰσανέβησαν ἀναλκείῃσι δαμέντες,
Do Iliony wrócili, zwątpieniem wszyscy znagleni,
εἰ μὴ ἄρ' Αἰνείᾳ τε καὶ Ἕκτορι εἶπε παραστὰς
Tylko że przy Hektorze i przy Aeneaazu stanąwszy,
Πριαμίδης Ἕλενος οἰωνοπόλων ὄχ' ἄριστος:
Ozwał się syn Priamowy Helenos najlepszy z wróżbitów:
Αἰνεία τε καὶ Ἕκτορ, ἐπεὶ πόνος ὔμμι μάλιστα
"Aeneaszu i ty Hektorze, ponieważ o pracy
Τρώων καὶ Λυκίων ἐγκέκλιται, οὕνεκ' ἄριστοι
Lykiów i Trojan myślicie najwięcej, bo pierwsi jesteście,
πᾶσαν ἐπ' ἰθύν ἐστε μάχεσθαί τε φρονέειν τε,
Jak do każdej wyprawy, tak również do rady i walki;
στῆτ' αὐτοῦ, καὶ λαὸν ἐρυκάκετε πρὸ πυλάων
Tutaj przystańcie i wojsku do bramy przystępu nie dajcie,
πάντῃ ἐποιχόμενοι πρὶν αὖτ' ἐν χερσὶ γυναικῶν
Wszędzie na koło odchodząc, ażeby w objęcia małżonek
φεύγοντας πεσέειν, δηί̈οισι δὲ χάρμα γενέσθαι.
Uciekając nie wpadli, na wrogów naszych uciechę.
αὐτὰρ ἐπεί κε φάλαγγας ἐποτρύνητον ἁπάσας,
Skoro zaś tylko falangi wszelakie w ruch wprowadzicie,
ἡμεῖς μὲν Δαναοῖσι μαχησόμεθ' αὖθι μένοντες,
My pozostając tutaj w obroty weźmiemy Danajów,
καὶ μάλα τειρόμενοί περ: ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει:
Chociaż jesteśmy strudzeni, konieczność atoli wymaga;
Ἕκτορ ἀτὰρ σὺ πόλιν δὲ μετέρχεο, εἰπὲ δ' ἔπειτα
Ty zaś Hektorze do miasta się udaj i potem napomnij
μητέρι σῇ καὶ ἐμῇ: ἣ δὲ ξυνάγουσα γεραιὰς
Twoją i moją matkę, by zgromadziwszy staruszki,.
νηὸν Ἀθηναίης γλαυκώπιδος ἐν πόλει ἄκρῃ
W sowiookiej Atheny świątyni, na szczycie warowni,
οἴξασα κληῖ̈δι θύρας ἱεροῖο δόμοιο
Otworzywszy kluczami świętego bramy przybytku,
πέπλον, ὅς οἱ δοκέει χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος
Tę oponę co jej się wydaje najozdobniejszą,
εἶναι ἐνὶ μεγάρῳ καί οἱ πολὺ φίλτατος αὐτῇ,
Z domowego zapasu; o która, też dba osobliwie,
θεῖναι Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
Na kolanach Atheny jedwabnowłosej złożyła;
καί οἱ ὑποσχέσθαι δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
Niech jej obieca poświęcić w świątyni wołów dwanaście
ἤνις ἠκέστας ἱερευσέμεν, αἴ κ' ἐλεήσῃ
Rocznych, nieujarżmionych, ażeby się zmiłowała
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα,
Nad Trojanów posadą, żonami i niemowlętami;
ὥς κεν Τυδέος υἱὸν ἀπόσχῃ Ἰλίου ἱρῆς
Oby też syna Tydeja wstrzymała od świętej Iliony
ἄγριον αἰχμητὴν κρατερὸν μήστωρα φόβοιο,
Kopijnika srogiego, strasznego dowódcę pogoni,
ὃν δὴ ἐγὼ κάρτιστον Ἀχαιῶν φημι γενέσθαι.
Któren jak sądzę ze wszystkich Achajów najodważniejszy.
οὐδ' Ἀχιλῆά ποθ' ὧδέ γ' ἐδείδιμεν ὄρχαμον ἀνδρῶν,
Nawet bym tak Achillesa rycerzy kwiatu się nie bał,
ὅν πέρ φασι θεᾶς ἐξέμμεναι: ἀλλ' ὅδε λίην
Któren jak mówią z bogini się rodzi; lecz tamten okropnie
μαίνεται, οὐδέ τίς οἱ δύναται μένος ἰσοφαρίζειν.
Dokazuje, i nikt mu siłą dorównać nie może."
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' οὔ τι κασιγνήτῳ ἀπίθησεν.
Tak powiedział, a Hektor się bratu nie chciał opierać,
αὐτίκα δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
Zaraz wyskoczył z powózki z rysztunkiem całym na ziemię,
πάλλων δ' ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
Trzęsąc ostremi dzidami obchodził wszędy szeregi,
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
Napominając do walki, do strasznej roboty napędzał.
οἳ δ' ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν:
Oni się w miejscu zwracają i stają naprzeciw Achajów;
Ἀργεῖοι δ' ὑπεχώρησαν, λῆξαν δὲ φόνοιο,
Argejowie się zaś cofnąwszy mordować przestali;
φὰν δέ τιν' ἀθανάτων ἐξ οὐρανοῦ ἀστερόεντος
Sądzą albowiem, że któren z bogów od niebios gwiaździstych
Τρωσὶν ἀλεξήσοντα κατελθέμεν, ὡς ἐλέλιχθεν.
W pomoc Trojanom przybywa, tak nagle się oni zwrócili.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Hektor atoli Trojanom dogrzewa głośno wołając:
Τρῶες ὑπέρθυμοι τηλεκλειτοί τ' ἐπίκουροι
"Serca dzielnego Trojanie i sojusznicy przesławni!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
Bądźcie drodzy mężami i ciężkiej pamiętni potyczki,
ὄφρ' ἂν ἐγὼ βείω προτὶ Ἴλιον, ἠδὲ γέρουσιν
Podczas kiedy ja pójdę ku Ilion i starcom zapowiem,
εἴπω βουλευτῇσι καὶ ἡμετέρῃς ἀλόχοισι
W radzie zasiadającym i również naszym małżonkom,
δαίμοσιν ἀρήσασθαι, ὑποσχέσθαι δ' ἑκατόμβας.
Żeby modlili się bogom i Hekatomby składali."
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Rzekłszy oddalił się Hektor o powiewającym szyszaku:
ἀμφὶ δέ μιν σφυρὰ τύπτε καὶ αὐχένα δέρμα κελαινὸν
Potrącała go brzegiem o szyję i kostki włósiasta,
ἄντυξ ἣ πυμάτη θέεν ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης.
Skóra ciemna, wisząca wokoło tarczy wypukłej.
Γλαῦκος δ' Ἱππολόχοιο πάϊς καὶ Τυδέος υἱὸς
Glaukos Hippolochosa potomek i syn Tydejowy,
ἐς μέσον ἀμφοτέρων συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι.
Wysunęli się naprzód do środka potykać się pragnąc.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντε,
Gdy się nareszcie zbliżyli naprzeciw do siebie idący,
τὸν πρότερος προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Wtedy się pierwszy odezwie o głosie donośnym Diomed:
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε καταθνητῶν ἀνθρώπων;
"Kimże ty jesteś wojaku szlachetny, z ludzi śmiertelnych?
οὐ μὲν γάρ ποτ' ὄπωπα μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
Nigdym cię bowiem nie widział wśród bitwy dla mężów zaszczytnej
τὸ πρίν: ἀτὰρ μὲν νῦν γε πολὺ προβέβηκας ἁπάντων
Przedtem; teraz atoli o wieleś wszystkich wyprzedził
σῷ θάρσει, ὅ τ' ἐμὸν δολιχόσκιον ἔγχος ἔμεινας:
Pełen odwagi, że mojej cienistej włóczni się stawiasz.
δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῷ μένει ἀντιόωσιν.
Tylko nieszczęsnych rodziców dzieci się mierzą z mą siłą.
εἰ δέ τις ἀθανάτων γε κατ' οὐρανοῦ εἰλήλουθας,
Jeśli zaś nieśmiertelnym ty jesteś i z nieba przybyłeś,
οὐκ ἂν ἔγωγε θεοῖσιν ἐπουρανίοισι μαχοίμην.
Wtedy co do mnie z bogami, co w niebie, walczyć nie pragnę.
οὐδὲ γὰρ οὐδὲ Δρύαντος υἱὸς κρατερὸς Λυκόοργος
Przecież i nawet odważny Dryanta syn Lykoorgos,
δὴν ἦν, ὅς ῥα θεοῖσιν ἐπουρανίοισιν ἔριζεν:
Długo nie istniał, bo śmiał podrażnić bogów niebiańskich;
ὅς ποτε μαινομένοιο Διωνύσοιο τιθήνας
Któren to kiedyś Dionyza szalejącego piastunki
σεῦε κατ' ἠγάθεον Νυσήϊον: αἳ δ' ἅμα πᾶσαι
Do Nyzeja boskiego zapędził; one zaś różczki
θύσθλα χαμαὶ κατέχευαν ὑπ' ἀνδροφόνοιο Λυκούργου
Zielem owite cisnęły, przez zabójczego Lykorga
θεινόμεναι βουπλῆγι: Διώνυσος δὲ φοβηθεὶς
Żgane ostremi kijami. Dionyzos wtedy ze strachu
δύσεθ' ἁλὸς κατὰ κῦμα, Θέτις δ' ὑπεδέξατο κόλπῳ
W pianę się morską zanurzył, przyjęła go w łonie Thetyda
δειδιότα: κρατερὸς γὰρ ἔχε τρόμος ἀνδρὸς ὁμοκλῇ.
Zdjęta obawą, bo strach ją ogarnął na krzyki zabójcy.
τῷ μὲν ἔπειτ' ὀδύσαντο θεοὶ ῥεῖα ζώοντες,
Toż się na niego sierdzili bogowie swobodnie żyjący;
καί μιν τυφλὸν ἔθηκε Κρόνου πάϊς: οὐδ' ἄρ' ἔτι δὴν
Wkrótce go tknął ślepotą syn Krona i już nie na długo
ἦν, ἐπεὶ ἀθανάτοισιν ἀπήχθετο πᾶσι θεοῖσιν:
Żył, bo wszyscy go wieczni bogowie znienawidzili.
οὐδ' ἂν ἐγὼ μακάρεσσι θεοῖς ἐθέλοιμι μάχεσθαι.
Z szczęśliwymi bogami i ja więc walczyć nie myślę.
εἰ δέ τίς ἐσσι βροτῶν οἳ ἀρούρης καρπὸν ἔδουσιν,
Jeśli zaś jesteś z ludzi co ziemi płodami się żywią,
ἆσσον ἴθ' ὥς κεν θᾶσσον ὀλέθρου πείραθ' ἵκηαι.
Wtedy się zbliżaj, by prędzej cię zguba śmiertelna dosięgła."
τὸν δ' αὖθ' Ἱππολόχοιο προσηύδα φαίδιμος υἱός:
Rzeknie mu na to w odpowiedź syn świetny Hippolochosa;
Τυδεί̈δη μεγάθυμε τί ἢ γενεὴν ἐρεείνεις;
"Wielkoduszny Tydejdzie dlaczegóż o ród wypytujesz?
οἵη περ φύλλων γενεὴ τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν.
Równie jak liści rodzaje, tak samo ród mężów powstaje.
φύλλα τὰ μέν τ' ἄνεμος χαμάδις χέει, ἄλλα δέ θ' ὕλη
Liście albowiem na ziemię strącają wiatry, lecz lasy
τηλεθόωσα φύει, ἔαρος δ' ἐπιγίγνεται ὥρη:
Nowe puszczają pędy, gdy pora wiosenna powraca;
ὣς ἀνδρῶν γενεὴ ἣ μὲν φύει ἣ δ' ἀπολήγει.
Tak pokolenia i ludzi, to rosną, to znów upadają.
εἰ δ' ἐθέλεις καὶ ταῦτα δαήμεναι ὄφρ' ἐὺ̈ εἰδῇς
Jeźli zaś chcesz i o tem posłuchać byś wiedział dokładnie,
ἡμετέρην γενεήν, πολλοὶ δέ μιν ἄνδρες ἴσασιν:
Powiem ci zkąd pochodziemy; acz wielu to ludziom wiadomo.
ἔστι πόλις Ἐφύρη μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο,
W głębi koniorodnego Argosu jest miasto Efira,
ἔνθα δὲ Σίσυφος ἔσκεν, ὃ κέρδιστος γένετ' ἀνδρῶν,
Tamże przebywał Syzyf, nad wszystkich mężów przebiegły,
Σίσυφος Αἰολίδης: ὃ δ' ἄρα Γλαῦκον τέκεθ' υἱόν,
Syzyf Aiola potomek; on spłodził Glauka syna,
αὐτὰρ Γλαῦκος τίκτεν ἀμύμονα Βελλεροφόντην:
Potem zaś Glaukos spłodził dzielnego Bellerofonta.
τῷ δὲ θεοὶ κάλλός τε καὶ ἠνορέην ἐρατεινὴν
Jego bogowie urodą i czarującą męzkością,
ὤπασαν: αὐτάρ οἱ Προῖτος κακὰ μήσατο θυμῷ,
Obdarzyli. Lecz Projtos mu w duszy był nieżyczliwym,
ὅς ῥ' ἐκ δήμου ἔλασσεν, ἐπεὶ πολὺ φέρτερος ἦεν,
Z kraju go bowiem wypędził, bo był od innych Argejów
Ἀργείων: Ζεὺς γάρ οἱ ὑπὸ σκήπτρῳ ἐδάμασσε.
Najmodniejszym, a Zews mu władzę oddał pod berło.
τῷ δὲ γυνὴ Προίτου ἐπεμήνατο δῖ' Ἄντεια
Z nim zapragnęła gorąco małżonka Proity Anteja,
κρυπταδίῃ φιλότητι μιγήμεναι: ἀλλὰ τὸν οὔ τι
Skrycie w miłości się łączyć, lecz nie skłoniła do tego
πεῖθ' ἀγαθὰ φρονέοντα δαί̈φρονα Βελλεροφόντην.
Męża umysłu zacnego dzielnego Bellerofonta;
ἣ δὲ ψευσαμένη Προῖτον βασιλῆα προσηύδα:
Ona się wtedy z kłamstwem odezwie do Proita książęcia:
τεθναίης ὦ Προῖτ', ἢ κάκτανε Βελλεροφόντην,
Albo umieraj Projcie lub zabij Bellerofonta,
ὅς μ' ἔθελεν φιλότητι μιγήμεναι οὐκ ἐθελούσῃ.
Któren mie zmuszał do związku miłości przeciwko mej woli.
ὣς φάτο, τὸν δὲ ἄνακτα χόλος λάβεν οἷον ἄκουσε:
Tak przemówiła, lecz król usłyszawszy gniewem zapłonął,
κτεῖναι μέν ῥ' ἀλέεινε, σεβάσσατο γὰρ τό γε θυμῷ,
Wzdrygał się on go zabijać, bo w duszy się wielce obawiał,
πέμπε δέ μιν Λυκίην δέ, πόρεν δ' ὅ γε σήματα λυγρὰ
Lecz do Lykii go wysłał i wróżby złowieszcze dołączył,
γράψας ἐν πίνακι πτυκτῷ θυμοφθόρα πολλά,
W szczelnie zamkniętej tablicy, spisawszy nań wyrok zagłady;
δεῖξαι δ' ἠνώγειν ᾧ πενθερῷ ὄφρ' ἀπόλοιτο.
Rozkazując ją wręczyć teściowi, by życie postradał.
αὐτὰρ ὁ βῆ Λυκίην δὲ θεῶν ὑπ' ἀμύμονι πομπῇ.
Wybrał się tedy do Lykii pod błogą bogów opieką;
ἀλλ' ὅτε δὴ Λυκίην ἷξε Ξάνθόν τε ῥέοντα,
Kiedy zaś w Lykię się dostał i Xantha nurty głębokie,
προφρονέως μιν τῖεν ἄναξ Λυκίης εὐρείης:
Przyjął go szczerze i uczcił władyka Lykii obszernej.
ἐννῆμαρ ξείνισσε καὶ ἐννέα βοῦς ἱέρευσεν.
Dziewięć dni go ugaszczał i dziewięć wołów poświęcił.
ἀλλ' ὅτε δὴ δεκάτη ἐφάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς
Gdy się zjawiła dziesiąta różanopalca jutrzenka,
καὶ τότε μιν ἐρέεινε καὶ ᾔτεε σῆμα ἰδέσθαι
Wtedy go badać poczyna i żąda wieści obaczyć,
ὅττί ῥά οἱ γαμβροῖο πάρα Προίτοιο φέροιτο.
Jakie od zięcia swojego, od Proita posłaniec przynosi.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ σῆμα κακὸν παρεδέξατο γαμβροῦ,
Gdy się atoli dowiedział o zgubnych zięcia wyrokach,
πρῶτον μέν ῥα Χίμαιραν ἀμαιμακέτην ἐκέλευσε
Żąda od niego po pierwsze, by niezwyciężoną Chimajrę.
πεφνέμεν: ἣ δ' ἄρ' ἔην θεῖον γένος οὐδ' ἀνθρώπων,
Zabił. Pochodził ten potwór od bogów nie zaś od ludzi,
πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα,
Z przodu on lew, od tyłu jak smok, a środkiem jak koza,
δεινὸν ἀποπνείουσα πυρὸς μένος αἰθομένοιο,
Buchający okropnie płomieniem ognia silnego.
καὶ τὴν μὲν κατέπεφνε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.
Jego tedy pokonał ufając znakom od bogów;
δεύτερον αὖ Σολύμοισι μαχέσσατο κυδαλίμοισι:
Z Solymami powtóre sławnemi się musiał potykać;
καρτίστην δὴ τήν γε μάχην φάτο δύμεναι ἀνδρῶν.
Walkę tę za najcięższą uważał z mężami staczaną.
τὸ τρίτον αὖ κατέπεφνεν Ἀμαζόνας ἀντιανείρας.
Zaś Amazonki po trzecie, do mężów podobne, pokonał.
τῷ δ' ἄρ' ἀνερχομένῳ πυκινὸν δόλον ἄλλον ὕφαινε:
Wreszcie na wracającego podstępem się chytrym uwzięto;
κρίνας ἐκ Λυκίης εὐρείης φῶτας ἀρίστους
W Likii obszernej wybrawszy co było mężów najlepszych
εἷσε λόχον: τοὶ δ' οὔ τι πάλιν οἶκον δὲ νέοντο:
Kazał im iść na zasadzkę. Lecz z nich ani jeden nie wrócił,
πάντας γὰρ κατέπεφνεν ἀμύμων Βελλεροφόντης.
Wszystkich albowiem pokonał przezacny Bellerofontes.
ἀλλ' ὅτε δὴ γίγνωσκε θεοῦ γόνον ἠὺ̈ν ἐόντα
Wreszcie atoli gdy poznał go dzielnym i z rodu boskiego,
αὐτοῦ μιν κατέρυκε, δίδου δ' ὅ γε θυγατέρα ἥν,
Tamże jego zatrzymał i córkę mu własną zaślubił,
δῶκε δέ οἱ τιμῆς βασιληί̈δος ἥμισυ πάσης:
Władzę królewską mu oddał, i z nim do połowy ją dzielił,
καὶ μέν οἱ Λύκιοι τέμενος τάμον ἔξοχον ἄλλων
Lykijczycy mu zaś wybornej ziemi kawałek,
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης, ὄφρα νέμοιτο.
Piękny oddali na ogród i pola do własnej uprawy.
ἣ δ' ἔτεκε τρία τέκνα δαί̈φρονι Βελλεροφόντῃ
Troje Bellerofontowi zrodziła żona potomstwa:
Ἴσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον καὶ Λαοδάμειαν.
Hippolochosa, Izandra i córkę Laodameję.
Λαοδαμείῃ μὲν παρελέξατο μητίετα Ζεύς,
Laodameję do łoża zapragnął Zewa niezbadany,
ἣ δ' ἔτεκ' ἀντίθεον Σαρπηδόνα χαλκοκορυστήν.
Ona powiła boskiego Sarpeda o zbroji miedzianej;
ἀλλ' ὅτε δὴ καὶ κεῖνος ἀπήχθετο πᾶσι θεοῖσιν,
[Wtedy dopiero gdy tenże gniew bogów ściągnął na siebie
ἤτοι ὃ κὰπ πεδίον τὸ Ἀλήϊον οἶος ἀλᾶτο
Wszystkich, pośród Alejskiej równiny samotnie się błąkał,
ὃν θυμὸν κατέδων, πάτον ἀνθρώπων ἀλεείνων:
Trawiąc siły żywotne i śladów ludzkich unikał];
Ἴσανδρον δέ οἱ υἱὸν Ἄρης ἆτος πολέμοιο
Syna zaś jego Izandra do walki Ares najskorszy
μαρνάμενον Σολύμοισι κατέκτανε κυδαλίμοισι:
Zabił, gdy tamten wyprawę na sławnych Solymów gotował;
τὴν δὲ χολωσαμένη χρυσήνιος Ἄρτεμις ἔκτα.
[Córko zaś w gniewie Artemis o złotych lejcach zabiła.]
Ἱππόλοχος δέ μ' ἔτικτε, καὶ ἐκ τοῦ φημι γενέσθαι:
Mnie zaś spłodził Hippoloch, od niego mój ród ja wywodzę;
πέμπε δέ μ' ἐς Τροίην, καί μοι μάλα πόλλ' ἐπέτελλεν
On to mię wysłał do Troji i napominał usilnie,
αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων,
Żeby się zawsze najlepiej sprawować, nad innych celując,
μηδὲ γένος πατέρων αἰσχυνέμεν, οἳ μέγ' ἄριστοι
Oraz imienia praojców nie skalać, którzy o wiele
ἔν τ' Ἐφύρῃ ἐγένοντο καὶ ἐν Λυκίῃ εὐρείῃ.
Byli w Efirze lepszymi i Lykii krainie obszernej.
ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.
Z tego ja rodu pochodzę i takiem się szczycę krewieństwem."
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Tak opowiadał, ucieszył się Diomed o głosie donośnym.
ἔγχος μὲν κατέπηξεν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
Dzidę z zamachem wepchnął do ziemi obficie rodzącej,
αὐτὰρ ὃ μειλιχίοισι προσηύδα ποιμένα λαῶν:
Potem zaś mową przyjazną zagadnie pasterza narodów:
ἦ ῥά νύ μοι ξεῖνος πατρώϊός ἐσσι παλαιός:
"Przebóg! w tobie dawnego poznaję gościa mych ojców;
Οἰνεὺς γάρ ποτε δῖος ἀμύμονα Βελλεροφόντην
Boski albowiem Ojneusz dzielnego Bellerofonta,
ξείνισ' ἐνὶ μεγάροισιν ἐείκοσιν ἤματ' ἐρύξας:
Kiedyś w pałacach ngaszczał i dni dwadzieścia zatrzymał,
οἳ δὲ καὶ ἀλλήλοισι πόρον ξεινήϊα καλά:
Ci zaś piękne gościńce pomiędzy sobą mieniali:
Οἰνεὺς μὲν ζωστῆρα δίδου φοίνικι φαεινόν,
Od purpury świecącą przepaskę Ojneusz darował,
Βελλεροφόντης δὲ χρύσεον δέπας ἀμφικύπελλον
Bellerofontes atoli złocisty puhar dwuręczny,
καί μιν ἐγὼ κατέλειπον ἰὼν ἐν δώμασ' ἐμοῖσι.
Pozostawiłem go w mojem domostwie, wybrawszy się w. drogę.
Τυδέα δ' οὐ μέμνημαι, ἐπεί μ' ἔτι τυτθὸν ἐόντα
[Już nie pamiętam Tydeja, bo mnie jeszcze bardzo małego
κάλλιφ', ὅτ' ἐν Θήβῃσιν ἀπώλετο λαὸς Ἀχαιῶν.
Pozostawił, gdy naród Achajów zginął pod Thebą],
τὼ νῦν σοὶ μὲν ἐγὼ ξεῖνος φίλος Ἄργεϊ μέσσῳ
Przyjacielem więc jestem dla ciebie w pośrodku Argosu,
εἰμί, σὺ δ' ἐν Λυκίῃ ὅτε κεν τῶν δῆμον ἵκωμαι.
Moim zaś będziesz w Lykii, gdy naród wasz kiedyś odwiedzę.
ἔγχεα δ' ἀλλήλων ἀλεώμεθα καὶ δι' ὁμίλου:
Unikajmy nawzajem pocisków naszych śród walki;
πολλοὶ μὲν γὰρ ἐμοὶ Τρῶες κλειτοί τ' ἐπίκουροι
Wielu mi Trojan zostanie i sojuszników przesławnych,
κτείνειν ὅν κε θεός γε πόρῃ καὶ ποσσὶ κιχείω,
Których mi bogi pozwolą pokonać, i w biegu dosięgnąć,
πολλοὶ δ' αὖ σοὶ Ἀχαιοὶ ἐναιρέμεν ὅν κε δύνηαι.
Tobie zaś wielu Achajów, byś zabił kogo potrafisz.
τεύχεα δ' ἀλλήλοις ἐπαμείψομεν, ὄφρα καὶ οἵδε
My zaś nasze rynsztunki zamieńmy, ażeby poznali
γνῶσιν ὅτι ξεῖνοι πατρώϊοι εὐχόμεθ' εἶναι.
Wszyscy, że się rodową przyjaźnią nawzajem szczyciemy."
ὣς ἄρα φωνήσαντε καθ' ἵππων ἀί̈ξαντε
Oni więc po tych słowach, skoczywszy z powózek na ziemię,
χεῖράς τ' ἀλλήλων λαβέτην καὶ πιστώσαντο:
Dłońmi nawzajem się łączą, i wierność poprzysięgają.
ἔνθ' αὖτε Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
Kronid wtedy przytomność umysłu Glauka pomięszał,
ὃς πρὸς Τυδεί̈δην Διομήδεα τεύχε' ἄμειβε
Że się pomieniał swą zbroją na zbroję Tydejdy Diomeda,
χρύσεα χαλκείων, ἑκατόμβοι' ἐννεαβοίων.
Złotą, wartości stu wołów, na miedź wartości dziewięciu.
Ἕκτωρ δ' ὡς Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκανεν,
Hektor atoli gdy przybył do bramy Skajskiej i buka,
ἀμφ' ἄρα μιν Τρώων ἄλοχοι θέον ἠδὲ θύγατρες
Zaraz małżonki Trojan i córki się zbiegły dokoła
εἰρόμεναι παῖδάς τε κασιγνήτους τε ἔτας τε
Zapytywując o braci, o synów, i blizkich pokrewnych,
καὶ πόσιας: ὃ δ' ἔπειτα θεοῖς εὔχεσθαι ἀνώγει
Oraz i mężów. Lecz on im nakaże się modlić do bogów
πάσας ἑξείης: πολλῇσι δὲ κήδε' ἐφῆπτο.
Wszystkim z kolei; nad wielu głowami wisiała żałoba.
ἀλλ' ὅτε δὴ Πριάμοιο δόμον περικαλλέ' ἵκανε
Kiedy zaś do wspaniałego Priama domu się dostał,
ξεστῇς αἰθούσῃσι τετυγμένον: αὐτὰρ ἐν αὐτῷ
Opatrzonego gankami gładkiemi — w pośrodku zaś jego,
πεντήκοντ' ἔνεσαν θάλαμοι ξεστοῖο λίθοιο
Było pięćdziesiąt komnat o ścianach z gładkiego kamienia,
πλησίον ἀλλήλων δεδμημένοι, ἔνθα δὲ παῖδες
Jedna tuż koło drugiej stawiane; tam się synowie
κοιμῶντο Πριάμοιο παρὰ μνηστῇς ἀλόχοισι,
Priamowi mieścili przy zaślubionych małżonkach.
κουράων δ' ἑτέρωθεν ἐναντίοι ἔνδοθεν αὐλῆς
Naprzeciwko dla córek tożsamo z wnętrza dziedzińca
δώδεκ' ἔσαν τέγεοι θάλαμοι ξεστοῖο λίθοιο
Było komnat pokrytych dwanaście z gładkiego kamienia
πλησίον ἀλλήλων δεδμημένοι, ἔνθα δὲ γαμβροὶ
Jedna tuż koło drugiej stawiano; w takowych zięciowie
κοιμῶντο Πριάμοιο παρ' αἰδοίῃς ἀλόχοισιν:
Spoczywali Priama przy swych dostojnych małżonkach;
ἔνθά οἱ ἠπιόδωρος ἐναντίη ἤλυθε μήτηρ
Tamże on spotkał matkę dobrocią słynącą, gdy właśnie
Λαοδίκην ἐσάγουσα θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην:
Szedła do Laodycei, swych córek najurodziwszej;
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Ona go bierze za rękę, wygłasza słowo i mówi:
τέκνον τίπτε λιπὼν πόλεμον θρασὺν εἰλήλουθας;
"Czemuż o synu z okropnej uchodząc walki przybyłeś?
ἦ μάλα δὴ τείρουσι δυσώνυμοι υἷες Ἀχαιῶν
Ciężko zaprawdę nas niszczą Achajów zgubni synowie,
μαρνάμενοι περὶ ἄστυ: σὲ δ' ἐνθάδε θυμὸς ἀνῆκεν
Siejąc postrach po mieście; zapewne cię serce skłoniło
ἐλθόντ' ἐξ ἄκρης πόλιος Διὶ χεῖρας ἀνασχεῖν.
Wszedłszy na szczyty grodu do Zewsa ręce podnosić.
ἀλλὰ μέν' ὄφρά κέ τοι μελιηδέα οἶνον ἐνείκω,
Chwilę zaczekaj aż wina jak miód słodkiego przyniosę,
ὡς σπείσῃς Διὶ πατρὶ καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισι
Byś Diosowi na cześć i innym bogom poprzednio
πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὐτὸς ὀνήσεαι αἴ κε πίῃσθα.
Wylał, a później i sam się ucieszył napojem posilnym.
ἀνδρὶ δὲ κεκμηῶτι μένος μέγα οἶνος ἀέξει,
Utrudzonemu mężowi sił wiele wino dodaje,
ὡς τύνη κέκμηκας ἀμύνων σοῖσιν ἔτῃσι.
Kiedy jak ty się umęczył w obronie narodu i krewnych."
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o powiewającym szyszaku w odpowiedź jej rzecze:
μή μοι οἶνον ἄειρε μελίφρονα πότνια μῆτερ,
"Wina co serce pociesza nie dawaj mi matko dostojna,
μή μ' ἀπογυιώσῃς μένεος, ἀλκῆς τε λάθωμαι:
Ani mnie też rozczulaj, bo siły i męstwa zapomnę.
χερσὶ δ' ἀνίπτοισιν Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον
Ręką nieczystą dla Zewsa wylewać wino złociste
ἅζομαι: οὐδέ πῃ ἔστι κελαινεφέϊ Κρονίωνι
Boję się; ani się godzi Kroniona w chmurach skrytego
αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον εὐχετάασθαι.
Błagać, gdy jestem krwią zbroczony i błotem zbryzgany.
ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς νηὸν Ἀθηναίης ἀγελείης
Ty się atoli do świątyń Atheny co lupy gromadzi
ἔρχεο σὺν θυέεσσιν ἀολλίσσασα γεραιάς:
Udaj z kadzidłem ofiarnem; zwoławszy starsze niewiasty;
πέπλον δ', ὅς τίς τοι χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος
Peplum najozdobniejsze i najobszerniejsze wybieraj,
ἔστιν ἐνὶ μεγάρῳ καί τοι πολὺ φίλτατος αὐτῇ,
Z tych co się mieszczą w komnatach, i które ci najulubieńsze;
τὸν θὲς Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
Na kolanach Atheny o pięknych warkoczach je połóż,
καί οἱ ὑποσχέσθαι δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
Obiecując zarazem w przybytku wołów dwanaście
ἤνις ἠκέστας ἱερευσέμεν, αἴ κ' ἐλεήσῃ
Rocznych, nieujarzmionych poświęcić, ażeby nad miastem
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα,
Ulitowała się Trojan, żonami i dziećmi drobnemi,
αἴ κεν Τυδέος υἱὸν ἀπόσχῃ Ἰλίου ἱρῆς
Żeby i syna Tydeja wstrzymała od Ilion świętego,
ἄγριον αἰχμητὴν κρατερὸν μήστωρα φόβοιο.
Kopijnika strasznego co wszędy grozi postrachem.
ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς νηὸν Ἀθηναίης ἀγελείης
Zatem się udaj do świątyń Atheny co łupy gromadzi;
ἔρχευ, ἐγὼ δὲ Πάριν μετελεύσομαι ὄφρα καλέσσω
Teraz ja muszę wyszukać Parysa, by jego powołać,
αἴ κ' ἐθέλῃσ' εἰπόντος ἀκουέμεν: ὥς κέ οἱ αὖθι
Czy się też zgodzi usłuchać namowy; bodajby go ziemia
γαῖα χάνοι: μέγα γάρ μιν Ὀλύμπιος ἔτρεφε πῆμα
Pochłonęła, bo Zews go na zgubę wielką Trojanom,
Τρωσί τε καὶ Πριάμῳ μεγαλήτορι τοῖό τε παισίν.
Priamowi zacnemu i dzieciom jego wychował.
εἰ κεῖνόν γε ἴδοιμι κατελθόντ' Ἄϊδος εἴσω
Gdybym go wpadającego do głębi Hadesa obaczył,
φαίην κε φρέν' ἀτέρπου ὀϊζύος ἐκλελαθέσθαι.
Możebym w sercu o smutnem nieszczęściu zdołał zapomnieć."
ὣς ἔφαθ', ἣ δὲ μολοῦσα ποτὶ μέγαρ' ἀμφιπόλοισι
Tak powiedział, lecz ona wracając ku domu na sługi
κέκλετο: ταὶ δ' ἄρ' ἀόλλισσαν κατὰ ἄστυ γεραιάς.
Woła, by one po mieście zebrały godniejsze niewiasty,
αὐτὴ δ' ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα,
Sama zaś do wykadzonej komnaty sypialnej pobiegła;
ἔνθ' ἔσάν οἱ πέπλοι παμποίκιλα ἔργα γυναικῶν
Były tam szaty z purpury złożone, roboty Sydońskich
Σιδονίων, τὰς αὐτὸς Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
Niewiast, które był sam Aleksander bogom podobny
ἤγαγε Σιδονίηθεν ἐπιπλὼς εὐρέα πόντον,
Kiedyś z Sydonu sprowadził, przebywszy morze szerokie,
τὴν ὁδὸν ἣν Ἑλένην περ ἀνήγαγεν εὐπατέρειαν:
W onej podróży gdy przywiózł Helenę rodu możnego.
τῶν ἕν' ἀειραμένη Ἑκάβη φέρε δῶρον Ἀθήνῃ,
Wziąwszy z nich jedną Hekabe w ofierze poniosła Athenie,
ὃς κάλλιστος ἔην ποικίλμασιν ἠδὲ μέγιστος,
Która haftami najdroższą była i razem największą,
ἀστὴρ δ' ὣς ἀπέλαμπεν: ἔκειτο δὲ νείατος ἄλλων.
Jakby gwiazda świeciła, na samym zaś spodzie leżała;
βῆ δ' ἰέναι, πολλαὶ δὲ μετεσσεύοντο γεραιαί.
Wyszła nareszcie, a wiele staruszek jej towarzyszyło.
αἳ δ' ὅτε νηὸν ἵκανον Ἀθήνης ἐν πόλει ἄκρῃ,
One gdy zaszły do świątyń Atheny na grodu wyżynie,
τῇσι θύρας ὤϊξε Θεανὼ καλλιπάρῃος
Zaraz im bramy otwarła Thcano o licach uroczych,
Κισσηὶ̈ς ἄλοχος Ἀντήνορος ἱπποδάμοιο:
Córa Kisseja, małżonka Antenora koni poskromcy;
τὴν γὰρ Τρῶες ἔθηκαν Ἀθηναίης ἱέρειαν.
Byli ją bowiem obrali Trojanie kapłanką Atheny.
αἳ δ' ὀλολυγῇ πᾶσαι Ἀθήνῃ χεῖρας ἀνέσχον:
"Wszystkie na głos do Atheny się modlą ręce podnosząc.
ἣ δ' ἄρα πέπλον ἑλοῦσα Θεανὼ καλλιπάρῃος
Odebrawszy zaś peplum Theano ślicznego oblicza,
θῆκεν Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,
Składa je na kolanach Atheny o pięknych warkoczach,
εὐχομένη δ' ἠρᾶτο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο:
Wznosząc modły błagalne do córy Diosa możnego.
πότνι' Ἀθηναίη ἐρυσίπτολι δῖα θεάων
"Można co grodu nam strzeżesz Atheno bogini dostojna!
ἆξον δὴ ἔγχος Διομήδεος, ἠδὲ καὶ αὐτὸν
Diomedowe pociski pokrusz i uczyń by onże,
πρηνέα δὸς πεσέειν Σκαιῶν προπάροιθε πυλάων,
Twarzą padając na ziemię przy bramie Skąjskiej zakończył,
ὄφρά τοι αὐτίκα νῦν δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ
Byśmy ci mogli odrazu w przybytku wołów dwanaście
ἤνις ἠκέστας ἱερεύσομεν, αἴ κ' ἐλεήσῃς
Rocznych, nieujarzrnionych poświęcić, ażebyś nad grodem
ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα.
Ulitowała się Trojan, żonami i niemowlętami."
ὣς ἔφατ' εὐχομένη, ἀνένευε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη.
Tak ślubując się modli, lecz Pallas-Athene odmawia.
ὣς αἳ μέν ῥ' εὔχοντο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
Tak się one wpraszały do córy Diosa możnego.
Ἕκτωρ δὲ πρὸς δώματ' Ἀλεξάνδροιο βεβήκει
Do Alexandra pałaców tymczasem Hektor podążył,
καλά, τά ῥ' αὐτὸς ἔτευξε σὺν ἀνδράσιν οἳ τότ' ἄριστοι
Pięknych, sam je zbudował z mężami co wtedy pierwszemi
ἦσαν ἐνὶ Τροίῃ ἐριβώλακι τέκτονες ἄνδρες,
Byli budowniczemi w Trojańskiej ziemi obfitej;
οἵ οἱ ἐποίησαν θάλαμον καὶ δῶμα καὶ αὐλὴν
Oni mu wybudowali sypialnią i gmach i dziedziniec,
ἐγγύθι τε Πριάμοιο καὶ Ἕκτορος ἐν πόλει ἄκρῃ.
Blizko Hektora siedziby i Priama w mieście na wzgórzu.
ἔνθ' Ἕκτωρ εἰσῆλθε Διὶ̈ φίλος, ἐν δ' ἄρα χειρὶ
Dążył tam Hektor Diosa wybraniec z kopią w ręku,
ἔγχος ἔχ' ἑνδεκάπηχυ: πάροιθε δὲ λάμπετο δουρὸς
Długą na stóp jedenaście; od przodu proporca świeciło
αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης.
Ostrze śpiżowe na koło chwycone złotą obręczą.
τὸν δ' εὗρ' ἐν θαλάμῳ περικαλλέα τεύχε' ἕποντα
Jego w sypialni znajduje, gdy czyścił zbroję ozdobną,
ἀσπίδα καὶ θώρηκα, καὶ ἀγκύλα τόξ' ἁφόωντα:
Tarczę i pancerz, i łuk opatrywał w kabłąk zagięty;
Ἀργείη δ' Ἑλένη μετ' ἄρα δμῳῇσι γυναιξὶν
Z nim Helena Argijska siedziała pomiędzy niewieścią
ἧστο καὶ ἀμφιπόλοισι περικλυτὰ ἔργα κέλευε.
Służbą, nadzorująca ozdobną służek robotę.
τὸν δ' Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσι:
Jego zoczywszy Hektor przykromi docina mu słowy:
δαιμόνι' οὐ μὲν καλὰ χόλον τόνδ' ἔνθεο θυμῷ,
"Dziwny! zaiste nie pięknie urazę chować w pamięci.
λαοὶ μὲν φθινύθουσι περὶ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος
Wycieńczają się wojska w obronie miasta i murów
μαρνάμενοι: σέο δ' εἵνεκ' ἀϋτή τε πτόλεμός τε
Walcząc; z twego powodu ten zgiełk okrutny potyczki
ἄστυ τόδ' ἀμφιδέδηε: σὺ δ' ἂν μαχέσαιο καὶ ἄλλῳ,
"Wre naokoło grodu; i ty byś innemu wyrzucał,
ὅν τινά που μεθιέντα ἴδοις στυγεροῦ πολέμοιο.
Zauważywszy gdziekolwiek, że walki okropnej unika.
ἀλλ' ἄνα μὴ τάχα ἄστυ πυρὸς δηί̈οιο θέρηται.
Ocknij się więc aby miasto na pastwę płomieni nie poszło."
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής:
Na to mu zaś Alexander do bogów podobny odrzecze:
Ἕκτορ ἐπεί με κατ' αἶσαν ἐνείκεσας οὐδ' ὑπὲρ αἶσαν,
"Kiedy mnie słusznie Hektorze skarciłeś, nie zaś niesłusznie,
τοὔνεκά τοι ἐρέω: σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον:
Zatem ci wręcz powiadam, a ty mnie słuchaj z uwagą.
οὔ τοι ἐγὼ Τρώων τόσσον χόλῳ οὐδὲ νεμέσσι
Nie, bym się gniewał do tyla na Trojan i na nich się sierdził,
ἥμην ἐν θαλάμῳ, ἔθελον δ' ἄχεϊ προτραπέσθαι.
Siedzę w sypialni; mym żalom dopiero oddać się miałem.
νῦν δέ με παρειποῦσ' ἄλοχος μαλακοῖς ἐπέεσσιν
Teraz atoli mnie żona słodkiemi słowy skłoniła
ὅρμησ' ἐς πόλεμον: δοκέει δέ μοι ὧδε καὶ αὐτῷ
Bym się do walki gotował; sadzę i ja, że tak lepiej
λώϊον ἔσσεσθαι: νίκη δ' ἐπαμείβεται ἄνδρας.
Będzie, albowiem kolejno zwycięztwo mężom przysłużą.
ἀλλ' ἄγε νῦν ἐπίμεινον, Ἀρήϊα τεύχεα δύω:
Zatem poczekaj tu chwile bym przywdział zbroję wojenną
ἢ ἴθ', ἐγὼ δὲ μέτειμι: κιχήσεσθαι δέ σ' ὀί̈ω.
Albo też idź, będę gotów i sądzę, że zdążę za tobą. "
ὣς φάτο, τὸν δ' οὔ τι προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Skończył; nieozwał się wcale Hektor z powiewnym szyszakiem;
τὸν δ' Ἑλένη μύθοισι προσηύδα μειλιχίοισι:
Lecz Helena do niego się z mową odezwie serdeczną:
δᾶερ ἐμεῖο κυνὸς κακομηχάνου ὀκρυοέσσης,
"Szwagrze niegodnej kobiety, złowrogiej, niesławę niosącej,
ὥς μ' ὄφελ' ἤματι τῷ ὅτε με πρῶτον τέκε μήτηρ
Bodajby mnie w dniu onym, gdy najprzód mnie matka zrodziła,
οἴχεσθαι προφέρουσα κακὴ ἀνέμοιο θύελλα
Gdzieś tam daleko porwała złośliwa trąba powietrzna
εἰς ὄρος ἢ εἰς κῦμα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,
W góry, lub też na bałwany huczącej groźnie otchłani;
ἔνθά με κῦμ' ἀπόερσε πάρος τάδε ἔργα γενέσθαι.
Fala by mnie pochłonęła, nim wszystko się stało jak dzisiaj.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάδε γ' ὧδε θεοὶ κακὰ τεκμήραντο,
Kiedy jednakże bogowie te klęski postanowili,
ἀνδρὸς ἔπειτ' ὤφελλον ἀμείνονος εἶναι ἄκοιτις,
Czemuż mi chociaż nie dane być żoną męża lepszego,
ὃς ᾔδη νέμεσίν τε καὶ αἴσχεα πόλλ' ἀνθρώπων.
Któren by uczuł nienawiść i wszelką hańbę u ludzi.
τούτῳ δ' οὔτ' ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ' ἄρ' ὀπίσσω
On nie posiada zaś męztwa żadnego, ani też później
ἔσσονται: τὼ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀί̈ω.
Mieć go nie będzie i sądzę, że skutków tego doświadczy.
ἀλλ' ἄγε νῦν εἴσελθε καὶ ἕζεο τῷδ' ἐπὶ δίφρῳ
Teraz atoli tu wstąp i spocznij na tem krzesełku,
δᾶερ, ἐπεί σε μάλιστα πόνος φρένας ἀμφιβέβηκεν
Szwagrze, bo głównie turbacya na twoim umyśle zawisła
εἵνεκ' ἐμεῖο κυνὸς καὶ Ἀλεξάνδρου ἕνεκ' ἄτης,
Dla mnie kobiety niegodnej i grzesznych dzieł Alexandra,
οἷσιν ἐπὶ Ζεὺς θῆκε κακὸν μόρον, ὡς καὶ ὀπίσσω
Których tak srogo nawiedził nieszczęściem Zews, że i później
ἀνθρώποισι πελώμεθ' ἀοίδιμοι ἐσσομένοισι.
Będziem przedmiotem żałośnych pieśni dla przyszłych pokoleń"
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Hektor o powiewającym szyszaku jej rzecze w odpowiedź:
μή με κάθιζ' Ἑλένη φιλέουσά περ: οὐδέ με πείσεις:
"Nie każ mi siadać Heleno, choć kochasz, nie skłonisz do tego;
ἤδη γάρ μοι θυμὸς ἐπέσσυται ὄφρ' ἐπαμύνω
Już mię bowiem sumienie pobudza, bym lepiej ochraniał
Τρώεσσ', οἳ μέγ' ἐμεῖο ποθὴν ἀπεόντος ἔχουσιν.
Trojan, bo w mej niebytności tęsknota ich wielka zdejmuje;
ἀλλὰ σύ γ' ὄρνυθι τοῦτον, ἐπειγέσθω δὲ καὶ αὐτός,
Ale ty jego pobudzaj, bodajby i sam się rozruszał,
ὥς κεν ἔμ' ἔντοσθεν πόλιος καταμάρψῃ ἐόντα.
Żeby mnie jeszcze dogonił dopóki w mieście zostanę.
καὶ γὰρ ἐγὼν οἶκον δὲ ἐλεύσομαι ὄφρα ἴδωμαι
Ja tymczasem do mego domostwa się udam, by widzieć
οἰκῆας ἄλοχόν τε φίλην καὶ νήπιον υἱόν.
Domowników i drogą małżonkę i syna niemowie.
οὐ γὰρ οἶδ' εἰ ἔτι σφιν ὑπότροπος ἵξομαι αὖτις,
Nie wiem albowiem czy jeszcze bądź kiedy do nich powrócę,
ἦ ἤδη μ' ὑπὸ χερσὶ θεοὶ δαμόωσιν Ἀχαιῶν.
Lub czy bogowie rozkażą bym uległ dłoniom Achajów. "
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Rzekł i puścił się w drogę Hektor o hełmie powiewnym.
αἶψα δ' ἔπειθ' ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,
W krótce zaś potem do domu wspaniałej budowy podążył,
οὐδ' εὗρ' Ἀνδρομάχην λευκώλενον ἐν μεγάροισιν,
Lecz Andromachy nie zastał w komnatach, białoramiennej;
ἀλλ' ἥ γε ξὺν παιδὶ καὶ ἀμφιπόλῳ ἐϋπέπλῳ
Ona bowiem z dziecięciem i niańką schludnie ubraną.
πύργῳ ἐφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε.
Stała na wieży płacząca i w smutku nieutulona.
Ἕκτωρ δ' ὡς οὐκ ἔνδον ἀμύμονα τέτμεν ἄκοιτιν
Gdy więc w domu nie spotkał małżonki nieskazitelnej,
ἔστη ἐπ' οὐδὸν ἰών, μετὰ δὲ δμῳῇσιν ἔειπεν:
Stanął Hektor na progu i tak do sług się odezwie:
εἰ δ' ἄγε μοι δμῳαὶ νημερτέα μυθήσασθε:
" Chodźcie no tu służebnice i wszystko po prawdzie gadajcie.
πῇ ἔβη Ἀνδρομάχη λευκώλενος ἐκ μεγάροιο;
Gdzież Andromache o białych ramionach wyszła z komnaty?
ἠέ πῃ ἐς γαλόων ἢ εἰνατέρων ἐϋπέπλων
Czy nawiedziła siostry mężowe i strojne bratowe,
ἢ ἐς Ἀθηναίης ἐξοίχεται, ἔνθά περ ἄλλαι
Czyli też wyszła do świątyń Atheny, gdzie teraz i inne
Τρῳαὶ ἐϋπλόκαμοι δεινὴν θεὸν ἱλάσκονται;
Pięknowłose Trojanki boginię srogą błagają?"
τὸν δ' αὖτ' ὀτρηρὴ ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Nadzorczyni sumienna mu na to rzeknie w te słowa:
Ἕκτορ ἐπεὶ μάλ' ἄνωγας ἀληθέα μυθήσασθαι,
"Kiedy mi każesz Hektorze, bym wszystko jak prawda mówiła,
οὔτέ πῃ ἐς γαλόων οὔτ' εἰνατέρων ἐϋπέπλων
Ani do sióstr mężowych i strojnych bratowych nie poszła,
οὔτ' ἐς Ἀθηναίης ἐξοίχεται, ἔνθά περ ἄλλαι
Ani do świątyń Atheny, gdzie teraz zebrały się inne
Τρῳαὶ ἐϋπλόκαμοι δεινὴν θεὸν ἱλάσκονται,
Pięknowłose Trojanki, by groźną przebłagać boginię,
ἀλλ' ἐπὶ πύργον ἔβη μέγαν Ἰλίου, οὕνεκ' ἄκουσε
Ale na szczyt się udała Iliony wysoki, słyszawszy
τείρεσθαι Τρῶας, μέγα δὲ κράτος εἶναι Ἀχαιῶν.
Że upadają, Trojanie, a wielką jest siła Achajów.
ἣ μὲν δὴ πρὸς τεῖχος ἐπειγομένη ἀφικάνει
Wtedy w pośpiechu największym do murów twierdzy pobiegła,
μαινομένῃ ἐϊκυῖα: φέρει δ' ἅμα παῖδα τιθήνη.
Jakby szalona, zaś niańka chłopaczka za nią poniosła."
ἦ ῥα γυνὴ ταμίη, ὃ δ' ἀπέσσυτο δώματος Ἕκτωρ
Tak powiedziała klucznica; wybiega Hektor z domostwa,
τὴν αὐτὴν ὁδὸν αὖτις ἐϋκτιμένας κατ' ἀγυιάς.
Drogą tą samą wracając przez zabudowane ulice.
εὖτε πύλας ἵκανε διερχόμενος μέγα ἄστυ
Gdy zaś dążąc przez miasto ku bramie doszedł obszernej,
Σκαιάς, τῇ ἄρ' ἔμελλε διεξίμεναι πεδίον δέ,
Skajskiej, (tędy albowiem zamyślał wyjść na równinę),
ἔνθ' ἄλοχος πολύδωρος ἐναντίη ἦλθε θέουσα
Tam przybiegła ku niemu bogata, posażna małżonka
Ἀνδρομάχη θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἠετίωνος
Andromache, córka zacnego Ejetiona;
Ἠετίων ὃς ἔναιεν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ
Ejetiona co mieszkał w pobliżu Plakos leśnego,
Θήβῃ Ὑποπλακίῃ Κιλίκεσσ' ἄνδρεσσιν ἀνάσσων:
W Tebie pod górą Plakos i mężom Cylickim panował;
τοῦ περ δὴ θυγάτηρ ἔχεθ' Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ.
Jego to córkę za żonę posiadał Hektor wojownik.
ἥ οἱ ἔπειτ' ἤντησ', ἅμα δ' ἀμφίπολος κίεν αὐτῇ
Ona go tedy spotkała, ciążyła za nią służąca
παῖδ' ἐπὶ κόλπῳ ἔχουσ' ἀταλάφρονα νήπιον αὔτως
Dziecko przy piersi trzymając niewinne i jeszcze niemowlę,
Ἑκτορίδην ἀγαπητὸν ἀλίγκιον ἀστέρι καλῷ,
Hektorydę miłego, równego gwieździe świecącej.
τόν ῥ' Ἕκτωρ καλέεσκε Σκαμάνδριον, αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
Jego nazywał Hektor Skamandrem, lecz inni go zwali
Ἀστυάνακτ': οἶος γὰρ ἐρύετο Ἴλιον Ἕκτωρ.
Astyanaxem, bo Hektor sam jeden bronił Iliony.
ἤτοι ὃ μὲν μείδησεν ἰδὼν ἐς παῖδα σιωπῇ:
Jemu się Hektor uśmiechnął w milczeniu na chłopca patrzący;
Ἀνδρομάχη δέ οἱ ἄγχι παρίστατο δάκρυ χέουσα,
Andromache się zaś do niego łzami zalana
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Zbliża chwytając za rękę i słowem poczyna i mówi:
δαιμόνιε φθίσει σε τὸ σὸν μένος, οὐδ' ἐλεαίρεις
"Dziwny! kiedyś cię zgubi twe męztwo, ach nie masz litości
παῖδά τε νηπίαχον καὶ ἔμ' ἄμμορον, ἣ τάχα χήρη
Nad niemowlęciem i mną nieszczęsną; ja wkrótce zostanę
σεῦ ἔσομαι: τάχα γάρ σε κατακτανέουσιν Ἀχαιοὶ
Wdową po tobie, bo wnet cię zamordują Achaje,
πάντες ἐφορμηθέντες: ἐμοὶ δέ κε κέρδιον εἴη
Napadając pospołem. Zaprawdę by lepiej mi było
σεῦ ἀφαμαρτούσῃ χθόνα δύμεναι: οὐ γὰρ ἔτ' ἄλλη
Skryć się pod ziemie, gdy ciebie mi braknie, bo wtedy pociechy
ἔσται θαλπωρὴ ἐπεὶ ἂν σύ γε πότμον ἐπίσπῃς
Żadnej nie będzie, gdy ty przeznaczenia swego dokonasz,
ἀλλ' ἄχε': οὐδέ μοι ἔστι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ.
Tylko żałoba, — już nie mam ni ojca ni matki dostojnej.
ἤτοι γὰρ πατέρ' ἁμὸν ἀπέκτανε δῖος Ἀχιλλεύς,
Ojca bowiem naszego pokonał boski Achilles,
ἐκ δὲ πόλιν πέρσεν Κιλίκων εὖ ναιετάουσαν
Również i ludne miasto Kilików do szczętu wyburzył,
Θήβην ὑψίπυλον: κατὰ δ' ἔκτανεν Ἠετίωνα,
Thebę o bramach wysokich i zabił Ejetiona;
οὐδέ μιν ἐξενάριξε, σεβάσσατο γὰρ τό γε θυμῷ,
Broni mu zaś nie odebrał, bo wielce się tego obawiał,
ἀλλ' ἄρα μιν κατέκηε σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισιν
Ale go spalił na stosie z rynsztunkiem całym ozdobnym,
ἠδ' ἐπὶ σῆμ' ἔχεεν: περὶ δὲ πτελέας ἐφύτευσαν
W miejscu mogiłę usypał; wiązami ją poobsadzały
νύμφαι ὀρεστιάδες κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο.
Nimfy górskie, potomstwo Diosa co trzęsie egidą.
οἳ δέ μοι ἑπτὰ κασίγνητοι ἔσαν ἐν μεγάροισιν
Wszakci też braci siedmioro ja miałam wpałacach ojcowskich,
οἳ μὲν πάντες ἰῷ κίον ἤματι Ἄϊδος εἴσω:
Oni zaś wszyscy jednego poranku zeszli do Hada,
πάντας γὰρ κατέπεφνε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Wszystkich albowiem zabił Achilles w biegu najszybszy,
βουσὶν ἐπ' εἰλιπόδεσσι καὶ ἀργεννῇς ὀί̈εσσι.
Koło ciężko chodzących wołów i białych owieczek.
μητέρα δ', ἣ βασίλευεν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ,
Matkę zaś co królowała pod górą, Plakos lesistą,
τὴν ἐπεὶ ἂρ δεῦρ' ἤγαγ' ἅμ' ἄλλοισι κτεάτεσσιν,
Tutaj na miejsce sprowadził, zarazem z innemi łupami;
ἂψ ὅ γε τὴν ἀπέλυσε λαβὼν ἀπερείσι' ἄποινα,
Wkrótce ją wprawdzie on puścił pobrawszy wykup ogromny,
πατρὸς δ' ἐν μεγάροισι βάλ' Ἄρτεμις ἰοχέαιρα.
Ale ją w domu ojcowskim Artemis łucznica zabiła.
Ἕκτορ ἀτὰρ σύ μοί ἐσσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
O Hektorze tyś dla mnie i ojcem i matką dostojną
ἠδὲ κασίγνητος, σὺ δέ μοι θαλερὸς παρακοίτης:
Oraz i bratem, boś ty młodociany łóża towarzysz.
ἀλλ' ἄγε νῦν ἐλέαιρε καὶ αὐτοῦ μίμν' ἐπὶ πύργῳ,
Teraz nademną się zmiłuj i zostań tutaj na wieży,
μὴ παῖδ' ὀρφανικὸν θήῃς χήρην τε γυναῖκα:
Byś nie zostawił chłopaczka sierotą, a wdową małżonkę.
λαὸν δὲ στῆσον παρ' ἐρινεόν, ἔνθα μάλιστα
Wojsko przy drzewie figowem uszykuj, bo tędy najłatwiej
ἀμβατός ἐστι πόλις καὶ ἐπίδρομον ἔπλετο τεῖχος.
Można do miasta się dostać i ponad murem przeprawić.
τρὶς γὰρ τῇ γ' ἐλθόντες ἐπειρήσανθ' οἱ ἄριστοι
Trzykroć się najdzielniejsi nań wedrzeć usiłowali,
ἀμφ' Αἴαντε δύω καὶ ἀγακλυτὸν Ἰδομενῆα
Pod Idomena sławnego przewodem i dzielnych Ajaxów,
ἠδ' ἀμφ' Ἀτρεί̈δας καὶ Τυδέος ἄλκιμον υἱόν:
Z Atrydami pospołem i synem odważnym Tydeja;
ἤ πού τίς σφιν ἔνισπε θεοπροπίων ἐὺ̈ εἰδώς,
Bądź że im ktoś tak objawił co dobrze wróżby świadomy,
ἤ νυ καὶ αὐτῶν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει.
Bądź że ich samych odwaga i męztwo ku temu skłoniło."
τὴν δ' αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor wyniosły o hełmie powiewnym w odpowiedź jej rzeknie:
ἦ καὶ ἐμοὶ τάδε πάντα μέλει γύναι: ἀλλὰ μάλ' αἰνῶς
"Wszystko i mnie to obchodzi, niewiasto; lecz wielce się boję
αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
Trojan a także Trojanek o długich wlokących się szatach,
αἴ κε κακὸς ὣς νόσφιν ἀλυσκάζω πολέμοιο:
Jeźlibym równie jak tchórz z daleka wojny unikał;
οὐδέ με θυμὸς ἄνωγεν, ἐπεὶ μάθον ἔμμεναι ἐσθλὸς
Ani mi serce po temu, bom zwykły szlachetnie się sprawiać
αἰεὶ καὶ πρώτοισι μετὰ Τρώεσσι μάχεσθαι
Zawsze, i między pierwszemi Trojany walczyć w szeregach,
ἀρνύμενος πατρός τε μέγα κλέος ἠδ' ἐμὸν αὐτοῦ.
Imie chwalebne ojcowskie chowając i własną mą sławę.
εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν:
Dobrze mi to jest albowiem i w sercu i w duszy wiadomo;
ἔσσεται ἦμαρ ὅτ' ἄν ποτ' ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ
Przyjdzie o przyjdzie ten dzień kiedy zginie święta Iliona,
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο.
Priam i wszystek naród Priama kopią dzielnego.
ἀλλ' οὔ μοι Τρώων τόσσον μέλει ἄλγος ὀπίσσω,
Ale mnie tyle nie troszczy nieszczęście Trojan w przyszłości,
οὔτ' αὐτῆς Ἑκάβης οὔτε Πριάμοιο ἄνακτος
Ani też samej Hekaby koleje, lub króla Priama,
οὔτε κασιγνήτων, οἵ κεν πολέες τε καὶ ἐσθλοὶ
Ani też braci rodzonych, acz wielu ich padnie i dzielnych
ἐν κονίῃσι πέσοιεν ὑπ' ἀνδράσι δυσμενέεσσιν,
W pośród kurzawy bojowej, zwalczonych wrogów rękoma,
ὅσσον σεῦ, ὅτε κέν τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Ile twój los, kiedy któren z Achajów miedzią okrytych
δακρυόεσσαν ἄγηται ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας:
Ciebie porwie płaczącą, wolności dnia pozbawiwszy.
καί κεν ἐν Ἄργει ἐοῦσα πρὸς ἄλλης ἱστὸν ὑφαίνοις,
Jeślibyś w Argos będąca dla innej przędzę trzymała,
καί κεν ὕδωρ φορέοις Μεσσηί̈δος ἢ Ὑπερείης
Albo też wodę nosiła z Messejdy lub z Hyperei,
πόλλ' ἀεκαζομένη, κρατερὴ δ' ἐπικείσετ' ἀνάγκη:
Bardzo niechętnie, przymusem do tego srogim znaglona,
καί ποτέ τις εἴπῃσιν ἰδὼν κατὰ δάκρυ χέουσαν:
Jeśliby ktoś cię ujrzawszy zalaną łzami powiedział:
Ἕκτορος ἥδε γυνὴ ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι
Oto jest żona Hektora co walką u Trojan celował
Τρώων ἱπποδάμων ὅτε Ἴλιον ἀμφεμάχοντο.
Koni poskromców, gdy ongi wokoło Iliony się bili!
ὥς ποτέ τις ἐρέει: σοὶ δ' αὖ νέον ἔσσεται ἄλγος
Może to kiedyś powiedzą; ztąd nowe zmartwienie dla ciebie,
χήτεϊ τοιοῦδ' ἀνδρὸς ἀμύνειν δούλιον ἦμαρ.
Wdowy bez męża, którenby od losu niewoli cię bronił.
ἀλλά με τεθνηῶτα χυτὴ κατὰ γαῖα καλύπτοι
Bodaj bym zginął i ziemia mnie pierwej mogiłą zakryła,
πρίν γέ τι σῆς τε βοῆς σοῦ θ' ἑλκηθμοῖο πυθέσθαι.
Zanim twój głos mnie dojdzie i wieść że cię uprowadzono."
ὣς εἰπὼν οὗ παιδὸς ὀρέξατο φαίδιμος Ἕκτωρ:
Tak powiedziawszy chciał objąć synaczka Hektor prześwietny;
ἂψ δ' ὃ πάϊς πρὸς κόλπον ἐϋζώνοιο τιθήνης
Dziecko atoli do piersi się niańki starannie ubranej
ἐκλίνθη ἰάχων πατρὸς φίλου ὄψιν ἀτυχθεὶς
Z krzykiem tuliło, postaci drogiego się bojąc rodzica,
ταρβήσας χαλκόν τε ἰδὲ λόφον ἱππιοχαίτην,
Patrząc z obawą na grzywę włosistą, która od szczytu
δεινὸν ἀπ' ἀκροτάτης κόρυθος νεύοντα νοήσας.
Spiżowego szyszaka się groźnie ku niemu skłaniała.
ἐκ δ' ἐγέλασσε πατήρ τε φίλος καὶ πότνια μήτηρ:
Na to się ojciec kochany i matka dostojna zaśmieli.
αὐτίκ' ἀπὸ κρατὸς κόρυθ' εἵλετο φαίδιμος Ἕκτωρ,
Zaraz atoli swój szyszak zdejmuje Hektor prześwietny
καὶ τὴν μὲν κατέθηκεν ἐπὶ χθονὶ παμφανόωσαν:
Z głowy i cały błyszczący, ostrożnie kładzie na ziemię;
αὐτὰρ ὅ γ' ὃν φίλον υἱὸν ἐπεὶ κύσε πῆλέ τε χερσὶν
Syna zaś potem drogiego całując i głaszcząc rękoma
εἶπε δ' ἐπευξάμενος Διί τ' ἄλλοισίν τε θεοῖσι:
Rzecze, modlitwę do Zewsa i innych bogów zwracając:
Ζεῦ ἄλλοι τε θεοὶ δότε δὴ καὶ τόνδε γενέσθαι
"Zewsie i inni bogowie! przyzwólcie niech takim zostanie
παῖδ' ἐμὸν ὡς καὶ ἐγώ περ ἀριπρεπέα Τρώεσσιν,
Mój oto syn, by również pomiędzy Trojany celował,
ὧδε βίην τ' ἀγαθόν, καὶ Ἰλίου ἶφι ἀνάσσειν:
Tak niezużytym był w sile i dzielnie rządził w Ilionie.
καί ποτέ τις εἴποι πατρός γ' ὅδε πολλὸν ἀμείνων
Mech o nim kiedyś powiedzą: o wiele jest lepszym od ojca!
ἐκ πολέμου ἀνιόντα: φέροι δ' ἔναρα βροτόεντα
Z boju gdy będzie powracał, krwawemi łupy obciążon
κτείνας δήϊον ἄνδρα, χαρείη δὲ φρένα μήτηρ.
Męża strasznego zabiwszy, niech serce matczyne pociesza."
ὣς εἰπὼν ἀλόχοιο φίλης ἐν χερσὶν ἔθηκε
Tak powiedziawszy go w ręce małżonki drogiej oddaje,.
παῖδ' ἑόν: ἣ δ' ἄρα μιν κηώδεϊ δέξατο κόλπῳ
Syna swojego, lecz ona do piersi woniącej go tuli
δακρυόεν γελάσασα: πόσις δ' ἐλέησε νοήσας,
Między łzami się śmiejąc. Rozczulił się mąż na ten widok,
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Ręką ją pieścić zaczyna, wygłasza słowo i rzecze:
δαιμονίη μή μοί τι λίην ἀκαχίζεο θυμῷ:
"Biedna! smutkowi zbytniemu w swej duszy się nie oddawaj.
οὐ γάρ τίς μ' ὑπὲρ αἶσαν ἀνὴρ Ἄϊδι προϊάψει:
Żaden mnie mąż wbrew losu do Hada wysłać nie może;
μοῖραν δ' οὔ τινά φημι πεφυγμένον ἔμμεναι ἀνδρῶν,
Nie ma zaś męża takiego co przeznaczenia uniknie,
οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ἐπὴν τὰ πρῶτα γένηται.
Czy on dobry czy zły, jak tylko się raz już urodził.
ἀλλ' εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σ' αὐτῆς ἔργα κόμιζε
Ale ty wracaj do domu i pilnuj twoich zatrudnień
ἱστόν τ' ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε
Koło wrzeciona i przędzy, a sługom nakazuj, by każden
ἔργον ἐποίχεσθαι: πόλεμος δ' ἄνδρεσσι μελήσει
Pracą się swoją zajmował. O boju radzą mężowie
πᾶσι, μάλιστα δ' ἐμοί, τοὶ Ἰλίῳ ἐγγεγάασιν.
Wszyscy, a ja najwięcej z mieszkańców miasta Iliony."
ὣς ἄρα φωνήσας κόρυθ' εἵλετο φαίδιμος Ἕκτωρ
Tak powiedziawszy do góry grzywiasty szyszak podnosi
ἵππουριν: ἄλοχος δὲ φίλη οἶκον δὲ βεβήκει
Hektor prześwietny, a droga małżonka do domu powraca,
ἐντροπαλιζομένη, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσα.
Często się odwracając i łzy wylewając serdeczne.
αἶψα δ' ἔπειθ' ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας
Kiedy zaś nazad ku domu Hektora co męże morduje
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο, κιχήσατο δ' ἔνδοθι πολλὰς
Obszernego wróciła, i tamże mnogą zastała
ἀμφιπόλους, τῇσιν δὲ γόον πάσῃσιν ἐνῶρσεν.
Czeladź, natenczas i w nich żałobę wszystkich wzbudziła.
αἳ μὲν ἔτι ζωὸν γόον Ἕκτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ:
Jeszcze za życia Hektora płakały w jego domostwie;
οὐ γάρ μιν ἔτ' ἔφαντο ὑπότροπον ἐκ πολέμοιο
Nie sądziły albowiem, że jeszcze powróci żyjący
ἵξεσθαι προφυγόντα μένος καὶ χεῖρας Ἀχαιῶν.
Z wojny, uchodząc szczęśliwie potędze i dłoniom Achajów.
οὐδὲ Πάρις δήθυνεν ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν,
Ani się Parys ociągał w pałacu o szczytach wysokich,
ἀλλ' ὅ γ', ἐπεὶ κατέδυ κλυτὰ τεύχεα ποικίλα χαλκῷ,
Ale przywdziawszy sławny rynsztunek, od miedzi świecący,
σεύατ' ἔπειτ' ἀνὰ ἄστυ ποσὶ κραιπνοῖσι πεποιθώς.
Dążył pospiesznie przez miasto, ufając nogom sprężystym:
ὡς δ' ὅτε τις στατὸς ἵππος ἀκοστήσας ἐπὶ φάτνῃ
Równio jak rumak na stajni, wyobroczony przy żłobie,
δεσμὸν ἀπορρήξας θείῃ πεδίοιο κροαίνων
Pęty zerwawszy, wybiegnie brykając po płaskiej równinie,
εἰωθὼς λούεσθαι ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Przyzwyczajony się pławić w strumieniu uroczo szumiącym,
κυδιόων: ὑψοῦ δὲ κάρη ἔχει, ἀμφὶ δὲ χαῖται
Łeb zadzierając do góry zuchwale, a grzywa rakoło
ὤμοις ἀί̈σσονται: ὃ δ' ἀγλαί̈ηφι πεποιθὼς
Karku się jeży; lecz on piękności swojej dufając,
ῥίμφά ἑ γοῦνα φέρει μετά τ' ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων:
Szybko nogami przebiera ku klaczy pastwisku znanemu;
ὣς υἱὸς Πριάμοιο Πάρις κατὰ Περγάμου ἄκρης
Takoż i syn Priamowy Parys od szczytów Pergama,
τεύχεσι παμφαίνων ὥς τ' ἠλέκτωρ ἐβεβήκει
Świecąc swoim rynsztunkiem, kroczył podobny do słońca,
καγχαλόων, ταχέες δὲ πόδες φέρον: αἶψα δ' ἔπειτα
Pełen otuchy, a szybkie nosiły go nogi. Pokrótce
Ἕκτορα δῖον ἔτετμεν ἀδελφεὸν εὖτ' ἄρ' ἔμελλε
Brata, Hektora boskiego dogonił, właśnie gdy tenże
στρέψεσθ' ἐκ χώρης ὅθι ᾗ ὀάριζε γυναικί.
Miał się odwracać od miejsca gdzie z żoną poufnie rozmawiał.
τὸν πρότερος προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής:
Wtedy się pierw Alexander do bogów podobny odezwie:
ἠθεῖ' ἦ μάλα δή σε καὶ ἐσσύμενον κατερύκω
"Drogi mój, chociaż ci spieszno ja wiele ci czasu zabieram
δηθύνων, οὐδ' ἦλθον ἐναίσιμον ὡς ἐκέλευες;
Przez ociąganie, na czas nie przybywszy jak mi poleciłeś."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor z powiewnym szyszakiem w odpowiedź odrzecze mu na to:
δαιμόνι' οὐκ ἄν τίς τοι ἀνὴρ ὃς ἐναίσιμος εἴη
"Dziwny! żaden by człowiek umysłu sprawiedliwego,
ἔργον ἀτιμήσειε μάχης, ἐπεὶ ἄλκιμός ἐσσι:
Dzieł twych wojennych nie zganił, albowiem jesteś odważny,
ἀλλὰ ἑκὼν μεθιεῖς τε καὶ οὐκ ἐθέλεις: τὸ δ' ἐμὸν κῆρ
Ale się lubisz ociągać i nie chcesz, a jestem strapiony
ἄχνυται ἐν θυμῷ, ὅθ' ὑπὲρ σέθεν αἴσχε' ἀκούω
W duszy i sercu, że słyszę o tobie gadki niegodne
πρὸς Τρώων, οἳ ἔχουσι πολὺν πόνον εἵνεκα σεῖο.
Między Trojany, co cierpią z powodu ciebie Zagłobę.
ἀλλ' ἴομεν: τὰ δ' ὄπισθεν ἀρεσσόμεθ', αἴ κέ ποθι Ζεὺς
Trzeba nam iść, ułożymy to potem, jeżeli dozwoli
δώῃ ἐπουρανίοισι θεοῖς αἰειγενέτῃσι
Zews nam kiedyś, by bogom niebieskim, wiecznie żyjącym
κρητῆρα στήσασθαι ἐλεύθερον ἐν μεγάροισιν
Kielich na Cześć wolności nastawić w naszych pałacach,
ἐκ Τροίης ἐλάσαντας ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Gdy się nam z Trji wypędzić Achajów zbrojnych powiedzie.
ὣς εἰπὼν πυλέων ἐξέσσυτο φαίδιμος Ἕκτωρ,
Z temi słowami przez bramę pospieszył Hektor prześwietny;
τῷ δ' ἅμ' Ἀλέξανδρος κί' ἀδελφεός: ἐν δ' ἄρα θυμῷ
Jego zaś brat Alexander podążał pospołem, a w duszy
ἀμφότεροι μέμασαν πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
Obaj gorąco pragnęli się bić i dzielnie wojować.
ὡς δὲ θεὸς ναύτῃσιν ἐελδομένοισιν ἔδωκεν
Równie jak bóg żeglarzom stęsknionym wiatry pomyślne
οὖρον, ἐπεί κε κάμωσιν ἐϋξέστῃς ἐλάτῃσι
Daje, gdy się pomęczyli na gładkich wiosłach sosnowych
πόντον ἐλαύνοντες, καμάτῳ δ' ὑπὸ γυῖα λέλυνται,
Podróżując po morzu, i członki uległy strudzeniu;
ὣς ἄρα τὼ Τρώεσσιν ἐελδομένοισι φανήτην.
Takoż i oni Trojanom stęsknionym się wreszcie zjawili.
ἔνθ' ἑλέτην ὃ μὲν υἱὸν Ἀρηϊθόοιο ἄνακτος
Jeden z nich syna zaczepił Areithooja książęcia
Ἄρνῃ ναιετάοντα Μενέσθιον, ὃν κορυνήτης
W Arnie mieszkającego Menesthia; maczugę dzierżący
γείνατ' Ἀρηί̈θοος καὶ Φυλομέδουσα βοῶπις:
Arelthoos go zrodził i bystra Filomeduza;
Ἕκτωρ δ' Ἠϊονῆα βάλ' ἔγχεϊ ὀξυόεντι
Hektor zaś Ejoneja ugodził ostrym oszczepem
αὐχέν' ὑπὸ στεφάνης εὐχάλκου, λύντο δὲ γυῖα.
W szyję po brzegu od hełma ze spiżu i członki rozwiązał.
Γλαῦκος δ' Ἱππολόχοιο πάϊς Λυκίων ἀγὸς ἀνδρῶν
Glaukos Hippolochida, Likijskich mężów dowódca,
Ἰφίνοον βάλε δουρὶ κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
Ifinoosa ugodził oszczepem w potyczce okrutnej,
Δεξιάδην ἵππων ἐπιάλμενον ὠκειάων
Dexiadesa, gdy wozu o szybkim zaprzęgu dosiadał,
ὦμον: ὃ δ' ἐξ ἵππων χαμάδις πέσε, λύντο δὲ γυῖα.
W ramię; on z wozu na ziemię wyleciał, osłabły mu członki.
τοὺς δ' ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη
Sowiooka bogini Athene gdy widzi że giną
Ἀργείους ὀλέκοντας ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
Takim sposobem Argeie w pośrodku walki okrutnej,
βῆ ῥα κατ' Οὐλύμποιο καρήνων ἀί̈ξασα
Pędem ze szczytów najwyższych Olimpu spuszcza się na dół
Ἴλιον εἰς ἱερήν: τῇ δ' ἀντίος ὄρνυτ' Ἀπόλλων
Do Iliony świętej; przeciwko niej bieży Apollon,
Περγάμου ἐκκατιδών, Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην:
Spoglądając z Pergamu, dla Trojan zwycięztwa on pragnął.
ἀλλήλοισι δὲ τώ γε συναντέσθην παρὰ φηγῷ.
Tak się oboje nawzajem spotkali przy drzewie bukowem.
τὴν πρότερος προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
Pierwszy się do niej odzywa syn Zewsa możny Apollon:
τίπτε σὺ δ' αὖ μεμαυῖα Διὸς θύγατερ μεγάλοιο
"Czemuż to z takim zapałom Diosa córo wielkiego,
ἦλθες ἀπ' Οὐλύμποιο, μέγας δέ σε θυμὸς ἀνῆκεν;
Lecisz od szczytów Olimpu, i cóż cię tak wielce pobudza ?
ἦ ἵνα δὴ Δαναοῖσι μάχης ἑτεραλκέα νίκην
Czyli to żeby Danajom zwycięztwo w boju stanowcze
δῷς; ἐπεὶ οὔ τι Τρῶας ἀπολλυμένους ἐλεαίρεις.
Oddać? kiedy już nie masz litości nad zgubą Trojańską.
ἀλλ' εἴ μοί τι πίθοιο τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη:
Gdybyś mnie chciała usłuchać, o wiele by lepiej się stało;
νῦν μὲν παύσωμεν πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα
Dajmy nateraz pokój zamieszkom i wrogiej potyczce
σήμερον: ὕστερον αὖτε μαχήσοντ' εἰς ὅ κε τέκμωρ
Dzisiaj; jutro zaś niechaj się biją na nowo, aż wreszcie
Ἰλίου εὕρωσιν, ἐπεὶ ὣς φίλον ἔπλετο θυμῷ
Los Iliony zapadnie; gdy tyle wam w sercu jest miło,
ὑμῖν ἀθανάτῃσι, διαπραθέειν τόδε ἄστυ.
Wam boginiom przedwiecznym ten gród wyburzyć do szczętu."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Sowiooka bogini Athene mu rzeknie w odpowiedź:
ὧδ' ἔστω ἑκάεργε: τὰ γὰρ φρονέουσα καὶ αὐτ?
"Niechże tak będzie, godzący daleko; ja sama w tej myśli
ἦλθον ἀπ' Οὐλύμποιο μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς.
Tutaj z Olimpu zleciałam, pomiędzy Achajów i Trojan.
ἀλλ' ἄγε πῶς μέμονας πόλεμον καταπαυσέμεν ἀνδρῶν;
Jakże atoli zamierzasz potyczkę mężów zatrzymać?"
τὴν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
Rzeknie jej na to w odpowiedź syn Zewsa możny Apollon:
Ἕκτορος ὄρσωμεν κρατερὸν μένος ἱπποδάμοιο,
"Męzką odwagę pobudźmy Hektora koni poskromcy,
ἤν τινά που Δαναῶν προκαλέσσεται οἰόθεν οἶος
Żeby któregokolwiek sam na sam wyzwał z Danajów
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
Do pojedynczej walki i strasznej orężem rozprawy;
οἳ δέ κ' ἀγασσάμενοι χαλκοκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Oni zaś w oburzeniu Achaje miedzią okryci,
οἶον ἐπόρσειαν πολεμίζειν Ἕκτορι δίῳ.
Niechaj postawią jednego do walki z boskim Hektorem."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
Rzekł; nie sprzeciwia się temu niebieskich oczów Athene.
τῶν δ' Ἕλενος Πριάμοιο φίλος παῖς σύνθετο θυμῷ
Ich zamiary Helenos Priama syn drogi przewidział
βουλήν, ἥ ῥα θεοῖσιν ἐφήνδανε μητιόωσι:
W duszy, co zamyślali bogowie o radzie przezornej;
στῆ δὲ παρ' Ἕκτορ' ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Stanął więc koło Hektora i mową do niego się zwraca:
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο Διὶ μῆτιν ἀτάλαντε
"Synu Priama Hektorze! w rozumie do Zewsa podobny,
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο, κασίγνητος δέ τοί εἰμι:
Może mnie teraz usłuchasz; wszak bratem ci jestem rodzonym;
ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς,
Innym każ teraz odpocząć Trojanom i wszystkim Achajom,
αὐτὸς δὲ προκάλεσσαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
Sam zaś najlepszego wyzywaj z pomiędzy Achajów,
ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι:
Żeby się z tobą mierzył w rozprawie strasznej oręża;
οὐ γάρ πώ τοι μοῖρα θανεῖν καὶ πότμον ἐπισπεῖν:
Nie przeznaczono ci teraz umierać i losu dokonać,
ὣς γὰρ ἐγὼ ὄπ' ἄκουσα θεῶν αἰειγενετάων.
Taki bo głos usłyszałem od bogów co wiecznie istnieją."
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' αὖτε χάρη μέγα μῦθον ἀκούσας,
Tak powiedział lecz Hektor ucieszył się wielce tą mową,
καί ῥ' ἐς μέσσον ἰὼν Τρώων ἀνέεργε φάλαγγας,
Zatem podchodząc do środka Trojańskie powstrzymał szeregi,
μέσσου δουρὸς ἑλών: οἳ δ' ἱδρύνθησαν ἅπαντες.
W pół za dzidę chwytając, i wszyscy jak jeden stanęli.
κὰδ δ' Ἀγαμέμνων εἷσεν ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς:
Tak Agamemnon i zbrojnym Achajoni siąść nakazuje;
κὰδ δ' ἄρ' Ἀθηναίη τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Również usiadła Athene i srebrnołuczysty Apollon,
ἑζέσθην ὄρνισιν ἐοικότες αἰγυπιοῖσι
Przemienieni oboje w postacie sępów żarłocznych,
φηγῷ ἐφ' ὑψηλῇ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο
Siadłych wysoko na buku Diosa egidodzierżcy,
ἀνδράσι τερπόμενοι: τῶν δὲ στίχες εἵατο πυκναὶ
Mając uciechę w mężach; siedziały ich gęste szeregi,
ἀσπίσι καὶ κορύθεσσι καὶ ἔγχεσι πεφρικυῖαι.
Oszczepami, tarczami i szyszakami sterczące.
οἵη δὲ Ζεφύροιο ἐχεύατο πόντον ἔπι φρὶξ
Równie jak fala na morzu się marszczy pod wpływem Zefiru,
ὀρνυμένοιο νέον, μελάνει δέ τε πόντος ὑπ' αὐτῆς,
Kiedy zawieje na nowo i morze się pod nim zaczerni;
τοῖαι ἄρα στίχες εἵατ' Ἀχαιῶν τε Τρώων τε
Takoż w równinie siedziały Achajów i Trojan szeregi;
ἐν πεδίῳ: Ἕκτωρ δὲ μετ' ἀμφοτέροισιν ἔειπε:
Hektor natenczas do jednych i drugich mowę obraca:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
"Posłuchajcie Trojanie i łydookuci Achaje,
ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
Żebym powiedział do czego moię umysł w duszy nakłania.
ὅρκια μὲν Κρονίδης ὑψίζυγος οὐκ ἐτέλεσσεν,
Przysiąg naszych Kronides o władzy wysokiej nie stwierdził,
ἀλλὰ κακὰ φρονέων τεκμαίρεται ἀμφοτέροισιν
Ale wyroki nieszczęsne dla jednych i drugich gotuje,
εἰς ὅ κεν ἢ ὑμεῖς Τροίην εὔπυργον ἕλητε
Póki wy nie zdobędziecie Iliony o wieżach obronnych,
ἢ αὐτοὶ παρὰ νηυσὶ δαμείετε ποντοπόροισιν.
Lub też sami przy łodziach po morzu bieżących zginiecie.
ὑμῖν δ' ἐν γὰρ ἔασιν ἀριστῆες Παναχαιῶν:
Między wami są pierwsi z Achajów całego narodu;
τῶν νῦν ὅν τινα θυμὸς ἐμοὶ μαχέσασθαι ἀνώγει
Jeśli odwaga którego do walki ze mną nakłania,
δεῦρ' ἴτω ἐκ πάντων πρόμος ἔμμεναι Ἕκτορι δίῳ.
Niechaj wystąpi z szeregów by z boskim się mierzyć Hektorem.
ὧδε δὲ μυθέομαι, Ζεὺς δ' ἄμμ' ἐπιμάρτυρος ἔστω:
Taki mój zamiar a Zews pomiędzy nami niech świadczy.
εἰ μέν κεν ἐμὲ κεῖνος ἕλῃ ταναήκεϊ χαλκῷ,
Jeśli mnie dzidą spiżową o długim proporcu pokona,
τεύχεα συλήσας φερέτω κοίλας ἐπὶ νῆας,
Niechaj zabrawszy rynsztunek do łodzi go niesie obszernych,
σῶμα δὲ οἴκαδ' ἐμὸν δόμεναι πάλιν, ὄφρα πυρός με
Ciało zaś moje niech wróci w domostwo, ażeby Trojanie
Τρῶες καὶ Τρώων ἄλοχοι λελάχωσι θανόντα.
Oraz i Trojan małżonki mnie ogniem uczcili po śmierci.
εἰ δέ κ' ἐγὼ τὸν ἕλω, δώῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων,
Jeśli zaś ja go zwyciężę i sławy użyczy Apollon,
τεύχεα σύλησας οἴσω προτὶ Ἴλιον ἱρήν,
"Wtedy zabrawszy mu zbroję zaniosę do świętej Iliony,
καὶ κρεμόω προτὶ νηὸν Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο,
By ją spalić w świątyni Apollina w dal godzącego,
τὸν δὲ νέκυν ἐπὶ νῆας ἐϋσσέλμους ἀποδώσω,
Ciało zaś oddam napowrót do statków ozdobnych wiosłami,
ὄφρά ἑ ταρχύσωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
Żeby je mogli pochować Achaje bujno kędzierni,
σῆμά τέ οἱ χεύωσιν ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ.
Oraz usypać mogiłę nad Hellespontem szerokim;
καί ποτέ τις εἴπῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων
Wtedy opowie niejeden i z ludzi przyszłych pokoleń,
νηὶ̈ πολυκλήϊδι πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον:
Wnawie z licznemi wiosłami po morzu płynąc głębokiem;
ἀνδρὸς μὲν τόδε σῆμα πάλαι κατατεθνηῶτος,
Oto wysoka mogiła wojaka już dawno zmarłego,
ὅν ποτ' ἀριστεύοντα κατέκτανε φαίδιμος Ἕκτωρ.
Niegdyś dzielnego co w boju pokonał Hektor prześwietny,
ὥς ποτέ τις ἐρέει: τὸ δ' ἐμὸν κλέος οὔ ποτ' ὀλεῖται.
Może to kiedyś powiedzą, i sława mi nigdy nie zginie."
ὣς ἔφαθ', οἱ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ:
Tak powiedział; a wszyscy w milczeniu głębokiem zostali;
αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δ' ὑποδέχθαι:
Było im wstyd odmówić a przyjąć się obawiali.
ὀψὲ δὲ δὴ Μενέλαος ἀνίστατο καὶ μετέειπε
Późno dopiero Menelaj się podniósł i zabrał do słowa,
νείκει ὀνειδίζων, μέγα δὲ στεναχίζετο θυμῷ:
Czyniąc wyrzuty zelżywe i wielce w umyśle zmartwiony:
ὤ μοι ἀπειλητῆρες Ἀχαιί̈δες οὐκέτ' Ἀχαιοί:
"O wy pyszałki prawdziwe, Achajki, a nie zaś Achaje!
ἦ μὲν δὴ λώβη τάδε γ' ἔσσεται αἰνόθεν αἰνῶς
Jakaż to będzie hańba i plama niewymazana,
εἰ μή τις Δαναῶν νῦν Ἕκτορος ἀντίος εἶσιν.
Jeśli żaden z Danajów naprzeciw Hektora nie stanie.
ἀλλ' ὑμεῖς μὲν πάντες ὕδωρ καὶ γαῖα γένοισθε
Bodaj byście się wszyscy na ziemię i wodę zmienili,
ἥμενοι αὖθι ἕκαστοι ἀκήριοι ἀκλεὲς αὔτως:
Ilu was tutaj siedzących, bezpiecznie, lecz równie bez sławy;
τῷδε δ' ἐγὼν αὐτὸς θωρήξομαι: αὐτὰρ ὕπερθε
Przeciw niemu ja sam się uzbroję, albowiem nad nami
νίκης πείρατ' ἔχονται ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν.
Losy przewagi zawisły przez wiecznych bogów trzymane."
ὣς ἄρα φωνήσας κατεδύσετο τεύχεα καλά.
Tak powiedziawszy na siebie przywdziewa zbroję ozdobną.
ἔνθά κέ τοι Μενέλαε φάνη βιότοιο τελευτὴ
Wtedyby o Menelaju dla ciebie kres życia nastąpił
Ἕκτορος ἐν παλάμῃσιν, ἐπεὶ πολὺ φέρτερος ἦεν,
Z dłoni Hektora, bo tenże o wiele od ciebie był tęższym,
εἰ μὴ ἀναί̈ξαντες ἕλον βασιλῆες Ἀχαιῶν,
Żeby nie przyskakując porwali królowie Achajów;
αὐτός τ' Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Jakoż i sam Agamemnon Atryda pan wiele możny,
δεξιτερῆς ἕλε χειρὸς ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζεν:
Chwycił za prawą rękę i słowo zabrawszy powiedział:
ἀφραίνεις Μενέλαε διοτρεφές, οὐδέ τί σε χρὴ
"Szał, Menelaju cię boski ogarnia; na czegóż ci trzeba
ταύτης ἀφροσύνης: ἀνὰ δὲ σχέο κηδόμενός περ,
Tej porywczości; uspokój się więc acz srodze zmartwiony;
μηδ' ἔθελ' ἐξ ἔριδος σεῦ ἀμείνονι φωτὶ μάχεσθαι
Ani też chciej z nienawiści się z mężem lepszym potykać,
Ἕκτορι Πριαμίδῃ, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
Z Priamidą Hektorem, którego niejeden się boi.
καὶ δ' Ἀχιλεὺς τούτῳ γε μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
Nawet Achilles unika w bitwie dla mężów zaszczytnej
ἔρριγ' ἀντιβολῆσαι, ὅ περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
Z nim się potykać, a przecież o wielo nad tobą celuje.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἵζευ ἰὼν μετὰ ἔθνος ἑταίρων,
Zatem siadaj pomiędzy gromadą cnych towarzyszy,
τούτῳ δὲ πρόμον ἄλλον ἀναστήσουσιν Ἀχαιοί.
Przeciw niemu zaś męża innego postawią Achaje.
εἴ περ ἀδειής τ' ἐστὶ καὶ εἰ μόθου ἔστ' ἀκόρητος,
Chociaż on wielce zuchwałym i walki nienasyconym,
φημί μιν ἀσπασίως γόνυ κάμψειν, αἴ κε φύγῃσι
Sądzę że ugnie on kolan ochoczo, ażeby uciekać
δηί̈ου ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
Od zaciętej potyczki i srogiej orężem rozprawy."
ὣς εἰπὼν παρέπεισεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως
Temi słowami przekonał braterskie serce bohater.
αἴσιμα παρειπών, ὃ δ' ἐπείθετο: τοῦ μὲν ἔπειτα
Mówiąc rozsądnie; usłuchał go tamten, a jemu następnie
γηθόσυνοι θεράποντες ἀπ' ὤμων τεύχε' ἕλοντο:
Ucieszeni druhowie zdejmują zbroję z ramienia.
Νέστωρ δ' Ἀργείοισιν ἀνίστατο καὶ μετέειπεν:
Nestor z pomiędzy Argeiów powstaje i słowo zabiera:
ὢ πόποι ἦ μέγα πένθος Ἀχαιί̈δα γαῖαν ἱκάνει.
"Przebóg! wielkie nieszczęście Achajską ziemię dotyka!
ἦ κε μέγ' οἰμώξειε γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
"Wielce by nad niem zapłakał sędziwy Pelej wojownik,
ἐσθλὸς Μυρμιδόνων βουληφόρος ἠδ' ἀγορητής,
Dzielnie Mirmidonami rządzący radą i słowem,
ὅς ποτέ μ' εἰρόμενος μέγ' ἐγήθεεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
Który mnię z wielkiem zajęciem w domostwie swem wypytywał,
πάντων Ἀργείων ἐρέων γενεήν τε τόκον τε.
Kiedyś o pochodzenie i ród każdego z Argeiów.
τοὺς νῦν εἰ πτώσσοντας ὑφ' Ἕκτορι πάντας ἀκούσαι,
Żeby usłyszał, iż dzisiaj się wszyscy Hektora lękają,
πολλά κεν ἀθανάτοισι φίλας ἀνὰ χεῖρας ἀείραι
Często by drogie swe ręce do nieśmiertelnych wyciągał,
θυμὸν ἀπὸ μελέων δῦναι δόμον Ἄϊδος εἴσω.
Żeby mu dusza z członków uchodząc wróciła do Hada.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
Bodajem Zewsie, Atheno, Apollinie możny, był jeszcze
ἡβῷμ' ὡς ὅτ' ἐπ' ὠκυρόῳ Κελάδοντι μάχοντο
Młodym, jak wonczas gdy bitwę nad Keladontem staczali
ἀγρόμενοι Πύλιοί τε καὶ Ἀρκάδες ἐγχεσίμωροι
Wojsko zebrane Pylejskie i wprawni do dzidy Arkadzi,
Φειᾶς πὰρ τείχεσσιν Ἰαρδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα.
Koło Fejańskich murów i nurtów Jardana głębokich.
τοῖσι δ' Ἐρευθαλίων πρόμος ἵστατο ἰσόθεος φὼς
Na ich czele się bił Elythalion do bogów podobny,
τεύχε' ἔχων ὤμοισιν Ἀρηϊθόοιο ἄνακτος
Zbroję Areithoosa książęcia na sobie dźwigając,
δίου Ἀρηϊθόου, τὸν ἐπίκλησιν κορυνήτην
Arejthoosa boskiego, co miał od maczugi przydomek,
ἄνδρες κίκλησκον καλλίζωνοί τε γυναῖκες
Takim go bowiem nazwali mężowie i strojne kobiety,
οὕνεκ' ἄρ' οὐ τόξοισι μαχέσκετο δουρί τε μακρῷ,
Z tego powodu, że łukiem i długim oszczepem nie walczył,
ἀλλὰ σιδηρείῃ κορύνῃ ῥήγνυσκε φάλαγγας.
Ale maczugą żelazną szeregi zbrojne rozbijał.
τὸν Λυκόοργος ἔπεφνε δόλῳ, οὔ τι κράτεί̈ γε,
Jego to Lykoorgos chytrością pokonał, nie siłą,
στεινωπῷ ἐν ὁδῷ ὅθ' ἄρ' οὐ κορύνη οἱ ὄλεθρον
W ciasnym przesmyku, a tam, od zguby go nie ochroniła
χραῖσμε σιδηρείη: πρὶν γὰρ Λυκόοργος ὑποφθὰς
Pałka żelazna, wtedy Lykorgos wpierw uderzywszy
δουρὶ μέσον περόνησεν, ὃ δ' ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη:
Dzidą w pół ciała go przebił, a tamten się tyłem przewrócił.
τεύχεα δ' ἐξενάριξε, τά οἱ πόρε χάλκεος Ἄρης.
Zbroję zaś którą mu Ares miedziany był kiedyś darował,
καὶ τὰ μὲν αὐτὸς ἔπειτα φόρει μετὰ μῶλον Ἄρηος:
Wydarł i później takową w zamieszkach dźwigał Aresa;
αὐτὰρ ἐπεὶ Λυκόοργος ἐνὶ μεγάροισιν ἐγήρα,
Kiedy atoli Lykorgos postarzał się później w domostwie,
δῶκε δ' Ἐρευθαλίωνι φίλῳ θεράποντι φορῆναι:
Erythalionie ją oddał w użytek druchowi miłemu;
τοῦ ὅ γε τεύχε' ἔχων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους.
Jego to mając rynsztunek wyzywał wszystkich najlepszych.
οἳ δὲ μάλ' ἐτρόμεον καὶ ἐδείδισαν, οὐδέ τις ἔτλη:
Oni tak wielce się bali i drżeli, że żaden nie stanął;
ἀλλ' ἐμὲ θυμὸς ἀνῆκε πολυτλήμων πολεμίζειν
Mnię zaś pchała odwaga by ciężkiej walki się podjąć
θάρσεϊ ᾧ: γενεῇ δὲ νεώτατος ἔσκον ἁπάντων:
Z taką otuchą; a wiekiem najmłodszym byłem ze wszystkich;
καὶ μαχόμην οἱ ἐγώ, δῶκεν δέ μοι εὖχος Ἀθήνη.
Staję z nim tedy do walki, Athena mi sławy nie skąpi,
τὸν δὴ μήκιστον καὶ κάρτιστον κτάνον ἄνδρα:
Tak, że męża nad wszystkich wielkiego, silnego zabiłem;
πολλὸς γάρ τις ἔκειτο παρήορος ἔνθα καὶ ἔνθα.
Kiedy zaś leżał jak długi, zajmował placu niemało.
εἴθ' ὣς ἡβώοιμι, βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη:
Żebym to jeszcze był młodym i siły miał nienaruszone;
τώ κε τάχ' ἀντήσειε μάχης κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Zaraz by miał z kim walczyć Hektor o hełmie grzywiastym.
ὑμέων δ' οἵ περ ἔασιν ἀριστῆες Παναχαιῶν
Zmiędzy was chociaż liczycie najlepszych ze wszystkich Achajów,
οὐδ' οἳ προφρονέως μέμαθ' Ἕκτορος ἀντίον ἐλθεῖν.
Nikt ochoczo nie waży się stawić naprzeciw Hektora."
ὣς νείκεσσ' ὃ γέρων, οἳ δ' ἐννέα πάντες ἀνέσταν.
Zgromił ich iak staruszek; lecz z nich dziewięciu powstało.
ὦρτο πολὺ πρῶτος μὲν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Pierwszy wystąpił na plac Agamemnon książe narodów;
τῷ δ' ἐπὶ Τυδεί̈δης ὦρτο κρατερὸς Διομήδης,
Po nim silny Diomed potomek Tydeja powstaje;
τοῖσι δ' ἐπ' Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκήν,
Obaj Ajaxy z kolei, siarczystej pełni odwagi;
τοῖσι δ' ἐπ' Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Po nich Idomen, a z nim towarzysz Idomenea,
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ,
Merion, odwagi tej samej co Enyal mężów morderca;
τοῖσι δ' ἐπ' Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός,
Później za niemi Erypil syn Ewajmona szlachetny;
ἂν δὲ Θόας Ἀνδραιμονίδης καὶ δῖος Ὀδυσσεύς:
Thoas nareszcie Andrajma potomek i boski Odyssej.
πάντες ἄρ' οἵ γ' ἔθελον πολεμίζειν Ἕκτορι δίῳ.
Wszyscy oni pragnęli z Hektorem się boskim potykać.
τοῖς δ' αὖτις μετέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Do nich się witeź Gereński odezwie Nestor z przemową:
κλήρῳ νῦν πεπάλασθε διαμπερὲς ὅς κε λάχῃσιν:
"Teraz losami z kolei wybierzcie na kogo zapadnie;
οὗτος γὰρ δὴ ὀνήσει ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς,
Losem wybrany pocieszy Achajów na łydach okutych;
καὶ δ' αὐτὸς ὃν θυμὸν ὀνήσεται αἴ κε φύγῃσι
Ale i sam się ucieszy w swej duszy, jeżeli zwycięzko
δηί̈ου ἐκ πολέμοιο καὶ αἰνῆς δηϊοτῆτος.
Wyjdzie z okrutnej potyczki i srogiej orężem rozprawy."
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ κλῆρον ἐσημήναντο ἕκαστος,
Tak przemówił, a każden swój znak na losie położył,
ἐν δ' ἔβαλον κυνέῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο.
Potem rzucili je w hełm Atrydy Agamemnona.
λαοὶ δ' ἠρήσαντο, θεοῖσι δὲ χεῖρας ἀνέσχον:
Wojsko się całe modliło i ręce do bogów podnosi;
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:
Wtedy mówili do siebie w niebiosa szerokie się patrząc:
Ζεῦ πάτερ ἢ Αἴαντα λαχεῖν, ἢ Τυδέος υἱόν,
"Zeusie niech los na Ajaxa lub syna Tydeja zapadnie,
ἢ αὐτὸν βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.
Albo na króla samego Mykeny we złoto obfitej."
ὣς ἄρ' ἔφαν, πάλλεν δὲ Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,
Tak powiadali, a losy pomięszał Nestor Gereńczyk;
ἐκ δ' ἔθορε κλῆρος κυνέης ὃν ἄρ' ἤθελον αὐτοὶ
Z hełmu wyskoczył zaś los Ajaxa, jak sobie życzyli;
Αἴαντος: κῆρυξ δὲ φέρων ἀν' ὅμιλον ἁπάντῃ
Wtedy go keryx obnosząc, wszędy pomiędzy tłumami
δεῖξ' ἐνδέξια πᾶσιν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν.
Z prawej począwszy, najlepszym z Achajów wszystkim okazał.
οἳ δ' οὐ γιγνώσκοντες ἀπηνήναντο ἕκαστος.
Oni zaś godła swego nie widząc każden odmawia.
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸν ἵκανε φέρων ἀν' ὅμιλον ἁπάντῃ
Kiedy atoli po tłumach obnosząc na tego natrafił,
ὅς μιν ἐπιγράψας κυνέῃ βάλε φαίδιμος Αἴας,
Któren swe godło do hełmu był rzucił, Ajax prześwietny,
ἤτοι ὑπέσχεθε χεῖρ', ὃ δ' ἄρ' ἔμβαλεν ἄγχι παραστάς,
Wtedy on rękę podsunął, a keryx mu z blizka je rzucił;
γνῶ δὲ κλήρου σῆμα ἰδών, γήθησε δὲ θυμῷ.
Okiem rzuciwszy on godło swe poznał i w duszy się cieszył.
τὸν μὲν πὰρ πόδ' ἑὸν χαμάδις βάλε φώνησέν τε:
Potem je rzucił pod nogi na ziemię i tak się odezwał:
ὦ φίλοι ἤτοι κλῆρος ἐμός, χαίρω δὲ καὶ αὐτὸς
"Drodzy! poznaję zaprawdę mój los i sam się raduję
θυμῷ, ἐπεὶ δοκέω νικησέμεν Ἕκτορα δῖον.
"W duszy, bo sądzę, że pewno zwyciężę Hektora boskiego.
ἀλλ' ἄγετ' ὄφρ' ἂν ἐγὼ πολεμήϊα τεύχεα δύω,
Dosyć na teraz, bo przywdziać mi trzeba zbroję wojenną.
τόφρ' ὑμεῖς εὔχεσθε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι
"Wy tymczasem błagajcie Diosa, pana Kronidę.
σιγῇ ἐφ' ὑμείων ἵνα μὴ Τρῶές γε πύθωνται,
[Każden dla siebie w cichości, by nie usłyszeli Trojanie,
ἠὲ καὶ ἀμφαδίην, ἐπεὶ οὔ τινα δείδιμεν ἔμπης:
Lub otwarcie, bo zgoła nikogo się tutaj nie boim;
οὐ γάρ τίς με βίῃ γε ἑκὼν ἀέκοντα δίηται
Wszakże przeciwko mej woli do tego mnie gwałtem nie pędzą"
οὐδέ τι ἰδρείῃ, ἐπεὶ οὐδ' ἐμὲ νήϊδά γ' οὕτως
Ani podstępem wojennym, albowiem na fryca takiego,
ἔλπομαι ἐν Σαλαμῖνι γενέσθαι τε τραφέμεν τε.
Sądzę żem się w Salaminie, nie rodził ani wychował."]
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' εὔχοντο Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι:
Rzekł; zaś oni błagają Diosa Pana Kronidę.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:
Wtedy mówili do siebie w niebiosa szerokie się patrząc:
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
"Zewsie rodzicu! co widzie panujesz, najlepszy, największy!
δὸς νίκην Αἴαντι καὶ ἀγλαὸν εὖχος ἀρέσθαι:
Daj Ajaxowi zwycięztwo, by sławę szlachetną pozyskał.
εἰ δὲ καὶ Ἕκτορά περ φιλέεις καὶ κήδεαι αὐτοῦ,
Chociaż więc i Hektora miłujesz i masz go w opiece,
ἴσην ἀμφοτέροισι βίην καὶ κῦδος ὄπασσον.
Racz im udzielić obojgu zarówno siły i sławy."
ὣς ἄρ' ἔφαν, Αἴας δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ.
Tak mówili, lecz Ajax uzbraja się miedzią świecącą.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντα περὶ χροὶ̈ ἕσσατο τεύχεα,
Ale gdy w pełny rynsztunek na całem ciele się odział,
σεύατ' ἔπειθ' οἷός τε πελώριος ἔρχεται Ἄρης,
Wtedy pospieszył podobnie, jak Ares kroczy ogromny
ὅς τ' εἶσιν πόλεμον δὲ μετ' ἀνέρας οὕς τε Κρονίων
W bitwę pomiędzy mężów dążący, których Kronides
θυμοβόρου ἔριδος μένεϊ ξυνέηκε μάχεσθαι.
W skutek waśni zajadlej poduszcza do walki zabójczej.
τοῖος ἄρ' Αἴας ὦρτο πελώριος ἕρκος Ἀχαιῶν
Również i Ajax ogromny powstaje zapora Achajów,
μειδιόων βλοσυροῖσι προσώπασι: νέρθε δὲ ποσσὶν
Na pochmurnem obliczu z uśmiechem, a nogi od spodu
ἤϊε μακρὰ βιβάς, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.
Zamaszyście rozkroczył i dzidą cienistą potrząsał.
τὸν δὲ καὶ Ἀργεῖοι μὲν ἐγήθεον εἰσορόωντες,
W niego się patrząc Argeie radości chlubnej są pełni,
Τρῶας δὲ τρόμος αἰνὸς ὑπήλυθε γυῖα ἕκαστον,
Sroga zaś bojaźń u Trojan każdego członki przejmuje;
Ἕκτορί τ' αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι πάτασσεν:
Hektorowi samemu zaczęło serce bić w piersi;
ἀλλ' οὔ πως ἔτι εἶχεν ὑποτρέσαι οὐδ' ἀναδῦναι
Ale już czasu nie było się cofać i w tłumy napowrót
ἂψ λαῶν ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ προκαλέσσατο χάρμῃ.
Wojska się chować, albowiem on sam był walkę wywołał.
Αἴας δ' ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠύ̈τε πύργον
Zbliżył się Ajax unosząc tarczę spiżową jak wieża,
χάλκεον ἑπταβόειον, ὅ οἱ Τυχίος κάμε τεύχων
Obłożoną, skórami siedemkroć, wykończył ją Tychios,
σκυτοτόμων ὄχ' ἄριστος Ὕλῃ ἔνι οἰκία ναίων,
Z wszystkich rymarzy najlepszy, co w Hyle dom zamieszkiwał.
ὅς οἱ ἐποίησεν σάκος αἰόλον ἑπταβόειον
Rzutką mu tarczę wyrobił złożywszy do kupy skór siedem,
ταύρων ζατρεφέων, ἐπὶ δ' ὄγδοον ἤλασε χαλκόν.
Z wołów dobrze pasionych, po ósme zaś miedzią obłożył.
τὸ πρόσθε στέρνοιο φέρων Τελαμώνιος Αἴας
Ajax syn Telemona takową unosząc nad piersią,
στῆ ῥα μάλ' Ἕκτορος ἐγγύς, ἀπειλήσας δὲ προσηύδα:
Stanął w pobliżu Hektora i grożąc tak się odezwie:
Ἕκτορ νῦν μὲν δὴ σάφα εἴσεαι οἰόθεν οἶος
"Zatem obecnie Hektorze sam na sam dokładnie się dowiesz,
οἷοι καὶ Δαναοῖσιν ἀριστῆες μετέασι
Jacy to dzielni mężowie znajdują, się w liczbie Danajów,
καὶ μετ' Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα θυμολέοντα.
Nawet i prócz Achillesa o sercu lwiem, niszczyciela.
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσι ποντοπόροισι
Lecz on leży przy giętych okrętach po morzu bieżących,
κεῖτ' ἀπομηνίσας Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν:
Na pasterza narodów Agamemnona zagniewan;
ἡμεῖς δ' εἰμὲν τοῖοι οἳ ἂν σέθεν ἀντιάσαιμεν
Ale i nas stać na to, by tobie czoło postawić,
καὶ πολέες: ἀλλ' ἄρχε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο.
Wielu nas takich; lecz ty zaczynaj rozprawę i walkę."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym ogromny w odpowiedź mu rzecze:
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
"Boski Telamończyku Ajaxie dowódco narodów!
μή τί μευ ἠύ̈τε παιδὸς ἀφαυροῦ πειρήτιζε
Nie chciej mnię stawiać na próbę, jakoby dziecko bezwładne,
ἠὲ γυναικός, ἣ οὐκ οἶδεν πολεμήϊα ἔργα.
Albo niewiastę, której nieznane są dzieła wojenne.
αὐτὰρ ἐγὼν εὖ οἶδα μάχας τ' ἀνδροκτασίας τε:
Dobrze mi znaną jest walka i mężów pokonywanie;
οἶδ' ἐπὶ δεξιά, οἶδ' ἐπ' ἀριστερὰ νωμῆσαι βῶν
Umiem na prawo, i umiem na lewo tarczą z wyschniętej
ἀζαλέην, τό μοι ἔστι ταλαύρινον πολεμίζειν:
Skóry kierować, i ona do walki mi służy niezłomnej;
οἶδα δ' ἐπαί̈ξαι μόθον ἵππων ὠκειάων:
Umiem się rzucać do zgiełku najszybszych wozów i koni;
οἶδα δ' ἐνὶ σταδίῃ δηί̈ῳ μέλπεσθαι Ἄρηϊ.
Umiem i w ręcznej potyczce ze srogim pohulać Aresem.
ἀλλ' οὐ γάρ σ' ἐθέλω βαλέειν τοιοῦτον ἐόντα
Nie chcę ja skrycie atoli na tak mężnego szermierza
λάθρῃ ὀπιπεύσας, ἀλλ' ἀμφαδόν, αἴ κε τύχωμι.
Godzić, i owszem otwarcie próbuję czy trafić się uda."
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Rzekłszy to jednym zamachem wypuścił dzidę ogromną,
καὶ βάλεν Αἴαντος δεινὸν σάκος ἑπταβόειον
"W tarczę Ajaxa o siedmiu pokładach ugodził potężną"
ἀκρότατον κατὰ χαλκόν, ὃς ὄγδοος ἦεν ἐπ' αὐτῷ.
W pokład spiżowy najwyższy co ósmy tarczę otaczał;
ἓξ δὲ διὰ πτύχας ἦλθε δαί̈ζων χαλκὸς ἀτειρής,
Miedź niezużyta płatając sześcioro pokładów przebiła,
ἐν τῇ δ' ἑβδομάτῃ ῥινῷ σχέτο: δεύτερος αὖτε
W siódmej atoli wołowej utkwiła skórze. Następnie
Αἴας διογενὴς προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Ajax rodu boskiego puściwszy dzidę cienistą
καὶ βάλε Πριαμίδαο κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην.
"W tarczę Priamidesa zupełnie gładziutką ugodził.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
Dzida hartowna na wylot przez tarczę przeszła świecącą,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο:
Oraz i pancerz misterny na wskróś impetem przebiła,
ἀντικρὺ δὲ παραὶ λαπάρην διάμησε χιτῶνα
Aż, nareszcie chitonu poniżej żebra dosięgła
ἔγχος: ὃ δ' ἐκλίνθη καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
Dzida; lecz on się zwróciwszy uniknął zgonu czarnego.
τὼ δ' ἐκσπασσαμένω δολίχ' ἔγχεα χερσὶν ἅμ' ἄμφω
Obaj ogromnych oszczepów dobywszy rękoma, zarazem
σύν ῥ' ἔπεσον λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισιν
"Wpadli na siebie, podobni do lwów ze ścierwa żyjących,
ἢ συσὶ κάπροισιν, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν.
Albo do leśnych odyńców o niepospolitej potędze.
Πριαμίδης μὲν ἔπειτα μέσον σάκος οὔτασε δουρί,
Wtedy po środku tarczy Priamid oszczepom uderzył,
οὐδ' ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμή.
Miedzi atoli nie złamał, bo koniec w tył mu się zagiął.
Αἴας δ' ἀσπίδα νύξεν ἐπάλμενος: ἣ δὲ διαπρὸ
W tarcze zaś Ajax pchnął przyskakując, i dzida na wylot
ἤλυθεν ἐγχείη, στυφέλιξε δέ μιν μεμαῶτα,
Przeszła tak silnie, że pędem zaczepkę tamtego wstrzymała,
τμήδην δ' αὐχέν' ἐπῆλθε, μέλαν δ' ἀνεκήκιεν αἷμα,
W szyję go tylko drasnęła i czarna krew się polała.
ἀλλ' οὐδ' ὧς ἀπέληγε μάχης κορυθαίολος Ἕκτωρ,
"Walczyć jednakże nie przestał Hektor o hełmie powiewnym,.
ἀλλ' ἀναχασσάμενος λίθον εἵλετο χειρὶ παχείῃ
Ale cofnąwszy się dłonią żylastą porwał za kamień,
κείμενον ἐν πεδίῳ μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε:
Na równinie leżący brunatny, ostry i wielki,
τῷ βάλεν Αἴαντος δεινὸν σάκος ἑπταβόειον
Rzucił nim w siedmioskórną potężną tarczę Ajaxa,
μέσσον ἐπομφάλιον: περιήχησεν δ' ἄρα χαλκός.
W środek na samą wypukłość, aż miedź nakoło zabrzękła.
δεύτερος αὖτ' Αἴας πολὺ μείζονα λᾶαν ἀείρας
Ajax chwyciwszy z kolei za kamień o wiele ważniejszy,
ἧκ' ἐπιδινήσας, ἐπέρεισε δὲ ἶν' ἀπέλεθρον,
Puścił go zakręciwszy ostatka sił dobywając,
εἴσω δ' ἀσπίδ' ἔαξε βαλὼν μυλοειδέϊ πέτρῳ,
Tarcze na wewnątrz pokruszył rzuciwszy jak młyńskim kamieniem,
βλάψε δέ οἱ φίλα γούναθ': ὃ δ' ὕπτιος ἐξετανύσθη
Członki mu nadwerężył; na wznak się tamten pochylił,
ἀσπίδι ἐγχριμφθείς: τὸν δ' αἶψ' ὤρθωσεν Ἀπόλλων.
Przygnieciony przez tarczę, lecz podniósł go nazad Apollon.
καί νύ κε δὴ ξιφέεσσ' αὐτοσχεδὸν οὐτάζοντο,
Byliby teraz mieczami z bliskości na siebie natarli,
εἰ μὴ κήρυκες Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν
Żeby nie Keryxowie Diosa posłańcy i ludzi,
ἦλθον, ὃ μὲν Τρώων, ὃ δ' Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Przyszli ze strony Trojan i miedzią okrytych Achajów,
Ταλθύβιός τε καὶ Ἰδαῖος πεπνυμένω ἄμφω:
Idaj i Talthyb, obaj mężowie rozumem dojrzali;
μέσσῳ δ' ἀμφοτέρων σκῆπτρα σχέθον, εἶπέ τε μῦθον
Między nich w środek swe berła stawiają i mówić poczyna,
κῆρυξ Ἰδαῖος πεπνυμένα μήδεα εἰδώς:
Keryx Idajos roztropnej i światłej rady świadomy:
μηκέτι παῖδε φίλω πολεμίζετε μηδὲ μάχεσθον:
"Drodzy synowie nie bijcie się dłużej i nie potykajcie;
ἀμφοτέρω γὰρ σφῶϊ φιλεῖ νεφεληγερέτα Ζεύς,
Obu wam bowiem tak samo życzliwy Zews chmurozbiórca;
ἄμφω δ' αἰχμητά: τό γε δὴ καὶ ἴδμεν ἅπαντες.
Jeden i drugi wyborny kopijnik, widzieli to wszyscy
νὺξ δ' ἤδη τελέθει: ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι.
Ale zapada już noc, a dobrze i nocy się poddać."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη Τελαμώνιος Αἴας:
Syn Telamoński Ajax mu rzeknie na to w odpowiedź:
Ἰδαῖ' Ἕκτορα ταῦτα κελεύετε μυθήσασθαι:
"Nakaż Idaju ażeby i Hektor to samo powiedział;
αὐτὸς γὰρ χάρμῃ προκαλέσσατο πάντας ἀρίστους.
Sam on bowiem do walki wyzywał wszystkich najlepszych.
ἀρχέτω: αὐτὰρ ἐγὼ μάλα πείσομαι ᾗ περ ἂν οὗτος.
Niechże on zacznie; usłucham jeżeli mu również pomyśli."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym mu na to wielki odrzecze:
Αἶαν ἐπεί τοι δῶκε θεὸς μέγεθός τε βίην τε
"Kiedy Ajaxie ci bóg wielkości użyczył i siły
καὶ πινυτήν, περὶ δ' ἔγχει Ἀχαιῶν φέρτατός ἐσσι,
I rozumu, bo w kopii z Achajów jesteś najlepszy,
νῦν μὲν παυσώμεσθα μάχης καὶ δηϊοτῆτος
Zatem na teraz przestańmy rozprawy i walki orężem
σήμερον: ὕστερον αὖτε μαχησόμεθ' εἰς ὅ κε δαίμων
Dzisiaj; później się znowu bić będziem aż dajmon wyrokiem,
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δ' ἑτέροισί γε νίκην.
Sprawę rozsądzi i jednym lub drugim użyczy zwycięztwa."
νὺξ δ' ἤδη τελέθει: ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ πιθέσθαι,
Teraz już noc zapada, i nocy dobrze usłuchać;
ὡς σύ τ' ἐϋφρήνῃς πάντας παρὰ νηυσὶν Ἀχαιούς,
Tybyś wszystkich Achajów pocieszył nakoło okrętów,
σούς τε μάλιστα ἔτας καὶ ἑταίρους, οἵ τοι ἔασιν:
Głównie zaś twoich krewniaków, i druhów ile ich liczysz;
αὐτὰρ ἐγὼ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
Ja zaś do miasta wielkiego Priama króla się udam,
Τρῶας ἐϋφρανέω καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
Aby Trojan pocieszyć i szaty wlokące Trojanki,
αἵ τέ μοι εὐχόμεναι θεῖον δύσονται ἀγῶνα.
Które za mną błagając w przybytku się bożym zebrały.
δῶρα δ' ἄγ' ἀλλήλοισι περικλυτὰ δώομεν ἄμφω,
Między sobą zaś dary wspaniałe obaj zamieńmy,
ὄφρά τις ὧδ' εἴπῃσιν Ἀχαιῶν τε Τρώων τε:
Żeby Achajscy mężowie do Trojan kiedyś mówili:
ἠμὲν ἐμαρνάσθην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο,
"Patrzcie walczyli ze sobą z powodu waśni zajadłej
ἠδ' αὖτ' ἐν φιλότητι διέτμαγεν ἀρθμήσαντε.
Ale się przy rozstaniu napowrót przyjaźnią złączyli. '
ὣς ἄρα φωνήσας δῶκε ξίφος ἀργυρόηλον
Tak powiedziawszy darował mu szablę we srebro okutą,
σὺν κολεῷ τε φέρων καὶ ἐϋτμήτῳ τελαμῶνι:
Razem i pochwę oddając i pas do wieszania rzemienny;
Αἴας δὲ ζωστῆρα δίδου φοίνικι φαεινόν.
Ajax atoli mu wręczył przepaskę purpurą świecącą.
τὼ δὲ διακρινθέντε ὃ μὲν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν
Tak się obydwa rozeszli, do wojska się jeden Achajów
ἤϊ', ὃ δ' ἐς Τρώων ὅμαδον κίε: τοὶ δὲ χάρησαν,
Udał, drugi zaś w tłumy Trojańskie. Cieszyli się wielce,
ὡς εἶδον ζωόν τε καὶ ἀρτεμέα προσιόντα,
Kiedy ujrzeli żywego i wychodzącego bez szwanku,
Αἴαντος προφυγόντα μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους:
Z pod Ajaxowej potęgi i rąk jego niezwyciężonych;
καί ῥ' ἦγον προτὶ ἄστυ ἀελπτέοντες σόον εἶναι.
Więc go do miasta powiedli, już byli stracili nadzieję.
Αἴαντ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
W drugiem zaś wojsku Ajaxa do Agamemnona prowadzą
εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον κεχαρηότα νίκῃ.
Łydookuci Achaje, zwycięstwem uradowanego.
οἳ δ' ὅτε δὴ κλισίῃσιν ἐν Ἀτρεί̈δαο γένοντο,
Kiedy atoli w namiotach Atrydy się wszyscy zebrali,
τοῖσι δὲ βοῦν ἱέρευσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Wtedy im wołu poświęcił narodów król Agamemnon,
ἄρσενα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ Κρονίωνι.
Samca, pięcioletniego, na cześć Kroniona możnego.
τὸν δέρον ἀμφί θ' ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,
Jego obdarli ze skóry i rozebrali ze wszystkiem;
μίστυλλόν τ' ἄρ' ἐπισταμένως πεῖράν τ' ὀβελοῖσιν,
Pokrajawszy dokładnie i drobno wsadzili na rożna,
ὄπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
Potem starannie upiekłszy napowrót z rożen ściągnęli.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
Wreszcie ustali z robotą i ucztę przygotowawszy,
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης:
Jeść poczęli, dla wszystkich starczyła wspólna biesiada.
νώτοισιν δ' Αἴαντα διηνεκέεσσι γέραιρεν
Uczcił Ajaxa szczególnie długiemi sztukami krzyżówki
ἥρως Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων.
Bohaterski Atrydes potężny król Agamemnon.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
Kiedy atoli napitku i jadła mieli do syta,
τοῖς ὁ γέρων πάμπρωτος ὑφαίνειν ἤρχετο μῆτιν
Wtedy staruszek najpierwszy swój zamiar objawiać poczyna,
Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή:
Nestor, którego rada i wprzód się najlepszą zdawała;
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Zatem się do nich odezwie z życzliwą mową i radą:
Ἀτρεί̈δη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,
"Królu Atrydo i wy ze wszystkich Achajów najlepsi!
πολλοὶ γὰρ τεθνᾶσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
Wie u niestety zginęło Achajów bujnokędziernych,
τῶν νῦν αἷμα κελαινὸν ἐύ̈ρροον ἀμφὶ Σκάμανδρον
Których krew poczerniałą nakoło bystrego Skamandra
ἐσκέδασ' ὀξὺς Ἄρης, ψυχαὶ δ' Ἄϊδος δὲ κατῆλθον:
Srogi rozprószył Ares, a dusze zeszły do Hada.
τώ σε χρὴ πόλεμον μὲν ἅμ' ἠοῖ παῦσαι Ἀχαιῶν,
Zatem ze świtem należy Achajom walki zaprzestać;
αὐτοὶ δ' ἀγρόμενοι κυκλήσομεν ἐνθάδε νεκροὺς
Sami wszyscy gromadnie przywiezieni tutaj poległych
βουσὶ καὶ ἡμιόνοισιν: ἀτὰρ κατακήομεν αὐτοὺς
Wołów i mułów zaprzęgiem, a potem trupy spalemy,
τυτθὸν ἀπὸ πρὸ νεῶν, ὥς κ' ὀστέα παισὶν ἕκαστος
[Trochę opodal okrętów, by kości każden dla dzieci
οἴκαδ' ἄγῃ ὅτ' ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαῖαν.
Zawiózł do domu, gdy nazad powrócim do ziemi ojcowskiej.]
τύμβον δ' ἀμφὶ πυρὴν ἕνα χεύομεν ἐξαγαγόντες
Koło stosu mogiłę jedyną, wynieśmy w równinie,
ἄκριτον ἐκ πεδίου: ποτὶ δ' αὐτὸν δείμομεν ὦκα
Wspólną dla wszystkich; a przy niej wybudujemy naprędce
πύργους ὑψηλοὺς εἶλαρ νηῶν τε καὶ αὐτῶν.
Baszty wysokie, co będą dla statków i zmarłych obroną;
ἐν δ' αὐτοῖσι πύλας ποιήσομεν εὖ ἀραρυίας,
Do nich urządzim i bramy co szczelnie się będą zamykać,
ὄφρα δι' αὐτάων ἱππηλασίη ὁδὸς εἴη:
Żeby pod niemi dla jazdy wygodną, droga została;
ἔκτοσθεν δὲ βαθεῖαν ὀρύξομεν ἐγγύθι τάφρον,
Zewnątrz, zaś poza niemi wybierzmy fossę głęboką,
ἥ χ' ἵππον καὶ λαὸν ἐρυκάκοι ἀμφὶς ἐοῦσα,
Która biegnąc nakoło powstrzyma jazdę i wojsko,
μή ποτ' ἐπιβρίσῃ πόλεμος Τρώων ἀγερώχων.
Żeby nas kiedyś nie zgniotła Trójanów dumnych zaczepka."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπῄνησαν βασιλῆες.
Tak przemówił a wszyscy książęta się na to zgodzili.
Τρώων αὖτ' ἀγορὴ γένετ' Ἰλίου ἐν πόλει ἄκρῃ
Trojan tymczasem narada na szczytach grodu w Ilionie,
δεινὴ τετρηχυῖα, παρὰ Πριάμοιο θύρῃσι:
Odbywała się wielce burzliwa przy gmachach Priama.
τοῖσιν δ' Ἀντήνωρ πεπνυμένος ἦρχ' ἀγορεύειν:
Między niemi roztropny Antenor zagaił rozprawy:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδ' ἐπίκουροι,
"Posłuchajcie Trojanie, Dardany i wy sojusznicy,
ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
Żebym powiedział co w piersi mi dusza mówić nakaże.
δεῦτ' ἄγετ' Ἀργείην Ἑλένην καὶ κτήμαθ' ἅμ' αὐτῇ
Sądzę, że trzeba Helenę Argijską i skarby zarazem
δώομεν Ἀτρεί̈δῃσιν ἄγειν: νῦν δ' ὅρκια πιστὰ
Oddać napowrót Atrydom, bo teraz wierne złamawszy
ψευσάμενοι μαχόμεσθα: τὼ οὔ νύ τι κέρδιον ἡμῖν
Przyrzeczenia walczemy, i nie mam nadziei, by wyszło
ἔλπομαι ἐκτελέεσθαι, ἵνα μὴ ῥέξομεν ὧδε.
[Nam to na lepsze, jeżeli stosownie działać nie będziem.]"
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο: τοῖσι δ' ἀνέστη
Tak powiedziawszy napowrót usiadł, a po nim powstaje
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο,
Alexandros bohater, Heleny mąż pięknowłosej,
ὅς μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Któren mu odpowiadając w skrzydlate odezwie się słowa:
Ἀντῆνορ σὺ μὲν οὐκέτ' ἐμοὶ φίλα ταῦτ' ἀγορεύεις:
"Antenorze zaprawdę nie mówisz dla mnie życzliwie;
οἶσθα καὶ ἄλλον μῦθον ἀμείνονα τοῦδε νοῆσαι.
Pewno byś umiał i lepsze niż takie słowo doradzić.
εἰ δ' ἐτεὸν δὴ τοῦτον ἀπὸ σπουδῆς ἀγορεύεις,
Jeśli zaś mówisz naprawdę i z przekonania szczerego,
ἐξ ἄρα δή τοι ἔπειτα θεοὶ φρένας ὤλεσαν αὐτοί.
To ci chyba musieli bogowie umysły pomieszać.
αὐτὰρ ἐγὼ Τρώεσσι μεθ' ἱπποδάμοις ἀγορεύσω:
Wobec Trojan atoli co końmi. harcują ogłaszam,
ἀντικρὺ δ' ἀπόφημι γυναῖκα μὲν οὐκ ἀποδώσω:
Wypowiadam otwarcie, że nigdy niewiasty nie oddam;
κτήματα δ' ὅσσ' ἀγόμην ἐξ Ἄργεος ἡμέτερον δῶ
Skarby zaś, któreśmy z Argos do domu naszego zabrali,
πάντ' ἐθέλω δόμεναι καὶ οἴκοθεν ἄλλ' ἐπιθεῖναι.
Gotówem oddać wszystkie i jeszcze z mojego dorzucić."
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο: τοῖσι δ' ἀνέστη
Tak powiedział i usiadł, a między niemi powstaje
Δαρδανίδης Πρίαμος, θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος,
Syn Dardana Priamos do bogów rozumem podobny.
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε:
Usposobiony życzliwie przemówił do nich i radził:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδ' ἐπίκουροι,
"Posłuchajcie Trojanie, Dardany i sojusznicy,
ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
Żebym powiedział co w piersi mi dusza mówić nakaże.
νῦν μὲν δόρπον ἕλεσθε κατὰ πτόλιν ὡς τὸ πάρος περ,
Pożywajcie nateraz wieczerze po mieście jak zwykle,
καὶ φυλακῆς μνήσασθε καὶ ἐγρήγορθε ἕκαστος:
Pamiętajcie o straży, by każden był w pogotowiu;
ἠῶθεν δ' Ἰδαῖος ἴτω κοίλας ἐπὶ νῆας
Lecz ze świtem Idajos niech idzie do łodzi obszernych
εἰπέμεν Ἀτρεί̈δῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
By Agamemnonowi i Menelajowi Atrydom,
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρε:
Słowo Parysa ogłosić, bo kłótnia przez niego powstała;
καὶ δὲ τόδ' εἰπέμεναι πυκινὸν ἔπος, αἴ κ' ἐθέλωσι
Niech im poniesie zarazem życzliwe słowo, czy zechcą
παύσασθαι πολέμοιο δυσηχέος, εἰς ὅ κε νεκροὺς
Walki nieszczęsnej zaprzestać, aż ciała poległych spalemy;
κήομεν: ὕστερον αὖτε μαχησόμεθ' εἰς ὅ κε δαίμων
Później atoli się znowu bić będziem aż dajmon wyrokiem
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δ' ἑτέροισί γε νίκην.
Sprawę rozsądzi i jednym lub drugim zwycięztwa użyczy".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδ' ἐπίθοντο:
Rzekł; słuchali z uwagą i byli posłuszni rozkazom.
δόρπον ἔπειθ' εἵλοντο κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσιν:
[Potem wieczerze spożyli w obozie, porządkiem oddziałów].
ἠῶθεν δ' Ἰδαῖος ἔβη κοίλας ἐπὶ νῆας:
Z rankiem Idajos atoli do łodzi obszernych podążył.
τοὺς δ' εὗρ' εἰν ἀγορῇ Δαναοὺς θεράποντας Ἄρηος
Druhów Aresa Danajów znajduje w pełnej naradzie
νηὶ̈ πάρα πρύμνῃ Ἀγαμέμνονος: αὐτὰρ ὃ τοῖσι
Koło Agamemnona sterniczej łodzi; zaś do nich,
στὰς ἐν μέσσοισιν μετεφώνεεν ἠπύτα κῆρυξ:
W środku stanąwszy odezwie się Keryx o dźwięcznym głosie.
Ἀτρεί̈δη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν
"Słuchaj Atrydo i wy ze wszystkich Achajów najlepsi,
ἠνώγει Πρίαμός τε καὶ ἄλλοι Τρῶες ἀγαυοὶ
Priam i wszyscy Trojanie szlachetni wydali zlecenie,
εἰπεῖν, αἴ κέ περ ὔμμι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο,
Donieść (jeżeli to będzie przyjemnem dla was i miłem)
μῦθον Ἀλεξάνδροιο, τοῦ εἵνεκα νεῖκος ὄρωρε:
Wam Alexandra słowa, z powodu którego ta wojna.
κτήματα μὲν ὅσ' Ἀλέξανδρος κοίλῃς ἐνὶ νηυσὶν
Ile zaś Alexander w okrętach głębokich do Troji
ἠγάγετο Τροίηνδ': ὡς πρὶν ὤφελλ' ἀπολέσθαι:
Skarbów nazwoził, (o czemuż on przedtem śmiercią nie zginął)
πάντ' ἐθέλει δόμεναι καὶ οἴκοθεν ἄλλ' ἐπιθεῖναι:
Chętnie oddaje wszystkie i jeszcze, ze swego dorzuci;
κουριδίην δ' ἄλοχον Μενελάου κυδαλίμοιο
Zaś Menelaja sławnego małżonkę młodziuchną uwolnić
οὔ φησιν δώσειν: ἦ μὴν Τρῶές γε κέλονται.
Wzbrania się, nawet chociażby Trojanie mu tak nakazali.
καὶ δὲ τόδ' ἠνώγεον εἰπεῖν ἔπος αἴ κ' ἐθέλητε
Przytem zlecono mi wam oznajmić to słowo, czy chcecie
παύσασθαι πολέμοιο δυσηχέος εἰς ὅ κε νεκροὺς
Walki nieszczęsnej zaprzestać, aż ciała poległych spalemy;
κήομεν: ὕστερον αὖτε μαχησόμεθ' εἰς ὅ κε δαίμων
Później się znowu bić będziem, aż między nami rozsądzi,
ἄμμε διακρίνῃ, δώῃ δ' ἑτέροισί γε νίκην.
Któren z bogów i jednym lub drugim użyczy zwycięztwa".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ:
Tak powiedział, a wszyscy zostali w milczeniu głębokiem.
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Późno dopiero się czwał Diomed o głosie donośnym:
μήτ' ἄρ τις νῦν κτήματ' Ἀλεξάνδροιο δεχέσθω
"Dzisiaj już nikt Alexandra majątku przyjąć nie zechce,
μήθ' Ἑλένην: γνωτὸν δὲ καὶ ὃς μάλα νήπιός ἐστιν
Ani Heleny, albowiem wiadomo jest nawet i głupim,
ὡς ἤδη Τρώεσσιν ὀλέθρου πείρατ' ἐφῆπται.
Jako niedługo dla Trojan nastąpi chwila zagłady".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπίαχον υἷες Ἀχαιῶν
Rzekł, a synowie Achajscy krzyknęli wszyscy ochoczo,
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο:
Pochwalając te słowa Diomeda koni poskromcy.
καὶ τότ' ἄρ' Ἰδαῖον προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Do Idaja następnie się zwraca król Agamemnon:
Ἰδαῖ' ἤτοι μῦθον Ἀχαιῶν αὐτὸς ἀκούεις
"Sam usłyszałeś Idaju to słowo synów Achajskich,
ὥς τοι ὑποκρίνονται: ἐμοὶ δ' ἐπιανδάνει οὕτως
Jakie zlecenie ci dają, a mnię się to samo podoba.
ἀμφὶ δὲ νεκροῖσιν κατακαιέμεν οὔ τι μεγαίρω:
Co się zaś tyczy spalenia poległych, zabraniać nie myślę;
οὐ γάρ τις φειδὼ νεκύων κατατεθνηώτων
Żadnej albowiem zwłoki nie wolno przy ciałach poległych,
γίγνετ' ἐπεί κε θάνωσι πυρὸς μειλισσέμεν ὦκα.
Kiedy umarli należy ich prędko płomieniem ukoić.
ὅρκια δὲ Ζεὺς ἴστω ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.
Grzmiący Hery małżonek niech świadkiem będzie umowy".
ὣς εἰπὼν τὸ σκῆπτρον ἀνέσχεθε πᾶσι θεοῖσιν,
Tak powiedział i berło ku wszystkim bogom podnosi;
ἄψορρον δ' Ἰδαῖος ἔβη προτὶ Ἴλιον ἱρήν.
Lecz Idajos napowrót się udał do świętej Iliony.
οἳ δ' ἕατ' εἰν ἀγορῇ Τρῶες καὶ Δαρδανίωνες
W zgromadzeniu siedzieli Trojanie i Dardaniony,
πάντες ὁμηγερέες, ποτιδέγμενοι ὁππότ' ἄρ' ἔλθοι
Wszyscy w oczekiwaniu zebrani, kiedy nadejdzie
Ἰδαῖος: ὃ δ' ἄρ' ἦλθε καὶ ἀγγελίην ἀπέειπε
Idaj; on idzie z powrotem i swoje poselstwo odprawił
στὰς ἐν μέσσοισιν: τοὶ δ' ὁπλίζοντο μάλ' ὦκα,
W środku stanąwszy; więc oni się szybko przygotowują,
ἀμφότερον νέκυάς τ' ἀγέμεν ἕτεροι δὲ μεθ' ὕλην:
Jedni by zwozić poległych, a drudzy po drzewo do lasu;
Ἀργεῖοι δ' ἑτέρωθεν ἐϋσσέλμων ἀπὸ νηῶν
Z drugiej zaś strony Argeie od łodzi o rzędach wiosłowych,
ὀτρύνοντο νέκυς τ' ἀγέμεν, ἕτεροι δὲ μεθ' ὕλην.
Wstali by zwozić poległych, a reszta po drzewo do lasu.
Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας
Kiedy zaś nowym promieniem rzuciło słońce na pola,
ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο
Z Okeanu o fali łagodnej, a nurtach głębokich,
οὐρανὸν εἰσανιών: οἳ δ' ἤντεον ἀλλήλοισιν.
Wolno do nieba się wznosząc, spotkali się jedni z drugiemi.
ἔνθα διαγνῶναι χαλεπῶς ἦν ἄνδρα ἕκαστον:
Tam na placu niełatwo każdego męża rozpoznać;
ἀλλ' ὕδατι νίζοντες ἄπο βρότον αἱματόεντα
Oni krew poczerniałą obmywszy wodą z poległych,
δάκρυα θερμὰ χέοντες ἀμαξάων ἐπάειραν.
Łzy wylewając gorące na wozy wszystkich ponieśli.
οὐδ' εἴα κλαίειν Πρίαμος μέγας: οἳ δὲ σιωπῇ
Wielki Priamos lamentów zabronił, a zatem w milczeniu
νεκροὺς πυρκαϊῆς ἐπινήνεον ἀχνύμενοι κῆρ,
Na palące się stosy dźwignęli trupy żałośnie;
ἐν δὲ πυρὶ πρήσαντες ἔβαν προτὶ Ἴλιον ἱρήν.
W ogniu je zaś spaliwszy odeszli do świętej Iliony.
ὣς δ' αὔτως ἑτέρωθεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Z drugiej strony tak samo Argeie łydookuci.
νεκροὺς πυρκαϊῆς ἐπινήνεον ἀχνύμενοι κῆρ,
Na palące się stosy dźwignęli trupy żałośnie;
ἐν δὲ πυρὶ πρήσαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Potem je w ogniu spaliwszy do łodzi obszernych odeszli.
ἦμος δ' οὔτ' ἄρ πω ἠώς, ἔτι δ' ἀμφιλύκη νύξ,
Jeszcze nie świta jutrzenka i noc się szarzy na niebie,
τῆμος ἄρ' ἀμφὶ πυρὴν κριτὸς ἔγρετο λαὸς Ἀχαιῶν,
Kiedy się naród wybrany Achajów przy stosie zgromadził;
τύμβον δ' ἀμφ' αὐτὴν ἕνα ποίεον ἐξαγαγόντες
Przy nim jedyną mogiłę wynieśli sypiąc w równinie
ἄκριτον ἐκ πεδίου, ποτὶ δ' αὐτὸν τεῖχος ἔδειμαν
Wspólną, a w jej pobliżu stawiają mury warowne
πύργους θ' ὑψηλούς, εἶλαρ νηῶν τε καὶ αὐτῶν.
Z wysokiemi basztami, obrona dla statków i dla nich.
ἐν δ' αὐτοῖσι πύλας ἐνεποίεον εὖ ἀραρυίας,
Do nich i bramy zrobili dokładnie dopasowane,
ὄφρα δι' αὐτάων ἱππηλασίη ὁδὸς εἴη:
Żeby pod niemi dla jazdy dogodną drogę urządzić;
ἔκτοσθεν δὲ βαθεῖαν ἐπ' αὐτῷ τάφρον ὄρυξαν
Zewnątrz zaś naokoło wybrali fossę głęboką,
εὐρεῖαν μεγάλην, ἐν δὲ σκόλοπας κατέπηξαν.
Długą, szeroką, a dołem śpiczaste pale ubili.
ὣς οἳ μὲν πονέοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί:
W taki się sposób krzątają Achaje bujnokędzierni.
οἳ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἀστεροπητῇ
Koło Diosa siedzący bogowie gromorzutnego,
θηεῦντο μέγα ἔργον Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
Dziwią się dziełu wielkiemu Achajów miedzią okrytych.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Pierwszy ziemią trzęsący Pozeidon się do nich odzywa:
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τίς ἐστι βροτῶν ἐπ' ἀπείρονα γαῖαν
"Znajdzież się Zewsie rodzicu pomiędzy ludźmi na ziemi,
ὅς τις ἔτ' ἀθανάτοισι νόον καὶ μῆτιν ἐνίψει;
Choćby i jeden co bogom zamiary i myśli odsłania?
οὐχ ὁράᾳς ὅτι δ' αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Czyli nie widzisz, jak znowu Achaje bujnokędzierni
τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον
Wymurowali mur przy okrętach, a fossę nakoło
ἤλασαν, οὐδὲ θεοῖσι δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας;
Biorą, lecz hekatomby wspaniałej bogom nie dali?
τοῦ δ' ἤτοι κλέος ἔσται ὅσον τ' ἐπικίδναται ἠώς:
Będą z tego mieć chwałę gdzie tylko zaświta jutrzenka,
τοῦ δ' ἐπιλήσονται τὸ ἐγὼ καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων
W zapomnienie zaś pójdzie co ja i Foibos Apollon
ἥρῳ Λαομέδοντι πολίσσαμεν ἀθλήσαντε.
Z takim stawiali mozołem dla Laomedonta dzielnego".
τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Zews co chmury gromadzi mu na to z gniewem odpowie:
ὢ πόποι ἐννοσίγαι' εὐρυσθενές, οἷον ἔειπες.
"Przebóg o lądotrzęsca potężny cożeś powiedział.
ἄλλός κέν τις τοῦτο θεῶν δείσειε νόημα,
Żeby to inny z bogów takiego się lękał zamiaru,
ὃς σέο πολλὸν ἀφαυρότερος χεῖράς τε μένος τε:
Któren o wiele od ciebie jest słabszym potęgą i dłonią;
σὸν δ' ἤτοι κλέος ἔσται ὅσον τ' ἐπικίδναται ἠώς.
Ale twa sława zachowa się wszędy gdzie świta jutrzenka.
ἄγρει μὰν ὅτ' ἂν αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Zatem więc, gdy napowrót Achaje bujnokędzierni
οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Na okrętach popłyną do lubej ziemi ojczystej,
τεῖχος ἀναρρήξας τὸ μὲν εἰς ἅλα πᾶν καταχεῦαι,
Mur wyburzywszy takowy w całości rzucisz do morza,
αὖτις δ' ἠϊόνα μεγάλην ψαμάθοισι καλύψαι,
I napowrót ogromne wybrzeże piaskiem pokryjesz,
ὥς κέν τοι μέγα τεῖχος ἀμαλδύνηται Ἀχαιῶν.
Wielka natenczas Achajów budowa zginie bez śladu".
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
Oni tak o tem wszystkiem pomiędzy sobą mówili.
δύσετο δ' ἠέλιος, τετέλεστο δὲ ἔργον Ἀχαιῶν,
Słońce nareszcie zapadło, skończyło się dzieło Achajów;
βουφόνεον δὲ κατὰ κλισίας καὶ δόρπον ἕλοντο.
Bili więc woły nakoło namiotów i jedli wieczerzę.
νῆες δ' ἐκ Λήμνοιο παρέσταν οἶνον ἄγουσαι
Z Lemnos okręty do lądu przybiły wino przywożąc,
πολλαί, τὰς προέηκεν Ἰησονίδης Εὔνηος,
Mnogie, które wysyłał Jezona syn Euneos;
τόν ῥ' ἔτεχ' Ὑψιπύλη ὑπ' Ἰήσονι ποιμένι λαῶν.
Jego to Hypsypila zrodziła po dzielnym Jezonie.
χωρὶς δ' Ἀτρεί̈δῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
Dla Menelaja zaś i Agamemnona Atrydów,
δῶκεν Ἰησονίδης ἀγέμεν μέθυ χίλια μέτρα.
Przysłał osobno Jezonid lepszego wiader aż tysiąc.
ἔνθεν οἰνίζοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί,
Kupowali więc wino Achaje bujnokędzierni,
ἄλλοι μὲν χαλκῷ, ἄλλοι δ' αἴθωνι σιδήρῳ,
Jedni za ważną miedź, za świecące żelazo zaś inni,
ἄλλοι δὲ ῥινοῖς, ἄλλοι δ' αὐτῇσι βόεσσιν,
Reszta za skóry, znów inni w zamian za same bydlęta,
ἄλλοι δ' ἀνδραπόδεσσι: τίθεντο δὲ δαῖτα θάλειαν.
Inni za niewolników; i sutą biesiadę gotują.
παννύχιοι μὲν ἔπειτα κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Potem przez całą noc Achaje bujnokędzierni
δαίνυντο, Τρῶες δὲ κατὰ πτόλιν ἠδ' ἐπίκουροι:
Ucztowali, a w mieście Trojanie i sojusznicy.
παννύχιος δέ σφιν κακὰ μήδετο μητίετα Ζεὺς
Zews atoli rządzący przez noc im zgubne zamiary
σμερδαλέα κτυπέων: τοὺς δὲ χλωρὸν δέος ᾕρει:
Knuje grzmiąc przeraźliwie, aż blada ich trwoga ogarnia;
οἶνον δ' ἐκ δεπάων χαμάδις χέον, οὐδέ τις ἔτλη
Winem z pucharów kropili na ziemię, i nikt się nie ważył
πρὶν πιέειν πρὶν λεῖψαι ὑπερμενέϊ Κρονίωνι.
Wypić, nim na ofiarę pokropił możnemu Kronidzie.
κοιμήσαντ' ἄρ' ἔπειτα καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
Potem poszli wypocząć i z łaski snu korzystają.
Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπ' αἶαν,
Cos w oponie z szafrannej na całą się ziemię rozciągła;
Ζεὺς δὲ θεῶν ἀγορὴν ποιήσατο τερπικέραυνος
Wtedy zaś bogów naradę zwoływa Zews gromolubny,
ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο:
Na krawędzi najwyższej Olimpu wieloszczytnego.
αὐτὸς δέ σφ' ἀγόρευε, θεοὶ δ' ὑπὸ πάντες ἄκουον:
Sam odzywa się do nich, a wszyscy bogowie słuchają:
κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
"Wszyscy bogowie słuchajcie, zarazem i wszystkie boginie,
ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
[Żebym powiedział co w piersi mi dusza mówić nakaże]
μήτέ τις οὖν θήλεια θεὸς τό γε μήτέ τις ἄρσην
Niechże mi żadna bogini niewieścia i żaden bóg męzki,
πειράτω διακέρσαι ἐμὸν ἔπος, ἀλλ' ἅμα πάντες
Nie próbuje przeszkodzić mej mowie, lecz wszyscy zarazem
αἰνεῖτ', ὄφρα τάχιστα τελευτήσω τάδε ἔργα.
Niechaj się godzą, ażebym co prędzej ukończył te dzieła.
ὃν δ' ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλοντα νοήσω
Kogo zaś poza bogami zamierzającego dostrzegę,
ἐλθόντ' ἢ Τρώεσσιν ἀρηγέμεν ἢ Δαναοῖσι
Idącego Trojanom na pomoc albo Danajom,
πληγεὶς οὐ κατὰ κόσμον ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ:
Ten do Olimpu schłostany wstydliwie nazad powróci;
ἤ μιν ἑλὼν ῥίψω ἐς Τάρταρον ἠερόεντα
Albo też jego porwawszy wyrzucę w ciemny Tartaros,
τῆλε μάλ', ἧχι βάθιστον ὑπὸ χθονός ἐστι βέρεθρον,
Właśnie tam gdzie najgłębsza pod ziemia się otchłań znajduje;
ἔνθα σιδήρειαί τε πύλαι καὶ χάλκεος οὐδός,
Tam są bramy żelazne i twarda ścieżka spiżowa,
τόσσον ἔνερθ' Ἀί̈δεω ὅσον οὐρανός ἐστ' ἀπὸ γαίης:
Tyle pod Hadem głęboko jak niebo dalekie od ziemi;
γνώσετ' ἔπειθ' ὅσον εἰμὶ θεῶν κάρτιστος ἁπάντων.
Pozna on ile ja jestem od wszystkich bogów możniejszym.
εἰ δ' ἄγε πειρήσασθε θεοὶ ἵνα εἴδετε πάντες:
Ale spróbujcie bogowie żebyście wszyscy wiedzieli;
σειρὴν χρυσείην ἐξ οὐρανόθεν κρεμάσαντες
Linę ze złota na szczycie niebieskim uczepcie a potem
πάντές τ' ἐξάπτεσθε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι:
Wszyscy się na niej uwieście, bogowie i wszystkie boginie;
ἀλλ' οὐκ ἂν ἐρύσαιτ' ἐξ οὐρανόθεν πεδίον δὲ
Nie ściągniecie i wtedy ze szczytu niebios na ziemię
Ζῆν' ὕπατον μήστωρ', οὐδ' εἰ μάλα πολλὰ κάμοιτε.
Zewsa najwyższą potęgę, chociażby z wysiłkiem największym.
ἀλλ' ὅτε δὴ καὶ ἐγὼ πρόφρων ἐθέλοιμι ἐρύσσαι,
Żebym zaś kiedyś i ja pociągnąć zechciał naprawdę,
αὐτῇ κεν γαίῃ ἐρύσαιμ' αὐτῇ τε θαλάσσῃ:
Z morzem i samą ziemią bym was do siebie pociągnął.
σειρὴν μέν κεν ἔπειτα περὶ ῥίον Οὐλύμποιο
Linę zaś żebym następnie wokoło skały Olimpu
δησαίμην, τὰ δέ κ' αὖτε μετήορα πάντα γένοιτο.
Związał, wtedyby znowu to wszystko w powietrzu wisiało.
τόσσον ἐγὼ περί τ' εἰμὶ θεῶν περί τ' εἴμ' ἀνθρώπων.
Tyle ja znaczę pomiędzy bogami a tyleż u ludzi".
ὣς ἔφαθ', οἱ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głębokiem zostali.
μῦθον ἀγασσάμενοι: μάλα γὰρ κρατερῶς ἀγόρευσεν.
Dziwiąc się jego słowom, bo z wielką potęgą przemawiał.
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Sowiooka bogini Athene nareszcie przemawia:
ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη ὕπατε κρειόντων
— "O Kronidzie rodzicu nas wszystkich i panie najwyższy!
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι σθένος οὐκ ἐπιεικτόν:
Wszakci nam dobrze wiadomo, że siła twa niezwyciężona;
ἀλλ' ἔμπης Δαναῶν ὀλοφυρόμεθ' αἰχμητάων,
Ale jednakże bolejem nad kopijnikami Danajów,
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται.
Którzy groźnemu losowi przybywszy tutaj ulegną.
ἀλλ' ἤτοι πολέμου μὲν ἀφεξόμεθ' ὡς σὺ κελεύεις:
Mimo to będziem od wojny stronili, jak ty nakazujesz;
βουλὴν δ' Ἀργείοις ὑποθησόμεθ' ἥ τις ὀνήσει,
Ale choć radę podamy Achajom na własną ich korzyść
ὡς μὴ πάντες ὄλωνται ὀδυσσαμένοιο τεοῖο.
Żeby nie wszyscy ginęli z powodu gniewu twojego".
τὴν δ' ἐπιμειδήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Uśmiechając się do niej odrzecze Zews chmurozbiórca:
θάρσει Τριτογένεια φίλον τέκος: οὔ νύ τι θυμῷ
"Nie bój się Tritogeneja córeczko droga; w mej duszy
πρόφρονι μυθέομαι, ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι.
Nie mówiłem otwarcie i chcę być dla ciebie łaskawym".
ὣς εἰπὼν ὑπ' ὄχεσφι τιτύσκετο χαλκόποδ' ἵππω
Rzekł i do wozu rumaki zaprzęga spiżem okute,
ὠκυπέτα χρυσέῃσιν ἐθείρῃσιν κομόωντε,
Szybko bieżące, złotemi grzywami przyozdobione;
χρυσὸν δ' αὐτὸς ἔδυνε περὶ χροί̈, γέντο δ' ἱμάσθλην
Złoto sam przyodziewa na ciało i chwyta za batóg
χρυσείην εὔτυκτον, ἑοῦ δ' ἐπεβήσετο δίφρου,
Złoty, wybornie spleciony i siada na swoją kolaskę.
μάστιξεν δ' ἐλάαν: τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
Pędzi batogiem do biegu, rumaki się rączo puściły,
μεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.
Środkiem pomiędzy ziemią i niebem gwiazdami zasianem.
Ἴδην δ' ἵκανεν πολυπίδακα μητέρα θηρῶν
Dobił do Idy we źródło obfitej, macierzy zwierzyny,
Γάργαρον, ἔνθά τέ οἱ τέμενος βωμός τε θυήεις.
Do Gargaru, bo tamże ma gaik i ołtarz woniący.
ἔνθ' ἵππους ἔστησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
Tam bieguny zatrzymał śmiertelnych ojciec i ludzi,
λύσας ἐξ ὀχέων, κατὰ δ' ἠέρα πουλὺν ἔχευεν.
Z wozu je wyprzęgając i wiele mgły nagromadził.
αὐτὸς δ' ἐν κορυφῇσι καθέζετο κύδεϊ γαίων
Sam zaś pomiędzy szczytami usiędzie w dumie radosnej,
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Spoglądając na Trojan miasto i łodzie Achajskie.
οἳ δ' ἄρα δεῖπνον ἕλοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Oni do strawy się biorą Achaje bujnokędzierni,
ῥίμφα κατὰ κλισίας, ἀπὸ δ' αὐτοῦ θωρήσσοντο.
W pośród namiotów pospiesznie i zaraz potem się zbroją.
Τρῶες δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἀνὰ πτόλιν ὁπλίζοντο
W stronie przeciwnej Trojanie się w mieście przygotowują,
παυρότεροι: μέμασαν δὲ καὶ ὧς ὑσμῖνι μάχεσθαι
Liczbą słabsi; lecz pragną i tak się w bitwie potykać,
χρειοῖ ἀναγκαίῃ, πρό τε παίδων καὶ πρὸ γυναικῶν.
Koniecznością zmuszeni w obronie dziatek i niewiast.
πᾶσαι δ' ὠί̈γνυντο πύλαι, ἐκ δ' ἔσσυτο λαός,
Wszystkie rozwarły się bramy i wysypały się wojska
πεζοί θ' ἱππῆές τε: πολὺς δ' ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
Piesze i zbrojne na wozach; i wielka wrzawa powstała.
οἳ δ' ὅτε δή ῥ' ἐς χῶρον ἕνα ξυνιόντες ἵκοντο
One gdy idąc na siebie na jednem zeszły się miejscu,
σύν ῥ' ἔβαλον ῥινούς, σὺν δ' ἔγχεα καὶ μένε' ἀνδρῶν
Zetkną się tarcze ze skóry, oszczepy i mężów odwaga,
χαλκεοθωρήκων: ἀτὰρ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
W miedź uzbrojonych, atoli o guzach tarcze wypukłych
ἔπληντ' ἀλλήλῃσι, πολὺς δ' ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.
Jedne do drugich się zbliżą i wrzawa okrutna powstaje.
ἔνθα δ' ἅμ' οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν
Słychać zarazem lamenty i krzyki zwycięztwa od mężów,
ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων, ῥέε δ' αἵματι γαῖα.
Mordujących, ginących, a ziemia krwią popłynęła.
ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
Póki świtała jutrzenka i dnia świętego przybywa,
τόφρα μάλ' ἀμφοτέρων βέλε' ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός.
Póty wzajemnie pociski leciały, padały narody.
ἦμος δ' Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,
Potem gdy słońce do środka w niebieskiem kole dobiegło,
καὶ τότε δὴ χρύσεια πατὴρ ἐτίταινε τάλαντα:
Wtedy ojciec do góry podnosi wagi złociste;
ἐν δ' ἐτίθει δύο κῆρε τανηλεγέος θανάτοιο
Kładzie w takowe dwa losy wszechwładnej śmierci, dla wojska
Τρώων θ' ἱπποδάμων καὶ Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Trojan koni poskromców i miedzią okrytych Achajów;
ἕλκε δὲ μέσσα λαβών: ῥέπε δ' αἴσιμον ἦμαρ Ἀχαιῶν.
Waży je biorąc za środek; dzień zguby Achajów zapada.
αἳ μὲν Ἀχαιῶν κῆρες ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ
[Losy albowiem Achajów ku ziemi obficie rodzącej
ἑζέσθην, Τρώων δὲ πρὸς οὐρανὸν εὐρὺν ἄερθεν:
Ciążą, atoli Trojan w obszerne się niebo podnoszą].
αὐτὸς δ' ἐξ Ἴδης μεγάλ' ἔκτυπε, δαιόμενον δὲ
Potem od Idy z łoskotem wypuścił gromy i rzucił
ἧκε σέλας μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν: οἳ δὲ ἰδόντες
Znaki ogniste pomiędzy Achajskie narody; lecz oni
θάμβησαν, καὶ πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος εἷλεν.
Zlękli się widząc, a wszystkich ogarnia trwoga śmiertelna.
ἔνθ' οὔτ' Ἰδομενεὺς τλῆ μίμνειν οὔτ' Ἀγαμέμνων,
Nie śmiał już Agamemnon pozostać, Idomen, tak samo,
οὔτε δύ' Αἴαντες μενέτην θεράποντες Ἄρηος:
Nie wytrzymali też obaj Ajaxy, Aresa druhowie;
Νέστωρ οἶος ἔμιμνε Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
Nestor sam jeden pozostał, Gereńczyk, Achajów obrona,
οὔ τι ἑκών, ἀλλ' ἵππος ἐτείρετο, τὸν βάλεν ἰῷ
Mimo swej woli, bo koń był raniony; ugodził go strzałą
δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
Alexander bohater, Heleny mąż pięknowłosej.
ἄκρην κὰκ κορυφήν, ὅθι τε πρῶται τρίχες ἵππων
Po łbie wysoko na miejscu, gdzie pierwsze koniom wyrasta
κρανίῳ ἐμπεφύασι, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστιν.
Włosie na czaszcze, a rana najbardziej bywa śmiertelną.
ἀλγήσας δ' ἀνέπαλτο, βέλος δ' εἰς ἐγκέφαλον δῦ,
Dębem aż stanął z boleści, bo strzała do mózgu się wbiła;
σὺν δ' ἵππους ἐτάραξε κυλινδόμενος περὶ χαλκῷ.
Resztę zaś koni popłoszył w uprzęży miedzianej się plącząc.
ὄφρ' ὁ γέρων ἵπποιο παρηορίας ἀπέταμνε
Ledwo staruszek rzemienie od konia oderznął bocznego
φασγάνῳ ἀί̈σσων, τόφρ' Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι
Szablę do góry podnosząc, gdy szybkie Hektora rumaki
ἦλθον ἀν' ἰωχμὸν θρασὺν ἡνίοχον φορέοντες
Nadbiegają do zgiełku, Hektora dzielnego woźnicę
Ἕκτορα: καί νύ κεν ἔνθ' ὁ γέρων ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν
Niosąc. I wtedy staruszek by pewno był życie postradał,
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Żeby go bystro nie dojrzał Diomed o głosie donośnym;
σμερδαλέον δ' ἐβόησεν ἐποτρύνων Ὀδυσῆα:
Wtedy na cały głos wrzasnąwszy pobudza Odyssa:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
"Z boga Laertiadesie zrodzony, przebiegły Odyssie!
πῇ φεύγεις μετὰ νῶτα βαλὼν κακὸς ὣς ἐν ὁμίλῳ;
Dokądże tyły podając tak lecisz, jak podły w potyczce?
μή τίς τοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξῃ:
Jeszcze cię kto w ucieczce po plecach oszczepem ugodzi.
ἀλλὰ μέν' ὄφρα γέροντος ἀπώσομεν ἄγριον ἄνδρα.
Naprzód, ażeby od starca odeprzeć męża dzikiego".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἐσάκουσε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
Rzekł, nie usłyszał go boski Odyssej co wiele przecierpiał,
ἀλλὰ παρήϊξεν κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Ale go minął biegając, ku łodziom obszernym Achajów.
Τυδεί̈δης δ' αὐτός περ ἐὼν προμάχοισιν ἐμίχθη,
Syn Tydeja choć sam, do przednich szeregów się wmięszał;
στῆ δὲ πρόσθ' ἵππων Νηληϊάδαο γέροντος,
Stanął naprzeciw rumaków Nestora starca z Nelei,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I do niego zwrócony w skrzydlate odezwie się słowa:
ὦ γέρον ἦ μάλα δή σε νέοι τείρουσι μαχηταί,
"Starcze sędziwy zaprawdę cię. młodsi wojacy naparli;
σὴ δὲ βίη λέλυται, χαλεπὸν δέ σε γῆρας ὀπάζει,
Tobie już siły nie starczą i wiek cię podeszły obciąża;
ἠπεδανὸς δέ νύ τοι θεράπων, βραδέες δέ τοι ἵπποι.
Już niedołężny woźnica i szkapy twoje kaleki.
ἀλλ' ἄγ' ἐμῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, ὄφρα ἴδηαι
Wsiadajże więc na moją powózkę, ażebyś obaczył
οἷοι Τρώϊοι ἵπποι ἐπιστάμενοι πεδίοιο
Jako wprawione są Trosa rumaki, by szybko w równinie
κραιπνὰ μάλ' ἔνθα καὶ ἔνθα διωκέμεν ἠδὲ φέβεσθαι,
Tędy lub owdzie się zwracać w pogoni, albo w ucieczce,
οὕς ποτ' ἀπ' Αἰνείαν ἑλόμην μήστωρε φόβοιο.
Które ja kiedyś Eneji zabrałem, groźnemu wodzowi.
τούτω μὲν θεράποντε κομείτων, τώδε δὲ νῶϊ
Twoje zaś niechaj pachołki pilnują, a memi natenczas
Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοις ἰθύνομεν, ὄφρα καὶ Ἕκτωρ
Natrzem na Trojan co końmi harcują, ażeby i Hektor
εἴσεται εἰ καὶ ἐμὸν δόρυ μαίνεται ἐν παλάμῃσιν.
Poznał, ażali mój oszczep się w dłoni rozhulać potrafi".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.
Rzekł, nie sprzeciwił się jemu bohater Nestor Gereński.
Νεστορέας μὲν ἔπειθ' ἵππους θεράποντε κομείτην
Nestorowych rumaków zatenczas woźnice pilnują
ἴφθιμοι Σθένελός τε καὶ Εὐρυμέδων ἀγαπήνωρ.
Dzielni, Sthenelos, a z nim Ewrymed hartu męzkiego.
τὼ δ' εἰς ἀμφοτέρω Διομήδεος ἅρματα βήτην:
Oni zaś obaj usiedli na Diomedowej powózce;
Νέστωρ δ' ἐν χείρεσσι λάβ' ἡνία σιγαλόεντα,
Nestor chwycił rękoma za lejce od złota kapiące,
μάστιξεν δ' ἵππους: τάχα δ' Ἕκτορος ἄγχι γένοντο.
Zaciął rumaki, i szybko w pobliżu Hektora stanęli.
τοῦ δ' ἰθὺς μεμαῶτος ἀκόντισε Τυδέος υἱός:
Nań gdy obces nacierał oszczepem wymierzył Tydejda,
καὶ τοῦ μέν ῥ' ἀφάμαρτεν, ὃ δ' ἡνίοχον θεράποντα
Ale go chybił, lecz za to usługującego woźnicę,
υἱὸν ὑπερθύμου Θηβαίου Ἠνιοπῆα
Eniopea potomka Thebaja o duszy wyniosłej,
ἵππων ἡνί' ἔχοντα βάλε στῆθος παρὰ μαζόν.
Trzymającego za lejce, ugodził w pierś po brodawce.
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
Spadł z powózki na ziemię, a w tył się cofnęły rumaki
ὠκύποδες: τοῦ δ' αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Szybkonogie; na miejscu postradał i duszę i siły.
Ἕκτορα δ' αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἡνιόχοιο:
Serce Hektora się żalem okrutnym o giermka burzyło,
τὸν μὲν ἔπειτ' εἴασε καὶ ἀχνύμενός περ ἑταίρου
Ale go tam pozostawił jak leżał, choć gorzko strapiony
κεῖσθαι, ὃ δ' ἡνίοχον μέθεπε θρασύν: οὐδ' ἄρ' ἔτι δὴν
O towarzysza, i zaraz woźnicy szuka dzielnego.
ἵππω δευέσθην σημάντορος: αἶψα γὰρ εὗρεν
Długo też koniom nie brakło dozorcy, bo szybko wynalazł
Ἰφιτίδην Ἀρχεπτόλεμον θρασύν, ὅν ῥα τόθ' ἵππων
Archeptolema dziarskiego Ifity syna; w powózkę
ὠκυπόδων ἐπέβησε, δίδου δέ οἱ ἡνία χερσίν.
Kazał mu szybko zaprzężną wyskoczyć, i lejce powierzył.
ἔνθά κε λοιγὸς ἔην καὶ ἀμήχανα ἔργα γένοντο,
Byłby wtedy nastąpił i smutek i dzieła nieszczęsne,
καί νύ κε σήκασθεν κατὰ Ἴλιον ἠύ̈τε ἄρνες,
Może do Ilion by byli ich wparli, podobnie jak owce,
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Żeby nie dojrzał bystro śmiertelnych ojciec i bogów.
βροντήσας δ' ἄρα δεινὸν ἀφῆκ' ἀργῆτα κεραυνόν,
Groźnie atoli zagrzmiawszy wypuścił jasne pioruny
κὰδ δὲ πρόσθ' ἵππων Διομήδεος ἧκε χαμᾶζε:
Uderzając na ziemię na prost Diomeda rumaków;
δεινὴ δὲ φλὸξ ὦρτο θεείου καιομένοιο,
Jasność okropna od iskry się wzmogła gromu bożego,
τὼ δ' ἵππω δείσαντε καταπτήτην ὑπ' ὄχεσφι:
Aż się konie przelękłe pod wóz nachylają w popłochu:
Νέστορα δ' ἐκ χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,
Z rąk wyleciały Nestora ozdobne lejce na ziemię;
δεῖσε δ' ὅ γ' ἐν θυμῷ, Διομήδεα δὲ προσέειπε:
Trwoga przejęła go w sercu i do Diomeda przemówi:
Τυδεί̈δη ἄγε δ' αὖτε φόβον δ' ἔχε μώνυχας ἵππους.
"Kieruj Tydejdo na odwrót rumaki o silnem kopycie.
ἦ οὐ γιγνώσκεις ὅ τοι ἐκ Διὸς οὐχ ἕπετ' ἀλκή;
Czyli nie widzisz, jak tobie Dioso potęga nie służy?
νῦν μὲν γὰρ τούτῳ Κρονίδης Ζεὺς κῦδος ὀπάζει
Zews Kronides na teraz daruje sławę onemu
σήμερον: ὕστερον αὖτε καὶ ἡμῖν, αἴ κ' ἐθέλῃσι,
Dzisiaj; potem i nam z kolei gdy zechce udzieli.
δώσει: ἀνὴρ δέ κεν οὔ τι Διὸς νόον εἰρύσσαιτο
Żaden człowiek atoli Diosa nie wstrzyma zamiaru,
οὐδὲ μάλ' ἴφθιμος, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστι.
Nawet i najdzielniejszy boć on o wiele możniejszym".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Rzeknie mu na to w odpowiedź o głosie donośnym Diomed:
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες:
"Wszystko to starcze zaprawdę mówiłeś wedle słuszności;
ἀλλὰ τόδ' αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει:
Ale mi srogie strapienie dosięga umysłu i serca;
Ἕκτωρ γάρ ποτε φήσει ἐνὶ Τρώεσσ' ἀγορεύων:
Kiedyś albowiem Hektor na radzie Trojan opowie:
Τυδεί̈δης ὑπ' ἐμεῖο φοβεύμενος ἵκετο νῆας.
"Uciekając przedemną Tydejda w okręty się schronił"
ὥς ποτ' ἀπειλήσει: τότε μοι χάνοι εὐρεῖα χθών.
Może tak będzie się chwalił; niech mnie wtedy ziemia pochłonie"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Rzeknie mu na to w odpowiedź bohater, Nestor Gereński:
ὤ μοι Τυδέος υἱὲ δαί̈φρονος, οἷον ἔειπες.
"Cóż to wyrzekłeś o synu Tydeja z odwagi znanego.
εἴ περ γάρ σ' Ἕκτωρ γε κακὸν καὶ ἀνάλκιδα φήσει,
Choćby i Hektor powiedział, że jesteś bezsilnym i tchórzem,
ἀλλ' οὐ πείσονται Τρῶες καὶ Δαρδανίωνες
Toby mu nie uwierzyli Trojanie i Dardaniony,
καὶ Τρώων ἄλοχοι μεγαθύμων ἀσπιστάων,
Ani małżonki Trojan, tarczami zbrojnych wojaków,
τάων ἐν κονίῃσι βάλες θαλεροὺς παρακοίτας.
Którym ubiłeś w potyczce wspólników łoża kwitnących".
ὣς ἄρα φωνήσας φύγαδε τράπε μώνυχας ἵππους
Tak powiedziawszy na odwrót skierował rączo rumaki
αὖτις ἀν' ἰωχμόν: ἐπὶ δὲ Τρῶές τε καὶ Ἕκτωρ
Wpośród zgiełku potyczki; za niemi Trojanie i Hektor
ἠχῇ θεσπεσίῃ βέλεα στονόεντα χέοντο.
Z wrzawą nadprzyrodzoną sypali straszliwe pociski.
τῷ δ' ἐπὶ μακρὸν ἄϋσε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Głośno zawoła natenczas Hektor o hełmie powiewnym:
Τυδεί̈δη περὶ μέν σε τίον Δαναοὶ ταχύπωλοι
"Czcili cię, wielce Tydejdo Danaje co końmi harcują,
ἕδρῃ τε κρέασίν τε ἰδὲ πλείοις δεπάεσσι:
Krzesłem zaszczytu, mięsiwem i kielichami gęstemi;
νῦν δέ σ' ἀτιμήσουσι: γυναικὸς ἄρ' ἀντὶ τέτυξο.
Teraz cię wzgardą ukarzą, boś jak niewiasta się sprawił.
ἔρρε κακὴ γλήνη, ἐπεὶ οὐκ εἴξαντος ἐμεῖο
Ruszajże podła laleczko, albowiem za mojem ustępstwem,
πύργων ἡμετέρων ἐπιβήσεαι, οὐδὲ γυναῖκας
Nigdy na baszty nasze nie wnijdziesz, ani też niewiast
ἄξεις ἐν νήεσσι: πάρος τοι δαίμονα δώσω.
Nie uprowadzisz w okrętach; i pierwej zgubę ci zeszle".
ὣς φάτο, Τυδεί̈δης δὲ διάνδιχα μερμήριξεν
Tak powiedział; Tydejda w umyśle rozważał wątpliwie,
ἵππους τε στρέψαι καὶ ἐναντίβιον μαχέσασθαι.
Czyli nawrócić rumaki by obces walkę rozpocząć.
τρὶς μὲν μερμήριξε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
Trzykroć się zastanawiał w umyśle przytomnym i sercu,
τρὶς δ' ἄρ' ἀπ' Ἰδαίων ὀρέων κτύπε μητίετα Ζεὺς
Trzykroć od wyżyn Idajskich piorunem Kronid uderzył,
σῆμα τιθεὶς Τρώεσσι μάχης ἑτεραλκέα νίκην.
Wróżbę Trojanom podając walnego w bitwie zwycięztwa.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Hektor na Trojan zawołał dobywszy głosu całego:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
"Likijczycy, Trojanie i z blizka walczący Dardanie!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Bądźcie mężami drodzy i walki na ostro pamiętni;
γιγνώσκω δ' ὅτι μοι πρόφρων κατένευσε Κρονίων
Widzę ja bowiem, że dla mnie życzliwie dozwala Kronion
νίκην καὶ μέγα κῦδος, ἀτὰρ Δαναοῖσί γε πῆμα:
Sławy i całej przewagi, a zgubę Danajom gotuje;
νήπιοι οἳ ἄρα δὴ τάδε τείχεα μηχανόωντο
Głupi, którzy ten oto warowny mur wymyślili,
ἀβλήχρ' οὐδενόσωρα: τὰ δ' οὐ μένος ἁμὸν ἐρύξει:
Lichy, nietrudny do wzięcia; co męztwa naszego nie wstrzyma.
ἵπποι δὲ ῥέα τάφρον ὑπερθορέονται ὀρυκτήν.
Łacno albowiem rumaki wybrane rowy przesadzą.
ἀλλ' ὅτε κεν δὴ νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι γένωμαι,
Lecz jeżeli się później do łodzi gładkich dobiorę,
μνημοσύνη τις ἔπειτα πυρὸς δηί̈οιο γενέσθω,
Niechajże mi w pogotowiu trzymają ogień palący,
ὡς πυρὶ νῆας ἐνιπρήσω, κτείνω δὲ καὶ αὐτοὺς
Żebym zapalił okręty płomieniem, a samych Argeiów
Ἀργείους παρὰ νηυσὶν ἀτυζομένους ὑπὸ καπνοῦ.
[Pozabijał w okrętach, gdy w dymie przytomność utracą]".
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐκέκλετο φώνησέν τε:
Tak powiedziawszy na konie zawoła i głosem je pędzi:
Ξάνθέ τε καὶ σὺ Πόδαργε καὶ Αἴθων Λάμπέ τε δῖε
"[Xantko i ty Podargos, Ajthonie i boski Lamposie],
νῦν μοι τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον, ἣν μάλα πολλὴν
Teraz opiekę nagrodźcie staranną, co miała nad wami
Ἀνδρομάχη θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἠετίωνος
Andromache córeczka zacnego Ejetiona.
ὑμῖν πὰρ προτέροισι μελίφρονα πυρὸν ἔθηκεν
Ona wam zawsze najpierwej pszenicę pożywną sypała,
οἶνόν τ' ἐγκεράσασα πιεῖν, ὅτε θυμὸς ἀνώγοι,
[Również i wino mieszała do picia gdy była ochota],
ἢ ἐμοί, ὅς πέρ οἱ θαλερὸς πόσις εὔχομαι εἶναι.
Nawet przedemną, co szczycę się być jej młodym małżonkiem.
ἀλλ' ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετον ὄφρα λάβωμεν
Teraz pędźcie mi naprzód co żywo, ażebyśmy wzięli
ἀσπίδα Νεστορέην, τῆς νῦν κλέος οὐρανὸν ἵκει
Tarczę Nestora, o której aż w niebie wieści roznoszą,
πᾶσαν χρυσείην ἔμεναι, κανόνας τε καὶ αὐτήν,
Jako że cała ze złota i takież od wnętrza ma drążki;
αὐτὰρ ἀπ' ὤμοιιν Διομήδεος ἱπποδάμοιο
Zaś Diomedzie z ramienia porwiemy, koni poskromcy,
δαιδάλεον θώρηκα, τὸν Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
Pancerz misternej roboty, wykuty Hefaista mozołem.
εἰ τούτω κε λάβοιμεν, ἐελποίμην κεν Ἀχαιοὺς
Żebyśmy tyle zdobyli, to myślę, że wtedy Achaje
αὐτονυχὶ νηῶν ἐπιβησέμεν ὠκειάων.
Jeszcze tej nocy by wsiedli na szybkobieżące okręty".
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, νεμέσησε δὲ πότνια Ἥρη,
Tak on dumnie przemawiał; zgniewała się Here dostojna
σείσατο δ' εἰνὶ θρόνῳ, ἐλέλιξε δὲ μακρὸν Ὄλυμπον,
Aż na tronie się trzęsła i wielkim ruszyła Olimpem;
καί ῥα Ποσειδάωνα μέγαν θεὸν ἀντίον ηὔδα:
Zatem do Pozeidona możnego się z mową obróci:
ὢ πόποι ἐννοσίγαι' εὐρυσθενές, οὐδέ νυ σοί περ
"Przebóg o lądotrzęsco potęgi szerokiej, na widok
ὀλλυμένων Δαναῶν ὀλοφύρεται ἐν φρεσὶ θυμός.
Zgonu Achajów, czyż tobie się serce w duszy nie kraje?
οἳ δέ τοι εἰς Ἑλίκην τε καὶ Αἰγὰς δῶρ' ἀνάγουσι
Wszakże ci oni do Ajgów i Heliki dary zwozili
πολλά τε καὶ χαρίεντα: σὺ δέ σφισι βούλεο νίκην.
Mnogie i pocieszające, więc pomóż im do zwycięztwa.
εἴ περ γάρ κ' ἐθέλοιμεν, ὅσοι Δαναοῖσιν ἀρωγοί,
Gdybyśmy bowiem zechcieli, którzy wspieramy Danajów,
Τρῶας ἀπώσασθαι καὶ ἐρυκέμεν εὐρύοπα Ζῆν,
Trojan zgnębić i Zewsa szerokogłośnego zatrzymać,
αὐτοῦ κ' ἔνθ' ἀκάχοιτο καθήμενος οἶος ἐν Ἴδῃ.
Toby dopiero się martwił siedzący samotnie na Idzie".
τὴν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη κρείων ἐνοσίχθων:
Wielce zagniewan odrzecze jej na to ziemią trzęsący:
Ἥρη ἀπτοεπὲς ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
"Hero w twej mowie zuchwała, o jakież to słowo wyrzekłaś.
οὐκ ἂν ἔγωγ' ἐθέλοιμι Διὶ Κρονίωνι μάχεσθαι
Wcale nie pragnę, by ja lub któren z nas inny przeciwko
ἡμέας τοὺς ἄλλους, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστιν.
Zewsa Kronidy powstawał, boć wielce góruje potęgą".
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον:
Oni tak o tem wszystkiem pomiędzy sobą mówili.
τῶν δ' ὅσον ἐκ νηῶν ἀπὸ πύργου τάφρος ἔεργε
Miejsce w pobliżu okrętów, pomiędzy murami a rowem,
πλῆθεν ὁμῶς ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν ἀσπιστάων
Pełnem było zarówno i koni i mężów z tarczami
εἰλομένων: εἴλει δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Zbitych do kupy; bo równie jak Ares szybki nacierał
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκε.
Hektor Priama syn, gdyż Zews go chwałą obdarza.
καί νύ κ' ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ νῆας ἐί̈σας,
Byłby on wtedy zapalił płomiennym ogniem okręty,
εἰ μὴ ἐπὶ φρεσὶ θῆκ' Ἀγαμέμνονι πότνια Ἥρη
Gdyby nie Here dostojna Atrydę w sercu natchnęła,
αὐτῷ ποιπνύσαντι θοῶς ὀτρῦναι Ἀχαιούς.
Któren i tak już czynny, Achajów raźnie pobudził.
βῆ δ' ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
Zabrał się więc, by iść ku namiotom i łodziom Achajskim,
πορφύρεον μέγα φᾶρος ἔχων ἐν χειρὶ παχείῃ,
Wielki swój płaszcz z purpury podnosząc w ręce żylastej;
στῆ δ' ἐπ' Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηὶ̈ μελαίνῃ,
Stanął przy ciemnym okręcie Odyssa, o brzegu wysokim
ἥ ῥ' ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,
Umocowanym na środku; by zewsząd go można usłyszeć.
ἠμὲν ἐπ' Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο
[Bądź ze strony Ajaxa Telameńczyka namiotów,
ἠδ' ἐπ' Ἀχιλλῆος, τοί ῥ' ἔσχατα νῆας ἐί̈σας
Bądź Achilla drużyny, co gładkie okręty na krańcu
εἴρυσαν, ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν:
Ustanowiła, ufając odwadze i sile ramienia;]
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς:
Wtedy zawołał, by wskroś Danajskich szeregów był słyszan:
αἰδὼς Ἀργεῖοι, κάκ' ἐλέγχεα, εἶδος ἀγητοί:
"Wstyd niedołęgi wierutne, Argeie napozór waleczni!
πῇ ἔβαν εὐχωλαί, ὅτε δὴ φάμεν εἶναι ἄριστοι,
Gdzież się przechwałki podziały, gdy mieliśmy się za najlepszych,
ἃς ὁπότ' ἐν Λήμνῳ κενεαυχέες ἠγοράασθε,
Któreście w Lemnos głosili, zebrawszy się pychą nadęci,
ἔσθοντες κρέα πολλὰ βοῶν ὀρθοκραιράων
Z wołów o rogach wysokich zjadając mięsiwa dostatkiem,
πίνοντες κρητῆρας ἐπιστεφέας οἴνοιο,
Połykając kielichy pieniące się winem do brzegu;
Τρώων ἄνθ' ἑκατόν τε διηκοσίων τε ἕκαστος
Wtedyby każden był stu, lub dwustu Trojanom w potyczce
στήσεσθ' ἐν πολέμῳ: νῦν δ' οὐδ' ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν
Placu dotrzymał, a teraz jednego nie warci Hektora
Ἕκτορος, ὃς τάχα νῆας ἐνιπρήσει πυρὶ κηλέῳ.
Będziem, któren okręty niebawem zapali płomieniem.
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τιν' ἤδη ὑπερμενέων βασιλήων
Zewsie rodzicu czyż kiedyś którego z królów przemożnych
τῇδ' ἄτῃ ἄασας καί μιν μέγα κῦδος ἀπηύρας;
Tak napawałeś goryczą i chwałyś go wielkiej pozbawił?
οὐ μὲν δή ποτέ φημι τεὸν περικαλλέα βωμὸν
Twierdzę albowiem żem nigdy ołtarza twojego nie minął,
νηὶ̈ πολυκλήϊδι παρελθέμεν ἐνθάδε ἔρρων,
Wspaniałego, w okręcie wiosłowym tutaj się wlokąc;
ἀλλ' ἐπὶ πᾶσι βοῶν δημὸν καὶ μηρί' ἔκηα
Ale przy każdym ci tłustość wołową i udźce spaliłem,
ἱέμενος Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι.
Dążąc do tego by Troję warowną wywrócić do szczętu.
ἀλλὰ Ζεῦ τόδε πέρ μοι ἐπικρήηνον ἐέλδωρ:
Zatem to jedno życzenie mi spełnij o Zewsie przemożny,
αὐτοὺς δή περ ἔασον ὑπεκφυγέειν καὶ ἀλύξαι,
Żebyś nam chociaż uciekać dozwolił i zguby uniknąć,
μηδ' οὕτω Τρώεσσιν ἔα δάμνασθαι Ἀχαιούς.
Nie dopuszczając by tak Achaje Trojanom ulegli."
ὣς φάτο, τὸν δὲ πατὴρ ὀλοφύρατο δάκρυ χέοντα,
Tak powiedział, a rodzic nad jego się łzami litując,
νεῦσε δέ οἱ λαὸν σόον ἔμμεναι οὐδ' ἀπολέσθαι.
Przystał by naród się całym pozostał i zguby uniknął.
αὐτίκα δ' αἰετὸν ἧκε τελειότατον πετεηνῶν,
Orła mu zatem posyła, najlepszej on wróżby jest znakiem,
νεβρὸν ἔχοντ' ὀνύχεσσι τέκος ἐλάφοιο ταχείης:
Trzymającego w szponach koźlątko, płód łani lękliwej;
πὰρ δὲ Διὸς βωμῷ περικαλλέϊ κάββαλε νεβρόν,
Przed ołtarzem Diosa prześlicznym koźlątko wyrzucił,
ἔνθα πανομφαίῳ Ζηνὶ ῥέζεσκον Ἀχαιοί.
Gdzie dla wszechwiedzącego Diosa ofiary składano.
οἳ δ' ὡς οὖν εἴδονθ' ὅ τ' ἄρ' ἐκ Διὸς ἤλυθεν ὄρνις,
Oni poznawszy, iż ptak rzeczywiście od Zewsa przyleciał,
μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
Raźniej skoczyli w Trojańskie szeregi by walczyć ochoczo.
ἔνθ' οὔ τις πρότερος Δαναῶν πολλῶν περ ἐόντων
Wtedy się nikt nie poszczycił z Danajów, choć wielu ich było,
εὔξατο Τυδεί̈δαο πάρος σχέμεν ὠκέας ἵππους
Jako że końmi rączemi wyprzedził syna Tydeja,
τάφρου τ' ἐξελάσαι καὶ ἐναντίβιον μαχέσασθαι,
Albo też pierwszy okopy przesadził i w bójkę się rzucił;
ἀλλὰ πολὺ πρῶτος Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
Przed innemi Trojanom porywa męża zbrojnego,
Φραδμονίδην Ἀγέλαον: ὃ μὲν φύγαδ' ἔτραπεν ἵππους:
Fradmonidę Agela, co końmi uciekać zamierzał;
τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
W plecy mu wepchnął dzidę, gdy właśnie w tył się odwracał,
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν:
W środek pomiędzy ramiona i piersi mu przeszył na wylot.
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Z wozu na ziemię wyleciał, a zbroja na nim zabrzękła.
τὸν δὲ μετ' Ἀτρεί̈δαι Ἀγαμέμνων καὶ Μενέλαος,
Za nim tuż Agamemnon i brat Menelaj Atrydzi,
τοῖσι δ' ἐπ' Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκήν,
Zaś Ajaxowie za niemi spieszyli z odwagą zaciętą,
τοῖσι δ' ἐπ' Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Po nich Idomen, a z nim towarzysz Idomeneja,
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ,
Merion, odwagi tej samej, co Enyal mężów morderca;
τοῖσι δ' ἐπ' Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός:
Później za niemi Erypil, syn Ewajmona szlachetny.
Τεῦκρος δ' εἴνατος ἦλθε παλίντονα τόξα τιταίνων,
Tewker dziewiąty wystąpił i łuk naciągał sprężysty,
στῆ δ' ἄρ' ὑπ' Αἴαντος σάκεϊ Τελαμωνιάδαο.
Stanął atoli za tarczą Ajaxa Telamończyka.
ἔνθ' Αἴας μὲν ὑπεξέφερεν σάκος: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Ajax niekiedy swej tarczy uchylał, a wtedy bohater
παπτήνας, ἐπεὶ ἄρ τιν' ὀϊστεύσας ἐν ὁμίλῳ
Śledził oczyma; gdy kogoś ugodził strzałę puściwszy
βεβλήκοι, ὃ μὲν αὖθι πεσὼν ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν,
W tłumy, to tenże padając na miejscu ducha wyzionął,
αὐτὰρ ὃ αὖτις ἰὼν πάϊς ὣς ὑπὸ μητέρα δύσκεν
On zaś nazad wracając jak dziecko do matki się tulił
εἰς Αἴανθ': ὃ δέ μιν σάκεϊ κρύπτασκε φαεινῷ.
Ku Ajaxowi, a ten go tarczą przykrywał świecącą.
ἔνθα τίνα πρῶτον Τρώων ἕλε Τεῦκρος ἀμύμων;
Kogóż tam z Trojan pierwszego uprzątnął Tewker waleczny?
Ὀρσίλοχον μὲν πρῶτα καὶ Ὄρμενον ἠδ' Ὀφελέστην
Najpierw Orsilochosa, Ormena i Ofelestę,
Δαίτορά τε Χρομίον τε καὶ ἀντίθεον Λυκοφόντην
Chromia, Daitora i bogom Lykofonta równego,
καὶ Πολυαιμονίδην Ἀμοπάονα καὶ Μελάνιππον,
Amopaona, Polyaimonidesa i Melanippa,
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
[Wszystkich jednego po drugim na ziemię powalił rodzącą].
τὸν δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Jego ujrzawszy się cieszył narodów książe Atrydes,
τόξου ἄπο κρατεροῦ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας:
Niszczącego z pod łuku tęgiego szeregi Trojańskie;
στῆ δὲ παρ' αὐτὸν ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε:
Stanął ku niemu podchodząc i mowę obrócił do niego:
Τεῦκρε φίλη κεφαλή, Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
"Tewkrze Telamończyku najdroższy, władyko narodów!
βάλλ' οὕτως, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι
Zawsze tak strzelaj, ażebyś na chwałę Danajom posłużył,
πατρί τε σῷ Τελαμῶνι, ὅ σ' ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα,
Oraz i Telamonowi, co z mała cię chował jak ojciec
καί σε νόθον περ ἐόντα κομίσσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ:
W domu cię swoim pilnując, aczkolwiek jesteś nieprawym;
τὸν καὶ τηλόθ' ἐόντα ἐϋκλείης ἐπίβησον.
Jego podniesiesz do chwały choć ztąd się daleko znajduje.
σοὶ δ' ἐγὼ ἐξερέω ὡς καὶ τετελεσμένον ἔσται:
Ale ci to zapowiadam i tak z pewnością się stanie.
αἴ κέν μοι δώῃ Ζεύς τ' αἰγίοχος καὶ Ἀθήνη
Jeśli mi egidodzierżca dozwoli Zews i Athene,
Ἰλίου ἐξαλαπάξαι ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
Miasto wybornie stawiane Iliony zburzyć do szczętu,
πρώτῳ τοι μετ' ἐμὲ πρεσβήϊον ἐν χερὶ θήσω,
Wtedy pierwszemu po sobie zaszczytną doręczę nagrodę,
ἢ τρίποδ' ἠὲ δύω ἵππους αὐτοῖσιν ὄχεσφιν
Będzie to trójnóg, albo rumaków para do wozu,
ἠὲ γυναῖχ', ἥ κέν τοι ὁμὸν λέχος εἰσαναβαίνοι.
Albo niewiasta, co łoże przy tobie będzie zajmować"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε Τεῦκρος ἀμύμων:
Tewker nieskazitelny mu rzeknie na to w odpowiedź:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε τί με σπεύδοντα καὶ αὐτὸν
"Najsławniejszy Atrydo, dlaczego mnie naglisz, acz pilno
ὀτρύνεις; οὐ μέν τοι ὅση δύναμίς γε πάρεστι
Mnie jest samemu? zaprawdę o ile sił tylko starczy,
παύομαι, ἀλλ' ἐξ οὗ προτὶ Ἴλιον ὠσάμεθ' αὐτοὺς
Wcale nie zwlekam, lecz odkąd przyparliśmy ich do Iliony,
ἐκ τοῦ δὴ τόξοισι δεδεγμένος ἄνδρας ἐναίρω.
Odtąd łukiem pracując kolejno mężów zabijam.
ὀκτὼ δὴ προέηκα τανυγλώχινας ὀϊστούς,
Ośm wypuściłem strzał zakończonych ostrzem podłużnem,
πάντες δ' ἐν χροὶ̈ πῆχθεν ἀρηϊθόων αἰζηῶν:
Wszystkie utkwiły w ciele mołojców, jak Ares odważnych;
τοῦτον δ' οὐ δύναμαι βαλέειν κύνα λυσσητῆρα.
Tego jednego nie zdołam ugodzić sobakę wściekłego".
ἦ ῥα καὶ ἄλλον ὀϊστὸν ἀπὸ νευρῆφιν ἴαλλεν
Rzekłszy to inną strzałę wypuszcza z ostrej cięciwy
Ἕκτορος ἀντικρύ, βαλέειν δέ ἑ ἵετο θυμός:
Wprost na Hektora, łaknęło mu serce by jego ugodził.
καὶ τοῦ μέν ῥ' ἀφάμαρθ', ὃ δ' ἀμύμονα Γοργυθίωνα
Ale go chybił, natomiast Grorgythia nieskazitelnego,
υἱὸν ἐὺ̈ν Πριάμοιο κατὰ στῆθος βάλεν ἰῷ,
Syna dzielnego Priama ugodził w piersi pociskiem;
τόν ῥ' ἐξ Αἰσύμηθεν ὀπυιομένη τέκε μήτηρ
Jego to matka poboczna z Ajzymy wzięta rodziła,
καλὴ Καστιάνειρα δέμας ἐϊκυῖα θεῇσι.
Piękna Kastianeira, z postaci do bogów podobna.
μήκων δ' ὡς ἑτέρωσε κάρη βάλεν, ἥ τ' ἐνὶ κήπῳ
Równie jak główki makowe na stronę w sadzie się chylą"
καρπῷ βριθομένη νοτίῃσί τε εἰαρινῇσιν,
Obciążone owocem, zwilżone deszczem wiosennym,
ὣς ἑτέρωσ' ἤμυσε κάρη πήληκι βαρυνθέν.
Takoż i jemu się głowa schyliła pod hełmu ciężarem.
Τεῦκρος δ' ἄλλον ὀϊστὸν ἀπὸ νευρῆφιν ἴαλλεν
Jeszcze w tem inną strzałę wypuszcza Tewker z cięciwy
Ἕκτορος ἀντικρύ, βαλέειν δέ ἑ ἵετο θυμός.
Wprost na Hektora, łaknęło mu serce by jego ugodził.
ἀλλ' ὅ γε καὶ τόθ' ἅμαρτε: παρέσφηλεν γὰρ Ἀπόλλων:
Ale i wtedy go chybił; odwrócił takową Apollon;
ἀλλ' Ἀρχεπτόλεμον θρασὺν Ἕκτορος ἡνιοχῆα
Archeptolema natomiast woźnicę dzielnego Hektora,
ἱέμενον πόλεμον δὲ βάλε στῆθος παρὰ μαζόν:
Dążącego do walki ugodził w piersi w brodawkę.
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
Z wozu wyleciał, a konie w popłochu w tył się cofnęły,
ὠκύποδες: τοῦ δ' αὖθι λύθη ψυχή τε μένος τε.
Szybkobieżące; na miejscu mu żywot uleciał i dusza.
Ἕκτορα δ' αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἡνιόχοιο:
Serce Hektora żal srogi obejmie o swego woźnicę,
τὸν μὲν ἔπειτ' εἴασε καὶ ἀχνύμενός περ ἑταίρου,
Ale go tam pozostawił jak leżał, acz gorzko strapiony,
Κεβριόνην δ' ἐκέλευσεν ἀδελφεὸν ἐγγὺς ἐόντα
Bratu zaś Kebrionowi co blizko stał nakazuje,
ἵππων ἡνί' ἑλεῖν: ὃ δ' ἄρ' οὐκ ἀπίθησεν ἀκούσας.
Lejce pochwycić rumaków, a tenże chętnie usłuchał.
αὐτὸς δ' ἐκ δίφροιο χαμαὶ θόρε παμφανόωντος
Sam z dwoistego siedzenia pysznego na ziemię zeskoczył,
σμερδαλέα ἰάχων: ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρί,
Głosem ryknąwszy straszliwie i dłonią, chwyciwszy za kamień,
βῆ δ' ἰθὺς Τεύκρου, βαλέειν δέ ἑ θυμὸς ἀνώγει.
Wprost na Tewkra naciera pragnący z duszy go trafić.
ἤτοι ὃ μὲν φαρέτρης ἐξείλετο πικρὸν ὀϊστόν,
Tamten atoli z kołczana wyjąwszy strzałę kończystą,
θῆκε δ' ἐπὶ νευρῇ: τὸν δ' αὖ κορυθαίολος Ἕκτωρ
Do cięciwy przykłada, lecz wtedy go Hektor ugodził
αὐερύοντα παρ' ὦμον, ὅθι κληὶ̈ς ἀποέργει
Właśnie gdy łukiem się składał, na miejsce gdzie szyję od piersi
αὐχένα τε στῆθός τε, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστι,
Dzieli obojczyk, a rana zazwyczaj bywa śmiertelną;
τῇ ῥ' ἐπὶ οἷ μεμαῶτα βάλεν λίθῳ ὀκριόεντι,
Tam godzącego na niego kamieniem uderzył spiczastym,
ῥῆξε δέ οἱ νευρήν: νάρκησε δὲ χεὶρ ἐπὶ καρπῷ,
I cięciwę mu zerwał; na zgięciu mu ręka zdrętwiała;
στῆ δὲ γνὺξ ἐριπών, τόξον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Stanął i padł na kolana, i łuk mu z ręki wyleciał.
Αἴας δ' οὐκ ἀμέλησε κασιγνήτοιο πεσόντος,
Ajax nie zapomina o bracie, gdy tenże upadał,
ἀλλὰ θέων περίβη καί οἱ σάκος ἀμφεκάλυψε.
Ale nadbiega co żywo i tarczą go swoją przykrywa;
τὸν μὲν ἔπειθ' ὑποδύντε δύω ἐρίηρες ἑταῖροι
Dwaj ulubieni druhowie schyliwszy się potem ku niemu,
Μηκιστεὺς Ἐχίοιο πάϊς καὶ δῖος Ἀλάστωρ
Syn Echiosa Mekistes i bogom podobny Alastor,
νῆας ἔπι γλαφυρὰς φερέτην βαρέα στενάχοντα.
Ciężko stękającego ponieśli do gładkich okrętów.
ἂψ δ' αὖτις Τρώεσσιν Ὀλύμπιος ἐν μένος ὦρσεν:
Znów Olimpijczyk atoli odwagę u Trojan pobudza;
οἳ δ' ἰθὺς τάφροιο βαθείης ὦσαν Ἀχαιούς:
Oni więc parli Achajów naprosto fossy głębokiej;
Ἕκτωρ δ' ἐν πρώτοισι κίε σθένεϊ βλεμεαίνων.
Hektor pomiędzy pierwszemi nacierał ufając swej sile.
ὡς δ' ὅτε τίς τε κύων συὸς ἀγρίου ἠὲ λέοντος
Równie jak pies zajadłego lwa, lub odyńca dzikiego
ἅπτηται κατόπισθε ποσὶν ταχέεσσι διώκων
Chwyta od tyłu zębami, szybkiemi ścigając nogami,
ἰσχία τε γλουτούς τε, ἑλισσόμενόν τε δοκεύει,
Czepia się uda i skoków i kołującego dopędza;
ὣς Ἕκτωρ ὤπαζε κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
Takoż i Hektor Achajów dogania bujnokędziernych,
αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον: οἳ δὲ φέβοντο.
Wciąż zabijając ostatnich w szeregu; lecz oni pierzchali.
αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν
Kiedy zaś po za fossę i ostrokoły przebiegli
φεύγοντες, πολλοὶ δὲ δάμεν Τρώων ὑπὸ χερσίν,
Uciekając, a wielu Trojańskim dłoniom uległo,
οἳ μὲν δὴ παρὰ νηυσὶν ἐρητύοντο μένοντες,
Wreszcie się w oczekiwaniu wstrzymują koło okrętów,
ἀλλήλοισί τε κεκλόμενοι καὶ πᾶσι θεοῖσι
Jedni na drugich wołając i wszystkich niebian wzywają,
χεῖρας ἀνίσχοντες μεγάλ' εὐχετόωντο ἕκαστος:
Ręce podnosząc do góry i każden usilnie się modli;
Ἕκτωρ δ' ἀμφιπεριστρώφα καλλίτριχας ἵππους
Hektor zaś obróciwszy dokoła grzywiaste rumaki
Γοργοῦς ὄμματ' ἔχων ἠδὲ βροτολοιγοῦ Ἄρηος.
Miał wejrzenie Gorgony lub męże mordercy Aresa.
τοὺς δὲ ἰδοῦσ' ἐλέησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Onych zoczywszy się Herę o białych ramionach lituje,
αἶψα δ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaraz więc do Atheny lotnemi odzywa się słowy:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος οὐκέτι νῶϊ
"Przebóg, egidodzierżcy Diosa córo, czyż nigdy,
ὀλλυμένων Δαναῶν κεκαδησόμεθ' ὑστάτιόν περ;
Nawet w ostatku nad zgonem Danajów się nie zlitujemy?
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται
Oni losu ciężkiego spełniwszy miarę, pod rzutem
ἀνδρὸς ἑνὸς ῥιπῇ, ὃ δὲ μαίνεται οὐκέτ' ἀνεκτῶς
Męża jednego padają, co wścieka się w sposób nieznośny,
Ἕκτωρ Πριαμίδης, καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε.
Hektor Priama potomek, już wiele on złego dopełnił".
τὴν δ' αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Rzeknie jej na to bogini o sowich oczach Athene:
καὶ λίην οὗτός γε μένος θυμόν τ' ὀλέσειε
"Bodajby tenże zaprawdę postradał życie i siły,
χερσὶν ὑπ' Ἀργείων φθίμενος ἐν πατρίδι γαίῃ:
Pod Argeiów rękoma skruszony w ziemi ojcowskiej;
ἀλλὰ πατὴρ οὑμὸς φρεσὶ μαίνεται οὐκ ἀγαθῇσι
Ale mój ojciec z niedobrym zamiarem w sercu się rzuca,
σχέτλιος, αἰὲν ἀλιτρός, ἐμῶν μενέων ἀπερωεύς:
Srogi i zawsze złośliwy, zawada mej nienawiści.
οὐδέ τι τῶν μέμνηται, ὅ οἱ μάλα πολλάκις υἱὸν
Tego mi zaś nie pamięta, że bardzo często mu syna
τειρόμενον σώεσκον ὑπ' Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
Zmordowanego w zapasach Erystesowych zbawiłam.
ἤτοι ὃ μὲν κλαίεσκε πρὸς οὐρανόν, αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς
Wtedy on błagał ze łzami do nieba, lecz mnie to wyprawił
τῷ ἐπαλεξήσουσαν ἀπ' οὐρανόθεν προί̈αλλεν.
Zews od niebios wysokich, bym jemu na pomoc spieszyła.
εἰ γὰρ ἐγὼ τάδε ᾔδε' ἐνὶ φρεσὶ πευκαλίμῃσιν
Żebym to wtedy już była w umyśle rozumnym poznała,
εὖτέ μιν εἰς Ἀί̈δαο πυλάρταο προὔπεμψεν
Kiedy go wysłał do Hada o bramach szczelnie zamkniętych,
ἐξ Ἐρέβευς ἄξοντα κύνα στυγεροῦ Ἀί̈δαο,
Żeby sprowadził z Erebu Hadesa kundla groźnego,
οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε Στυγὸς ὕδατος αἰπὰ ῥέεθρα.
Byłby się pewno nie schronił przed Styxa nurtami bystremi.
νῦν δ' ἐμὲ μὲν στυγέει, Θέτιδος δ' ἐξήνυσε βουλάς,
Teraz mnie zaś nienawidzi i spełnia Thetydy widoki,
ἥ οἱ γούνατ' ἔκυσσε καὶ ἔλλαβε χειρὶ γενείου,
Która mu pieści kolana i ręką. za brodę ujęła,
λισσομένη τιμῆσαι Ἀχιλλῆα πτολίπορθον.
Domagając się pomsty dla grodobórcy Achilla.
ἔσται μὰν ὅτ' ἂν αὖτε φίλην γλαυκώπιδα εἴπῃ.
Nazwie on później mnie znowu swą, drogą o sowich oczętach.
ἀλλὰ σὰ μὲν νῦν νῶϊν ἐπέντυε μώνυχας ἵππους,
Teraz dla nas rumaki zaprzęgaj o silnych kopytach,
ὄφρ' ἂν ἐγὼ καταδῦσα Διὸς δόμον αἰγιόχοιο
Ja zaś poszedłszy do domu Diosa co trzęsie egidą,
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήξομαι, ὄφρα ἴδωμαι
Pójdę się bronią na wojnę opatrzeć, ażebym widziała,
ἢ νῶϊ Πριάμοιο πάϊς κορυθαίολος Ἕκτωρ
Czy też Priama synalek o hełmie Hektor powiewnym,
γηθήσει προφανέντε ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας,
Będzie się cieszył, gdy my się ukazem w bitwy granicach.
ἦ τις καὶ Τρώων κορέει κύνας ἠδ' οἰωνοὺς
Wtedy niejeden z Trojan sobaki i ptaki drapieżne,
δημῷ καὶ σάρκεσσι, πεσὼν ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Ciałem i tłuszczem nasyci padając przy łodziach Achajskich.
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη.
Ezekła; nie była przeciwną Hera o białych ramionach.
ἣ μὲν ἐποιχομένη χρυσάμπυκας ἔντυεν ἵππους
Więc zaprzęga pospiesznie o złotych naczółkach rumaki,
Ἥρη πρέσβα θεὰ θυγάτηρ μεγάλοιο Κρόνοιο:
Herę najstarsza bogini, wielkiego córa Kronosa;
αὐτὰρ Ἀθηναίη κούρη Διὸς αἰγιόχοιο
Egidodzierżcy zaś córa Diosa, Pallas Athene,
πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ' οὔδει
Miękką ze siebie szatę spuściła w ojca komnacie,
ποικίλον, ὅν ῥ' αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν,
Różnobarwną, co sama własnemi uprządła rękoma;
ἣ δὲ χιτῶν' ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο
Potem zaś chiton przywdziawszy Diosa co chmury gromadzi,
τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα.
Całym się zbroi rynsztunkiem na opłakaną potyczkę.
ἐς δ' ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δ' ἔγχος
Potem na wóz płomienisty wstąpiła, chwyciła za dzidę,
βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν
Dużą, ciężką i dzielną, poskramia nią mężów odważnych
ἡρώων, τοῖσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.
Hufce, na których się córa strasznego ojca pogniewa.
Ἥρη δὲ μάστιγι θοῶς ἐπεμαίετ' ἄρ' ἵππους:
Herę zaś szybko batogiem rumaki do ruchu pobudza.
αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ ἃς ἔχον Ὧραι,
Bramy niebieskie się z hukiem rozwarły, trzymają je Hory
τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Οὔλυμπός τε
Którym powierzon jest Olimp i całe niebo szerokie,
ἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν νέφος ἠδ' ἐπιθεῖναι.
Aby otwierać gęste obłoki lub też zamykać;.
τῇ ῥα δι' αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους.
Przez takowe kierują swe konie pędzone kolcami.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Ἴδηθεν ἐπεὶ ἴδε χώσατ' ἄρ' αἰνῶς,
Kronid ojciec zoczywszy to z Idy zagniewał się srodze;
Ἶριν δ' ὄτρυνε χρυσόπτερον ἀγγελέουσαν:
Zaraz wysyła z poselstwem Irydę o złotych skrzydełkach:
βάσκ' ἴθι Ἶρι ταχεῖα, πάλιν τρέπε μηδ' ἔα ἄντην
"Ruszaj mi szybka Irydo, napowrót ich zwróć i nie dawaj
ἔρχεσθ': οὐ γὰρ καλὰ συνοισόμεθα πτόλεμον δέ.
Dalej im iść; bo się szpetnie spotkamy w bójce ze sobą.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται:
Zapowiadam albowiem i na tem z pewnością się skończy;
γυιώσω μέν σφωϊν ὑφ' ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
Sparaliżuję im obum rumaki rącze u wozu,
αὐτὰς δ' ἐκ δίφρου βαλέω κατά θ' ἅρματα ἄξω:
Same atoli z siedzenia wyrzucę i wozy potrzaskam;
οὐδέ κεν ἐς δεκάτους περιτελλομένους ἐνιαυτοὺς
Nawet zaś w latach dziesięciu w okręgu powracających,
ἕλκε' ἀπαλθήσεσθον, ἅ κεν μάρπτῃσι κεραυνός:
Nie zabliźnią się rany mojemi pioruny zadane;
ὄφρα ἰδῇ γλαυκῶπις ὅτ' ἂν ᾧ πατρὶ μάχηται.
Niech Sowiooka zmiarkuje, co znaczy na ojca powstawać.
Ἥρῃ δ' οὔ τι τόσον νεμεσίζομαι οὐδὲ χολοῦμαι:
Tyle zaś żalu do Hery nie czuję ani się gniewam,
αἰεὶ γάρ μοι ἔωθεν ἐνικλᾶν ὅττί κεν εἴπω.
Zawsze albowiem przywykła przeszkadzać temu co rzeknę".
ὣς ἔφατ', ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα,
Rzekł; do poselstwa się Iris o wietrznych nóżkach zabiera;
βῆ δ' ἐξ Ἰδαίων ὀρέων ἐς μακρὸν Ὄλυμπον.
Z wyżyn Idajskich się wznosi na szczyt wysokiego Olimpu.
πρώτῃσιν δὲ πύλῃσι πολυπτύχου Οὐλύμποιο
Ona przy wrotach najpierwszych Olimpu wielokątnego
ἀντομένη κατέρυκε, Διὸς δέ σφ' ἔννεπε μῦθον:
Przytrzymuje spotkawszy i słowo im Zewsa powtarza:
πῇ μέματον; τί σφῶϊν ἐνὶ φρεσὶ μαίνεται ἦτορ;
"Dokąd spieszycie ? Dlaczego wam serce w piersi się burzy?
οὐκ ἐάᾳ Κρονίδης ἐπαμυνέμεν Ἀργείοισιν.
Nie dozwala wam Kronid Argeiom pomocy udzielać.
ὧδε γὰρ ἠπείλησε Κρόνου πάϊς, ᾗ τελέει περ,
Tak albowiem zagroził syn Krona i groźbę wykona;
γυιώσειν μὲν σφῶϊν ὑφ' ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
Że wam sparaliżuje u wozu szybkie rumaki,
αὐτὰς δ' ἐκ δίφρου βαλέειν κατά θ' ἅρματα ἄξειν:
Same was potem z siedzenia wyrzuci i wozy potrzaska;
οὐδέ κεν ἐς δεκάτους περιτελλομένους ἐνιαυτοὺς
Nawet zaś w latach dziesięciu w okręgu powracających,
ἕλκε' ἀπαλθήσεσθον, ἅ κεν μάρπτῃσι κεραυνός:
Nie zabliźnią się rany przez jego pioruny zadane;
ὄφρα ἰδῇς γλαυκῶπι ὅτ' ἂν σῷ πατρὶ μάχηαι.
[Byś Sowiooko wiedziała, co znaczy na ojca powstawać.
Ἥρῃ δ' οὔ τι τόσον νεμεσίζεται οὐδὲ χολοῦται:
Tyle zaś żalu do Hery nie czuje i za złe jej nie ma,
αἰεὶ γάρ οἱ ἔωθεν ἐνικλᾶν ὅττι κεν εἴπῃ:
Zawsze albowiem przywykła przeszkadzać temu co rzecze.
ἀλλὰ σύ γ' αἰνοτάτη κύον ἀδεὲς εἰ ἐτεόν γε
Wrogą, zaś jesteś, i suką bezwstydną, jeżeli naprawdę
τολμήσεις Διὸς ἄντα πελώριον ἔγχος ἀεῖραι.
Śmiesz naprzeciwko Diosa ogromną dzidę podnosić. "]
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
Tak powiedziawszy odeszła o szybkich nóżkach Iryda,
αὐτὰρ Ἀθηναίην Ἥρη πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Herę zaś do Atheny się z taką mową odezwie:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, οὐκέτ' ἔγωγε
"Przebóg egidodzierżcy Diosa córo, ja więcej
νῶϊ ἐῶ Διὸς ἄντα βροτῶν ἕνεκα πτολεμίζειν:
Nie chcę wbrew Diosowi, dla ludzi walczyć śmiertelnych.
τῶν ἄλλος μὲν ἀποφθίσθω, ἄλλος δὲ βιώτω,
Niechże pomiędzy niemi ów ginie, a tamten pożyje,
ὅς κε τύχῃ: κεῖνος δὲ τὰ ἃ φρονέων ἐνὶ θυμῷ
Jako wypadnie; lecz on w umyśle swoim stanowiąc
Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι δικαζέτω, ὡς ἐπιεικές.
Danajom i Trojanom niech prawa jak zechce nakłada."
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τρέπε μώνυχας ἵππους:
Rzekłszy kieruje na powrót o silnych kopytach rumaki,
τῇσιν δ' Ὧραι μὲν λῦσαν καλλίτριχας ἵππους,
Onym zaś Hory wyprzęgły rumaki strojne grzywami;
καὶ τοὺς μὲν κατέδησαν ἐπ' ἀμβροσίῃσι κάπῃσιν,
Przywiązując je potem do żłobu ambrozyjskiego,
ἅρματα δ' ἔκλιναν πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα:
Wozy poustawiały pod ścianą gładko wykutą.
αὐταὶ δὲ χρυσέοισιν ἐπὶ κλισμοῖσι κάθιζον
Tamte zaś na złocistych krzesełkach miejsce zajęły,
μίγδ' ἄλλοισι θεοῖσι, φίλον τετιημέναι ἦτορ.
Między innemi bogami, w umyśle lubym strapione.
Ζεὺς δὲ πατὴρ Ἴδηθεν ἐύ̈τροχον ἅρμα καὶ ἵππους
Zews od Idy swe konie i wóz opatrzony kołami
Οὔλυμπον δὲ δίωκε, θεῶν δ' ἐξίκετο θώκους.
Ku Olimpowi kierując do bogów siedziby się dostał.
τῷ δὲ καὶ ἵππους μὲν λῦσε κλυτὸς ἐννοσίγαιος,
Jemu wyprzęga rumaki Pozeidon ziemią trzęsący,
ἅρματα δ' ἂμ βωμοῖσι τίθει κατὰ λῖτα πετάσσας:
Wóz pod wystawę zatoczył i nad nim oponę rozciągnął;
αὐτὸς δὲ χρύσειον ἐπὶ θρόνον εὐρύοπα Ζεὺς
Potem zaś Zews o szerokiem spojrzeniu na tronie złocistym
ἕζετο, τῷ δ' ὑπὸ ποσσὶ μέγας πελεμίζετ' Ὄλυμπος.
Usiadł; pod jego stopami się zachwiał Olimp ogromny.
αἳ δ' οἶαι Διὸς ἀμφὶς Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
One samotnio z daleka od Zewsa Athene i Herę
ἥσθην, οὐδέ τί μιν προσεφώνεον οὐδ' ἐρέοντο:
Siadły, wcale do niego nie mówiąc ani pytając.
αὐτὰρ ὃ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε:
On tymczasem rozpoznał co w sercach ważyły i rzecze:
τίφθ' οὕτω τετίησθον Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη;
"Czegóż tak zakłopotane jesteście Atheno i Hero?
οὐ μέν θην κάμετόν γε μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
Me utrudzone jesteście tak bardzo przez walkę zaszczytną,
ὀλλῦσαι Τρῶας, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἔθεσθε.
Gnębiąc Trojany, dla których nienawiść srogą żywicie.
πάντως, οἷον ἐμόν γε μένος καὶ χεῖρες ἄαπτοι,
Taką jest bądź co bądź moja siła i dłoń nietykalna,
οὐκ ἄν με τρέψειαν ὅσοι θεοί εἰσ' ἐν Ὀλύμπῳ.
Że mną nie pokierują i wszyscy bogowie Olimpu.
σφῶϊν δὲ πρίν περ τρόμος ἔλλαβε φαίδιμα γυῖα
Przestrach atoli już was za gładkie pochwycił kolana,
πρὶν πόλεμόν τε ἰδεῖν πολέμοιό τε μέρμερα ἔργα.
Zanim ujrzałyście wojnę i dzieła okropne wojenne.
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δέ κεν τετελεσμένον ἦεν:
Ale wam zapowiedziałem i tak by się było skończyło;
οὐκ ἂν ἐφ' ὑμετέρων ὀχέων πληγέντε κεραυνῷ
Gdyby was piorun był raził, już więcej na waszej powózce
ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἵκεσθον, ἵν' ἀθανάτων ἕδος ἐστίν.
Wrócić byście nie mogły do bogów siedziby Olimpu."
ὣς ἔφαθ', αἳ δ' ἐπέμυξαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη:
Rzekł; obruszyły się na to i Herę i Pallas Athene;
πλησίαι αἵ γ' ἥσθην, κακὰ δὲ Τρώεσσι μεδέσθην.
Blisko przy sobie siedziały, Trojanom biedę gotując.
ἤτοι Ἀθηναίη ἀκέων ἦν οὐδέ τι εἶπε
Wprawdzie Athene cicho siedziała i słowa nie rzekła,
σκυζομένη Διὶ πατρί, χόλος δέ μιν ἄγριος ᾕρει:
Sierdząc się na Diosa, i passya ją dzika trawiła.
Ἥρῃ δ' οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον, ἀλλὰ προσηύδα:
Herę zaś gniewu niemogąc pomieścić w piersi wyrzecze:
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
"Najstraszliwszy Kronidzie, jakie to słowo wyrzekłeś!
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν:
Wszakci nam dobrze wiadomo, że siła twa niezwyciężona;
ἀλλ' ἔμπης Δαναῶν ὀλοφυρόμεθ' αἰχμητάων,
Ale jednakże bolejem nad kopijaikami Danajów,
οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται.
Którzy losu ciężkiego spełniwszy miarę tu giną.
ἀλλ' ἤτοι πολέμου μὲν ἀφεξόμεθ', εἰ σὺ κελεύεις:
[Zatem się wprawdzie od wojny wstrzymamy jak nakazujesz..
βουλὴν δ' Ἀργείοις ὑποθησόμεθ' ἥ τις ὀνήσει,
Tylko choć radę podamy Achajom na własną ich korzyść,
ὡς μὴ πάντες ὄλωνται ὀδυσσαμένοιο τεοῖο.
Żeby nie wszyscy ginęli z powodu gniewu twojego."]
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Odpowiadając jej na to przemawia Zews chmurozbiórca
ἠοῦς δὴ καὶ μᾶλλον ὑπερμενέα Κρονίωνα
"Jutro dopiero dokładniej przemożnej siły Kronidę
ὄψεαι, αἴ κ' ἐθέλῃσθα, βοῶπις πότνια Ἥρη
Poznasz jeżeli zechcesz, o Hero bystrego wejrzenia,
ὀλλύντ' Ἀργείων πουλὺν στρατὸν αἰχμητάων:
Mszczącego Argejskich dzidowców liczne szeregi.
οὐ γὰρ πρὶν πολέμου ἀποπαύσεται ὄβριμος Ἕκτωρ
Me ustanie albowiem od walki Hektor potężny,
πρὶν ὄρθαι παρὰ ναῦφι ποδώκεα Πηλεί̈ωνα,
Zanim się szybkobieżący Pelejon z okrętów nie ruszy,
ἤματι τῷ ὅτ' ἂν οἳ μὲν ἐπὶ πρύμνῃσι μάχωνται
[W onym dniu, kiedy oni przy sterach okrętów się będą.
στείνει ἐν αἰνοτάτῳ περὶ Πατρόκλοιο θανόντος:
W ścisku okropnym potykać, przy Patroklosie poległym].
ὣς γὰρ θέσφατόν ἐστι: σέθεν δ' ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω
Takie już jest przeznaczenie. O ciebie nie troszczę sio wcale
χωομένης, οὐδ' εἴ κε τὰ νείατα πείραθ' ἵκηαι
Że się gniewasz, a nawet chociażbyś do granic ostatnich
γαίης καὶ πόντοιο, ἵν' Ἰάπετός τε Κρόνος τε
Ziemi dotarła i morza, gdzie siedzą, Japetos i Kronos,
ἥμενοι οὔτ' αὐγῇς Ὑπερίονος Ἠελίοιο
Gdzie ich, ani słoneczne promienie Hyperiona,
τέρποντ' οὔτ' ἀνέμοισι, βαθὺς δέ τε Τάρταρος ἀμφίς:
Ani też wiatry ucieszą, wokoło zaś Tartar bezdenny.
οὐδ' ἢν ἔνθ' ἀφίκηαι ἀλωμένη, οὔ σευ ἔγωγε
Niechbyś aż tam się dostała wędrując, i wtedy o twoje
σκυζομένης ἀλέγω, ἐπεὶ οὐ σέο κύντερον ἄλλο.
Dąsy ja nie dbam, albowiem już nie ma zuchwalszej nad ciebie."
ὣς φάτο, τὸν δ' οὔ τι προσέφη λευκώλενος Ἥρη.
Rzekł; nie ozwała się wcale o białych Here ramionach.
ἐν δ' ἔπεσ' Ὠκεανῷ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο
W Okeanie pochodnia świecąca słońca zapadła,
ἕλκον νύκτα μέλαιναν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.
Ciemną noc zaciągając na ziemię pokarmy rodzącą.
Τρωσὶν μέν ῥ' ἀέκουσιν ἔδυ φάος, αὐτὰρ Ἀχαιοῖς
Przeciw Trojan życzeniu zagasło światło; Achajom
ἀσπασίη τρίλλιστος ἐπήλυθε νὺξ ἐρεβεννή.
Trzykroć zaś pożądane zapadły nocne ciemności.
Τρώων αὖτ' ἀγορὴν ποιήσατο φαίδιμος Ἕκτωρ
Trojan atoli naradę prześwietny Hektor zgromadził,
νόσφι νεῶν ἀγαγὼν ποταμῷ ἔπι δινήεντι,
Poprowadziwszy ich zdala od statków nad rzekę bieżącą,
ἐν καθαρῷ ὅθι δὴ νεκύων διεφαίνετο χῶρος.
W miejsce gdzie wolne od trupów się pole ukazywało.
ἐξ ἵππων δ' ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα μῦθον ἄκουον
Z wozów zeszedłszy na ziemię słuchali słowa co mówił
τόν ῥ' Ἕκτωρ ἀγόρευε Διὶ̈ φίλος: ἐν δ' ἄρα χειρὶ
Hektor od boga lubiany, trzymając kopią w ręku,
ἔγχος ἔχ' ἑνδεκάπηχυ: πάροιθε δὲ λάμπετο δουρὸς
Długą na stóp jedenaście; od której proporca świeciło
αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης,
Ostrze spiżowe nakoło obręczą złotą chwycone.
τῷ ὅ γ' ἐρεισάμενος ἔπεα Τρώεσσι μετηύδα:
Na niej tedy oparty, w te słowa do Trojan przemawia:
κέκλυτέ μευ Τρῶες καὶ Δάρδανοι ἠδ' ἐπίκουροι:
"Posłuchajcie Trojanie, Dardany i sojusznicy;
νῦν ἐφάμην νῆάς τ' ὀλέσας καὶ πάντας Ἀχαιοὺς
Teraz myślałem, że statki zniszczywszy i wszystkich Achajów,
ἂψ ἀπονοστήσειν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν:
Będziem się nazad wracali do Ilion wiatrami owianej;
ἀλλὰ πρὶν κνέφας ἦλθε, τὸ νῦν ἐσάωσε μάλιστα
Zmrok nas atoli uprzedził, co głównie zbawiło na teraz
Ἀργείους καὶ νῆας ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης.
Naród Argeiów i statki u brzegu morza głośnego.
ἀλλ' ἤτοι νῦν μὲν πειθώμεθα νυκτὶ μελαίνῃ
Teraz atoli nam trzeba się godzić z nocnemi cieniami,
δόρπά τ' ἐφοπλισόμεσθα: ἀτὰρ καλλίτριχας ἵππους
I przygotować wieczerzę; lecz wy grzywiaste rumaki
λύσαθ' ὑπὲξ ὀχέων, παρὰ δέ σφισι βάλλετ' ἐδωδήν:
Wyprzęgajcie od wozów rzuciwszy im obrok dostatni;
ἐκ πόλιος δ' ἄξεσθε βόας καὶ ἴφια μῆλα
Z miasta należy sprowadzić opasłe bydlęta i woły
καρπαλίμως, οἶνον δὲ μελίφρονα οἰνίζεσθε
Spiesznie, a razem i wina co serce pociesza przynieście,
σῖτόν τ' ἐκ μεγάρων, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγεσθε,
Strawy do tego z domostwa i drzewo na kupę zbierajcie,.
ὥς κεν παννύχιοι μέσφ' ἠοῦς ἠριγενείης
Byśmy przez całą noc, aż nowa zaświta jutrzenka,
καίωμεν πυρὰ πολλά, σέλας δ' εἰς οὐρανὸν ἵκῃ,
Mnogie palili ogniska i łuna do nieba sięgała;
μή πως καὶ διὰ νύκτα κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Żeby czasem śród nocy Achaje bujnokędzierni,
φεύγειν ὁρμήσωνται ἐπ' εὐρέα νῶτα θαλάσσης.
Nie zechcieli uciekać po łonie morza obszernem.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε νεῶν ἐπιβαῖεν ἕκηλοι,
Żeby przynajmniej bez troski na statki nie siedli bezpiecznie;
ἀλλ' ὥς τις τούτων γε βέλος καὶ οἴκοθι πέσσῃ
Niechże dopiero się w domu wyleczy od srogich pocisków
βλήμενος ἢ ἰῷ ἢ ἔγχεϊ ὀξυόεντι
Ugodzony, to strzałą, lub dzidą ostrokończystą,
νηὸς ἐπιθρῴσκων, ἵνα τις στυγέῃσι καὶ ἄλλος
Kiedy się rzucał do łodzi; ażeby się każden Trojanom
Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
Lękał koni poskromcom gotować Aresa łzawego.
κήρυκες δ' ἀνὰ ἄστυ Διὶ̈ φίλοι ἀγγελλόντων
W mieście od bogów lubiani keryxy niechaj ogłoszą,
παῖδας πρωθήβας πολιοκροτάφους τε γέροντας
Żeby się młodzież, i starce o skroni szronem okrytej,
λέξασθαι περὶ ἄστυ θεοδμήτων ἐπὶ πύργων:
Kozłożyli po mieście przy wieżach stawiania boskiego;
θηλύτεραι δὲ γυναῖκες ἐνὶ μεγάροισιν ἑκάστη
Słabsze siłami niewiasty niech każda w swojem domostwie
πῦρ μέγα καιόντων: φυλακὴ δέ τις ἔμπεδος ἔστω
Ognie wielkie założą; i straż bezustanną zachować,
μὴ λόχος εἰσέλθῃσι πόλιν λαῶν ἀπεόντων.
Żeby zasadzką do miasta nie weszli gdy wojska nie będzie.
ὧδ' ἔστω Τρῶες μεγαλήτορες ὡς ἀγορεύω:
Niechaj tak będzie Trojanie szlachetni jako zalecam
μῦθος δ' ὃς μὲν νῦν ὑγιὴς εἰρημένος ἔστω,
[Słowa, które mówiłem za zdrową niech radę obstoją,
τὸν δ' ἠοῦς Τρώεσσι μεθ' ἱπποδάμοις ἀγορεύσω.
Jutro nad ranem do Trojan przemówię koni poskromcow].
ἔλπομαι εὐχόμενος Διί τ' ἄλλοισίν τε θεοῖσιν
Mam zaś niepłonną nadzieję w Diosie i innych niebianach
ἐξελάαν ἐνθένδε κύνας κηρεσσιφορήτους,
Że mi się uda wypędzić tych psów złym losem zesłanych.
οὓς κῆρες φορέουσι μελαινάων ἐπὶ νηῶν.
[Których nam przeznaczenie przyniosło na ciemnych okrętach].
ἀλλ' ἤτοι ἐπὶ νυκτὶ φυλάξομεν ἡμέας αὐτούς,
Miejmy się więc na baczności przez całą noc bez ustanku,
πρῶϊ δ' ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Jutro atoli przed świtem przywdziawszy zbroje na siebie,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
Będziem przy gładkich okrętach pobudzać srogiego Aresa.
εἴσομαι εἴ κέ μ' ὁ Τυδεί̈δης κρατερὸς Διομήδης
Będę ja widział, czy mnię Tydojda odważny Diomed,
πὰρ νηῶν πρὸς τεῖχος ἀπώσεται, ἤ κεν ἐγὼ τὸν
Od okrętów ku murom odeprze, lub czyli ja spiżem
χαλκῷ δῃώσας ἔναρα βροτόεντα φέρωμαι.
Jego zabiję, i krwią zbroczone łupy odniosę.
αὔριον ἣν ἀρετὴν διαείσεται, εἴ κ' ἐμὸν ἔγχος
[Jutro swe męztwo pokaże dokładnie, czy moją też dzidę
μείνῃ ἐπερχόμενον: ἀλλ' ἐν πρώτοισιν ὀί̈ω
Nadstawioną, wytrzyma; lecz sądzę, że między pierwszemi
κείσεται οὐτηθείς, πολέες δ' ἀμφ' αὐτὸν ἑταῖροι
Będzie leżał zabity i liczni przy nim druhowie,
ἠελίου ἀνιόντος ἐς αὔριον: εἰ γὰρ ἐγὼν ὣς
Kiedy nam w dniu jutrzejszym zaświta słonko. Bodajem,
εἴην ἀθάνατος καὶ ἀγήρως ἤματα πάντα,
Tak był nieśmiertelnym i młodym po wszystkie czasy,
τιοίμην δ' ὡς τίετ' Ἀθηναίη καὶ Ἀπόλλων,
Czczony tak samo, jak czczą Apollina lub też Athenę.
ὡς νῦν ἡμέρη ἥδε κακὸν φέρει Ἀργείοισιν.
Jako że dzień obecny Argeiom zagładę przyniesie"].
ὣς Ἕκτωρ ἀγόρευ', ἐπὶ δὲ Τρῶες κελάδησαν.
Tak się Hektor odezwał; krzyknęli na zgodę Trojanie.
οἳ δ' ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ ἱδρώοντας,
Oni konie wyprzęgli z pod jarżma spocone, i potem
δῆσαν δ' ἱμάντεσσι παρ' ἅρμασιν οἷσιν ἕκαστος:
Przywiązują linkami każden do wozu swojego;
ἐκ πόλιος δ' ἄξοντο βόας καὶ ἴφια μῆλα
Z miasta przyprowadzili bydlęta paśne i woły
καρπαλίμως, οἶνον δὲ μελίφρονα οἰνίζοντο,
Spiesznie, a razem i wina co serce pociesza przynieśli.
σῖτόν τ' ἐκ μεγάρων, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγοντο.
Strawy do tego z domostwa i drzewo na kupę zebrali.
κνίσην δ' ἐκ πεδίου ἄνεμοι φέρον οὐρανὸν εἴσω.
[Hekatoniby zupełne dla nieśmiertelnych gotują],
οἳ δὲ μέγα φρονέοντες ἐπὶ πτολέμοιο γεφύρας
Z których woń od równiny do nieba wiatry podnoszą,
εἴατο παννύχιοι, πυρὰ δέ σφισι καίετο πολλά.
[Słodką. Atoli bogowie szczęśliwi takowej przyjmować
ὡς δ' ὅτ' ἐν οὐρανῷ ἄστρα φαεινὴν ἀμφὶ σελήνην
Nie chcą, bo wielce im była Iliona znienawidzona
φαίνετ' ἀριπρεπέα, ὅτε τ' ἔπλετο νήνεμος αἰθήρ:
Jakoż i Priam i naród Priama do kopji dzielnego].
ἔκ τ' ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι
Tamże z otuchą na miejscu dzielącem wojska od siebie,
καὶ νάπαι: οὐρανόθεν δ' ἄρ' ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ,
Całą noc przesiedzieli, przy licznie palących się ogniach.
πάντα δὲ εἴδεται ἄστρα, γέγηθε δέ τε φρένα ποιμήν:
Równie jak wkoło księżyca jasnego gwiazdy na niebie
τόσσα μεσηγὺ νεῶν ἠδὲ Ξάνθοιο ῥοάων
Odznaczające się świecą, gdy cisza powietrze zalega;
Τρώων καιόντων πυρὰ φαίνετο Ἰλιόθι πρό.
[Szczyty i strome wyżyny się wszystkie uwydatniają,
χίλι' ἄρ' ἐν πεδίῳ πυρὰ καίετο, πὰρ δὲ ἑκάστῳ
Oraz doliny, zaś ether niezmierny się w niebie rozchodzi];
εἴατο πεντήκοντα σέλᾳ πυρὸς αἰθομένοιο.
Wszystkie się gwiazdy ukażą, a pasterz w sercu się cieszy;
ἵπποι δὲ κρῖ λευκὸν ἐρεπτόμενοι καὶ ὀλύρας
Tyle w środku pomiędzy łodziami a Xantha nurtami,
ἑσταότες παρ' ὄχεσφιν ἐύ̈θρονον Ἠῶ μίμνον.
Trojan się ogniów paliło, świecących naprzeciw Iliony.
Ognie tysiączne w równinie się palą, a koło każdego
Pięćdziesięciu siedziało przy blasku ognia żywego.
Konie zaś biały jęczmień skubiące spokojnie i szporek
Postawione przy wozach królewny jutrzenki czekały.
ὣς οἱ μὲν Τρῶες φυλακὰς ἔχον: αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Tak Trojanie siedzieli na warcie, atoli Achajów
θεσπεσίη ἔχε φύζα φόβου κρυόεντος ἑταίρη,
Popłoch, boski owładnął przestrachu mroźnego towarzysz;
πένθεϊ δ' ἀτλήτῳ βεβολήατο πάντες ἄριστοι.
Bólem nieznośnym zaś wszyscy najlepsi byli rażeni.
ὡς δ' ἄνεμοι δύο πόντον ὀρίνετον ἰχθυόεντα
Jak dwa wiatry poruszą, rybami morze obfite,
Βορέης καὶ Ζέφυρος, τώ τε Θρῄκηθεν ἄητον
Zefir i ostry Boreasz, od strony Thrakii wiejące,
ἐλθόντ' ἐξαπίνης: ἄμυδις δέ τε κῦμα κελαινὸν
Podnoszące się nagle, a wszędy się ciemne bałwany
κορθύεται, πολλὸν δὲ παρὲξ ἅλα φῦκος ἔχευεν:
Wznoszą do góry, za morze przeliczne trawy rzucając;
ὣς ἐδαί̈ζετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Takoż i serce Achajom boleśnie się w piersi krajało.
Ἀτρεί̈δης δ' ἄχεϊ μεγάλῳ βεβολημένος ἦτορ
Ciężką na sercu boleścią Atreja potomek przybity,
φοίτα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κελεύων
Chodzi keryxom o głosie dźwięcznym rozkazy wydając,
κλήδην εἰς ἀγορὴν κικλήσκειν ἄνδρα ἕκαστον,
Żeby imiennie do rady wołali męża każdego,
μὴ δὲ βοᾶν: αὐτὸς δὲ μετὰ πρώτοισι πονεῖτο.
Byle nie głośno; a sam pomiędzy pierwszemi się krząta.
ἷζον δ' εἰν ἀγορῇ τετιηότες: ἂν δ' Ἀγαμέμνων
Zatem na radę zasiedli zmartwieni; lecz Agamemnon
ἵστατο δάκρυ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος
Stanął zalany łzami, jak źródło o wodzie głębokiej,
ἥ τε κατ' αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ:
Które od góry skalistej wytryska ciemnym strumieniem.
ὣς ὃ βαρὺ στενάχων ἔπε' Ἀργείοισι μετηύδα:
Tak on ciężko wzdychając Argejom rzeknie te słowa:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"Towarzysze kochani Argejów książęta i wodze!
Ζεύς με μέγα Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ
Wielki Zews Kronida, nieszczęsnym związał mnię losem;
σχέτλιος, ὃς τότε μέν μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν
Srogi, co kiedyś napewno zaręczył mnie i zapewnił,
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,
Jako że Ilion warowny zburzywszy do domu powrócę;
νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο, καί με κελεύει
Teraz mi zawód okrutny gotuje i każe bym wracał,
δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι, ἐπεὶ πολὺν ὤλεσα λαόν.
Z hańbą do Argos napowrót, straciwszy tyle narodu.
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι,
[Takoto Zews przemożny podoba sobie uczynić,
ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
Który już tylu miast szczyty do góry nogami przewrócił,
ἠδ' ἔτι καὶ λύσει: τοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ μέγιστον.
Wiele zaś jeszcze poburzy, bo władza u niego najwyższa].
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες:
Teraz co mówię słuchajcie i wszyscy zgódźcie się na to;
φεύγωμεν σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν:
Uciekajmy z okręty do drogiej ziemi ojczystej,
οὐ γὰρ ἔτι Τροίην αἱρήσομεν εὐρυάγυιαν.
Nie zdobędziemy już bowiem Troji szerokoulicznej."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
Tak przemówił; a wszyscy zostali w milczeniu głębokiem.
δὴν δ' ἄνεῳ ἦσαν τετιηότες υἷες Ἀχαιῶν:
Długo bez mowy siedzieli zmartwieni synowie Achajów;
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Późno się wreszcie odezwał Diomed o głosie donośnym:
Ἀτρεί̈δη σοὶ πρῶτα μαχήσομαι ἀφραδέοντι,
"Tobie się najprzód Atrydo nierozważnemu sprzeciwię;
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἀγορῇ: σὺ δὲ μή τι χολωθῇς.
Taki bo zwyczaj o królu, w naradzie; nie gniewaj się o to.
ἀλκὴν μέν μοι πρῶτον ὀνείδισας ἐν Δαναοῖσι
Moją odwagę niedawno zganiłoś wobec Danajów,
φὰς ἔμεν ἀπτόλεμον καὶ ἀνάλκιδα: ταῦτα δὲ πάντα
Twierdząc, że niewojennym i tchórzem jestem; wiadomem
ἴσασ' Ἀργείων ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες.
Wszystko to jest Argejom, tak dobrze młodym jak starym.
σοὶ δὲ διάνδιχα δῶκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω:
Jednem ciebie obdarzył syn Krona niezbadanego;
σκήπτρῳ μέν τοι δῶκε τετιμῆσθαι περὶ πάντων,
Razem ci z berłem nadawszy, byś był nad wszystkich szanowan,
ἀλκὴν δ' οὔ τοι δῶκεν, ὅ τε κράτος ἐστὶ μέγιστον.
Ale odwagi, co jest największą potęgą, ci nie dał.
δαιμόνι' οὕτω που μάλα ἔλπεαι υἷας Ἀχαιῶν
Dziwny! czy sądzisz jakoby do tyla synowie Achajów,
ἀπτολέμους τ' ἔμεναι καὶ ἀνάλκιδας ὡς ἀγορεύεις;
Byli nieskorzy do wojny i tak bezsilni, jak twierdzisz?
εἰ δέ τοι αὐτῷ θυμὸς ἐπέσσυται ὥς τε νέεσθαι
Jeśli atoli nakłania cię serce" ażeby powracać,
ἔρχεο: πάρ τοι ὁδός, νῆες δέ τοι ἄγχι θαλάσσης
Wracaj, otwarta ci droga, i blizko na morzu okręty
ἑστᾶσ', αἵ τοι ἕποντο Μυκήνηθεν μάλα πολλαί.
Stoją, które z Mykeny za tobą liczne przybyły.
ἀλλ' ἄλλοι μενέουσι κάρη κομόωντες Ἀχαιο?
Reszta bujnokędziernych Achajów atoli zostanie,
εἰς ὅ κέ περ Τροίην διαπέρσομεν. εἰ δὲ καὶ αὐτοὶ
Póki nie zniszczym Iliony; jeżeli zaś inni tak samo
φευγόντων σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν:
Będą uciekać z łodziami do drogiej ziemi ojczystej,
νῶϊ δ' ἐγὼ Σθένελός τε μαχησόμεθ' εἰς ὅ κε τέκμωρ
Wtedy Stlienelos i ja będziemy walczyli, aż końca
Ἰλίου εὕρωμεν: σὺν γὰρ θεῷ εἰλήλουθμεν.
Troji się doczekamy, przybywszy za boskim wyrokiem."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπίαχον υἷες Ἀχαιῶν
Rzekł; a synowie Achajscy krzyknęli wszyscy ochoczo,
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
Pochwalając te słowa Diomeda koni poskromcy.
τοῖσι δ' ἀνιστάμενος μετεφώνεεν ἱππότα Νέστωρ:
Między niemi powstawszy się Nestor witeź odzywa:
Τυδεί̈δη περὶ μὲν πολέμῳ ἔνι καρτερός ἐσσι,
"Synu Tydeja nietylko w potyczce jesteś walecznym,
καὶ βουλῇ μετὰ πάντας ὁμήλικας ἔπλευ ἄριστος.
Ale i w radzie pomiędzy rówiennikami najpierwszy;
οὔ τίς τοι τὸν μῦθον ὀνόσσεται ὅσσοι Ἀχαιοί,
Pewno ci żaden twych słów nię zgani z pomiędzy Achajów,
οὐδὲ πάλιν ἐρέει: ἀτὰρ οὐ τέλος ἵκεο μύθων.
Ani się tobie sprzeciwi; lecz mowy niedokończyłeś.
ἦ μὲν καὶ νέος ἐσσί, ἐμὸς δέ κε καὶ πάϊς εἴης
Młodym ci wprawdzie jesteś, i mógłbyś synem być moim
ὁπλότατος γενεῆφιν: ἀτὰρ πεπνυμένα βάζεις
Wiekiem ostatnim, a jednak przemawiasz bardzo rozsądnie
Ἀργείων βασιλῆας, ἐπεὶ κατὰ μοῖραν ἔειπες.
[Wobec książąt Argejskich i wszystko do rzeczy mówiłeś].
ἀλλ' ἄγ' ἐγών, ὃς σεῖο γεραίτερος εὔχομαι εἶναι,
Ja więc któren dojrzalszym od ciebie wiekiem się szczycę,
ἐξείπω καὶ πάντα διίξομαι: οὐδέ κέ τίς μοι
Wszystko wypowiem i przejdę, i pewno nikt mojej mowy
μῦθον ἀτιμήσει', οὐδὲ κρείων Ἀγαμέμνων.
Lekko ważyć nie będzie, chociażby i król Agamemnon.
ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιός ἐστιν ἐκεῖνος
[Niechaj będzie wyzutym z ogniska rodu i prawa
ὃς πολέμου ἔραται ἐπιδημίου ὀκρυόεντος.
Każden co dąży do wojny w narodzie, żałobę niosącej].
ἀλλ' ἤτοι νῦν μὲν πειθώμεθα νυκτὶ μελαίνῃ
Teraz atoli nam ciemnej wypada nocy usłuchać,
δόρπά τ' ἐφοπλισόμεσθα: φυλακτῆρες δὲ ἕκαστοι
Zatem wieczerzę gotujmy; niech wartownicy się każden
λεξάσθων παρὰ τάφρον ὀρυκτὴν τείχεος ἐκτός.
Koło fossy gromadzą na zewnątrz muru wybranej.
κούροισιν μὲν ταῦτ' ἐπιτέλλομαι: αὐτὰρ ἔπειτα
Wszystko to nakazuję młodzianom, atoli następnie
Ἀτρεί̈δη σὺ μὲν ἄρχε: σὺ γὰρ βασιλεύτατός ἐσσι.
Stanij na czele Atrydo, bo z książąt jesteś najpierwszym.
δαίνυ δαῖτα γέρουσιν: ἔοικέ τοι, οὔ τοι ἀεικές.
Starszych ugaszczaj, bo tak ci przystoi, a nie zaś nie godzi.
πλεῖαί τοι οἴνου κλισίαι, τὸν νῆες Ἀχαιῶν
Napełnione masz winem namioty, co łodzie Achajów
ἠμάτιαι Θρῄκηθεν ἐπ' εὐρέα πόντον ἄγουσι:
Codzień od strony Trakii, na morzu przywożą szerokiem;
πᾶσά τοί ἐσθ' ὑποδεξίη, πολέεσσι δ' ἀνάσσεις.
Wszystkich możesz ugościć, bo nad wieloma panujesz.
πολλῶν δ' ἀγρομένων τῷ πείσεαι ὅς κεν ἀρίστην
Kiedy się wielu zgromadzi, usłuchaj tego co lepszą
βουλὴν βουλεύσῃ: μάλα δὲ χρεὼ πάντας Ἀχαιοὺς
Radę doradzi, bo wielce potrzeba wszystkim Achajom
ἐσθλῆς καὶ πυκινῆς, ὅτι δήϊοι ἐγγύθι νηῶν
Rady rozumnej i zacnej, bo wrogi w pobliżu okrętów
καίουσιν πυρὰ πολλά: τίς ἂν τάδε γηθήσειε;
Liczne palą ogniska; czyż można z tego się cieszyć?
νὺξ δ' ἧδ' ἠὲ διαρραίσει στρατὸν ἠὲ σαώσει.
Noc zaś obecna wojska przyprawi o zgubę lub zbawi".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.
Rzekł, wysłuchali go wszyscy uważnie i robią co kazał.
ἐκ δὲ φυλακτῆρες σὺν τεύχεσιν ἐσσεύοντο
Uzbrojeni mężowie na wartę się wybierają,
ἀμφί τε Νεστορίδην Θρασυμήδεα ποιμένα λαῶν,
Z Thrazymedem Nestora synem, pasterzem narodów,
ἠδ' ἀμφ' Ἀσκάλαφον καὶ Ἰάλμενον υἷας Ἄρηος
Koło potomków Aresa, Jalmena i Askalafosa,
ἀμφί τε Μηριόνην Ἀφαρῆά τε Δηί̈πυρόν τε,
Z niemi się wybrał i Merion, Afarej i sławny Dejpyros,
ἠδ' ἀμφὶ Κρείοντος υἱὸν Λυκομήδεα δῖον.
Wreszcie im boski Lykomed Krejonta syn towarzyszył.
ἕπτ' ἔσαν ἡγεμόνες φυλάκων, ἑκατὸν δὲ ἑκάστῳ
Siedmiu na czele warty szło wodzów, a setnia za każdym
κοῦροι ἅμα στεῖχον δολίχ' ἔγχεα χερσὶν ἔχοντες:
Młodych postępowała, z tęgiemi w rękach dzidami.
κὰδ δὲ μέσον τάφρου καὶ τείχεος ἷζον ἰόντες:
W środek pomiędzy fossę i mur zaszedłszy usiedli;
ἔνθα δὲ πῦρ κήαντο, τίθεντο δὲ δόρπα ἕκαστος.
Tam zapalili ogniska i każden wieczerzę gotował.
Ἀτρεί̈δης δὲ γέροντας ἀολλέας ἦγεν Ἀχαιῶν
Starców atoli Atrydes, przedniejszych z Achajów prowadzi
ἐς κλισίην, παρὰ δέ σφι τίθει μενοεικέα δαῖτα.
Do namiotów i ucztę wyborną dla nich zastawia.
οἳ δ' ἐπ' ὀνείαθ' ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
Oni do przygotowanej sięgają rękoma zastawy.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
Wreszcie gdy jadła i picia wszelkiego mieli do syta,
τοῖς ὁ γέρων πάμπρωτος ὑφαίνειν ἤρχετο μῆτιν
Wtedy staruszek najpierwszy swój zamiar objawić poczyna;
Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή:
Nestor, którego się rada i wprzód najlepszą zdawała;
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Zatem odzywa się do nich z życzliwą mową i radą:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Najsławniejszy Atrydo Agamemnonie władyko!
ἐν σοὶ μὲν λήξω, σέο δ' ἄρξομαι, οὕνεκα πολλῶν
Z tobą zakończę i z tobą rozpocznę, z powodu że wielu
λαῶν ἐσσι ἄναξ καί τοι Ζεὺς ἐγγυάλιξε
Królem jesteś narodów, i masz udzielone od Zewsa
σκῆπτρόν τ' ἠδὲ θέμιστας, ἵνά σφισι βουλεύῃσθα.
Berło i sprawiedliwość, ażebyś im przewodniczył.
τώ σε χρὴ περὶ μὲν φάσθαι ἔπος ἠδ' ἐπακοῦσαι,
Głównie do ciebie należy przemawiać, lecz także posłuchać,
κρηῆναι δὲ καὶ ἄλλῳ, ὅτ' ἄν τινα θυμὸς ἀνώγῃ
Oraz innego zamiary wykonać, gdy dusza mu każe
εἰπεῖν εἰς ἀγαθόν: σέο δ' ἕξεται ὅττί κεν ἄρχῃ.
Ku dobremu przemawiać; od ciebie zależy co pocznie.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
Powiem atoli co mnię się wydawać będzie najlepszem.
οὐ γάρ τις νόον ἄλλος ἀμείνονα τοῦδε νοήσει
Nikt albowiem od tej nie wynajdzie lepszej porady,
οἷον ἐγὼ νοέω ἠμὲν πάλαι ἠδ' ἔτι καὶ νῦν
Którą ja przewiduję, tak przedtem jako i teraz.
ἐξ ἔτι τοῦ ὅτε διογενὲς Βρισηί̈δα κούρην
Odkąd ty, od boga zrodzony, Bryzeidę młodą
χωομένου Ἀχιλῆος ἔβης κλισίηθεν ἀπούρας
Achillowi na złość z namiotu jego porwałeś,
οὔ τι καθ' ἡμέτερόν γε νόον: μάλα γάρ τοι ἔγωγε
Przeciw zdaniu naszemu; bo wtedy ja tobie zaprawdę
πόλλ' ἀπεμυθεόμην: σὺ δὲ σῷ μεγαλήτορι θυμῷ
Odradzałem usilnie, lecz ty w umyśle schardziałym,
εἴξας ἄνδρα φέριστον, ὃν ἀθάνατοί περ ἔτισαν,
Męża pierwszego, którego bogowie sami szanują
ἠτίμησας, ἑλὼν γὰρ ἔχεις γέρας: ἀλλ' ἔτι καὶ νῦν
Obraziłeś, i dar zaszczytu porwałeś. Na teraz
φραζώμεσθ' ὥς κέν μιν ἀρεσσάμενοι πεπίθωμεν
Zastanówcie się jakby namową, jogo ugłaskać,
δώροισίν τ' ἀγανοῖσιν ἔπεσσί τε μειλιχίοισι.
Szlachetnemi darami i słowy pełnemi słodyczy."
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Odpowiada mu na to narodów król Agamemnon:
ὦ γέρον οὔ τι ψεῦδος ἐμὰς ἄτας κατέλεξας:
"Starcze nie mylnie zaprawdę zgrzeszenia moje wyliczasz.
ἀασάμην, οὐδ' αὐτὸς ἀναίνομαι. ἀντί νυ πολλῶν
Zawiniłem i sam nie zaprzeczam. Od wielu narodów
λαῶν ἐστὶν ἀνὴρ ὅν τε Ζεὺς κῆρι φιλήσῃ,
Więcej jest wart ten mąż, co go w sercu Zews umiłował,
ὡς νῦν τοῦτον ἔτισε, δάμασσε δὲ λαὸν Ἀχαιῶν.
Któren go tak uszanował i zgnębił naród Achajów.
ἀλλ' ἐπεὶ ἀασάμην φρεσὶ λευγαλέῃσι πιθήσας,
Kiedy atoli zgrzeszyłem nędznego pociągu słuchając,
ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι δόμεναί τ' ἀπερείσι' ἄποινα.
Pragnę to znowu naprawić i zadość uczynić wspaniale.
ὑμῖν δ' ἐν πάντεσσι περικλυτὰ δῶρ' ὀνομήνω
Zatem wobec was wszystkich bogato dary wymienię:
ἕπτ' ἀπύρους τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα,
Siedm trójnogów nowiutkich i dziewięć złota talentów,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δ' ἵππους
Naczyń świecących dwadzieścia, do tego dwanaście rumaków,
πηγοὺς ἀθλοφόρους, οἳ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
Tłustych, wygrywających, co biegiem zebrały nagrody.
οὔ κεν ἀλήϊος εἴη ἀνὴρ ᾧ τόσσα γένοιτο,
Biednym nie będzie ten mąż, któremu to się dostanie,
οὐδέ κεν ἀκτήμων ἐριτίμοιο χρυσοῖο,
Ani mu też nie zabraknie złota wartości wysokiej,
ὅσσά μοι ἠνείκαντο ἀέθλια μώνυχες ἵπποι.
Które w nagrodzie przyniosły o tęgich kopytach rumaki.
δώσω δ' ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
Siedem dołożę i kobiet, wytwornych robót świadomych,
Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλεν αὐτὸς
Z Lesbii, które gdym ongi pokonał Lesbos obszerny,
ἐξελόμην, αἳ κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν.
Uprowadziłem, urodą, niewieści ród cały zwyciężą.
τὰς μέν οἱ δώσω, μετὰ δ' ἔσσεται ἣν τότ' ἀπηύρων
Te mu daruję, a z niemi tamte co kiedyś zabrałem,
κούρη Βρισῆος: ἐπὶ δὲ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι
Młodą Bryzejdę i na to przysięgę składam prawdziwą,
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι,
Żem jej łoża się nigdy nie tykał i z nią się nie łączył,
ἣ θέμις ἀνθρώπων πέλει ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν.
Jako jest zwyczaj u ludzi pomiędzy, niewiastą i mężem.
ταῦτα μὲν αὐτίκα πάντα παρέσσεται: εἰ δέ κεν αὖτε
Wszystko to będzie odrazu gotowe, jeżeli zaś kiedy
ἄστυ μέγα Πριάμοιο θεοὶ δώωσ' ἀλαπάξαι,
Miasto szerokie Priama bogowie dozwolą pokonać,
νῆα ἅλις χρυσοῦ καὶ χαλκοῦ νηησάσθω
Niechaj okręty do syta napełnia złotem i miedzią
εἰσελθών, ὅτε κεν δατεώμεθα ληί̈δ' Ἀχαιοί,
Przy wsiadaniu, zaś kiedy łupami Achaje się dzielić
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐείκοσιν αὐτὸς ἑλέσθω,
Będziem, niechaj wybierze Trojańskich kobiet dwadzieścia,
αἴ κε μετ' Ἀργείην Ἑλένην κάλλισται ἔωσιν.
Najurodziwsze co będą po jednej Helenie Argijskiej.
εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθ' Ἀχαιϊκὸν οὖθαρ ἀρούρης
Gdy zaś, w Argos Achajski, wybraną ziemię powrócim,
γαμβρός κέν μοι ἔοι: τίσω δέ μιν ἶσον Ὀρέστῃ,
Zięciem niechaj mi będzie, na równi go uczczę z Orestem,
ὅς μοι τηλύγετος τρέφεται θαλίῃ ἔνι πολλῇ.
Któren, mój ulubieniec, się w pełnym chowa dostatku.
τρεῖς δέ μοί εἰσι θύγατρες ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ
Córki mi trzy się rodziły w domostwie wybornie stawianem,
Χρυσόθεμις καὶ Λαοδίκη καὶ Ἰφιάνασσα,
Chryzotemis, Ifiana i trzecia Laodycea;
τάων ἥν κ' ἐθέλῃσι φίλην ἀνάεδνον ἀγέσθω
Której pożąda niech bierze za lubą, i wiana nie dając,
πρὸς οἶκον Πηλῆος: ἐγὼ δ' ἐπὶ μείλια δώσω
Niechaj prowadzi do domu Peleja, dołożę dostatków
πολλὰ μάλ', ὅσσ' οὔ πώ τις ἑῇ ἐπέδωκε θυγατρί:
Tyle, jak nigdy jeszcze w wyprawie córce nie dano.
ἑπτὰ δέ οἱ δώσω εὖ ναιόμενα πτολίεθρα
Miast zaludnionych obficie siedmioro na własność mu nadam,
Καρδαμύλην Ἐνόπην τε καὶ Ἱρὴν ποιήεσσαν
Kardamylę, Enopę, jak Irę w pastwiska obfitą,
Φηράς τε ζαθέας ἠδ' Ἄνθειαν βαθύλειμον
Fery co słyną świętością i gęsto zarosłą Antheję,
καλήν τ' Αἴπειαν καὶ Πήδασον ἀμπελόεσσαν.
Pięknie leżącą Ajpeię i sławny z winnic Pedazos.
πᾶσαι δ' ἐγγὺς ἁλός, νέαται Πύλου ἠμαθόεντος:
Wszystkie nad morzem, o miedzę od piaszczystego Pylosu.
ἐν δ' ἄνδρες ναίουσι πολύρρηνες πολυβοῦται,
Tam zamieszkują mężowie bogaci w bydlęta i trzodę,
οἵ κέ ἑ δωτίνῃσι θεὸν ὣς τιμήσουσι
Którzy go pewno darami, zarówno jak boga czcić będą,
καί οἱ ὑπὸ σκήπτρῳ λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας.
Przypadające mu z berła obfite znosząc daniny.
ταῦτά κέ οἱ τελέσαιμι μεταλήξαντι χόλοιο.
"Wszystko dla niego to zrobię, jeżeli gniewu zaniecha.
δμηθήτω: Ἀί̈δης τοι ἀμείλιχος ἠδ' ἀδάμαστος,
Niech się zwycięży (bo tylko Hados przebłagać się nie da;
τοὔνεκα καί τε βροτοῖσι θεῶν ἔχθιστος ἁπάντων:
To też go ludzie ze wszystkich bogów najwięcej nie cierpią);
καί μοι ὑποστήτω ὅσσον βασιλεύτερός εἰμι
Niechże mnię, słucha, o ile w potędze królewskiej góruję,
ἠδ' ὅσσον γενεῇ προγενέστερος εὔχομαι εἶναι.
Oraz o ile dojrzałym się szczycę wiekiem przodować."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Nestor, witeź Gereński, w odpowiedź na to mu rzecze:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Najsławniejszy Atrydo i władco Agamemnonie!
δῶρα μὲν οὐκέτ' ὀνοστὰ διδοῖς Ἀχιλῆϊ ἄνακτι:
Gardzić nie można darami co Achillesowi przeznaczasz;
ἀλλ' ἄγετε κλητοὺς ὀτρύνομεν, οἵ κε τάχιστα
Ale do dzieła; wyszlejmy wybranych mężów by poszli
ἔλθωσ' ἐς κλισίην Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος.
Do namiotów co prędzej Peleusa syna Achilla.
εἰ δ' ἄγε τοὺς ἂν ἐγὼ ἐπιόψομαι οἳ δὲ πιθέσθων.
Zatem ja ich wypatrzę, zaś oni niech będą posłuszni.
Φοῖνιξ μὲν πρώτιστα Διὶ̈ φίλος ἡγησάσθω,
Niechaj Fojnix od bogów lubiany wystąpi na czele,
αὐτὰρ ἔπειτ' Αἴας τε μέγας καὶ δῖος Ὀδυσσεύς:
Wielki Ajas następnie, a wreszcie boski Odyssej;
κηρύκων δ' Ὀδίος τε καὶ Εὐρυβάτης ἅμ' ἑπέσθων.
Z niemi niech idą, z keryxów, Erybat i Odyj stateczny.
φέρτε δὲ χερσὶν ὕδωρ, εὐφημῆσαί τε κέλεσθε,
Ręce wodą pokropcie i ciszę nabożną nakażcie,
ὄφρα Διὶ Κρονίδῃ ἀρησόμεθ', αἴ κ' ἐλεήσῃ.
Żeby Diosa przebłagać, a może będzie mieć litość."
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπεν.
Tak powiedział: a wszystkim się spodobały te słowa.
αὐτίκα κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,
Zaraz im wodę na ręce keryxy obficie nalali;
κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
Młodzież winem kielichy napełnia do brzegu samego,
νώμησαν δ' ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.
I począwszy od prawej kolejno wszystkim rozdają;
αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τ' ἔπιόν θ' ὅσον ἤθελε θυμός,
Pokropiwszy na cześć i wypiwszy co stało ochoty,
ὁρμῶντ' ἐκ κλισίης Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο.
Z Agamemnona Atrydy namiotu się wybierają.
τοῖσι δὲ πόλλ' ἐπέτελλε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ
Mnogie im daje zlecenia, bohater Nestor Gereński,
δενδίλλων ἐς ἕκαστον, Ὀδυσσῆϊ δὲ μάλιστα,
Głową każdemu kiwając, a głównie boskiemu Odyssie,
πειρᾶν ὡς πεπίθοιεν ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα.
By się starali przebłagać nieskazitelnego Pelejdę.
τὼ δὲ βάτην παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
Poszli więc obaj nadbrzegiem szumiących groźnie bałwanów,
πολλὰ μάλ' εὐχομένω γαιηόχῳ ἐννοσιγαίῳ
Ziemiodzierżcy co lądem potrząsa niemało ślubując,
ῥηϊδίως πεπιθεῖν μεγάλας φρένας Αἰακίδαο.
Żeby z łatwością przekonać wyniosłą, myśl Aeakidy.
Μυρμιδόνων δ' ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην,
Oni gdy doszli do łodzi i mirmydońskich namiotów,
τὸν δ' εὗρον φρένα τερπόμενον φόρμιγγι λιγείῃ
Grającego znaleźli ku serca pociechy na lutni,
καλῇ δαιδαλέῃ, ἐπὶ δ' ἀργύρεον ζυγὸν ἦεν,
Pięknej, roboty misternej, koziołek był na niej ze srebra;
τὴν ἄρετ' ἐξ ἐνάρων πόλιν Ἠετίωνος ὀλέσσας:
Z łupów takową był zabrał, gród Ejetiona zburzywszy;
τῇ ὅ γε θυμὸν ἔτερπεν, ἄειδε δ' ἄρα κλέα ἀνδρῶν.
Duszę takową pokrzepiał, o sławie mężów śpiewając.
Πάτροκλος δέ οἱ οἶος ἐναντίος ἧστο σιωπῇ,
Jeden tylko Patroklos w milczeniu siedział naprzeciw,
δέγμενος Αἰακίδην ὁπότε λήξειεν ἀείδων,
Wyczekując gdy śpiewać przestanie wnuk Ajakosa.
τὼ δὲ βάτην προτέρω, ἡγεῖτο δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
Postąpiwszy ku niemu, na czele boski Odyssej,
στὰν δὲ πρόσθ' αὐτοῖο: ταφὼν δ' ἀνόρουσεν Ἀχιλλεὺς
Zatrzymali się przed nim. Zdziwiony powstał Achilles
αὐτῇ σὺν φόρμιγγι λιπὼν ἕδος ἔνθα θάασσεν.
Z lutnią zarazem, i krzesło na którem spoczywał opuścił.
ὣς δ' αὔτως Πάτροκλος, ἐπεὶ ἴδε φῶτας, ἀνέστη.
Również i sam Patroklos ujrzawszy mężów się dźwignął.
τὼ καὶ δεικνύμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Z niemi się tedy witając przemówił szybki Achilles:
χαίρετον: ἦ φίλοι ἄνδρες ἱκάνετον ἦ τι μάλα χρεώ,
"Witam was jako najdroższych mi gości; nieszczęście jest wielkie,
οἵ μοι σκυζομένῳ περ Ἀχαιῶν φίλτατοί ἐστον.
Ale choć zagniewanemu, z Achajów jesteście najmilsi."
ὣς ἄρα φωνήσας προτέρω ἄγε δῖος Ἀχιλλεύς,
Tak powiedziawszy za sobą, prowadził ich boski Achilles,
εἷσεν δ' ἐν κλισμοῖσι τάπησί τε πορφυρέοισιν.
I posadził na krzesłach i purpurowych kobiercach.
αἶψα δὲ Πάτροκλον προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα:
Do Patrokla się zaraz odezwał co siedział w blizkości,
μείζονα δὴ κρητῆρα Μενοιτίου υἱὲ καθίστα,
"Większy nam tutaj krater Menojtia synu zastawiaj,
ζωρότερον δὲ κέραιε, δέπας δ' ἔντυνον ἑκάστῳ:
Wina lepszego namięszaj i kielich przygotuj każdemu.
οἳ γὰρ φίλτατοι ἄνδρες ἐμῷ ὑπέασι μελάθρῳ.
Męże najulubieńsi pod moja strzechę przybyli."
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθ' ἑταίρῳ.
Tak powiedział; Patroklos usłuchał druha miłego.
αὐτὰρ ὅ γε κρεῖον μέγα κάββαλεν ἐν πυρὸς αὐγῇ,
Tenże stolnicę od mięsa do blasku płomienia przysunął,
ἐν δ' ἄρα νῶτον ἔθηκ' ὄϊος καὶ πίονος αἰγός,
Na niej comber barana i kozy pasionej rozłożył,
ἐν δὲ συὸς σιάλοιο ῥάχιν τεθαλυῖαν ἀλοιφῇ.
Również i wieprza paśnego krzyżówkę od sadła kapiącą.
τῷ δ' ἔχεν Αὐτομέδων, τάμνεν δ' ἄρα δῖος Ἀχιλλεύς.
Automedon potrzymał, a krajał boski Achilles.
καὶ τὰ μὲν εὖ μίστυλλε καὶ ἀμφ' ὀβελοῖσιν ἔπειρε,
Mięso rozdzielił starannie i potem osadził na rożnach,
πῦρ δὲ Μενοιτιάδης δαῖεν μέγα ἰσόθεος φώς.
Boski zaś Menojtiades rozniecił ogień potężny.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ πῦρ ἐκάη καὶ φλὸξ ἐμαράνθη,
Potem kiedy się ogień wypalił i zgasło zarzewie,
ἀνθρακιὴν στορέσας ὀβελοὺς ἐφύπερθε τάνυσσε,
Głownie do kupy zebrawszy nad niemi rożna rozciągnął,
πάσσε δ' ἁλὸς θείοιο κρατευτάων ἐπαείρας.
Które oparłszy na widłach, dar boży soli przymięszał.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ὤπτησε καὶ εἰν ἐλεοῖσιν ἔχευε,
Wreszcie gdy mięso upiekł i na stolnicy je złożył,
Πάτροκλος μὲν σῖτον ἑλὼν ἐπένειμε τραπέζῃ
Chleba nabrawszy Patroklos każdemu na stole w koszykach
καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἀτὰρ κρέα νεῖμεν Ἀχιλλεύς.
Pozastawiał ozdobnych, podzielił zaś mięso Achilles.
αὐτὸς δ' ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο
Potem swe miejsce zająwszy naprzeciw boskiego Odyssa,
τοίχου τοῦ ἑτέροιο, θεοῖσι δὲ θῦσαι ἀνώγει
Koło przeciwnej ściany, Patrokla wzywa by bogom
Πάτροκλον ὃν ἑταῖρον: ὃ δ' ἐν πυρὶ βάλλε θυηλάς.
Składał ofiarę, a ten co najpierwsze wrzucił do ognia.
οἳ δ' ἐπ' ὀνείαθ' ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
Oni do strawy gotowo leżącej sięgają rękoma.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
Wreszcie gdy jadła i picia wszelkiego mieli do syta,
νεῦσ' Αἴας Φοίνικι: νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
Ajas Foinixowi dał znak. Zrozumiawszy Odyssej
πλησάμενος δ' οἴνοιο δέπας δείδεκτ' Ἀχιλῆα:
Pełnym wina kielichem wypija w ręce Achilla:
χαῖρ' Ἀχιλεῦ: δαιτὸς μὲν ἐί̈σης οὐκ ἐπιδευεῖς
"Witaj Achillu! Zaprawdę na uczcie nam wspólnej nie zbywa,
ἠμὲν ἐνὶ κλισίῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο
Tak w obozie, w namiotach Agamemnona Atrydy,
ἠδὲ καὶ ἐνθάδε νῦν, πάρα γὰρ μενοεικέα πολλὰ
Jakoż znowu i tutaj; albowiem obfita zastawa
δαίνυσθ': ἀλλ' οὐ δαιτὸς ἐπηράτου ἔργα μέμηλεν,
Stoi przed nami, lecz nam o biesiadę miłą nie chodzi;
ἀλλὰ λίην μέγα πῆμα διοτρεφὲς εἰσορόωντες
Ale, od boga zrodzony, gdy klęskę okrutną widziemy,
δείδιμεν: ἐν δοιῇ δὲ σαωσέμεν ἢ ἀπολέσθαι
Boim się, bo niewiadomo czy wyratujem, lub zginą,
νῆας ἐϋσσέλμους, εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν.
Łodzie wiosłami zdobione, jak ty nie uzbroisz się w męztwo.
ἐγγὺς γὰρ νηῶν καὶ τείχεος αὖλιν ἔθεντο
Blizko ci bowiem okrętów i muru stanęli obozem
Τρῶες ὑπέρθυμοι τηλεκλειτοί τ' ἐπίκουροι
Duszy wyniosłej Trojanie i sojusznicy przesławni,
κηάμενοι πυρὰ πολλὰ κατὰ στρατόν, οὐδ' ἔτι φασὶ
Liczne palący ogniska w szeregach, i mówią, że na tem
σχήσεσθ', ἀλλ' ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
Jeszcze nie staną, lecz aż do ciemnych się rzucą okrętów.
Ζεὺς δέ σφι Κρονίδης ἐνδέξια σήματα φαίνων
Zews Kronida do tego przychylne im znaki objawia,
ἀστράπτει: Ἕκτωρ δὲ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων
Grzmiąc od prawej; a Hektor ze swojej dumny odwagi,
μαίνεται ἐκπάγλως πίσυνος Διί, οὐδέ τι τίει
Diosowi ufając straszliwie się miota i nie dba,
ἀνέρας οὐδὲ θεούς: κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν.
Ani o bogów i ludzi, lecz wściekłość ogarnia go sroga.
ἀρᾶται δὲ τάχιστα φανήμεναι Ἠῶ δῖαν:
Pragnie ażeby co prędzej jutrzenka się boska zjawiła,
στεῦται γὰρ νηῶν ἀποκόψειν ἄκρα κόρυμβα
Grozi albowiem że utnie wysokie dzióby okrętów,
αὐτάς τ' ἐμπρήσειν μαλεροῦ πυρός, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
One zaś w ogniu niszczącym popali, atoli Achajów
δῃώσειν παρὰ τῇσιν ὀρινομένους ὑπὸ καπνοῦ.
Koło okrętów pokona, przed dymem uciekających.
ταῦτ' αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα, μή οἱ ἀπειλὰς
Tego się wielce obawiam w mej duszy, ażeby mu groźby
ἐκτελέσωσι θεοί, ἡμῖν δὲ δὴ αἴσιμον εἴη
Nie wykonali bogowie, a nam przeznaczonem nie było
φθίσθαι ἐνὶ Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος ἱπποβότοιο.
Zginąć w Troji, z daleka od koniorodnego Argosu.
ἀλλ' ἄνα εἰ μέμονάς γε καὶ ὀψέ περ υἷας Ἀχαιῶν
Zatem jeżeli masz wolę, to późno choć synów Achajskich
τειρομένους ἐρύεσθαι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ.
Marnie ginących wyratuj od natarczywości Trojańskiej.
αὐτῷ τοι μετόπισθ' ἄχος ἔσσεται, οὐδέ τι μῆχος
Żal by ci później samemu pozostał, bo nie ma już środka
ῥεχθέντος κακοῦ ἔστ' ἄκος εὑρεῖν: ἀλλὰ πολὺ πρὶν
Kiedy się stało nieszczęście wynaleźć lekarstwo; i owszem
φράζευ ὅπως Δαναοῖσιν ἀλεξήσεις κακὸν ἦμαρ.
Staraj się żebyś Danajom odwrócił grożący dzień zguby.
ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε πατὴρ ἐπετέλλετο Πηλεὺς
Drogi mój, wszakże ci tak twój ojciec Pelej zalecił
ἤματι τῷ ὅτε σ' ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε:
W onym dniu kiedy z Fthyi do Agamnona cię wysłał:
τέκνον ἐμὸν κάρτος μὲν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
Niechaj ci dziecko kochane odwagi Athene i Here
δώσουσ' αἴ κ' ἐθέλωσι, σὺ δὲ μεγαλήτορα θυμὸν
Wedle swej woli użyczą, lecz ty umysłu wyniosłość
ἴσχειν ἐν στήθεσσι: φιλοφροσύνη γὰρ ἀμείνων:
Naucz się w sercu powściągać, bo dobroduszność jest lepszą;
ληγέμεναι δ' ἔριδος κακομηχάνου, ὄφρά σε μᾶλλον
Zwady co myśli złośliwe poddaje unikaj, ażeby
τίωσ' Ἀργείων ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες.
Czcili cię więcej Argeje zarówno starzy jak młodzi!"
ὣς ἐπέτελλ' ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι: ἀλλ' ἔτι καὶ νῦν
Stary cię tak napominał, nie baczysz; atoli choć teraz
παύε', ἔα δὲ χόλον θυμαλγέα: σοὶ δ' Ἀγαμέμνων
Przestań i gniewu srogiego zaniechaj; Atryda zaś tobie
ἄξια δῶρα δίδωσι μεταλήξαντι χόλοιο.
Dary wspaniałe położy, jeżeli gniew twój porzucisz.
εἰ δὲ σὺ μέν μευ ἄκουσον, ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω
Jeśli mnię tedy zechcesz usłuchać to ja ci wyliczę,
ὅσσά τοι ἐν κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῶρ' Ἀγαμέμνων:
Jakie ci dary w namiocie obiecał król Agamemnon;
ἕπτ' ἀπύρους τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα,
Siedm trójnogów nowiutkich i dziesięć złota talentów,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δ' ἵππους
Naczyń świecących dwadzieścia, do tego dwanaście rumaków,
πηγοὺς ἀθλοφόρους, οἳ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
Tłustych, wygrywających, co biegiem zabrały nagrody.
οὔ κεν ἀλήϊος εἴη ἀνὴρ ᾧ τόσσα γένοιτο
Biednym nie będzie ten mąż, któremu to się dostanie,
οὐδέ κεν ἀκτήμων ἐριτίμοιο χρυσοῖο,
Ani mu też nie zabraknie złota wartości wysokiej,
ὅσσ' Ἀγαμέμνονος ἵπποι ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.
Które Atrydzie przyniosły w nagrodach rumaki bieżące.
δώσει δ' ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
Odda ci siedem niewiast, wytwornych robót świadomych,
Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλες αὐτὸς
Z Lesbii, które gdy ongi zdobyłeś Lesbos bogaty,
ἐξέλεθ', αἳ τότε κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν.
Sobie zatrzymał, urodą niewieści ród przewyższały.
τὰς μέν τοι δώσει, μετὰ δ' ἔσσεται ἣν τότ' ἀπηύρα
Wszystkie ci zwraca, w ich rzędzie i tamte co wtedy ją porwał,
κούρη Βρισῆος: ἐπὶ δὲ μέγαν ὅρκον ὀμεῖται
Młodą Bryzejdę, i na to przysięgę składa prawdziwą,
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι
Że jej łoża się nigdy nie tykał i z nią się nie łączył,
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤτ' ἀνδρῶν ἤτε γυναικῶν.
Jako jest zwyczaj u ludzi pomiędzy niewiastą i mężem.
ταῦτα μὲν αὐτίκα πάντα παρέσσεται: εἰ δέ κεν αὖτε
Wszystko to będzie odrazu gotowe, jeżeli zaś kiedy,
ἄστυ μέγα Πριάμοιο θεοὶ δώωσ' ἀλαπάξαι,
Miasto wspaniałe Priama bogowie dozwolą pokonać,
νῆα ἅλις χρυσοῦ καὶ χαλκοῦ νηήσασθαι
Statek natenczas do syta napełniaj złotem i miedzią
εἰσελθών, ὅτε κεν δατεώμεθα ληί̈δ' Ἀχαιοί,
Przy wsiadaniu, zaś kiedy Achaje łupami się dzielić
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐείκοσιν αὐτὸς ἑλέσθαι,
Będziem, wtedy wybieraj Trojańskich kobiet dwadzieścia,
αἵ κε μετ' Ἀργείην Ἑλένην κάλλισται ἔωσιν.
Najurodziwszych co będą po jednej Helenie Argejskiej.
εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθ' Ἀχαιϊκὸν οὖθαρ ἀρούρης
Kiedy zaś w ziemię wybraną Argosu powrócim Achajów,
γαμβρός κέν οἱ ἔοις: τίσει δέ σε ἶσον Ὀρέστῃ,
Żebyś jego był zięciem, na równi cię uczci z Orestem,
ὅς οἱ τηλύγετος τρέφεται θαλίῃ ἔνι πολλῇ.
Któren mu najulubieńszy i w wielkim się chowa dostatku.
τρεῖς δέ οἵ εἰσι θύγατρες ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ
Córki mu trzy się rodziły w domostwie wybornie stawianem
Χρυσόθεμις καὶ Λαοδίκη καὶ Ἰφιάνασσα,
Chryzothemis, Laodyka i trzecia Iflanassa;
τάων ἥν κ' ἐθέλῃσθα φίλην ἀνάεδνον ἄγεσθαι
Którą z nich zechcesz zabieraj; za lubą, i wiana nie dając,
πρὸς οἶκον Πηλῆος: ὃ δ' αὖτ' ἐπὶ μείλια δώσει
Możesz do domu Peleja sprowadzić, dołoży dostatków
πολλὰ μάλ', ὅσσ' οὔ πώ τις ἑῇ ἐπέδωκε θυγατρί:
Tyle, jak nigdy jeszcze wyprawą córce nie dano.
ἑπτὰ δέ τοι δώσει εὖ ναιόμενα πτολίεθρα
Miast zaludnionych obficie siedmioro ci nada na własność,
Καρδαμύλην Ἐνόπην τε καὶ Ἱρὴν ποιήεσσαν
Kardamylę, Enope, jak Irę w pastwiska obfitą,
Φηράς τε ζαθέας ἠδ' Ἄνθειαν βαθύλειμον
Fery co słyną świętością i gęsto zarosła Antheję,
καλήν τ' Αἴπειαν καὶ Πήδασον ἀμπελόεσσαν.
Pięknie leżącą Ajpeję i sławny z winnic Pedazos,
πᾶσαι δ' ἐγγὺς ἁλός, νέαται Πύλου ἠμαθόεντος:
Wszystkie nad morzem, o miedzę od piasczystego Pylosu.
ἐν δ' ἄνδρες ναίουσι πολύρρηνες πολυβοῦται,
Tam zamieszkują mężowie bogaci w bydlęta i trzodę,
οἵ κέ σε δωτίνῃσι θεὸν ὣς τιμήσουσι
Którzy cię pewno darami zarówno jak boga czcić będą,
καί τοι ὑπὸ σκήπτρῳ λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας.
Przypadające ci z berła obfite znosząc daniny.
ταῦτά κέ τοι τελέσειε μεταλήξαντι χόλοιο.
Wszystko dla ciebie to zrobi, jeżeli sierdzenia zaniechasz,
εἰ δέ τοι Ἀτρεί̈δης μὲν ἀπήχθετο κηρόθι μᾶλλον
Jeśli zaś w sercu Atrydes, zupełnie ci jest nienawistnym,
αὐτὸς καὶ τοῦ δῶρα, σὺ δ' ἄλλους περ Παναχαιοὺς
Również on sam, jak i dary, to przecież nad resztą Achajów
τειρομένους ἐλέαιρε κατὰ στρατόν, οἵ σε θεὸν ὣς
Zlituj się, marnie ginących wśród wojny, zaś oni jak boga
τίσουσ': ἦ γάρ κέ σφι μάλα μέγα κῦδος ἄροιο:
Będą cię czcić, bo dla nich szlachetną chwalę pożyszczesz.
νῦν γάρ χ' Ἕκτορ' ἕλοις, ἐπεὶ ἂν μάλα τοι σχεδὸν ἔλθοι
Nawet Hektora byś teraz pokonał, co pewno do ciebie
λύσσαν ἔχων ὀλοήν, ἐπεὶ οὔ τινά φησιν ὁμοῖον
Zbliży się, w zgubnym zapale, bo mówi że nie ma równego
οἷ ἔμεναι Δαναῶν οὓς ἐνθάδε νῆες ἔνεικαν.
Jemu. z pomiędzy Danajów ile ich łodzie przywiozły. "
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź najszybszy biegiem Achilles:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
"Z boga zrodzony Laertiadesio przebiegły Odyssie !
χρὴ μὲν δὴ τὸν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποειπεῖν,
Twego żądania ci muszę odmówić zupełnie otwarcie,
ᾗ περ δὴ φρονέω τε καὶ ὡς τετελεσμένον ἔσται,
Jako ja w sercu poczuwam i jak z pewnością się stanie;
ὡς μή μοι τρύζητε παρήμενοι ἄλλοθεν ἄλλος.
Byście to jeden, to drugi mi nie dokuczali skargami.
ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀί̈δαο πύλῃσιν
Równie ja bowiem onego nie cierpię, jak bramy Hadesa,
ὅς χ' ἕτερον μὲν κεύθῃ ἐνὶ φρεσίν, ἄλλο δὲ εἴπῃ.
Któren w sercu inaczej ukrywa, a mówi inaczej.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα:
Ale ja tobie powiadam, co mnie się wydaje najlepszem.
οὔτ' ἔμεγ' Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα πεισέμεν οἴω
Ani mnie Agamemnon Atreja potomek nie skłoni,
οὔτ' ἄλλους Δαναούς, ἐπεὶ οὐκ ἄρα τις χάρις ἦεν
Ani kto inny z Danajów, bo danku się nie ma żadnego,
μάρνασθαι δηί̈οισιν ἐπ' ἀνδράσι νωλεμὲς αἰεί.
Za walczenie z mężami wrogiemi bez przerwy i folgi.
ἴση μοῖρα μένοντι καὶ εἰ μάλα τις πολεμίζοι:
Równy ma los nieczynny, jak ten co walczy gorąco,
ἐν δὲ ἰῇ τιμῇ ἠμὲν κακὸς ἠδὲ καὶ ἐσθλός:
I tak samo szacują, czy tchórza, czy męża dzielnego;
κάτθαν' ὁμῶς ὅ τ' ἀεργὸς ἀνὴρ ὅ τε πολλὰ ἐοργώς.
[Umrze tak samo nieczynny i mąż co wiele dokonał].
οὐδέ τί μοι περίκειται, ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ
Na co mi zresztą się przyda, gdy w duszy przeniósłem cierpienia,
αἰεὶ ἐμὴν ψυχὴν παραβαλλόμενος πολεμίζειν.
Wciąż moje życie narażać i ustawicznie być w boju.
ὡς δ' ὄρνις ἀπτῆσι νεοσσοῖσι προφέρῃσι
Jak pisklętom bez skrzydeł podaje ptak pożywienie,
μάστακ' ἐπεί κε λάβῃσι, κακῶς δ' ἄρα οἱ πέλει αὐτῇ,
Które dopiero co złapał, choć jemu samemu brakuje;
ὣς καὶ ἐγὼ πολλὰς μὲν ἀύ̈πνους νύκτας ἴαυον,
Również i ja przeleżałem tak wiele nocy bezsennych,
ἤματα δ' αἱματόεντα διέπρησσον πολεμίζων
Oraz i krwawą dobę niejedną w boju przebyłem,
ἀνδράσι μαρνάμενος ὀάρων ἕνεκα σφετεράων.
Z waszych małżonek powodu z wrogami się potykając.
δώδεκα δὴ σὺν νηυσὶ πόλεις ἀλάπαξ' ἀνθρώπων,
Miast zaludnionych dwanaście z okręty mojemi zdobyłem,
πεζὸς δ' ἕνδεκά φημι κατὰ Τροίην ἐρίβωλον:
Pieszo zaś jedenaście po żyznej krainie Trojańskiej;
τάων ἐκ πασέων κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
Z wszystkich ja wtedy bogate i mnogie skarby zabrałem,
ἐξελόμην, καὶ πάντα φέρων Ἀγαμέμνονι δόσκον
Potem Agamemnonowi Atrydzie takowe oddałem
Ἀτρεί̈δῃ: ὃ δ' ὄπισθε μένων παρὰ νηυσὶ θοῇσι
Wszystkie, lecz on pozostając w tyle na szybkich okrętach
δεξάμενος διὰ παῦρα δασάσκετο, πολλὰ δ' ἔχεσκεν.
Odebrawszy, cokolwiek rozdzielił, a wiele zatrzymał.
ἄλλα δ' ἀριστήεσσι δίδου γέρα καὶ βασιλεῦσι:
Dary jednakże zaszczytu książętom i mężnym darował;
τοῖσι μὲν ἔμπεδα κεῖται, ἐμεῦ δ' ἀπὸ μούνου Ἀχαιῶν
Onym się więc pozostały, zaś mnie jednemu z Achajów
εἵλετ', ἔχει δ' ἄλοχον θυμαρέα: τῇ παριαύων
Zabrał, i lubą, bogdankę zatrzymał; przy niej spoczywając
τερπέσθω. τί δὲ δεῖ πολεμιζέμεναι Τρώεσσιν
Niech się ucieszy; lecz na cóż się zdało Argejom z Trojany
Ἀργείους; τί δὲ λαὸν ἀνήγαγεν ἐνθάδ' ἀγείρας
Walczyć? i na cóż narodu zebrawszy tyle sprowadził
Ἀτρεί̈δης; ἦ οὐχ Ἑλένης ἕνεκ' ἠϋκόμοιο;
Tutaj Atrydes? czyż nie dla pięknowłosej Heleny?
ἦ μοῦνοι φιλέουσ' ἀλόχους μερόπων ἀνθρώπων
340 Czyż to z ludzi mówiących kochają swoje małżonki
Ἀτρεί̈δαι; ἐπεὶ ὅς τις ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ ἐχέφρων
Jedni Atrydzi? toć każden mąż zacny i dobrze myślący,
τὴν αὐτοῦ φιλέει καὶ κήδεται, ὡς καὶ ἐγὼ τὴν
Swoją miłuje i ma ją na pieczy, tak samo jak oną
ἐκ θυμοῦ φίλεον δουρικτητήν περ ἐοῦσαν.
Miłowałem serdecznie, choć pozyskałem ją bronią.
νῦν δ' ἐπεὶ ἐκ χειρῶν γέρας εἵλετο καί μ' ἀπάτησε
Teraz wyrwawszy mi z rąk mój udział i mnie oszukawszy,
μή μευ πειράτω εὖ εἰδότος: οὐδέ με πείσει.
Niechże mnie doświadczonego nie kusi; z pewnością nie skłoni.
ἀλλ' Ὀδυσεῦ σὺν σοί τε καὶ ἄλλοισιν βασιλεῦσι
Z tobą natomiast Odyssie i z książętami innemi,
φραζέσθω νήεσσιν ἀλεξέμεναι δήϊον πῦρ.
Niechaj się stara od łodzi odwrócić ogień palący.
ἦ μὲν δὴ μάλα πολλὰ πονήσατο νόσφιν ἐμεῖο,
Wszakże już bardzo wiele dokazał bez mojej pomocy,
καὶ δὴ τεῖχος ἔδειμε, καὶ ἤλασε τάφρον ἐπ' αὐτῷ
I warownią wystawił i mur naokoło pociągnął,
εὐρεῖαν μεγάλην, ἐν δὲ σκόλοπας κατέπηξεν:
Wielki i bardzo szeroki i ostrokołami opatrzył;
ἀλλ' οὐδ' ὧς δύναται σθένος Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Ale i tak nie potrafi potęgę Hektora mordercy
ἴσχειν: ὄφρα δ' ἐγὼ μετ' Ἀχαιοῖσιν πολέμιζον
Wstrzymać. Tak długo, jak ja się biłem w szeregach Achajów,
οὐκ ἐθέλεσκε μάχην ἀπὸ τείχεος ὀρνύμεν Ἕκτωρ,
Nigdy się Hektor nie ważył za murom walki poczynać,
ἀλλ' ὅσον ἐς Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκανεν:
Ale się tylko do Skajskiej bramy i buku przybliżył;
ἔνθά ποτ' οἶον ἔμιμνε, μόγις δέ μευ ἔκφυγεν ὁρμήν.
Tamże się ze mną, próbował, i ledwo uniknął mej siły.
νῦν δ' ἐπεὶ οὐκ ἐθέλω πολεμιζέμεν Ἕκτορι δίῳ
Teraz atoli gdy nie chcę potykać się z boskim Hektorem,
αὔριον ἱρὰ Διὶ ῥέξας καὶ πᾶσι θεοῖσι
Jutro dla wszystkich bogów i Zewsa ofiary sprawiwszy,
νηήσας εὖ νῆας, ἐπὴν ἅλα δὲ προερύσσω,
Kiedy zładuję okręty i w morze takowe zaciągnę,
ὄψεαι, αἴ κ' ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ,
Będziesz widział, jeżeli zechcesz i to cię obchodzi,
ἦρι μάλ' Ἑλλήσποντον ἐπ' ἰχθυόεντα πλεούσας
Wypływające raniutko w Hellespont rybami obfity
νῆας ἐμάς, ἐν δ' ἄνδρας ἐρεσσέμεναι μεμαῶτας:
Moje okręty, a w nich wiosłującą dzielnie załogę.
εἰ δέ κεν εὐπλοίην δώῃ κλυτὸς ἐννοσίγαιος
Jeśli pomyślną żeglugę użyczy lądem trzęsący,
ἤματί κε τριτάτῳ Φθίην ἐρίβωλον ἱκοίμην.
Wtedy na trzeci dzień do Fthyi żyznej dobiję.
ἔστι δέ μοι μάλα πολλά, τὰ κάλλιπον ἐνθάδε ἔρρων:
Mam podostatkiem majątku com tutaj przybywszy zostawił,
ἄλλον δ' ἐνθένδε χρυσὸν καὶ χαλκὸν ἐρυθρὸν
Inny zaś w złocie i miedzi czerwonej ztąd wyprowadzę,
ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον
Oraz i piękne kobiety i stali szarawej niemało,
ἄξομαι, ἅσσ' ἔλαχόν γε: γέρας δέ μοι, ὅς περ ἔδωκεν,
Które losami zyskałem; lecz dar co sam mi był wręczył,
αὖτις ἐφυβρίζων ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων
Nazad odebrał zuchwale, potężny król Agamemnon,
Ἀτρεί̈δης: τῷ πάντ' ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω
Syn Atreja (donieście mu wszystko jak tutaj polecam,
ἀμφαδόν, ὄφρα καὶ ἄλλοι ἐπισκύζωνται Ἀχαιοὶ
Głośno ażeby i inni się tem obruszyli Achaje,
εἴ τινά που Δαναῶν ἔτι ἔλπεται ἐξαπατήσειν
Jeśli którego z Danajów się kiedyś omamić spodziewa,
αἰὲν ἀναιδείην ἐπιειμένος: οὐδ' ἂν ἔμοιγε
Zawsze podłością się rządząc); atoli nie zdoła co do mnie,
τετλαίη κύνεός περ ἐὼν εἰς ὦπα ἰδέσθαι:
Chociaż mą duszę sobaczą, otwarcie w oczy mi spojrzyć;
οὐδέ τί οἱ βουλὰς συμφράσσομαι, οὐδὲ μὲν ἔργον:
W jego zaś radzie udziału nie pragnę, odmawiani i w czynie;
ἐκ γὰρ δή μ' ἀπάτησε καὶ ἤλιτεν: οὐδ' ἂν ἔτ' αὖτις
Zwodził mnie bowiem i ciężko co do mnie zawinił. Już więcej
ἐξαπάφοιτ' ἐπέεσσιν: ἅλις δέ οἱ: ἀλλὰ ἕκηλος
Nie oszuka innię słowy; dość na tem. Niechże spokojnie
ἐρρέτω: ἐκ γάρ εὑ φρένας εἵλετο μητίετα Ζεύς.
Idzie do zguby, bo zmysły mu Zews rządzący odebrał.
ἐχθρὰ δέ μοι τοῦ δῶρα, τίω δέ μιν ἐν καρὸς αἴσῃ.
Wstrętne mi są jego dary i wcale ja nie dbam o niego.
οὐδ' εἴ μοι δεκάκις τε καὶ εἰκοσάκις τόσα δοίη
Choćby mi dziesięć, a nawet dwadzieścia razy dał tyle,
ὅσσά τέ οἱ νῦν ἔστι, καὶ εἴ ποθεν ἄλλα γένοιτο,
Ile nateraz posiada, i później jeszcze nabędzie,
οὐδ' ὅσ' ἐς Ὀρχομενὸν ποτινίσεται, οὐδ' ὅσα Θήβας
Nawet i to co posiada Orchomen i Theby egipskie,
Αἰγυπτίας, ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται,
Gdzie po domach największe bogactwa znajdzie leżące,
αἵ θ' ἑκατόμπυλοί εἰσι, διηκόσιοι δ' ἀν' ἑκάστας
Grdzie sto bram się otwiera, a z każdej potrafi dwadzieścia
ἀνέρες ἐξοιχνεῦσι σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν:
Mężów odrazu wyruszyć na koniach i z całym taborem;
οὐδ' εἴ μοι τόσα δοίη ὅσα ψάμαθός τε κόνις τε,
Żeby mi nawet dał tyle, co piasku na brzegu i prochu;
οὐδέ κεν ὧς ἔτι θυμὸν ἐμὸν πείσει' Ἀγαμέμνων
Nawet i tem Agamemnon zamysłu mego nie wzruszy,
πρίν γ' ἀπὸ πᾶσαν ἐμοὶ δόμεναι θυμαλγέα λώβην.
Zanim odpłaci zupełnie obelgę co duszę zakrwawią.
κούρην δ' οὐ γαμέω Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο,
Agamemnona Atrydy zaś córki poślubić nie pragnę;
οὐδ' εἰ χρυσείῃ Ἀφροδίτῃ κάλλος ἐρίζοι,
Nawet chociażby urodą Kiprydę złotą zwalczyła,
ἔργα δ' Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ἰσοφαρίζοι:
W dziełach zaś modrookiej Athenie dorównywała.
οὐδέ μιν ὧς γαμέω: ὃ δ' Ἀχαιῶν ἄλλον ἑλέσθω,
Ani jej tak nie zaślubię; niech inny ją pojmie z Achajów,
ὅς τις οἷ τ' ἐπέοικε καὶ ὃς βασιλεύτερός ἐστιν.
Któren mu będzie stosownym, i większym odemnie książęciem.
ἢν γὰρ δή με σαῶσι θεοὶ καὶ οἴκαδ' ἵκωμαι,
Jeśli mnie bowiem wybawią bogowie i wrócę do domu,
Πηλεύς θήν μοι ἔπειτα γυναῖκά γε μάσσεται αὐτός.
Wtedy Pelej z pewnością mi sam niewiastę zaślubi.
πολλαὶ Ἀχαιί̈δες εἰσὶν ἀν' Ἑλλάδα τε Φθίην τε
Mnogie są przecież Achajki w Helladzie, tak samo we Fthyi,
κοῦραι ἀριστήων, οἵ τε πτολίεθρα ῥύονται,
Córki wysokich panów, rządzących licznemi grodami;
τάων ἥν κ' ἐθέλωμι φίλην ποιήσομ' ἄκοιτιν.
Którą z nich zechcę, za drogą poślubić mogę małżonkę.
ἔνθα δέ μοι μάλα πολλὸν ἐπέσσυτο θυμὸς ἀγήνωρ
Wtedy, o wieleż to razy ma dusza męzka tęskniła,
γήμαντα μνηστὴν ἄλοχον ἐϊκυῖαν ἄκοιτιν
Żebym pojąwszy małżonkę za, towarzyszkę dobraną,
κτήμασι τέρπεσθαι τὰ γέρων ἐκτήσατο Πηλεύς:
Bogactwami się cieszył, co stary Pelej nazbierał.
οὐ γὰρ ἐμοὶ ψυχῆς ἀντάξιον οὐδ' ὅσα φασὶν
Ale to dla mnie żywota niewarte, chociażby to wszystko,
Ἴλιον ἐκτῆσθαι εὖ ναιόμενον πτολίεθρον
Ile jak mówią się w mieście ozdobnem Ilionie mieściło,
τὸ πρὶν ἐπ' εἰρήνης, πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,
Dawniej za czasów pokoju, nim przyszli synowie Achajów;
οὐδ' ὅσα λάϊνος οὐδὸς ἀφήτορος ἐντὸς ἐέργει
Nawet i tyle co próg łucznika zawiera kamienny,
Φοίβου Ἀπόλλωνος Πυθοῖ ἔνι πετρηέσσῃ.
Foiba Apollina skarbów, w skalistej Pythu dolinie.
ληϊστοὶ μὲν γάρ τε βόες καὶ ἴφια μῆλα,
Można ci bowiem zabierać i woły i paśne bydlęta,
κτητοὶ δὲ τρίποδές τε καὶ ἵππων ξανθὰ κάρηνα,
Łupem pozyskać trójnogi i płowogrzywiaste rumaki,
ἀνδρὸς δὲ ψυχὴ πάλιν ἐλθεῖν οὔτε λεϊστὴ
Życie atoli człowieka zaborem napowrót nie wróci,
οὔθ' ἑλετή, ἐπεὶ ἄρ κεν ἀμείψεται ἕρκος ὀδόντων.
Ani też łupem, jak tylko uciecze przez zębów zaporę.
μήτηρ γάρ τέ μέ φησι θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα
Matka mi bowiem Thetyda o srebrnych nóżkach mówiła,
διχθαδίας κῆρας φερέμεν θανάτοιο τέλος δέ.
Że dwojaką, mnie Kiery do śmierci drogą, poniosą.
εἰ μέν κ' αὖθι μένων Τρώων πόλιν ἀμφιμάχωμαι,
Jeśli tutaj zostawszy oblegać będę Ilionę,
ὤλετο μέν μοι νόστος, ἀτὰρ κλέος ἄφθιτον ἔσται:
Wtedy przepadme mój powrót, lecz sława mi wieczna zostanie;
εἰ δέ κεν οἴκαδ' ἵκωμι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
Jeśli zaś wrócę do domu i drogiej ziemi ojczystej,
ὤλετό μοι κλέος ἐσθλόν, ἐπὶ δηρὸν δέ μοι αἰὼν
Wtedy mi sławajprzepadnie, lecz długim bieg mego życia
ἔσσεται, οὐδέ κέ μ' ὦκα τέλος θανάτοιο κιχείη.
Będzie i nie tak prędko granicę śmierci przestąpię.
καὶ δ' ἂν τοῖς ἄλλοισιν ἐγὼ παραμυθησαίμην
Miałbym ochotę i reszcie tę samą radę udzielić,
οἴκαδ' ἀποπλείειν, ἐπεὶ οὐκέτι δήετε τέκμωρ
Żeby do domu wracali, bo zguby się nie doczekacie
Ἰλίου αἰπεινῆς: μάλα γάρ ἑθεν εὐρύοπα Ζεὺς
Iliony wysokiej, bo Zews daleko widzący
χεῖρα ἑὴν ὑπερέσχε, τεθαρσήκασι δὲ λαοί.
Dłońmi ją swemi ochrania, zaś wojska nabrały odwagi.
ἀλλ' ὑμεῖς μὲν ἰόντες ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν
Teraz atoli wróciwszy, książętom Achajów odnieście
ἀγγελίην ἀπόφασθε: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γερόντων:
One poselstwo, (bo taki jest urząd zaszczytny starszyzny);
ὄφρ' ἄλλην φράζωνται ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ἀμείνω,
Żeby w rozumie innego, lepszego sposobu szukali,
ἥ κέ σφιν νῆάς τε σαῷ καὶ λαὸν Ἀχαιῶν
Któryby zdołał okręty wybawić, i naród Achajski
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇς, ἐπεὶ οὔ σφισιν ἥδέ γ' ἑτοίμη
Koło obszernych okrętów, bo taki nie będzie stosownym,
ἣν νῦν ἐφράσσαντο ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος:
Któren obecnie obrali, jak długo trwam w moim gniewie.
Φοῖνιξ δ' αὖθι παρ' ἄμμι μένων κατακοιμηθήτω,
Foinix tutaj niech z nami zostając użyje spoczynku,
ὄφρά μοι ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδ' ἕπηται
Żeby w okrętach do drogiej ojczyzny ze mną powrócił
αὔριον ἢν ἐθέλῃσιν: ἀνάγκῃ δ' οὔ τί μιν ἄξω.
Jutro, jeżeli tak zechce; przymusem go nie uprowadzę".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głębokiem zostali
μῦθον ἀγασσάμενοι: μάλα γὰρ κρατερῶς ἀπέειπεν:
Dziwiąc się jego wyrazom, bo dziwnie potężnie przemawiał.
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε γέρων ἱππηλάτα Φοῖνιξ
Późno dopiero się stary odezwał Foinix wojownik
δάκρυ' ἀναπρήσας: περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν:
Łzy wylewając gorące, bo bał się o łodzie Achajskie.
εἰ μὲν δὴ νόστόν γε μετὰ φρεσὶ φαίδιμ' Ἀχιλλεῦ
"Jeśli Achillu prześwietny w umyśle powrót na prawdę,
βάλλεαι, οὐδέ τι πάμπαν ἀμύνειν νηυσὶ θοῇσι
Postanowiłeś i wcale od szybkich okrętów odwrócić
πῦρ ἐθέλεις ἀί̈δηλον, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ,
Ognia. strasznego nie myślisz, bo gniewem ci serce nabrało;
πῶς ἂν ἔπειτ' ἀπὸ σεῖο φίλον τέκος αὖθι λιποίμην
Jakże bym mógł drogie dziecię przez ciebie być tu opuszczonym
οἶος; σοὶ δέ μ' ἔπεμπε γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
Sam? Wszak z tobą mnie stary wojownik Pelej wysyłał,
ἤματι τῷ ὅτε σ' ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε
Kiedy w dniu onym cię z Fthyi do Agamemnona wyprawił,
νήπιον οὔ πω εἰδόθ' ὁμοιί̈ου πολέμοιο
Jeszcze młodego i wojny ciężaru nie świadomego,
οὐδ' ἀγορέων, ἵνα τ' ἄνδρες ἀριπρεπέες τελέθουσι.
Ani też sejmu, gdzie męże znakomiterni zostają.
τοὔνεκά με προέηκε διδασκέμεναι τάδε πάντα,
W takim on celu mnie wysłał bym ciebie wszystkiego nauczył,
μύθων τε ῥητῆρ' ἔμεναι πρηκτῆρά τε ἔργων.
Mową za ciebie się wstawiał i dzielnie czynami pomagał.
ὡς ἂν ἔπειτ' ἀπὸ σεῖο φίλον τέκος οὐκ ἐθέλοιμι
Z tego powodu przez ciebie me dziecko drogie bym nie chciał
λείπεσθ', οὐδ' εἴ κέν μοι ὑποσταίη θεὸς αὐτὸς
Być opuszczonym, chociażby i bóg mi sam przyobiecał,
γῆρας ἀποξύσας θήσειν νέον ἡβώοντα,
Zdjąwszy brzemię starości, że młodym napowrót zostanę,
οἷον ὅτε πρῶτον λίπον Ἑλλάδα καλλιγύναικα
Takim jak pierw gdym opuścił Helladę o pięknych kobietach,
φεύγων νείκεα πατρὸς Ἀμύντορος Ὀρμενίδαο,
Ojca zawiści się bojąc Amyntora Ormenidesa;
ὅς μοι παλλακίδος περιχώσατο καλλικόμοιο,
Któren się na mnie pogniewał o pięknowłosą kochankę.
τὴν αὐτὸς φιλέεσκεν, ἀτιμάζεσκε δ' ἄκοιτιν
Sam ją bowiem miłował, a poniewierał małżonką,
μητέρ' ἐμήν: ἣ δ' αἰὲν ἐμὲ λισσέσκετο γούνων
Moją matką. Lecz ona mnie wciąż na klęczkach błagała,
παλλακίδι προμιγῆναι, ἵν' ἐχθήρειε γέροντα.
Żebym z kochanką się łączył, by starca znienawidziła.
τῇ πιθόμην καὶ ἔρεξα: πατὴρ δ' ἐμὸς αὐτίκ' ὀϊσθεὶς
Tak uczyniłem posłusznie; lecz ojciec jak tylko zmiarkował,
πολλὰ κατηρᾶτο, στυγερὰς δ' ἐπεκέκλετ' Ἐρινῦς,
Strasznie przeklinał i srogie przyzywał na mnie Erynye,.
μή ποτε γούνασιν οἷσιν ἐφέσσεσθαι φίλον υἱὸν
Jako że mu na kolanach nie siędzie nigdy przezemnie,
ἐξ ἐμέθεν γεγαῶτα: θεοὶ δ' ἐτέλειον ἐπαρὰς
Drogie dziecie spłodzone; bogowie spełnili wyklęcie,
Ζεύς τε καταχθόνιος καὶ ἐπαινὴ Περσεφόνεια.
Groźny podziemny Zews i straszna Persefoneia.
ἔνθ' ἐμοὶ οὐκέτι πάμπαν ἐρητύετ' ἐν φρεσὶ θυμὸς
[Zamierzałem ja wtedy go zabić ostrem żelazem,
πατρὸς χωομένοιο κατὰ μέγαρα στρωφᾶσθαι.
Ale mój gniew jeden z bogów powstrzymał i w duszy przypomniał,
ἦ μὲν πολλὰ ἔται καὶ ἀνεψιοὶ ἀμφὶς ἐόντες
Jakie by gadki powstały i wielka od ludzi nagana,
αὐτοῦ λισσόμενοι κατερήτυον ἐν μεγάροισι,
Żebym w narodzie Ackajskini za ojcobójcę uchodził].
πολλὰ δὲ ἴφια μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς
Wtedy zupełnie mi serce się w duszy na to wzdrygało,
ἔσφαζον, πολλοὶ δὲ σύες θαλέθοντες ἀλοιφῇ
Wobec zagniewanego rodzica w domu przebywać.
εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο,
Wprawdzie obecni krewniacy i druhy się wielce starali,
πολλὸν δ' ἐκ κεράμων μέθυ πίνετο τοῖο γέροντος.
Usilnemi prośbami w domostwie mnie nadal zatrzymać;
εἰνάνυχες δέ μοι ἀμφ' αὐτῷ παρὰ νύκτας ἴαυον:
Wiele też bydląt i ciężko chodzących wołów rogatych
οἳ μὲν ἀμειβόμενοι φυλακὰς ἔχον, οὐδέ ποτ' ἔσβη
Bili, a wiele pasionych wieprzów o jędrnej słoninie,
πῦρ, ἕτερον μὲν ὑπ' αἰθούσῃ εὐερκέος αὐλῆς,
Rozciągnięto by w ogniu Heiaista je potem wyparzyć,
ἄλλο δ' ἐνὶ προδόμῳ, πρόσθεν θαλάμοιο θυράων.
Z dzbanów staruszka do tego toczono miodek bez miary.
ἀλλ' ὅτε δὴ δεκάτη μοι ἐπήλυθε νὺξ ἐρεβεννή,
Tak zabawiali się przy mnie przez cały ciąg nocy dziewięciu.
καὶ τότ' ἐγὼ θαλάμοιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας
Zatem na wartę kolejno stawali i nigdy nie gasnął
ῥήξας ἐξῆλθον, καὶ ὑπέρθορον ἑρκίον αὐλῆς
Ogień, jeden pod gankiem dziedzińca ogrodzonego,
ῥεῖα, λαθὼν φύλακάς τ' ἄνδρας δμῳάς τε γυναῖκας.
Drugi zaś na przedsionku, na prosto drzwi do sypialni.
φεῦγον ἔπειτ' ἀπάνευθε δι' Ἑλλάδος εὐρυχόροιο,
Kiedy atoli nadeszły dziesiątej nocy ciemności,
Φθίην δ' ἐξικόμην ἐριβώλακα μητέρα μήλων
Wtedy ja drzwi od sypialni dokładnie zestósowane,
ἐς Πηλῆα ἄναχθ': ὃ δέ με πρόφρων ὑπέδεκτο,
Otworzywszy wyszedłem i kratę dziedzińca przebyłem,
καί μ' ἐφίλησ' ὡς εἴ τε πατὴρ ὃν παῖδα φιλήσῃ
Łatwo się kryjąc przed mężów i kobiet służebnych wartami.
μοῦνον τηλύγετον πολλοῖσιν ἐπὶ κτεάτεσσι,
Potem uszedłszy daleko przez włości Hellady obszerne,
καί μ' ἀφνειὸν ἔθηκε, πολὺν δέ μοι ὤπασε λαόν:
Do urodzajnej Fthyi zdążyłem, trzodami obfitej,
ναῖον δ' ἐσχατιὴν Φθίης Δολόπεσσιν ἀνάσσων.
Do Peleja władyki. Przyjąwszy mnie sercem otwartem,
καί σε τοσοῦτον ἔθηκα θεοῖς ἐπιείκελ' Ἀχιλλεῦ,
Tak się do mnie przywiązał, jak dziecię swe ojciec jedyne
ἐκ θυμοῦ φιλέων, ἐπεὶ οὐκ ἐθέλεσκες ἅμ' ἄλλῳ
Kocha w starości spłodzone, dziedzica wielkiego dostatkuj
οὔτ' ἐς δαῖτ' ἰέναι οὔτ' ἐν μεγάροισι πάσασθαι,
On mnie bogactwy obsypał i liczny naród mi poddał;
πρίν γ' ὅτε δή σ' ἐπ' ἐμοῖσιν ἐγὼ γούνεσσι καθίσσας
Tam Dolopami rządząc na Fthyi granicy mieszkałem.
ὄψου τ' ἄσαιμι προταμὼν καὶ οἶνον ἐπισχών.
Na takiego cię więc wychowałem o boski Achillu,
πολλάκι μοι κατέδευσας ἐπὶ στήθεσσι χιτῶνα
Całem cię sercem kochając, bo nigdy z innym nie chciałeś,
οἴνου ἀποβλύζων ἐν νηπιέῃ ἀλεγεινῇ.
Ani do stołu się udać, lub smacznie w komnacie zajadać,
ὣς ἐπὶ σοὶ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μόγησα,
Zanim ja sam cio na swoich, kolanach nie posadziłem,
τὰ φρονέων ὅ μοι οὔ τι θεοὶ γόνον ἐξετέλειον
Żeby ci mięso pokrajać, nakarmić i wino podawać.
ἐξ ἐμεῦ: ἀλλὰ σὲ παῖδα θεοῖς ἐπιείκελ' Ἀχιλλεῦ
Ileż to razy mi chiton na piersi od przodu zmaczałeś,
ποιεύμην, ἵνα μοί ποτ' ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς.
Kiedyś wino w dziecinnej niesforności wypluwał.
ἀλλ' Ἀχιλεῦ δάμασον θυμὸν μέγαν: οὐδέ τί σε χρὴ
Takem się wiele dla ciebie nacierpiał i wiele umęczył,
νηλεὲς ἦτορ ἔχειν: στρεπτοὶ δέ τε καὶ θεοὶ αὐτοί,
Myśląc sobie, że kiedy własnego potomstwa bogowie
τῶν περ καὶ μείζων ἀρετὴ τιμή τε βίη τε.
Nie użyczyli, ja ciebie Achillu do bogów podobny
καὶ μὲν τοὺς θυέεσσι καὶ εὐχωλῇς ἀγανῇσι
Przyjmę za syna, byś kiedyś od losu mnie bronił srogiego.
λοιβῇ τε κνίσῃ τε παρατρωπῶσ' ἄνθρωποι
Hardą więc dusze Achillu poskramiaj, bo nie powinieneś
λισσόμενοι, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ καὶ ἁμάρτῃ.
Serce mieć twarde, wszak nawet bogowie się dadzą nakłonić,
καὶ γάρ τε λιταί εἰσι Διὸς κοῦραι μεγάλοιο
Których przecież jest większa, i cześć, potęga i cnota.
χωλαί τε ῥυσαί τε παραβλῶπές τ' ὀφθαλμώ,
Nawet i onych kadzidłem i pokornemi ślubami
αἵ ῥά τε καὶ μετόπισθ' ἄτης ἀλέγουσι κιοῦσαι.
Winem i dymem z ofiary nakłonić ludzie potrafią
ἣ δ' ἄτη σθεναρή τε καὶ ἀρτίπος, οὕνεκα πάσας
Wskutek błagania, gdy czasem kto zgrzeszył albo przekroczył.
πολλὸν ὑπεκπροθέει, φθάνει δέ τε πᾶσαν ἐπ' αἶαν
Wszakże istnieją i Prośby, Diosa córy wielkiego,
βλάπτουσ' ἀνθρώπους: αἳ δ' ἐξακέονται ὀπίσσω.
Kulejące, skurczone, lękliwie z pod oka patrzące,
ὃς μέν τ' αἰδέσεται κούρας Διὸς ἆσσον ἰούσας,
Które za winą przychodząc, takowej uważnie pilnują.
τὸν δὲ μέγ' ὤνησαν καί τ' ἔκλυον εὐχομένοιο:
Wina zaś jest potężną, o krzepkich nogach, dlatego
ὃς δέ κ' ἀνήνηται καί τε στερεῶς ἀποείπῃ,
Wszystkie o wiele prześciga, i spieszy po całej ziemicy
λίσσονται δ' ἄρα ταί γε Δία Κρονίωνα κιοῦσαι
Ludziom na szkodę; lecz one napowrót złe załagodzą.
τῷ ἄτην ἅμ' ἕπεσθαι, ἵνα βλαφθεὶς ἀποτίσῃ.
Zatem kto córy Diosa szanuje, gdy doń się zbliżają,
ἀλλ' Ἀχιλεῦ πόρε καὶ σὺ Διὸς κούρῃσιν ἕπεσθαι
Temu pomogą skutecznie, i prośby wysłuchać umieją;
τιμήν, ἥ τ' ἄλλων περ ἐπιγνάμπτει νόον ἐσθλῶν.
Ale jeżeli zaprzecza i twardo wszystkiego odmawia,
εἰ μὲν γὰρ μὴ δῶρα φέροι τὰ δ' ὄπισθ' ὀνομάζοι
Wtedy błagają, do Zewsa Kronidy podchodząc, by wina
Ἀτρεί̈δης, ἀλλ' αἰὲν ἐπιζαφελῶς χαλεπαίνοι,
Towarzyszyła onemu, aż srogą odpłaci pokutą.
οὐκ ἂν ἔγωγέ σε μῆνιν ἀπορρίψαντα κελοίμην
Zatem Achillu i ty się przychyl, by córy Diosa
Ἀργείοισιν ἀμυνέμεναι χατέουσί περ ἔμπης:
Cześć odebrały, co serca i reszty szlachetnych skłaniają.
νῦν δ' ἅμα τ' αὐτίκα πολλὰ διδοῖ τὰ δ' ὄπισθεν ὑπέστη,
Gdyby ci bowiem darów nie składał i nie obiecywał
ἄνδρας δὲ λίσσεσθαι ἐπιπροέηκεν ἀρίστους
Jeszcze Atreusa syn, lecz wciąż namiętnie się gniewał,
κρινάμενος κατὰ λαὸν Ἀχαιϊκόν, οἵ τε σοὶ αὐτῷ
Wtedy zaprawdę bym ja ci nie radził byś gniew porzuciwszy,
φίλτατοι Ἀργείων: τῶν μὴ σύ γε μῦθον ἐλέγξῃς
Bronił Argejów od zguby, acz wielce by byli w potrzebie;
μηδὲ πόδας: πρὶν δ' οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
Dzisiaj zaś wiele ci daje natychmiast, a później przyrzeka,
οὕτω καὶ τῶν πρόσθεν ἐπευθόμεθα κλέα ἀνδρῶν
Mężów do ciebie najlepszych wysyła, by ciebie prosili,
ἡρώων, ὅτε κέν τιν' ἐπιζάφελος χόλος ἵκοι:
Achajskiego narodu wybrańców, a którzy i tobie
δωρητοί τε πέλοντο παράρρητοί τ' ἐπέεσσι.
Są z Argejów najmilsi; więc nie udaremniaj ich mowy,
μέμνημαι τόδε ἔργον ἐγὼ πάλαι οὔ τι νέον γε
Ani też drogi; co pierwej, to gniew twój niebył niesłuszny.
ὡς ἦν: ἐν δ' ὑμῖν ἐρέω πάντεσσι φίλοισι.
Takoż i ongi nas wieść o mężów doszła zacności,
Κουρῆτές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι
Bohaterów, gdy gniew którego wrogi ogarnął;
ἀμφὶ πόλιν Καλυδῶνα καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον,
Jako się podarunkami i słowy dawali nakłaniać.
Αἰτωλοὶ μὲν ἀμυνόμενοι Καλυδῶνος ἐραννῆς,
Zdawna ja takie zdarzenie pamiętam, lecz rzecz ta nie nowa,
Κουρῆτες δὲ διαπραθέειν μεμαῶτες Ἄρηϊ.
Jak się działo; i wszystkim obecnym tu lubym opowiem.
καὶ γὰρ τοῖσι κακὸν χρυσόθρονος Ἄρτεμις ὦρσε
Bili się między sobą Kureci i dzielni Ajtole,
χωσαμένη ὅ οἱ οὔ τι θαλύσια γουνῷ ἀλωῆς
Przy kalydońskim grodzie, nawzajem siebie mordując;
Οἰνεὺς ῥέξ': ἄλλοι δὲ θεοὶ δαίνυνθ' ἑκατόμβας,
W Kalydony uroczej obronie stawali Ajtole,
οἴῃ δ' οὐκ ἔρρεξε Διὸς κούρῃ μεγάλοιο.
Kiedy Kureci w pożodze wojennej ją niszczyć pragnęli.
ἢ λάθετ' ἢ οὐκ ἐνόησεν: ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.
Tamtym zaś złototronna Artemis wiele szkodziła,
ἣ δὲ χολωσαμένη δῖον γένος ἰοχέαιρα
W gniewie, że z pola żyznego jej plonów nie ofiarował
ὦρσεν ἔπι χλούνην σῦν ἄγριον ἀργιόδοντα,
Ojnej; inni bogowie po hekatombie dostali,
ὃς κακὰ πόλλ' ἕρδεσκεν ἔθων Οἰνῆος ἀλωήν:
Jednej jej niepoświęcił, Diosa córze wielkiego,
πολλὰ δ' ὅ γε προθέλυμνα χαμαὶ βάλε δένδρεα μακρὰ
Przez niepamięć lub winę, bo zaślepionym był w duszy.
αὐτῇσιν ῥίζῃσι καὶ αὐτοῖς ἄνθεσι μήλων.
Rozgniewana bogini, co w strzałach sobie podoba,
τὸν δ' υἱὸς Οἰνῆος ἀπέκτεινεν Μελέαγρος
Silnej tuszy odyńca o kłach potężnych nasłała,
πολλέων ἐκ πολίων θηρήτορας ἄνδρας ἀγείρας
Któren w Ojneja ogrodzie wyrządzał szkody niemałe;
καὶ κύνας: οὐ μὲν γάρ κε δάμη παύροισι βροτοῖσι:
Wiele z gruntu na ziemię wywrócił drzew rozłożystych
τόσσος ἔην, πολλοὺς δὲ πυρῆς ἐπέβησ' ἀλεγεινῆς.
Z korzeniami do góry i z kwieciem na owoc kwitnącym;
ἣ δ' ἀμφ' αὐτῷ θῆκε πολὺν κέλαδον καὶ ἀϋτὴν
Aż nareszcie go ubił Ojneja syn Jleleagros,
ἀμφὶ συὸς κεφαλῇ καὶ δέρματι λαχνήεντι,
Z wielu grodów myśliwych mężów i psów zgromadziwszy,
Κουρήτων τε μεσηγὺ καὶ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.
Drobną liczbą albowiem myśliwych się nie dał pokonać;
ὄφρα μὲν οὖν Μελέαγρος ἄρηι φίλος πολέμιζε,
Tak był ogromnym, i wielu na srogi stos poprowadził.
τόφρα δὲ Κουρήτεσσι κακῶς ἦν, οὐδὲ δύναντο
Ona w około niego wznieciła kłótnię i wrzawę,
τείχεος ἔκτοσθεν μίμνειν πολέες περ ἐόντες:
O kudłatą skórę i łeb odyńca dzikiego,
ἀλλ' ὅτε δὴ Μελέαγρον ἔδυ χόλος, ὅς τε καὶ ἄλλων
Między Kuretów i dzielnych, Ajtolów niezgodę rzuciwszy.
οἰδάνει ἐν στήθεσσι νόον πύκα περ φρονεόντων,
W boju odważny dopóki się Meleagros potykał,
ἤτοι ὃ μητρὶ φίλῃ Ἀλθαίῃ χωόμενος κῆρ
Wtedy się ciągle Kuretom źle działo i nigdy nie mogli,
κεῖτο παρὰ μνηστῇ ἀλόχῳ καλῇ Κλεοπάτρῃ
Poza murami dotrzymać, aczkolwiek wielu ich było.
κούρῃ Μαρπήσσης καλλισφύρου Εὐηνίνης
Kiedy zaś lleleagra ogarnął gniew, co każdemu
Ἴδεώ θ', ὃς κάρτιστος ἐπιχθονίων γένετ' ἀνδρῶν
Umysł w piersi rozdyma, a nawet zupełnie rozsądnym;
τῶν τότε: καί ῥα ἄνακτος ἐναντίον εἵλετο τόξον
Otóż i on zagniewany na matkę kochaną Altheję,
Φοίβου Ἀπόλλωνος καλλισφύρου εἵνεκα νύμφης,
Przy Kleopatrze, nadobnej małżonce swojej spoczywał,
τὴν δὲ τότ' ἐν μεγάροισι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
Którą zwinna Marpessa, Ewena córka zrodziła
Ἀλκυόνην καλέεσκον ἐπώνυμον, οὕνεκ' ἄρ' αὐτῆς
Z ojcem Idasem, co z ludzi był najsilniejszym na ziemi
μήτηρ ἀλκυόνος πολυπενθέος οἶτον ἔχουσα
Dawnych, (to też się nawet na władcę z łukiem porywał,
κλαῖεν ὅ μιν ἑκάεργος ἀνήρπασε Φοῖβος Ἀπόλλων:
Foiba Apolla, z powodu nimfy o nóżce gładziutkiej;
τῇ ὅ γε παρκατέλεκτο χόλον θυμαλγέα πέσσων
Wtedy jej w zamku ojciec i matka nadała dostojna
ἐξ ἀρέων μητρὸς κεχολωμένος, ἥ ῥα θεοῖσι
Alkyony przydomek, z powodu że własna jej matka,
πόλλ' ἀχέουσ' ἠρᾶτο κασιγνήτοιο φόνοιο,
Równym jak nieszczęśliwy Alkyon losem dotknięta
πολλὰ δὲ καὶ γαῖαν πολυφόρβην χερσὶν ἀλοία
Gryzła się, kiedy ją porwał Apollo zdala godzący);
κικλήσκουσ' Ἀί̈δην καὶ ἐπαινὴν Περσεφόνειαν
Przy niej tedy spoczywał, gryzący żal przeżuwając,
πρόχνυ καθεζομένη, δεύοντο δὲ δάκρυσι κόλποι,
Matczynemi przekleiistwy zrażony, bo ciągle od bogów
παιδὶ δόμεν θάνατον: τῆς δ' ἠεροφοῖτις Ἐρινὺς
Z płaczem takowych żądała z powodu braci zabójstwa.
ἔκλυεν ἐξ Ἐρέβεσφιν ἀμείλιχον ἦτορ ἔχουσα.
Uderzała też często rękoma ziemię żywiącą,
τῶν δὲ τάχ' ἀμφὶ πύλας ὅμαδος καὶ δοῦπος ὀρώρει
Przywoływując Hadesa i straszną Persefoneję
πύργων βαλλομένων: τὸν δὲ λίσσοντο γέροντες
Leżąc na klęczkach, i łzami rosiła piersi, by losy
Αἰτωλῶν, πέμπον δὲ θεῶν ἱερῆας ἀρίστους,
Śmierci na syna ściągnąć; w ciemności chodząca Erinys
ἐξελθεῖν καὶ ἀμῦναι ὑποσχόμενοι μέγα δῶρον:
Głos usłyszała z Erebu, bo serce ma nieubłagane.
ὁππόθι πιότατον πεδίον Καλυδῶνος ἐραννῆς,
Wkrótce też hałas i wrzawa przy bramach powstaje, gdy lecą
ἔνθά μιν ἤνωγον τέμενος περικαλλὲς ἑλέσθαι
Na wieżyce pociski. Błagają go wtedy Ajtolscy
πεντηκοντόγυον, τὸ μὲν ἥμισυ οἰνοπέδοιο,
Staruszkowie, przedniejszych wysławszy bóstwa kapłanów,
ἥμισυ δὲ ψιλὴν ἄροσιν πεδίοιο ταμέσθαι.
Żeby się ruszył do walki za wielką ręcząc nagrodę;
πολλὰ δέ μιν λιτάνευε γέρων ἱππηλάτα Οἰνεὺς
Tam gdzie pola najlepsze na Kalydońskiej równinie,
οὐδοῦ ἐπεμβεβαὼς ὑψηρεφέος θαλάμοιο
Każą mu sobie wybierać przepyszny ziemi kawałek,
σείων κολλητὰς σανίδας γουνούμενος υἱόν:
Pięćdziesięciu stajanek, w połowie na winne ogrody,
πολλὰ δὲ τόν γε κασίγνηται καὶ πότνια μήτηρ
W drugiej zaś ugoru pod pług z równiny wydzielić.
ἐλλίσσονθ': ὃ δὲ μᾶλλον ἀναίνετο: πολλὰ δ' ἑταῖροι,
Prosił go wtedy usilnie sędziwy Ojnej wojownik,
οἵ οἱ κεδνότατοι καὶ φίλτατοι ἦσαν ἁπάντων:
Aż na próg wyszedłszy sypialni wysoko leżącej,
ἀλλ' οὐδ' ὧς τοῦ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθον,
Kołatając do szczclaej bramy i syna błagając;
πρίν γ' ὅτε δὴ θάλαμος πύκ' ἐβάλλετο, τοὶ δ' ἐπὶ πύργων
Wiele się naprosili dostojna matka i bracia;
βαῖνον Κουρῆτες καὶ ἐνέπρηθον μέγα ἄστυ.
On zaś coraz to bardziej odmawiał; wołali druhowie
καὶ τότε δὴ Μελέαγρον ἐύ̈ζωνος παράκοιτις
Którzy mu byli najmilsi i najwierniejsi ze wszystkich;
λίσσετ' ὀδυρομένη, καί οἱ κατέλεξεν ἅπαντα
Ale i wtedy umysłu mu w piersi nie nakłonili;
κήδε', ὅσ' ἀνθρώποισι πέλει τῶν ἄστυ ἁλώῃ:
Zanim gęstemi pociski trafiono sypialnię, i baszty
ἄνδρας μὲν κτείνουσι, πόλιν δέ τε πῦρ ἀμαθύνει,
Szturmem zdobyli Kureci i gród zapalili obszerny.
τέκνα δέ τ' ἄλλοι ἄγουσι βαθυζώνους τε γυναῖκας.
Aż Meleagra dopiero przepaską strojna małżonka
τοῦ δ' ὠρίνετο θυμὸς ἀκούοντος κακὰ ἔργα,
Zaklinając ze łzami, wylicza wszystkie cierpienia,
βῆ δ' ἰέναι, χροὶ̈ δ' ἔντε' ἐδύσετο παμφανόωντα.
Jakie spadają na ludzi, gdy w mieście bywają zamknięci;
ὣς ὃ μὲν Αἰτωλοῖσιν ἀπήμυνεν κακὸν ἦμαρ
Mężów mordują a miasto w perzynę ogień obraca,
εἴξας ᾧ θυμῷ: τῷ δ' οὐκέτι δῶρα τέλεσσαν
Porywają dzieciątka i żony fałdzisto przybrane.
πολλά τε καὶ χαρίεντα, κακὸν δ' ἤμυνε καὶ αὔτως.
Wtedy ruszyło go serce, gdy słyszał o dziełach złowrogich;
ἀλλὰ σὺ μή μοι ταῦτα νόει φρεσί, μὴ δέ σε δαίμων
Zabrał się więc i na ciało przywdziewa rynsztunek świecący.
ἐνταῦθα τρέψειε φίλος: κάκιον δέ κεν εἴη
Tak on wtedy Ajtolów od pory nieszczęścia obronił,
νηυσὶν καιομένῃσιν ἀμυνέμεν: ἀλλ' ἐπὶ δώρων
Męztwa słuchając własnego; lecz darów mu wcale nie dali,
ἔρχεο: ἶσον γάρ σε θεῷ τίσουσιν Ἀχαιοί.
Licznych i sercu przyjemnych, a zgubę za darmo odwrócił.
εἰ δέ κ' ἄτερ δώρων πόλεμον φθισήνορα δύῃς
Ale ty myśli podobnych nie przyjmuj w duszy, niech żaden
οὐκέθ' ὁμῶς τιμῆς ἔσεαι πόλεμόν περ ἀλαλκών,
Bóg cię do tego nie skłania mój drogi; bo byłoby gorzej
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Bronić palących się już okrętów; lecz wzamian za dary
Φοῖνιξ ἄττα γεραιὲ διοτρεφὲς οὔ τί με ταύτης
Ruszaj; bo czcić cię będą zarówno jak boga Acliaje.
χρεὼ τιμῆς: φρονέω δὲ τετιμῆσθαι Διὸς αἴσῃ,
Jeśli bez darów albowiem morderczą bitwę podejmiesz,
ἥ μ' ἕξει παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν εἰς ὅ κ' ἀϋτμὴ
Równa ci chwała nie będzie, chociażbyś i dzielnic wojował".
ἐν στήθεσσι μένῃ καί μοι φίλα γούνατ' ὀρώρῃ.
Rzeknie mu na to w odpowiedzi Achilles biegiem najszybszy:
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι:
"Starcze ojcowski Fenixie, od boga zrodzony, nie trzeba
μή μοι σύγχει θυμὸν ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
Takiej mi chwały, bo sądzę, że wyrok Zewsa mnie uczcił,
Ἀτρεί̈δῃ ἥρωϊ φέρων χάριν: οὐδέ τί σε χρὴ
Któren służyć mi będzie przy giętych okrętach, jak długo
τὸν φιλέειν, ἵνα μή μοι ἀπέχθηαι φιλέοντι.
Oddech w piersi zatrzymam, i siła w kolanach zostaje.
καλόν τοι σὺν ἐμοὶ τὸν κήδειν ὅς κ' ἐμὲ κήδῃ:
Zaś co innego ci powiem i dobrze te chowaj w pamięci;
ἶσον ἐμοὶ βασίλευε καὶ ἥμισυ μείρεο τιμῆς.
Duszy mi więcej nie trudź twym płaczem i twemi skargami,
οὗτοι δ' ἀγγελέουσι, σὺ δ' αὐτόθι λέξεο μίμνων
Bohaterowi Atrydzie na korzyść, a tyś nie powinien
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ: ἅμα δ' ἠοῖ φαινομένηφι
Jego miłować, byś mnie co cię kocham wstrętnym nie został.
φρασσόμεθ' ἤ κε νεώμεθ' ἐφ' ἡμέτερ' ἦ κε μένωμεν.
Lepiej ci ze mną się gniewać na tego co mnie nienawidzi,
ἦ καὶ Πατρόκλῳ ὅ γ' ἐπ' ὀφρύσι νεῦσε σιωπῇ
[Króluj na równi ze mną" i chwały połowę dostąpisz].
Φοίνικι στορέσαι πυκινὸν λέχος, ὄφρα τάχιστα
Oni odejdą z poselstwem, a ty pozostawszy się połóż
ἐκ κλισίης νόστοιο μεδοίατο: τοῖσι δ' ἄρ' Αἴας
W łożu miękkiem; a kiedy zaświta jutrzenka będziemy
ἀντίθεος Τελαμωνιάδης μετὰ μῦθον ἔειπε:
Radzić azali w swą stronę wróciemy lub też pozostaniem".
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
Rzekł i ukradkiem brwiami mrugając Patrokla uprzedził,
ἴομεν: οὐ γάρ μοι δοκέει μύθοιο τελευτὴ
Fojnixowi by łoże zgotować, ażeby coprędzej
τῇδέ γ' ὁδῷ κρανέεσθαι: ἀπαγγεῖλαι δὲ τάχιστα
Tamci o wyjściu z namiotu myśleli, a w tem Telamończyk
χρὴ μῦθον Δαναοῖσι καὶ οὐκ ἀγαθόν περ ἐόντα
Ajas do bogów podobny, się do nich z mową odezwie:
οἵ που νῦν ἕαται ποτιδέγμενοι. αὐτάρ Ἀχιλλεὺς
"Boski Laertiadesie przebiegły wielce Odyssie!
ἄγριον ἐν στήθεσσι θέτο μεγαλήτορα θυμὸν
Idźmy; nie sądzę albowiem, że celu obecnej namowy
σχέτλιος, οὐδὲ μετατρέπεται φιλότητος ἑταίρων
Na tej drodze dopniemy, a jak najprędzej odpowiedź
τῆς ᾗ μιν παρὰ νηυσὶν ἐτίομεν ἔξοχον ἄλλων
Zanieść potrzeba Danajom, aczkolwiek niedobrze wypadło,
νηλής: καὶ μέν τίς τε κασιγνήτοιο φονῆος
Którzy zapewnie tam siedzą czekając. Atoli Achilles
ποινὴν ἢ οὗ παιδὸς ἐδέξατο τεθνηῶτος:
Duszę wyniosłą w piersi do dzikiej passyi nastroił;
καί ῥ' ὃ μὲν ἐν δήμῳ μένει αὐτοῦ πόλλ' ἀποτίσας,
Srogi, nakłonić się nie da przyjaźnią druhów serdeczną,
τοῦ δέ τ' ἐρητύεται κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
Którą, wysoko nad innych go czciliśmy zawsze przy łodziach;
ποινὴν δεξαμένῳ: σοὶ δ' ἄληκτόν τε κακόν τε
Niemiłosierny; wszak nawet z powodu brata zabójstwa
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι θεοὶ θέσαν εἵνεκα κούρης
Przyjął okup niejeden, lub syna własnego co zginął;
οἴης: νῦν δέ τοι ἑπτὰ παρίσχομεν ἔξοχ' ἀρίστας,
Taki natenczas po ciężkim okupie w ojczyźnie zostaje,
ἄλλά τε πόλλ' ἐπὶ τῇσι: σὺ δ' ἵλαον ἔνθεο θυμόν,
W drugim ukoi się gniew i męzkie odwetu pragnienie,
αἴδεσσαι δὲ μέλαθρον: ὑπωρόφιοι δέ τοί εἰμεν
Kiedy mu wynagrodzono za krzywdę, lecz ciebie złośliwem
πληθύος ἐκ Δαναῶν, μέμαμεν δέ τοι ἔξοχον ἄλλων
Nieporuszonem bogowie umysłem w piersi natchnęli,
κήδιστοί τ' ἔμεναι καὶ φίλτατοι ὅσσοι Ἀχαιοί.
Z jednej dzieweczki powodu. Wszak siedem tobie najlepszych
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Obiecujemy, i wiele prócz tego. Ty serce łagodne
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
Okaż i dach swój uszanuj, boć w twojej jesteśmy gościnie
πάντά τί μοι κατὰ θυμὸν ἐείσαο μυθήσασθαι:
Z ludu całego Danajów, i pragniem dla ciebie wyłącznie
ἀλλά μοι οἰδάνεται κραδίη χόλῳ ὁππότε κείνων
Przyjaciółmi pozostać, jak wielu nas jest Achajów".
μνήσομαι ὥς μ' ἀσύφηλον ἐν Ἀργείοισιν ἔρεξεν
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy:
Ἀτρεί̈δης ὡς εἴ τιν' ἀτίμητον μετανάστην.
"Boski Telamończyku Ajaxie przywódco narodów!
ἀλλ' ὑμεῖς ἔρχεσθε καὶ ἀγγελίην ἀπόφασθε:
Wszystko to jako uważam po myśli mojej wyrzekłeś,
οὐ γὰρ πρὶν πολέμοιο μεδήσομαι αἱματόεντος
Ale mi serce od gniewu nabiera, gdykolwiek pomyślę
πρίν γ' υἱὸν Πριάμοιο δαί̈φρονος Ἕκτορα δῖον
O tem, jak wręcz haniebnie w narodzie Argejskim się ze mną
Μυρμιδόνων ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθαι
Obszedł Atrydes, jakżeby z niegodnym jakim przybyszem.
κτείνοντ' Ἀργείους, κατά τε σμῦξαι πυρὶ νῆας.
Zabierajcie się teraz i opowiedzcie poselstwo;
ἀμφὶ δέ τοι τῇ ἐμῇ κλισίῃ καὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
Prędzej albowiem udziału w potyczce krwawej nie wezmę,
Ἕκτορα καὶ μεμαῶτα μάχης σχήσεσθαι ὀί̈ω.
Zanim Hektor bohater Priama syn doświadczonego,
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ ἕκαστος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον
Aż do namiotów i łodzi się Myrmidonów dostanie,
σπείσαντες παρὰ νῆας ἴσαν πάλιν: ἦρχε δ' Ὀδυσσεύς.
Zabijając Argejów i ogniem okrętów nie spali.
Πάτροκλος δ' ἑτάροισιν ἰδὲ δμωῇσι κέλευσε
Sądzę albowiem, że koło mej łodzi i mego namiotu,
Φοίνικι στορέσαι πυκινὸν λέχος ὅττι τάχιστα.
Chociaż i walki pragnący zatrzyma się Hektor na pewno".
αἳ δ' ἐπιπειθόμεναι στόρεσαν λέχος ὡς ἐκέλευσε
Tak powiedział, a każden podjąwszy kielich dwuręczny,
κώεά τε ῥῆγός τε λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον.
Pokropiwszy, do łodzi powracał, na czele Odyssej.
ἔνθ' ὃ γέρων κατέλεκτο καὶ ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν.
Towarzyszom atoli i służkom Patroklos nakazał,
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς εὗδε μυχῷ κλισίης εὐπήκτου:
Dla Fojnixa wygodne zgotować łoże co prędzej.
τῷ δ' ἄρα παρκατέλεκτο γυνή, τὴν Λεσβόθεν ἦγε,
Owe zaś łoże usłały posłusznie jako nakazał,
Φόρβαντος θυγάτηρ Διομήδη καλλιπάρῃος.
Skóry, dywany i lnu przędziwa wielkowłosiste.
Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἐλέξατο: πὰρ δ' ἄρα καὶ τῷ
Tam się starzec ułożył i czekał na boską jutrzenkę.
Ἶφις ἐύ̈ζωνος, τήν οἱ πόρε δῖος Ἀχιλλεὺς
W kącie atoli namiotu wygodnym się przespał Achilles,
Σκῦρον ἑλὼν αἰπεῖαν Ἐνυῆος πτολίεθρον.
Przy nim leżała niewiasta z Lesbosu przyprowadzona,
οἳ δ' ὅτε δὴ κλισίῃσιν ἐν Ἀτρεί̈δαο γένοντο.
Córka Forbanta o pięknem obliczu Diomedea.
τοὺς μὲν ἄρα χρυσέοισι κυπέλλοις υἷες Ἀχαιῶν
Z drugiej się strony położył Patroklos, a miał on przy sobie
δειδέχατ' ἄλλοθεν ἄλλος ἀνασταδόν, ἔκ τ' ἐρέοντο:
Strojną Ifidę, Achilles mu boski ją kiedyś darował,
πρῶτος δ' ἐξερέεινεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Skyrę zdobywszy wysoką Enyeja miasto bogate.
εἴπ' ἄγε μ' ὦ πολύαιν' Ὀδυσεῦ μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
Kiedy zaś do namiotów Atrydy tamci wrócili,
ἤ ῥ' ἐθέλει νήεσσιν ἀλεξέμεναι δήϊον πῦρ,
Złocistemi puchary synowie Achajów ich przyjmą,
ἦ ἀπέειπε, χόλος δ' ἔτ' ἔχει μεγαλήτορα θυμόν;
I to jeden to drugi witając powstawszy pytają;
τὸν δ' αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς:
Pierwszy ich badać zaczyna narodów król Agamemnon:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Gradajże cenny wysoko Odyssie ozdobo Achajów;
κεῖνός γ' οὐκ ἐθέλει σβέσσαι χόλον, ἀλλ' ἔτι μᾶλλον
Chceli on bronić okrętów od klęski ognia srogiego,
πιμπλάνεται μένεος, σὲ δ' ἀναίνεται ἠδὲ σὰ δῶρα.
Czy też odmawia i jeszcze się w duszy sierdzi wyniosłej"?
αὐτόν σε φράζεσθαι ἐν Ἀργείοισιν ἄνωγεν
Doświadczony cierpieniem, Odyssej mu rzeknie w odpowiedź:
ὅππως κεν νῆάς τε σαῷς καὶ λαὸν Ἀχαιῶν:
"Agamemnonie narodów królu Atrydo przesławny!
αὐτὸς δ' ἠπείλησεν ἅμ' ἠοῖ φαινομένηφι
Wcale nie myśli tamten zawiści poskramiać, i owszem
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλαδ' ἑλκέμεν ἀμφιελίσσας.
Pełen jest gniewu i tobie odmawia, i twe podarunki.
καὶ δ' ἂν τοῖς ἄλλοισιν ἔφη παραμυθήσασθαι
Przytem zaleca, by wspólnie się z Argejami naradzić,
οἴκαδ' ἀποπλείειν, ἐπεὶ οὐκέτι δήετε τέκμωρ
Jakim sposobem wybawisz okręty i naród Achajski;
Ἰλίου αἰπεινῆς: μάλα γάρ ἑθεν εὐρύοπα Ζεὺς
Sam zaś grozi, że razem z jutrzeką przyświtającą,
χεῖρα ἑὴν ὑπερέσχε, τεθαρσήκασι δὲ λαοί.
Wciągnie do morza okręty na dwie kołyszące się strony;
ὣς ἔφατ': εἰσὶ καὶ οἵδε τάδ' εἰπέμεν, οἵ μοι ἕποντο,
Również powiedział, że innym to samo doradzić zamierza,
Αἴας καὶ κήρυκε δύω πεπνυμένω ἄμφω.
Żeby do domu wracali, bo zguby się nie doczekacie
Φοῖνιξ δ' αὖθ' ὃ γέρων κατελέξατο, ὡς γὰρ ἀνώγει,
Iliony wysokiej, bo Zews daleko widzący
ὄφρά οἱ ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδ' ἕπηται
Dłońmi ją, swemi ochrania, zaś wojska nabrały odwagi.
αὔριον, ἢν ἐθέλῃσιν: ἀνάγκῃ δ' οὔ τί μιν ἄξει.
Tak powiedział, powtórzą, i ci co się ze mną, wybrali,
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ
Ajas i dwoje Keryxów, obydwaj "wielce roztropni.
μῦθον ἀγασσάμενοι: μάλα γὰρ κρατερῶς ἀγόρευσε.
Fojnix atoli sędziwy pozostał, bo tamten go znaglił
δὴν δ' ἄνεῳ ἦσαν τετιηότες υἷες Ἀχαιῶν:
Żeby w okrętach do drogiej ojczyzny mu towarzyszył
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Jutro, jeżeli tak zechce, przymusem go nie uprowadzi".
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głębokiem zostali
μὴ ὄφελες λίσσεσθαι ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα
[Dziwiąc się jego słowom, bo bardzo potężnie przemówił].
μυρία δῶρα διδούς: ὃ δ' ἀγήνωρ ἐστὶ καὶ ἄλλως:
Długo w cichości zostali stroskani synowie Achajów;
νῦν αὖ μιν πολὺ μᾶλλον ἀγηνορίῃσιν ἐνῆκας.
Późno dopiero przemówił Diomed o głosie donośnym:
ἀλλ' ἤτοι κεῖνον μὲν ἐάσομεν ἤ κεν ἴῃσιν
"Agamemnonie narodów królu, Atrydo przesławny!
ἦ κε μένῃ: τότε δ' αὖτε μαχήσεται ὁππότε κέν μιν
Bodajbyś nigdy dzielnego Pelejdy nie był zaklinał,
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγῃ καὶ θεὸς ὄρσῃ.
Dary tysiączne mu dając; i tak on hardym pozostał;
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες:
Utwierdziłeś go owszem tem bardziej w jego zuchwalstwie.
νῦν μὲν κοιμήσασθε τεταρπόμενοι φίλον ἦτορ
Dajmy onemu nareszcie już pokój, niech sobie powraca,
σίτου καὶ οἴνοιο: τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή:
Albo zostaje; na nowo on będzie walczył, gdykolwiek
αὐτὰρ ἐπεί κε φανῇ καλὴ ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
W piersi odwaga mu każe, bądź Bóg mu serce pobudzi.
καρπαλίμως πρὸ νεῶν ἐχέμεν λαόν τε καὶ ἵππους
Wy atoli uczyńcie, jak mówię i wszyscy słuchajcie;
ὀτρύνων, καὶ δ' αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισι μάχεσθαι.
Teraz użyjcie spoczynku i lube serce pocieszcie,
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπῄνησαν βασιλῆες
Strawą i winem, bo na tem odwaga i siła zależy.
μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο.
Kiedy zaś piękna, o palcach różowych powstanie jutrzenka,
καὶ τότε δὴ σπείσαντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,
W kupie trzymaj usilnie i wojsko i konie przy łodziach,
ἔνθα δὲ κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
Ducha dodając i sam potykaj się między pierwszemi".
Tak powiedział a wszyscy książęta się na to zgodzili,
Podziwiając te mowę Diomeda koni poskromcy.
Pokropiwszy więc winem udali się każden w namioty
Tam spoczywali na łożach i daru sennego użyli.
ἄλλοι μὲν παρὰ νηυσὶν ἀριστῆες Παναχαιῶν
Inni przy łodziach natenczas, najlepsi ze wszystkich Achajów,
εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ:
Całą noc spoczywali zmorzeni snem błogodajnym;
ἀλλ' οὐκ Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
Agamemnona atoli Atrydę pasterza narodów
ὕπνος ἔχε γλυκερὸς πολλὰ φρεσὶν ὁρμαίνοντα.
Błogi nie objął sen, bo wiele w duszy rozważał.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἀστράπτῃ πόσις Ἥρης ἠϋκόμοιο
Równie jak rzuca pioruny mąż Hery o pięknych warkoczach,
τεύχων ἢ πολὺν ὄμβρον ἀθέσφατον ἠὲ χάλαζαν
Ciągłe i nieustanne ulewy lub grady gotując,
ἢ νιφετόν, ὅτε πέρ τε χιὼν ἐπάλυνεν ἀρούρας,
Albo zadymkę co biało uprawną rolę pokrywa,
ἠέ ποθι πτολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοῖο,
Bądź w zapowiedzi ogromnej paszczy wojennej goryczy;
ὣς πυκίν' ἐν στήθεσσιν ἀνεστενάχιζ' Ἀγαμέμνων
Tak Agamemnon raz po raz dusznemi wzdychał piersiami
νειόθεν ἐκ κραδίης, τρομέοντο δέ οἱ φρένες ἐντός.
Z głębi swej duszy, i w sercu go wskróś obawa przejęła.
ἤτοι ὅτ' ἐς πεδίον τὸ Τρωϊκὸν ἀθρήσειε,
Zwłaszcza dopiero, gdy oczy w Trojańską wlepił równinę,
θαύμαζεν πυρὰ πολλὰ τὰ καίετο Ἰλιόθι πρὸ
Mnogim dziwował się ogniom, co przed Ilioną gorzały,
αὐλῶν συρίγγων τ' ἐνοπὴν ὅμαδόν τ' ἀνθρώπων.
Odgłosowi piszczałek i trąb i wrzawie wojennej;
αὐτὰρ ὅτ' ἐς νῆάς τε ἴδοι καὶ λαὸν Ἀχαιῶν,
Kiedy atoli na łodzie i wojska spojrzał Achajów,
πολλὰς ἐκ κεφαλῆς προθελύμνους ἕλκετο χαίτας
Włosy aż z głowy z korzeniem częstokroć sobie wyrywał
ὑψόθ' ἐόντι Διί, μέγα δ' ἔστενε κυδάλιμον κῆρ.
Zewsa błagając, a piersią łaknącą chwały oddychał.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλὴ
Taka na tedy się rada najlepszą w duszy wydala,
Νέστορ' ἔπι πρῶτον Νηλήϊον ἐλθέμεν ἀνδρῶν,
Żeby nasamprzód się udać do Nelejskiego Nestora,
εἴ τινά οἱ σὺν μῆτιν ἀμύμονα τεκτήναιτο,
Czyby też z nim pewnego nie zdołał ukuć zamiaru,
ἥ τις ἀλεξίκακος πᾶσιν Δαναοῖσι γένοιτο.
Któren dla wszystkich Danajów by zgubę odwrócić potrafił.
ὀρθωθεὶς δ' ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα,
Wyprostowawszy się więc na piersiach się odział chitonem;
ποσσὶ δ' ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
Pod błyszczące swe stopy nawiązał piękne postoły;
ἀμφὶ δ' ἔπειτα δαφοινὸν ἑέσσατο δέρμα λέοντος
Potem zawiesił na ramię czerwono połyskującą
αἴθωνος μεγάλοιο ποδηνεκές, εἵλετο δ' ἔγχος.
Skórę ze lwa, co do nóg mu spadała, i chwycił za dzidę.
ὣς δ' αὔτως Μενέλαον ἔχε τρόμος: οὐδὲ γὰρ αὐτῷ
Strach Menelaja ogarnął tak samo (zarówno i jemu
ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἐφίζανε: μή τι πάθοιεν
Sen na powiekach nie spoczął), z obawy by nie ucierpieli
Ἀργεῖοι, τοὶ δὴ ἕθεν εἵνεκα πουλὺν ἐφ' ὑγρὴν
Argejowie, co z jego powodu na torach wilgotnych,
ἤλυθον ἐς Τροίην πόλεμον θρασὺν ὁρμαίνοντες.
Przypłynęli do Troji by wojnę przedsiebrać zaciętą.
παρδαλέῃ μὲν πρῶτα μετάφρενον εὐρὺ κάλυψε
Plecy szerokie nasamprzód lamparta skórą przyodział,
ποικίλῃ, αὐτὰρ ἐπὶ στεφάνην κεφαλῆφιν ἀείρας
Centkowaną, a potem spiżowy szyszak podnosząc,
θήκατο χαλκείην, δόρυ δ' εἵλετο χειρὶ παχείῃ.
Wsadził na głowę i dłonią żylastą za dzidę uchwycił.
βῆ δ' ἴμεν ἀνστήσων ὃν ἀδελφεόν, ὃς μέγα πάντων
Spieszy by zbudzić własnego brata, co dzielnie Argejom
Ἀργείων ἤνασσε, θεὸς δ' ὣς τίετο δήμῳ.
Wszystkim panował, i w ludzie zarówno jak bóg był szanowan.
τὸν δ' εὗρ' ἀμφ' ὤμοισι τιθήμενον ἔντεα καλὰ
Jego znajduje gdy zbroję ozdobną na ramie przywdziewał,
νηὶ̈ πάρα πρύμνῃ: τῷ δ' ἀσπάσιος γένετ' ἐλθών.
W tylniej części okrętu; przybyciem go wielce ucieszył.
τὸν πρότερος προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
Pierwszy go tedy zagadnął Menelaj o głosie donośnym:
τίφθ' οὕτως ἠθεῖε κορύσσεαι; ἦ τιν' ἑταίρων
"Czemu się zbroisz mój drogi w ten sposób? czy z druhów którego
ὀτρυνέεις Τρώεσσιν ἐπίσκοπον; ἀλλὰ μάλ' αἰνῶς
Między Trojany chcesz wysłać na zwiady? obawiam się wielce,
δείδω μὴ οὔ τίς τοι ὑπόσχηται τόδε ἔργον
Że nikogo nie znajdziesz co tego by dzieła się podjął,
ἄνδρας δυσμενέας σκοπιαζέμεν οἶος ἐπελθὼν
Wrogich mężów szpiegować, sam jeden się narażając
νύκτα δι' ἀμβροσίην: μάλα τις θρασυκάρδιος ἔσται.
W noc ambrozyjską; zaprawdę by wielce był nieustraszonym".
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Rzeknie mu na to w odpowiedź potężny król Agamemnon:
χρεὼ βουλῆς ἐμὲ καὶ σὲ διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε
"O Menelaju potrzeba nam rady, jak mnie tak i tobie,
κερδαλέης, ἥ τίς κεν ἐρύσσεται ἠδὲ σαώσει
Mądrej, któraby zbawić i wyratować zdołaią
Ἀργείους καὶ νῆας, ἐπεὶ Διὸς ἐτράπετο φρήν.
Naród i statki Argejów, bo serce Diosa się zwraca,
Ἑκτορέοις ἄρα μᾶλλον ἐπὶ φρένα θῆχ' ἱεροῖσιν:
Nakłaniając się więcej zaprawdę ofiarom Hektora.
οὐ γάρ πω ἰδόμην, οὐδ' ἔκλυον αὐδήσαντος
Nigdym albowiem nie widział i z opowieści nie słyszał,
ἄνδρ' ἕνα τοσσάδε μέρμερ' ἐπ' ἤματι μητίσασθαι,
Żeby tak wiele zgubnego mąż jeden za dnia dokonał,
ὅσσ' Ἕκτωρ ἔρρεξε Διὶ̈ φίλος υἷας Ἀχαιῶν
Ile od bogów lubiany uczynił Hektor Achajom,
αὔτως, οὔτε θεᾶς υἱὸς φίλος οὔτε θεοῖο.
Sam przez siebie, nie będąc bogini lub boga potomkiem.
ἔργα δ' ἔρεξ' ὅσα φημὶ μελησέμεν Ἀργείοισι
Dzieła wykonał, co długo jak sądzę będą Argejom
δηθά τε καὶ δολιχόν: τόσα γὰρ κακὰ μήσατ' Ἀχαιούς.
Ciążyć na duszy, tak wiele Achajom złego nabroił].
ἀλλ' ἴθι νῦν Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα κάλεσσον
Więc Idomena co prędzej, a z nim Ajaxa przywołaj,
ῥίμφα θέων παρὰ νῆας: ἐγὼ δ' ἐπὶ Νέστορα δῖον
Szybko bieżąc ku łodziom, a ja do Nestora boskiego
εἶμι, καὶ ὀτρυνέω ἀνστήμεναι, αἴ κ' ἐθέλῃσιν
Pójdę, by jego do wstania pobudzić, a może przystanie,
ἐλθεῖν ἐς φυλάκων ἱερὸν τέλος ἠδ' ἐπιτεῖλαι.
Wydać rozkazy drużynie świętej co stoi na warcie.
κείνῳ γάρ κε μάλιστα πιθοίατο: τοῖο γὰρ υἱὸς
Jemu albowiem najwięcej ufają, boć jego syn własny
σημαίνει φυλάκεσσι καὶ Ἰδομενῆος ὀπάων
Stoi na czele straży i Merion Idomeneja
Μηριόνης: τοῖσιν γὰρ ἐπετράπομέν γε μάλιστα.
Giermek, bo głównie im poruczono dozór nad strażą".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
Odpowiada mu na to Menelaj o głosie donośnym:
πῶς γάρ μοι μύθῳ ἐπιτέλλεαι ἠδὲ κελεύεις;
"Jakże mi więc twemi słowy polecasz i nakazujesz?
αὖθι μένω μετὰ τοῖσι δεδεγμένος εἰς ὅ κεν ἔλθῃς,
Czy mam z niemi pozostać czekając na ciebie aż przyjdziesz,
ἦε θέω μετὰ σ' αὖτις, ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπιτείλω;
Czyli też spieszyć napowrót zleciwszy dokładnie co każesz"?
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Odpowiada mu na to narodów król Agamemnon:
αὖθι μένειν, μή πως ἀβροτάξομεν ἀλλήλοιιν
"Tamże pozostań żebyśmy się nie minęli nawzajem
ἐρχομένω: πολλαὶ γὰρ ἀνὰ στρατόν εἰσι κέλευθοι.
Idąc do siebie, bo wiele się drożyn w obozie krzyżuje.
φθέγγεο δ' ᾗ κεν ἴῃσθα καὶ ἐγρήγορθαι ἄνωχθι
Wołaj, gdzie się obrócisz i do czuwania zachęcaj,
πατρόθεν ἐκ γενεῆς ὀνομάζων ἄνδρα ἕκαστον
Męża każdego po jego nazwisku rodowem witając,
πάντας κυδαίνων: μηδὲ μεγαλίζεο θυμῷ,
Cześć każdemu oddając; a w duszy nie bądź wyniosłym.
ἀλλὰ καὶ αὐτοί περ πονεώμεθα: ὧδέ που ἄμμι
Owszem i sami się teraz dołóżmy, kiedy już Kronid
Ζεὺς ἐπὶ γιγνομένοισιν ἵει κακότητα βαρεῖαν.
Od urodzenia nas takiem brzemieniem złego nawiedził".
ὣς εἰπὼν ἀπέπεμπεν ἀδελφεὸν εὖ ἐπιτείλας:
Tak powiedziawszy odesłał brata, zleciwszy dokładnie,
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥ' ἰέναι μετὰ Νέστορα ποιμένα λαῶν:
Sam zaś wybrał się szukać, Nestora pasterza narodów;
τὸν δ' εὗρεν παρά τε κλισίῃ καὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
Jego przy ciemnej łodzi w pobliżu namiotu znajduje
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ: παρὰ δ' ἔντεα ποικίλ' ἔκειτο
W łożu wygodnem, a przy nim świecący leżał rynsztunek,
ἀσπὶς καὶ δύο δοῦρε φαεινή τε τρυφάλεια.
Tarcza i dwoje oszczepów i hełm od miedzi świecący.
πὰρ δὲ ζωστὴρ κεῖτο παναίολος, ᾧ ῥ' ὁ γεραιὸς
Gibka przepaska w blizkości leżała, którą się starzec
ζώννυθ' ὅτ' ἐς πόλεμον φθισήνορα θωρήσσοιτο
Przepasywał gdy w bitwę, trawiącą życie, się zbroił,
λαὸν ἄγων, ἐπεὶ οὐ μὲν ἐπέτρεπε γήραϊ λυγρῷ.
Wojsko prowadząc, bo smutnej się nie poddawał starości.
ὀρθωθεὶς δ' ἄρ' ἐπ' ἀγκῶνος κεφαλὴν ἐπαείρας
Wsparłszy się tedy na łokciu i głowę do góry podnosząc
Ἀτρεί̈δην προσέειπε καὶ ἐξερεείνετο μύθῳ:
Do Atrydy przemówił i słowy go badać poczyna:
τίς δ' οὗτος κατὰ νῆας ἀνὰ στρατὸν ἔρχεαι οἶος
"Któż to w pośród obozu do łodzi samotnie przybywa,
νύκτα δι' ὀρφναίην, ὅτε θ' εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι,
W ciemnej śród nocy gdy inni śmiertelni snem spoczywają?
ἠέ τιν' οὐρήων διζήμενος, ἤ τιν' ἑταίρων;
[Szukali tenże którego ze swych towarzyszów lub muła] ?
φθέγγεο, μηδ' ἀκέων ἐπ' ἔμ' ἔρχεο: τίπτε δέ σε χρεώ;
Gadaj i milczkiem nie suwaj się do mnie; czegóż ci trzeba"?
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Odpowiada mu na to narodów król Agamemnon:
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
"Synu Neloja Nestorze, ozdobo chwalebna Achajów!
γνώσεαι Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα, τὸν περὶ πάντων
Poznaj Agamemnona Atrydę, którego nad wszystkich
Ζεὺς ἐνέηκε πόνοισι διαμπερὲς εἰς ὅ κ' ἀϋτμὴ
Zews w kłopotach do reszty utopił, jak długo mi oddech
ἐν στήθεσσι μένῃ καί μοι φίλα γούνατ' ὀρώρῃ.
W piersi zostaje i jeszcze mnie dźwigać zdołają kolana.
πλάζομαι ὧδ' ἐπεὶ οὔ μοι ἐπ' ὄμμασι νήδυμος ὕπνος
"Włóczę się tak bo mi sen na powiekach błogi nie spocznie,
ἱζάνει, ἀλλὰ μέλει πόλεμος καὶ κήδε' Ἀχαιῶν.
Ale mi ciąży na duszy i wojna i smutek Achajów.
αἰνῶς γὰρ Δαναῶν περιδείδια, οὐδέ μοι ἦτορ
Wielce się bowiem obawiam z powodu Danajów, a męztwo
ἔμπεδον, ἀλλ' ἀλαλύκτημαι, κραδίη δέ μοι ἔξω
Nie ma stałości, niepokój mnie dręczy, a serce nieomal
στηθέων ἐκθρῴσκει, τρομέει δ' ὑπὸ φαίδιμα γυῖα.
Z piersi wyskoczy na jaw, a spodem drżą mi kolana.
ἀλλ' εἴ τι δραίνεις, ἐπεὶ οὐδὲ σέ γ' ὕπνος ἱκάνει,
Jeśli i ty co zamyślasz, bo sen i ciebie unika,
δεῦρ' ἐς τοὺς φύλακας καταβήομεν, ὄφρα ἴδωμεν
Więc odrazu ku strażom udajmy się na dół, by widzieć,
μὴ τοὶ μὲν καμάτῳ ἀδηκότες ἠδὲ καὶ ὕπνῳ
Czyli też trudem wojennym znużeni już się nie oddali
κοιμήσωνται, ἀτὰρ φυλακῆς ἐπὶ πάγχυ λάθωνται.
Spoczynkowi samemu, o wartę już wcale nie dbając.
δυσμενέες δ' ἄνδρες σχεδὸν εἵαται: οὐδέ τι ἴδμεν
Obozują w pobliżu mężowie wrodzy; nie wiemy
μή πως καὶ διὰ νύκτα μενοινήσωσι μάχεσθαι.
Czyli nawet śród nocy uderzyć nie zamierzają".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Nestor witeź Gereński mu rzecze na to w odpowiedź:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Agamemnonie narodów królu, Atrydo przesławny!
οὔ θην Ἕκτορι πάντα νοήματα μητίετα Ζεὺς
Przecież nie wszystkie zamysły rządzący Zews Hoktorowe
ἐκτελέει, ὅσα πού νυν ἐέλπεται: ἀλλά μιν οἴω
Spełni, jakie on sobie rokuje, lecz sądzę i owszem,
κήδεσι μοχθήσειν καὶ πλείοσιν, εἴ κεν Ἀχιλλεὺς
Że mu dokuczy bieda i wielka, jak tylko Achilles
ἐκ χόλου ἀργαλέοιο μεταστρέψῃ φίλον ἦτορ.
Serce nareszcie szlachetne od gniewu odwróci srogiego.
σοὶ δὲ μάλ' ἕψομ' ἐγώ: ποτὶ δ' αὖ καὶ ἐγείρομεν ἄλλους
Pójdę ja chętnie za tobą, lecz pójdźmy obudzić i innych,
ἠμὲν Τυδεί̈δην δουρὶ κλυτὸν ἠδ' Ὀδυσῆα
Syna Tydeja sławnego z oszczepu, tak samo Odyssa,
ἠδ' Αἴαντα ταχὺν καὶ Φυλέος ἄλκιμον υἱόν.
W biegu szybkiego Ajaxa, i syna dzielnego Fyleja.
ἀλλ' εἴ τις καὶ τούσδε μετοιχόμενος καλέσειεν
Żeby to ktoś za niemi udawszy się zwołał ich tutaj,
ἀντίθεόν τ' Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα:
Bogom równego Ajaxa i księcia Idomeneja;
τῶν γὰρ νῆες ἔασιν ἑκαστάτω, οὐδὲ μάλ' ἐγγύς.
Łodzie ich bowiem stoją najdalej i wcale nie blizko.
ἀλλὰ φίλον περ ἐόντα καὶ αἰδοῖον Μενέλαον
Ale co do ilenelaja zacnego, choć wielce mi drogim,
νεικέσω, εἴ πέρ μοι νεμεσήσεαι, οὐδ' ἐπικεύσω
Muszę go złajać (choć gniewać się będziesz), i tak nie zataję;
ὡς εὕδει, σοὶ δ' οἴῳ ἐπέτρεψεν πονέεσθαι.
Bowiem zasypia, zaś pracę na ciebie nakłada jednego.
νῦν ὄφελεν κατὰ πάντας ἀριστῆας πονέεσθαι
Tożby powinien się starać i wszystkich mężów naczelnych
λισσόμενος: χρειὼ γὰρ ἱκάνεται οὐκέτ' ἀνεκτός.
Błagać; bo nie do zniesienia nas teraz napiera potrzeba."
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Odpowiada mu na to narodów król Agamemnon:
ὦ γέρον ἄλλοτε μέν σε καὶ αἰτιάασθαι ἄνωγα:
"W innym razie staruszku dozwalam ci jego obwiniać;
πολλάκι γὰρ μεθιεῖ τε καὶ οὐκ ἐθέλει πονέεσθαι
Często się bowiem opuszcza, i nie chce brać się do dzieła,
οὔτ' ὄκνῳ εἴκων οὔτ' ἀφραδίῃσι νόοιο,
Nie, ulegając gnuśności, lub z braku rozumu zdrowego,
ἀλλ' ἐμέ τ' εἰσορόων καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενος ὁρμήν.
Tylko się na mnie ogląda i mego czeka wezwania.
νῦν δ' ἐμέο πρότερος μάλ' ἐπέγρετο καί μοι ἐπέστη:
Teraz atoli się pierwej obudził i do mnie się udał,
τὸν μὲν ἐγὼ προέηκα καλήμεναι οὓς σὺ μεταλλᾷς.
Toteż jego wysłałem, by tych co wymieniasz przywołał.
ἀλλ' ἴομεν: κείνους δὲ κιχησόμεθα πρὸ πυλάων
Idźmy więc obaczemy zapewne tamtych przy bramach,
ἐν φυλάκεσσ', ἵνα γάρ σφιν ἐπέφραδον ἠγερέθεσθαι.
Między wartami bo tamże im poleciłem się zebrać".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Nestor witeź Gereński mu rzecze na to w odpowiedź:
οὕτως οὔ τίς οἱ νεμεσήσεται οὐδ' ἀπιθήσει
"Kiedy tak, to go żaden nie zgani, a każden z Argejów
Ἀργείων, ὅτε κέν τιν' ἐποτρύνῃ καὶ ἀνώγῃ.
Będzie go słuchał jak tylko nakaże, i kogoś pobudzi."
ὣς εἰπὼν ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα,
Tak powiedziawszy chitonem się przyodziewa na piersiach;
ποσσὶ δ' ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
Pod błyszczące swe stopy przywiązał piękne postoły,
ἀμφὶ δ' ἄρα χλαῖναν περονήσατο φοινικόεσσαν
Potem na sobie w około przypina oponę podwójną":
διπλῆν ἐκταδίην, οὔλη δ' ἐπενήνοθε λάχνη.
Purpurową, obszerną, o spodzie z wełny włosistej.
εἵλετο δ' ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Dzielny swój oszczep uchwycił, kończysty ostrem żelazem,
βῆ δ' ἰέναι κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
I pospieszył ku łodziom Achajów miedzią okrytych.
πρῶτον ἔπειτ' Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον
Najpierw Odyssa co sprytem Diosa jest godzien, samego,
ἐξ ὕπνου ἀνέγειρε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ
Starzec obudził ze snu, Gereński Nestor wojownik,
φθεγξάμενος: τὸν δ' αἶψα περὶ φρένας ἤλυθ' ἰωή,
Głośno wołając. Dotknęło go w sercu odrazu wezwanie,
ἐκ δ' ἦλθε κλισίης καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπε:
Zatem wychodzi z namiotu i z mową się do nich odezwie:
τίφθ' οὕτω κατὰ νῆας ἀνὰ στρατὸν οἶοι ἀλᾶσθε
"Czegóż się tak przy okrętach w obozie samotnie błąkacie,
νύκτα δι' ἀμβροσίην, ὅ τι δὴ χρειὼ τόσον ἵκει;
W ambrozyjskiej śród nocy? i jakaż was nęci potrzeba"?
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Nestor witeź Gereński mu rzecze na to w odpowiedź:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
"Boski Laertiadesie, przebiegły wielce Odyssu!
μὴ νεμέσα: τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς.
Nie miej urazy, bo takie nieszczęście dosięga Achajów.
ἀλλ' ἕπε', ὄφρα καὶ ἄλλον ἐγείρομεν ὅν τ' ἐπέοικε
Ale idź z nami, by innych obudzić, do których należy,
βουλὰς βουλεύειν, ἢ φευγέμεν ἠὲ μάχεσθαι.
Radę doradzić, czy mamy uciekać, czyli też walczyć."
ὣς φάθ', ὃ δὲ κλισίην δὲ κιὼν πολύμητις Ὀδυσσεὺς
Rzekł; do namiotu wracając przebiegły wielce Odyssej,
ποικίλον ἀμφ' ὤμοισι σάκος θέτο, βῆ δὲ μετ' αὐτούς.
Tarczę świecącą na ramię zarzucił i poszedł za niemi.
βὰν δ' ἐπὶ Τυδεί̈δην Διομήδεα: τὸν δὲ κίχανον
Do Diomeda więc poszli Tydejdy i jego zastali
ἐκτὸς ἀπὸ κλισίης σὺν τεύχεσιν: ἀμφὶ δ' ἑταῖροι
Po za namiotem pod bronią, a w koło niego druhowie
εὗδον, ὑπὸ κρασὶν δ' ἔχον ἀσπίδας: ἔγχεα δέ σφιν
Spali z tarczami pod głową, zaś ich oszczepy w porządku
ὄρθ' ἐπὶ σαυρωτῆρος ἐλήλατο, τῆλε δὲ χαλκὸς
Stały na sztorc na proporcach zatknięte; a spiżem dokoła,
λάμφ' ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διός: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Równie jak światło Diosa igrały. Wśród tego bohater,
εὗδ', ὑπὸ δ' ἔστρωτο ῥινὸν βοὸς ἀγραύλοιο,
Spał na usłanej skórze buhaja z pastwiska dzikiego;
αὐτὰρ ὑπὸ κράτεσφι τάπης τετάνυστο φαεινός.
Pod głowami zaś miał ułożony kobierzec ozdobny.
τὸν παρστὰς ἀνέγειρε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,
Zbliżył się witeż Gereński Nestor i jego rozbudził
λὰξ ποδὶ κινήσας, ὄτρυνέ τε νείκεσέ τ' ἄντην:
Potrąciwszy go piętą, poruszył i łajał odrazu:
ἔγρεο Τυδέος υἱέ: τί πάννυχον ὕπνον ἀωτεῖς;
"Wstawajże synu Tydeja; czy myślisz noc całą przechrapać?
οὐκ ἀί̈εις ὡς Τρῶες ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο
Czyż nie słyszysz jak siedzą na wzgórzu równiny Trojanie,
εἵαται ἄγχι νεῶν, ὀλίγος δ' ἔτι χῶρος ἐρύκει;
Blizko okrętów obozem, i małe ich miejsce przegradza?
ὣς φάθ', ὃ δ' ἐξ ὕπνοιο μάλα κραιπνῶς ἀνόρουσε,
Tak powiedział; a tamten ze snu się ocknął odrazu,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I zwrócony do niego w skrzydlate odezwie się słowa:
σχέτλιός ἐσσι γεραιέ: σὺ μὲν πόνου οὔ ποτε λήγεις.
"Rzeźki staruszku ty nigdy od pracy się, nie uchylasz.
οὔ νυ καὶ ἄλλοι ἔασι νεώτεροι υἷες Ἀχαιῶν
Nie ma to jeszcze i innych, a młodszych synów Achajskich,
οἵ κεν ἔπειτα ἕκαστον ἐγείρειαν βασιλήων
Którzyby mogli przecież obudzić z królów każdego
πάντῃ ἐποιχόμενοι; σὺ δ' ἀμήχανός ἐσσι γεραιέ.
"Wszędy zachodząc? lecz ty nieugiętym jesteś o starcze".
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Odpowiada mu na to Gereński Nestor wojownik:
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα φίλος κατὰ μοῖραν ἔειπες.
"Wszystko to moje dziecko wyrzekłeś wedle słuszności.
εἰσὶν μέν μοι παῖδες ἀμύμονες, εἰσὶ δὲ λαοὶ
Nieskazitelni synowie mi służą, i mam ja narodu
καὶ πολέες, τῶν κέν τις ἐποιχόμενος καλέσειεν:
"Wielo, niejeden z nich obchodząc by mógł nawoływać;
ἀλλὰ μάλα μεγάλη χρειὼ βεβίηκεν Ἀχαιούς.
Teraz atoli okrutna potrzeba Danajów przygniata.
νῦν γὰρ δὴ πάντεσσιν ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς
Sprawa ta bowiem dla wszystkich Achajów na ostrzu stanęła
ἢ μάλα λυγρὸς ὄλεθρος Ἀχαιοῖς ἠὲ βιῶναι.
Noża, czy smutny upadek, czy pozostanie przy życiu.
ἀλλ' ἴθι νῦν Αἴαντα ταχὺν καὶ Φυλέος υἱὸν
Idźże mi teraz, Ajaxa szybkiego i syna Fyleja
ἄνστησον: σὺ γάρ ἐσσι νεώτερος: εἴ μ' ἐλεαίρεις.
Obudź, (bo jesteś młodszym), jeżeli się o mnie turbujesz".
ὣς φάθ', ὃ δ' ἀμφ' ὤμοισιν ἑέσσατο δέρμα λέοντος
Tak powiedział, a tamten zarzucił na ramię lwią skórę,
αἴθωνος μεγάλοιο ποδηνεκές, εἵλετο δ' ἔγχος.
Płową, ogromną do kostek schodzącą i chwycił za dzidę.
βῆ δ' ἰέναι, τοὺς δ' ἔνθεν ἀναστήσας ἄγεν ἥρως.
Spiesznie odeszedł i tamtych zbudziwszy prowadzi bohater.
οἳ δ' ὅτε δὴ φυλάκεσσιν ἐν ἀγρομένοισιν ἔμιχθεν,
Oni gdy się wmięszali do zgromadzonych na warcie,
οὐδὲ μὲν εὕδοντας φυλάκων ἡγήτορας εὗρον,
Straży dozorców już wtedy we śnie pogrążonych nie widzą,
ἀλλ' ἐγρηγορτὶ σὺν τεύχεσιν εἵατο πάντες.
Lecz obudzeni, przytomnie pod bronią wszyscy siedzieli.
ὡς δὲ κύνες περὶ μῆλα δυσωρήσωνται ἐν αὐλῇ
Równie jak psy niespokojnie nad bydłem czuwają w zagrodzie,
θηρὸς ἀκούσαντες κρατερόφρονος, ὅς τε καθ' ὕλην
Przysłuchując się bestyom okrutnym, co w pośród górzystej
ἔρχηται δι' ὄρεσφι: πολὺς δ' ὀρυμαγδὸς ἐπ' αὐτῷ
Kręcą się puszczy, i wielka się wrzawa nad niemi poczyna,
ἀνδρῶν ἠδὲ κυνῶν, ἀπό τέ σφισιν ὕπνος ὄλωλεν:
Psów i myśliwych i wszelkiej do spania ochoty pozbawia;
ὣς τῶν νήδυμος ὕπνος ἀπὸ βλεφάροιιν ὀλώλει
Takoż i dla nich sen błogi zupełnie od powiek uciekał,
νύκτα φυλασσομένοισι κακήν: πεδίον δὲ γὰρ αἰεὶ
Czuwających śród nocy złowrogiej, bo wciąż obróceni
τετράφαθ', ὁππότ' ἐπὶ Τρώων ἀί̈οιεν ἰόντων.
Ku równinie słuchają, czy nadciągają Trojanie.
τοὺς δ' ὃ γέρων γήθησεν ἰδὼν θάρσυνέ τε μύθῳ
Widząc ich cieszył się starzec i słowem odwagi dodawał;
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
[Zatem się do nich zwróciwszy, lotnemi słowy przemawia:]
οὕτω νῦν φίλα τέκνα φυλάσσετε: μηδέ τιν' ὕπνος
"Tak moje drogie dziateczki, czuwajcie, niech sen mi nikogo
αἱρείτω, μὴ χάρμα γενώμεθα δυσμενέεσσιν.
Nie obejmie, by ztąd dla wrogów uciecha nie była."
ὣς εἰπὼν τάφροιο διέσσυτο: τοὶ δ' ἅμ' ἕποντο
Tak powiedziawszy za rów pośpieszył; puścili się za nim
Ἀργείων βασιλῆες ὅσοι κεκλήατο βουλήν.
Wszyscy królowie Argejów, co byli zwołani do rady.
τοῖς δ' ἅμα Μηριόνης καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς
Z niemi zarazem i Merion i dzielny potomek Nestora
ἤϊσαν: αὐτοὶ γὰρ κάλεον συμμητιάασθαι.
Poszli, bo ich przywołano, by wspólnie do rady zasiedli.
τάφρον δ' ἐκδιαβάντες ὀρυκτὴν ἑδριόωντο
Przeprawiwszy się więc przez fossę wybraną, usiedli
ἐν καθαρῷ, ὅθι δὴ νεκύων διεφαίνετο χῶρος
W miejscu, gdzie wolnem od ciał poległych się ukazywało
πιπτόντων: ὅθεν αὖτις ἀπετράπετ' ὄβριμος Ἕκτωρ
Pole, zkąd się zacięty na odwrót Hektor skierował,
ὀλλὺς Ἀργείους, ὅτε δὴ περὶ νὺξ ἐκάλυψεν.
Pognębiwszy Argejów, gdy noc zapadła ciemnością.
ἔνθα καθεζόμενοι ἔπε' ἀλλήλοισι πίφαυσκον:
Tam zasiadłszy słowami pomiędzy sobą radzili.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Pierwszy się do nich odezwał Gereński Nestor wojownik:
ὦ φίλοι οὐκ ἂν δή τις ἀνὴρ πεπίθοιθ' ἑῷ αὐτοῦ
"Drodzy nie znaj dzież się mąż, co sobie samemu ufając,
θυμῷ τολμήεντι μετὰ Τρῶας μεγαθύμους
Z duszą odważną by poszedł pomiędzy Trojan walecznych?
ἐλθεῖν, εἴ τινά που δηί̈ων ἕλοι ἐσχατόωντα,
Czyby którego z wrogów, co w tyle pozostał nie chwycił,
ἤ τινά που καὶ φῆμιν ἐνὶ Τρώεσσι πύθοιτο,
Albo się chociaż dowiedział, co między Trojany się mówi,
ἅσσά τε μητιόωσι μετὰ σφίσιν, ἢ μεμάασιν
Jako pomiędzy niemi stanęła narada; czy myślą
αὖθι μένειν παρὰ νηυσὶν ἀπόπροθεν, ἦε πόλιν δὲ
Tutaj pozostać z daleka, przy łodziach, czyli do miasta
ἂψ ἀναχωρήσουσιν, ἐπεὶ δαμάσαντό γ' Ἀχαιούς.
Nazad się wrócą, ponieważ Achajów pobili w potyczce.
ταῦτά κε πάντα πύθοιτο, καὶ ἂψ εἰς ἡμέας ἔλθοι
Żeby się tego wszystkiego dowiedział i do nas bez szwanku
ἀσκηθής: μέγα κέν οἱ ὑπουράνιον κλέος εἴη
Wrócił, natenczas do niebios by jego chwała dosięgła,
πάντας ἐπ' ἀνθρώπους, καί οἱ δόσις ἔσσεται ἐσθλή:
Między ludźmi wszystkiemi, i piękną by dostał nagrodę;
ὅσσοι γὰρ νήεσσιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι
Ile ich bowiem na statkach naczelnem kieruje dowództwem.
τῶν πάντων οἱ ἕκαστος ὄϊν δώσουσι μέλαιναν
Z tych podaruje mu każden owieczko ciemnowełnistą,
θῆλυν ὑπόρρηνον: τῇ μὲν κτέρας οὐδὲν ὁμοῖον,
Matkę z jagnięciem (a będzie to nieporównanym dostatkiem);
αἰεὶ δ' ἐν δαίτῃσι καὶ εἰλαπίνῃσι παρέσται.
Zawsze zaś bedzie obecnvm na ucztach i każdej biesiadzie".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
Tak przemówił, a wszyscy zostali w milczeniu głębokiem.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Wtedy się do nich odezwał Diomed o głosie donośnym;
Νέστορ ἔμ' ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
Mnię Nestorze me serce i męzka pobudza odwaga,
ἀνδρῶν δυσμενέων δῦναι στρατὸν ἐγγὺς ἐόντων
Żeby do wrogów obozu się udać w blizkości będących,.
Τρώων: ἀλλ' εἴ τίς μοι ἀνὴρ ἅμ' ἕποιτο καὶ ἄλλος
Trojan, gdyby jednakże mi drugi mąż towarzyszył,
μᾶλλον θαλπωρὴ καὶ θαρσαλεώτερον ἔσται.
Większa by była odwaga i zawsze by śmielej się poszło.
σύν τε δύ' ἐρχομένω καί τε πρὸ ὃ τοῦ ἐνόησεν
Kiedy się bowiem samowtór wychodzi, to jeden, to drugi,
ὅππως κέρδος ἔῃ: μοῦνος δ' εἴ πέρ τε νοήσῃ
Pozna co będzie najlepszem, a jeden chociażby dopatrzył.
ἀλλά τέ οἱ βράσσων τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.
To mu rozum stępieje i postanowienie zesłabnie".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἔθελον Διομήδεϊ πολλοὶ ἕπεσθαι.
Rzekł, a wielu pragnęło się z Diomedem wybierać.
ἠθελέτην Αἴαντε δύω θεράποντες Ἄρηος,
Obaj Ajaxy pragnęli Aresa dzielni druhowie,
ἤθελε Μηριόνης, μάλα δ' ἤθελε Νέστορος υἱός,
Pragnął i Alerion i syn Nestora miał wielką ochotę,
ἤθελε δ' Ἀτρεί̈δης δουρικλειτὸς Μενέλαος,
Pragnął zarówno Atrydes, oszczepem sławny Menelaj,
ἤθελε δ' ὁ τλήμων Ὀδυσεὺς καταδῦναι ὅμιλον
Pragnął i doświadczony Odyssej w tłumy Trojańskie
Τρώων: αἰεὶ γάρ οἱ ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἐτόλμα.
Wniknąć, zawsze mu bowiem odwagą serce pałało.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Zatem się do nich odezwał narodów król Agamemnon:
Τυδεί̈δη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
"Synu Tydeja Diomedzie, dla serca mego najdroższy
τὸν μὲν δὴ ἕταρόν γ' αἱρήσεαι ὅν κ' ἐθέλῃσθα,
Na towarzysza wybieraj, którego się tobie podoba,
φαινομένων τὸν ἄριστον, ἐπεὶ μεμάασί γε πολλοί.
Któren się tobie wydaje najlepszym, bo wielu ich pragnie.
μηδὲ σύ γ' αἰδόμενος σῇσι φρεσὶ τὸν μὲν ἀρείω
Tylko się w sercu twem nie obawiaj, lepszego mijając,
καλλείπειν, σὺ δὲ χείρον' ὀπάσσεαι αἰδοῖ εἴκων
A ze względu na wstyd nie wybieraj druha gorszego,
ἐς γενεὴν ὁρόων, μηδ' εἰ βασιλεύτερός ἐστιν.
Rodem się powodując, chociażby i godność miał wyższą".
ὣς ἔφατ', ἔδεισεν δὲ περὶ ξανθῷ Μενελάῳ.
[Tak powiedział z obawy o Menelaja płowego].
τοῖς δ' αὖτις μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Znowu się do nich odezwał Diomed o głosie donośnym:
εἰ μὲν δὴ ἕταρόν γε κελεύετέ μ' αὐτὸν ἑλέσθαι,
"Jeśli żądacie odemnie, bym sam towarzysza wybierał,
πῶς ἂν ἔπειτ' Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,
Jakżebym zatem zdołał o boskim Odyssie zapomnieć,
οὗ πέρι μὲν πρόφρων κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
Któren zawsze gotowe ma serce i męzką odwagę,
ἐν πάντεσσι πόνοισι, φιλεῖ δέ ἑ Παλλὰς Ἀθήνη.
W każdem zadaniu, prócz tego miłuje go Pallas Athene.
τούτου γ' ἑσπομένοιο καὶ ἐκ πυρὸς αἰθομένοιο
Jeśli on ze mną pójdzie, to nawet z ognistych płomieni
ἄμφω νοστήσαιμεν, ἐπεὶ περίοιδε νοῆσαι.
Cali powrócim oboje, bo wszędzie się znaleźć potrafi."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς:
Rzeknie mu przygód świadomy Odyssej boski w odpowiedź:
Τυδεί̈δη μήτ' ἄρ με μάλ' αἴνεε μήτέ τι νείκει:
"Ani pochwalaj zbytecznie Tydejdo, ani też zganiaj,
εἰδόσι γάρ τοι ταῦτα μετ' Ἀργείοις ἀγορεύεις.
Mówisz to bowiem w obec Argeiów dobrze świadomych.
ἀλλ' ἴομεν: μάλα γὰρ νὺξ ἄνεται, ἐγγύθι δ' ἠώς,
Ale my idźmy, bo noc już urosła, i blizko jutrzenka;
ἄστρα δὲ δὴ προβέβηκε, παροίχωκεν δὲ πλέων νὺξ
Gwiazdy już schodzą, a większa już pora nocy minęła,
τῶν δύο μοιράων, τριτάτη δ' ἔτι μοῖρα λέλειπται.
Z dwojga jej części, a trzecia już ledwo nani pozostaje".
ὣς εἰπόνθ' ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην.
Tak powiedziawszy groźnemi się odziewają zbrojami.
Τυδεί̈δῃ μὲν δῶκε μενεπτόλεμος Θρασυμήδης
W boju gorący bohater Thrasymed podaje Tydejdzie
φάσγανον ἄμφηκες: τὸ δ' ἑὸν παρὰ νηὶ̈ λέλειπτο:
Miecz obosieczny (bo swój na okręcie był pozostawił),
καὶ σάκος: ἀμφὶ δέ οἱ κυνέην κεφαλῆφιν ἔθηκε
Oraz i tarczę, a hełm na głowie mu dobrze osadził,
ταυρείην, ἄφαλόν τε καὶ ἄλλοφον, ἥ τε καταῖτυξ
Bez grzebienia i grzywy, skórzany, co się kapicą
κέκληται, ῥύεται δὲ κάρη θαλερῶν αἰζηῶν.
Zowie, a głowy dorodnych mołojców od razów ochrania.
Μηριόνης δ' Ὀδυσῆϊ δίδου βιὸν ἠδὲ φαρέτρην
Odyssowi zaś łuk i kołczan oddał Merionej,
καὶ ξίφος, ἀμφὶ δέ οἱ κυνέην κεφαλῆφιν ἔθηκε
Oraz i miecz, a hełm na głowie mu szczelnie osadził,
ῥινοῦ ποιητήν: πολέσιν δ' ἔντοσθεν ἱμᾶσιν
Wyrobiony ze skóry; od wnętrza liczne rzemienie
ἐντέτατο στερεῶς: ἔκτοσθε δὲ λευκοὶ ὀδόντες
Silną tworzyły plecionkę, a zewnątrz kły bielusieńkie,
ἀργιόδοντος ὑὸς θαμέες ἔχον ἔνθα καὶ ἔνθα
Dzika srogiego sterczały, gęsto po całej powierzchni
εὖ καὶ ἐπισταμένως: μέσσῃ δ' ἐνὶ πῖλος ἀρήρει.
Usadzone porządkiem, a środek był gunią, wysłany.
τήν ῥά ποτ' ἐξ Ἐλεῶνος Ἀμύντορος Ὀρμενίδαο
Z Eleonu go niegdyś Awtolykos łupem wydobył,
ἐξέλετ' Αὐτόλυκος πυκινὸν δόμον ἀντιτορήσας,
Amyntora, Hormena potomka domostwo złupiwszy;
Σκάνδειαν δ' ἄρα δῶκε Κυθηρίῳ Ἀμφιδάμαντι:
Tenże go Amfidamancie z Kythery w Skandeję darował,
Ἀμφιδάμας δὲ Μόλῳ δῶκε ξεινήϊον εἶναι,
Amfidamas go dał Molosowi gościnnym podarkiem,
αὐτὰρ ὃ Μηριόνῃ δῶκεν ᾧ παιδὶ φορῆναι:
Ten zaś dał do noszenia synowi Merionowi;
δὴ τότ' Ὀδυσσῆος πύκασεν κάρη ἀμφιτεθεῖσα.
Wtedy zaś dobrze się nadał, by głowę Odyssa ochraniać.
τὼ δ' ἐπεὶ οὖν ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην,
Kiedy -więc oni przywdziali na siebie groźny rynsztunek,
βάν ῥ' ἰέναι, λιπέτην δὲ κατ' αὐτόθι πάντας ἀρίστους.
Poszli, pozostawiwszy na miejscu wszystkich najlepszych.
τοῖσι δὲ δεξιὸν ἧκεν ἐρῳδιὸν ἐγγὺς ὁδοῖο
Z prawej strony im czaplę zesłała blizko przy drodze
Παλλὰς Ἀθηναίη: τοὶ δ' οὐκ ἴδον ὀφθαλμοῖσι
Pallas Athene, atoli takowej oczyma nie mogli
νύκτα δι' ὀρφναίην, ἀλλὰ κλάγξαντος ἄκουσαν.
Dojrzeć po ciemnej nocy, lecz tylko ją z głosu poznali.
χαῖρε δὲ τῷ ὄρνιθ' Ὀδυσεύς, ἠρᾶτο δ' Ἀθήνῃ:
Ptakiem tym się ucieszył Odyssej i błagał Athenę:
κλῦθί μευ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, ἥ τέ μοι αἰεὶ
"Słuchaj mnie egidodzierżcy Diosa dziecko, co zawsze,
ἐν πάντεσσι πόνοισι παρίστασαι, οὐδέ σε λήθω
W każdej wyprawie przy boku mi stałaś nie wyjdziesz mi z myśli,
κινύμενος: νῦν αὖτε μάλιστά με φῖλαι Ἀθήνη,
W tej przygodzie, lecz teraz szczególnie mnie kochaj Atheno,
δὸς δὲ πάλιν ἐπὶ νῆας ἐϋκλεῖας ἀφικέσθαι
Dozwalając bym nazad powrócił do sławnych okrętów, '
ῥέξαντας μέγα ἔργον, ὅ κε Τρώεσσι μελήσῃ.
Wielkie dzieło spełniwszy co wyjdzie na zgubę Trojanom".
δεύτερος αὖτ' ἠρᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Po nim atoli ślubował Diomed o głosie donośnym:
κέκλυθι νῦν καὶ ἐμεῖο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη:
"Teraz posłuchaj i mnie przemożne dziecko Diosa.
σπεῖό μοι ὡς ὅτε πατρὶ ἅμ' ἕσπεο Τυδέϊ δίῳ
Bądź mi pomocną, jak niegdyś przy ojcu stałaś Tydeju,
ἐς Θήβας, ὅτε τε πρὸ Ἀχαιῶν ἄγγελος ᾔει.
Podczas Thebańskiej wyprawy .gdy posłem szedł od Achajow.
τοὺς δ' ἄρ' ἐπ' Ἀσωπῷ λίπε χαλκοχίτωνας Ἀχαιούς,
Zbrojnych Achajow on wtedy nad brzegiem Azopa opuścił,
αὐτὰρ ὃ μειλίχιον μῦθον φέρε Καδμείοισι
Niosąc poselstwo przyjazne do wojowniczych Kadmeiów
κεῖσ': ἀτὰρ ἂψ ἀπιὼν μάλα μέρμερα μήσατο ἔργα
Tamże; atoli wracając dokonał dzieła okropne,
σὺν σοὶ δῖα θεά, ὅτε οἱ πρόφρασσα παρέστης.
Z tobą o wielka bogini, co jego łaskawie wspierałaś.
ὣς νῦν μοι ἐθέλουσα παρίσταο καί με φύλασσε.
Wspierajże teraz i mnie życzliwie, i mną się opiekuj.
σοὶ δ' αὖ ἐγὼ ῥέξω βοῦν ἦνιν εὐρυμέτωπον
Tobie zaś woła rocznego poświęcę o czole szerokiem,
ἀδμήτην, ἣν οὔ πω ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγεν ἀνήρ:
Nieużytego, co nigdy pod jarzmo go ludzie nie wprzęgli;
τήν τοι ἐγὼ ῥέξω χρυσὸν κέρασιν περιχεύας.
Tego poświęcę, ja tobie i rogi złotem obłożę".
ὣς ἔφαν εὐχόμενοι, τῶν δ' ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη.
Tak mówili błagając, słuchała ich Pallas Athene.
οἳ δ' ἐπεὶ ἠρήσαντο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
Śluby więc uczyniwszy dla córy Diosa wielkiego,
βάν ῥ' ἴμεν ὥς τε λέοντε δύω διὰ νύκτα μέλαιναν
Jak dwa lwy z pośpiechem po ciemnej nocy kroczyli,
ἂμ φόνον, ἂν νέκυας, διά τ' ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα.
Między mordami, trupami, i bronią i krwią poczerniałą.
οὐδὲ μὲν οὐδὲ Τρῶας ἀγήνορας εἴασεν Ἕκτωρ
Również i Hektor odważnym Trojanom nie dał zasypiać,
εὕδειν, ἀλλ' ἄμυδις κικλήσκετο πάντας ἀρίστους,
Drużynami wzywając do siebie wszystkich najlepszych,
ὅσσοι ἔσαν Τρώων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες:
Ile ich było pomiędzy Trojany książąt i wodzów.
τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν ἀρτύνετο βουλήν:
Onych tedy zwoławszy dowcipną radę podaje:
τίς κέν μοι τόδε ἔργον ὑποσχόμενος τελέσειε
"Któren, że tego się dzieła podjąwszy dokonać jest gotów,
δώρῳ ἔπι μεγάλῳ; μισθὸς δέ οἱ ἄρκιος ἔσται.
Za podarunek wspaniały ? nagrodę stanowczo zabierze.
δώσω γὰρ δίφρόν τε δύω τ' ἐριαύχενας ἵππους
Temu daruje powózkę i rosłych dwoje rumaków,
οἵ κεν ἄριστοι ἔωσι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν
Jakie najlepsze się znajdą na szybkich okrętach Achajów,
ὅς τίς κε τλαίη, οἷ τ' αὐτῷ κῦδος ἄροιτο,
Którenby tego się podjął; dla siebie zaś chwałę pozyszcze;
νηῶν ὠκυπόρων σχεδὸν ἐλθέμεν, ἔκ τε πυθέσθαι
Chodzi, by podejść ku szybkim okrętom i tam się dowiedzieć,
ἠέ φυλάσσονται νῆες θοαὶ ὡς τὸ πάρος περ,
Czyli czuwają na szybkich okrętach zarówno jak przedtem,
ἦ ἤδη χείρεσσιν ὑφ' ἡμετέρῃσι δαμέντες
Czyli też pod naszemi już pognębieni rękoma,
φύξιν βουλεύουσι μετὰ σφίσιν, οὐδ' ἐθέλουσι
Układają pomiędzy sobą ucieczkę i niechcą
νύκτα φυλασσέμεναι, καμάτῳ ἀδηκότες αἰνῷ.
Nocne odbywać straże, znużeni okrutną robotą".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
Tak powiedział, a wszyscy w milczeniu głębokiem siedzieli.
ἦν δέ τις ἐν Τρώεσσι Δόλων Εὐμήδεος υἱὸς
Między Trojany był pewien Dolon Ewmeda potomek,
κήρυκος θείοιο πολύχρυσος πολύχαλκος,
Bogorodnego keryxa, bogaty miedzią i złotem,
ὃς δή τοι εἶδος μὲν ἔην κακός, ἀλλὰ ποδώκης:
Niepoczesnej postawy, atoli rączy w bieganiu;
αὐτὰρ ὃ μοῦνος ἔην μετὰ πέντε κασιγνήτῃσιν.
Był on synem jedynym pomiędzy pięcia siostrami.
ὅς ῥα τότε Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι μῦθον ἔειπεν:
Tenże natenczas Hektora i Trojan mową zagadnął:
Ἕκτορ ἔμ' ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
"Serce i męzka odwaga Hektorze do tego mnie skłania,
νηῶν ὠκυπόρων σχεδὸν ἐλθέμεν ἔκ τε πυθέσθαι.
Blizko przystąpić do szybkich okrętów i tam się wywiedzieć.
ἀλλ' ἄγε μοι τὸ σκῆπτρον ἀνάσχεο, καί μοι ὄμοσσον
Ale z berłem do góry mi złóż uroczystą przysięgę,
ἦ μὲν τοὺς ἵππους τε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ
Jako że wóz bogaty zdobiony miedzią i konie
δωσέμεν, οἳ φορέουσιν ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα,
Oddasz, które dźwigają nieskazitelnego Pelejdę.
σοὶ δ' ἐγὼ οὐχ ἅλιος σκοπὸς ἔσσομαι οὐδ' ἀπὸ δόξης:
Patrzeć na darmo nie będę przeciwnie waszym nadziejom.
τόφρα γὰρ ἐς στρατὸν εἶμι διαμπερὲς ὄφρ' ἂν ἵκωμαι
Będę albowiem tak długo nurtował w obozie aż dojdę,
νῆ' Ἀγαμεμνονέην, ὅθι που μέλλουσιν ἄριστοι
Wreszcie do statku Atrydy, gdzie pewno czekają najlepsi,
βουλὰς βουλεύειν ἢ φευγέμεν ἠὲ μάχεσθαι.
Naradzając się w radzie, czy walczyć, czyli uciekać."
ὣς φάθ', ὃ δ' ἐν χερσὶ σκῆπτρον λάβε καί οἱ ὄμοσσεν:
Rzekł, a tamten za berło chwyciwszy dłonią, przysięgał:
ἴστω νῦν Ζεὺς αὐτὸς ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης
"Niechaj wie o tem Zews, mąż Hery grzmiący donośnie,
μὴ μὲν τοῖς ἵπποισιν ἀνὴρ ἐποχήσεται ἄλλος
Jako że inny mąż temi końmi jeździć nie będzie
Τρώων, ἀλλά σέ φημι διαμπερὲς ἀγλαϊεῖσθαι.
Z Trojan, tylko ty jeden, jak mówię, się niemi poszczycisz".
ὣς φάτο καί ῥ' ἐπίορκον ἐπώμοσε, τὸν δ' ὀρόθυνεν:
Tak powiedziawszy na fałsz zaprzysiągł, a jego pokusił.
αὐτίκα δ' ἀμφ' ὤμοισιν ἐβάλλετο καμπύλα τόξα,
Zatem co żywo na ramię zagięte łuki zarzucił,
ἕσσατο δ' ἔκτοσθεν ῥινὸν πολιοῖο λύκοιο,
Wierzchem zaś popielatą wilczycy skórą się odział,
κρατὶ δ' ἐπὶ κτιδέην κυνέην, ἕλε δ' ὀξὺν ἄκοντα,
Czapkę ze skóry łasicy nałożył i chwycił za dzidę.
βῆ δ' ἰέναι προτὶ νῆας ἀπὸ στρατοῦ: οὐδ' ἄρ' ἔμελλεν
Potem zaś od obozu ku łodziom pośpieszył; lecz nie miał
ἐλθὼν ἐκ νηῶν ἂψ Ἕκτορι μῦθον ἀποίσειν.
Wrócić napowrót z okrętów, by wieść Hektorowi oznajmić.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν κάλλιφ' ὅμιλον,
Kiedy zaś był już opuścił rumaków tłumy i ludzi,
βῆ ῥ' ἀν' ὁδὸν μεμαώς: τὸν δὲ φράσατο προσιόντα
Drogą pospieszał ochoczo; lecz wtedy Boski Odyssej
διογενὴς Ὀδυσεύς, Διομήδεα δὲ προσέειπεν:
Biegającego dopatrzył, i do Diomeda przemówi:
οὗτός τις Διόμηδες ἀπὸ στρατοῦ ἔρχεται ἀνήρ,
"Cóż to za mąż od obozu Diomedzie, ku nam się zbliża;
οὐκ οἶδ' ἢ νήεσσιν ἐπίσκοπος ἡμετέρῃσιν,
Nie wiem, czyli to szpieg co nasze okręty ogląda,
ἦ τινα συλήσων νεκύων κατατεθνηώτων.
Czyli też myśli obdzierać ciało którego z poległych.
ἀλλ' ἐῶμέν μιν πρῶτα παρεξελθεῖν πεδίοιο
Ale dajmy mu pokój, niech pierw się zapuści w równinę
τυτθόν: ἔπειτα δέ κ' αὐτὸν ἐπαί̈ξαντες ἕλοιμεν
Troszkę; później samego będziemy mogli pochwycić
καρπαλίμως: εἰ δ' ἄμμε παραφθαίησι πόδεσσιν,
Łacno, znienacka podchodząc, a jeśli nas biegiem uprzedzi.
αἰεί μιν ἐπὶ νῆας ἀπὸ στρατόφι προτιειλεῖν
Zawsze od strony obozu ku łodziom napędzić możemy,
ἔγχει ἐπαί̈σσων, μή πως προτὶ ἄστυ ἀλύξῃ.
Nacierając dzidami, by czasem ku miastu nie uszedł".
ὣς ἄρα φωνήσαντε παρὲξ ὁδοῦ ἐν νεκύεσσι
Tak się więc umówiwszy za drogą między trupami
κλινθήτην: ὃ δ' ἄρ' ὦκα παρέδραμεν ἀφραδίῃσιν.
Przycupnęli, zaś on niebacznie szybko ich mijał.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἀπέην ὅσσόν τ' ἐπὶ οὖρα πέλονται
Kiedy już tak był daleko, jak skład wyorany mułami
ἡμιόνων: αἱ γάρ τε βοῶν προφερέστεραί εἰσιν
Sięga, (są one bowiem w pociągu sporsze od wołów,
ἑλκέμεναι νειοῖο βαθείης πηκτὸν ἄροτρον:
Zrychtowany pług ciągnących w nowiznie głębokiej),
τὼ μὲν ἐπεδραμέτην, ὃ δ' ἄρ' ἔστη δοῦπον ἀκούσας.
Wtedy nadbiegli, zaś on usłyszawszy hałas przystanął.
ἔλπετο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀποστρέψοντας ἑταίρους
Sądził albowiem w umyśle, że któren go z druhów nawraca,
ἐκ Τρώων ἰέναι πάλιν Ἕκτορος ὀτρύναντος.
Goniąc od Trojan obozu, bo Hektor mu każe powracać.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἄπεσαν δουρηνεκὲς ἢ καὶ ἔλασσον,
Kiedy ich tylko rzut włóczni lub mniej od niego przedziela.
γνῶ ῥ' ἄνδρας δηί̈ους, λαιψηρὰ δὲ γούνατ' ἐνώμα
Wtedy on wrogów rozpoznał i chyże ruszywszy kolana,
φευγέμεναι: τοὶ δ' αἶψα διώκειν ὁρμήθησαν.
Począł uciekać, zaś oni się szybko w pogoń wybrali.
ὡς δ' ὅτε καρχαρόδοντε δύω κύνε εἰδότε θήρης
Równie jak ostro zębate dwa psy, świadome zwierzyny,
ἢ κεμάδ' ἠὲ λαγωὸν ἐπείγετον ἐμμενὲς αἰεὶ
Gonią zajadle, z uporem jelenia lub w polu zająca,
χῶρον ἀν' ὑλήενθ', ὃ δέ τε προθέῃσι μεμηκώς,
W pośród lesistych pagórków, a tamten becząc ucieka;
ὣς τὸν Τυδεί̈δης ἠδ' ὃ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
Takoż Tydejda natenczas i grodoburca Odyssej,
λαοῦ ἀποτμήξαντε διώκετον ἐμμενὲς αἰεί.
Przecinając mu odwrót ku swoim gonili bez przerwy.
ἀλλ' ὅτε δὴ τάχ' ἔμελλε μιγήσεσθαι φυλάκεσσι
Kiedy zaś nagle pomiędzy wartami się ukryć zamierzał,
φεύγων ἐς νῆας, τότε δὴ μένος ἔμβαλ' Ἀθήνη
Uciekając ku łodziom, Athene Tytejdzie na razie
Τυδεί̈δῃ, ἵνα μή τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Ducha dodała, by inny z Achajów miedzią okrytych,
φθαίη ἐπευξάμενος βαλέειν, ὃ δὲ δεύτερος ἔλθοι.
Pierwszym się rzutem nie szczycił, zaś on jako drugi nastąpił.
δουρὶ δ' ἐπαί̈σσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Godząc na niego oszczepem odezwie się dzielny Diomed.
ἠὲ μέν' ἠέ σε δουρὶ κιχήσομαι, οὐδέ σέ φημι
"Stójże, albo cię włócznią, dosięgnę, i sądzę że zguby
δηρὸν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἀλύξειν αἰπὺν ὄλεθρον.
Nie na długo unikniesz, okropnej od mojej prawicy".
ἦ ῥα καὶ ἔγχος ἀφῆκεν, ἑκὼν δ' ἡμάρτανε φωτός:
Rzekł i dzidę wypuścił, rozmyślnie męża chybiając;
δεξιτερὸν δ' ὑπὲρ ὦμον ἐύ̈ξου δουρὸς ἀκωκὴ
Po nad prawem ramieniem gładkiego oszczepu kończyna
ἐν γαίῃ ἐπάγη: ὃ δ' ἄρ' ἔστη τάρβησέν τε
W ziemi utkwiła, a tamten przystanął srodze zlękniony;
βαμβαίνων: ἄραβος δὲ διὰ στόμα γίγνετ' ὀδόντων:
Cały się trząsł, a zęby od strachu mu w gębie dzwoniły.
χλωρὸς ὑπαὶ δείους: τὼ δ' ἀσθμαίνοντε κιχήτην,
Bladość ogarnia mu twarz; zadyszeni go tamci dognawszy
χειρῶν δ' ἁψάσθην: ὃ δὲ δακρύσας ἔπος ηὔδα:
Uchwycili za ręce; on wtedy się z płaczem odzywa:
ζωγρεῖτ', αὐτὰρ ἐγὼν ἐμὲ λύσομαι: ἔστι γὰρ ἔνδον
"Nie odbierajcie mi życia, zaś ja się wykupię, bo w doma
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
Wiele mam złota i miedzi i wyrabianego żelaza;
τῶν κ' ὔμμιν χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσι' ἄποινα
Chętnie z takowych mój ojciec użyczy wam wykup obfity,
εἴ κεν ἐμὲ ζωὸν πεπύθοιτ' ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Jeśli się dowie, że jestem przy życiu w okrętach Achajskich.
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź przebiegły wielce Odyssej:
θάρσει, μηδέ τί τοι θάνατος καταθύμιος ἔστω.
"Nabierz odwagi, a śmierć niechaj ci na myśli nie stoi;
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον:
Ale mi teraz opowiedz i wszystko po prawdzie wyrzeknij,
πῇ δὴ οὕτως ἐπὶ νῆας ἀπὸ στρατοῦ ἔρχεαι οἷος
Dokądże sam ku okrętom od wojska daleko podążasz?
νύκτα δι' ὀρφναίην, ὅτε θ' εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι;
W ciemnej śród nocy, gdy inni śmiertelni snem spoczywają.
ἤ τινα συλήσων νεκύων κατατεθνηώτων;
[Czyli zamierzasz którego z poległych na placu obdzierać ?]
ἦ σ' Ἕκτωρ προέηκε διασκοπιᾶσθαι ἕκαστα
Albo też czyli cię Hektor na zwiady wysłał wszystkiego
νῆας ἔπι γλαφυράς; ἦ σ' αὐτὸν θυμὸς ἀνῆκε;
Ku obszernym okrętom? lub samli z umysłu to czynisz"?
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Δόλων, ὑπὸ δ' ἔτρεμε γυῖα:
Dolon odrzecze mu na to z drżącemi od strachu kolany:
πολλῇσίν μ' ἄτῃσι παρὲκ νόον ἤγαγεν Ἕκτωρ,
"Wielce na moją niedolę mi Hektor ducha nastroił;
ὅς μοι Πηλεί̈ωνος ἀγαυοῦ μώνυχας ἵππους
Któren mnię końmi dzielnego Pelejdy o giętkich pęcinach,
δωσέμεναι κατένευσε καὶ ἅρματα ποικίλα χαλκῷ,
Udarować obiecał i wozem od miedzi świecącym;
ἠνώγει δέ μ' ἰόντα θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν
On to namówił, bym w ciemnej śród nocy jak lot mijającej,
ἀνδρῶν δυσμενέων σχεδὸν ἐλθέμεν, ἔκ τε πυθέσθαι
Jak najwięcej do wrogów się zbliżył i poszedł na zwiady,
ἠὲ φυλάσσονται νῆες θοαὶ ὡς τὸ πάρος περ,
Czyli też są w pogotowiu na szybkich łodziach jak dawniej,
ἦ ἤδη χείρεσσιν ὑφ' ἡμετέρῃσι δαμέντες
Albo też czy pokonani pod naszych dłoni przewagą,
φύξιν βουλεύουσι μετὰ σφίσιν, οὐδ' ἐθέλουσι
Knują pomiędzy sobą ucieczkę i nie chcą już więcej,
νύκτα φυλασσέμεναι, καμάτῳ ἀδηκότες αἰνῷ.
Nocne straże odbywać, mordęgą okropną znużeni".
τὸν δ' ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Uśmiechając się na to przebiegły Odyssej odrzecze:
ἦ ῥά νύ τοι μεγάλων δώρων ἐπεμαίετο θυμὸς
"Zapragnęło twe serce wielkiego daru naprawdę,
ἵππων Αἰακίδαο δαί̈φρονος: οἳ δ' ἀλεγεινοὶ
Ajakidy dzielnego rumaków, które niełatwo
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι ἠδ' ὀχέεσθαι
Ludziom śmiertelnym poskromić się dadzą, lub wprzęgnąć do wozu,
ἄλλῳ γ' ἢ Ἀχιλῆϊ, τὸν ἀθανάτη τέκε μήτηρ.
Innym wyjąwszy Pelejdy, którego bogini zrodziła.
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον:
Ale mi teraz opowiedz i wszystko gadaj po prawdzie;
ποῦ νῦν δεῦρο κιὼν λίπες Ἕκτορα ποιμένα λαῶν;
Gdzieś pozostawił Hektora pasterza narodów gdyś wyszedł?
ποῦ δέ οἱ ἔντεα κεῖται ἀρήϊα, ποῦ δέ οἱ ἵπποι;
Jego rynsztunek wojenny gdzie leży, gdzie stoją, rumaki?
πῶς δαὶ τῶν ἄλλων Τρώων φυλακαί τε καὶ εὐναί;
Jakże są uszykowane Trojanów obozy i straże?"
ἅσσά τε μητιόωσι μετὰ σφίσιν, ἢ μεμάασιν
[Co uradzili pomiędzy sobą i co zamierzają,
αὖθι μένειν παρὰ νηυσὶν ἀπόπροθεν, ἦε πόλιν δὲ
Tutaj pozostać z daleka przy łodziach, czyli do miasta
ἂψ ἀναχωρήσουσιν, ἐπεὶ δαμάσαντό γ' Ἀχαιούς.
Nazad się wrócą, ponieważ Achajów pobili w potyczce]?
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Δόλων Εὐμήδεος υἱός:
Dolon Ewmeda potomek, odrzecze mu na to w odpowiedź:
τοὶ γὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλ' ἀτρεκέως καταλέξω.
"Chętnie ci wszystko wypowiem dokładnie i z prawdą zupełną.
Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν, ὅσοι βουληφόροι εἰσί,
Hektor tedy wśród mężów co zwykle stawają do rady,
βουλὰς βουλεύει θείου παρὰ σήματι Ἴλου
Walną zwołuje naradę, przy znaku boskiego Ilosa,
νόσφιν ἀπὸ φλοίσβου: φυλακὰς δ' ἃς εἴρεαι ἥρως
Zdala od zgiełku; co straże, o które mnie pytasz o wodzu,
οὔ τις κεκριμένη ῥύεται στρατὸν οὐδὲ φυλάσσει.
Nie wyznaczono ich wcale by strzedz i pilnować obozu.
ὅσσαι μὲν Τρώων πυρὸς ἐσχάραι, οἷσιν ἀνάγκη
Gdzie się ogniska trojańskie znajdują, i którym konieczność,
οἷ δ' ἐγρηγόρθασι φυλασσέμεναί τε κέλονται
Tam na baczności się mają i napominają do straży,
ἀλλήλοις: ἀτὰρ αὖτε πολύκλητοι ἐπίκουροι
Jedni drugich. Lecz wojska sojuszem z daleka wezwane,
εὕδουσι: Τρωσὶν γὰρ ἐπιτραπέουσι φυλάσσειν:
Odpoczywają, Trojanom zleciwszy straże odbywać;
οὐ γάρ σφιν παῖδες σχεδὸν εἵαται οὐδὲ γυναῖκες.
Tamci albowiem nie mają w blizkości małżonek i dzieci".
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Odpowiadając mu na to przebiegły Odyssej odrzecze:
πῶς γὰρ νῦν Τρώεσσι μεμιγμένοι ἱπποδάμοισιν
"Jakże więc, czyli pospołem z Trojany co końmi harcują.
εὕδουσ' ἦ ἀπάνευθε; δίειπέ μοι ὄφρα δαείω.
Obozują, czy dalej? Opowiedz, bym wiedział dokładnie".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Δόλων Εὐμήδεος υἱός:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Dolon Ewmeda potomek:
τοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ταῦτα μάλ' ἀτρεκέως καταλέξω.
"Chętnie opowiem ci wszystko dokładnie i z prawdą zupełną:
πρὸς μὲν ἁλὸς Κᾶρες καὶ Παίονες ἀγκυλότοξοι
Pajanowie z łukami giętemi i Karzy nad morzem,
καὶ Λέλεγες καὶ Καύκωνες δῖοί τε Πελασγοί,
Również i Lelegowie, Kawkony i mężni Pelasdzy.
πρὸς Θύμβρης δ' ἔλαχον Λύκιοι Μυσοί τ' ἀγέρωχοι
Dalej ku Thymbrze zaś stoją Lykowie i dzielni Myzowie,
καὶ Φρύγες ἱππόμαχοι καὶ Μῄονες ἱπποκορυσταί.
Frygów konne oddziały i zbrojni na wozach Meoni.
ἀλλὰ τί ἢ ἐμὲ ταῦτα διεξερέεσθε ἕκαστα;
Ale dlaczegóż mnie tak dokładnie badasz o wszystko?
εἰ γὰρ δὴ μέματον Τρώων καταδῦναι ὅμιλον
Jeśli wy bowiem pragniecie się dostać do Trojan obozu,
Θρήϊκες οἷδ' ἀπάνευθε νεήλυδες ἔσχατοι ἄλλων:
Nowo przybyli Thrakowie są dalej, ostatni z kolei;
ἐν δέ σφιν Ῥῆσος βασιλεὺς πάϊς Ἠϊονῆος.
Między niemi jest Rhesos władyka, syn Eioneja.
τοῦ δὴ καλλίστους ἵππους ἴδον ἠδὲ μεγίστους:
Jego zaś konie piękniejsze i większe, niż kiedy widziałem,
λευκότεροι χιόνος, θείειν δ' ἀνέμοισιν ὁμοῖοι:
Bielsze od śniegu, a biegiem w zawody z wiatrem iść mogą;
ἅρμα δέ οἱ χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ εὖ ἤσκηται:
Złotem zaś jego powózka i srebrem zdobiona misternie;
τεύχεα δὲ χρύσεια πελώρια θαῦμα ἰδέσθαι
Zbroja też jego jest złota, ogromna, aż dziwo oglądać,
ἤλυθ' ἔχων: τὰ μὲν οὔ τι καταθνητοῖσιν ἔοικεν
Ma ją ze sobą; naprawdę, śmiertelnym ludziom ją nosić
ἄνδρεσσιν φορέειν, ἀλλ' ἀθανάτοισι θεοῖσιν.
Nie przystoi, lecz ona dla bogów jest nieśmiertelnych.
ἀλλ' ἐμὲ μὲν νῦν νηυσὶ πελάσσετον ὠκυπόροισιν,
Teraz atoli mnię wiedźcie do szybkobieżących okrętów,
ἠέ με δήσαντες λίπετ' αὐτόθι νηλέϊ δεσμῷ,
Albo też mnię związawszy zostawcie tu w srogich okowach,
ὄφρά κεν ἔλθητον καὶ πειρηθῆτον ἐμεῖο
Żebyście obaj poszedłszy się mogli o mnie przekonać,
ἠὲ κατ' αἶσαν ἔειπον ἐν ὑμῖν, ἦε καὶ οὐκί.
445 Czyli ja do was po prawdzie mówiłem, lub czyli przeciwnie".
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Srogo na niego spojrzawszy odrzecze silny Diomed:
μὴ δή μοι φύξίν γε Δόλων ἐμβάλλεο θυμῷ:
"Nie przypuszczaj mi tylko Dolonie w duszy ucieczki;
ἐσθλά περ ἀγγείλας, ἐπεὶ ἵκεο χεῖρας ἐς ἁμάς.
Dałeś nam dobrą nowinę, boś w ręce nasze się dostał.
εἰ μὲν γάρ κέ σε νῦν ἀπολύσομεν ἠὲ μεθῶμεν,
Żebyśmy ciebie zaś teraz zechcieli uwolnić i puścić,
ἦ τε καὶ ὕστερον εἶσθα θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Możebyś później i trafił do szybkich okrętów Achajskich,
ἠὲ διοπτεύσων ἢ ἐναντίβιον πολεμίξων:
Albo na zwiady lub może, by zbrojnie przeciwko nam stawać.
εἰ δέ κ' ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃς,
Jeśli zaś z mojej prawicy polegniesz i życie utracisz,
οὐκέτ' ἔπειτα σὺ πῆμά ποτ' ἔσσεαι Ἀργείοισιν.
Wtedy już nigdy na później Argeiom zawadą nie będziesz".
ἦ, καὶ ὃ μέν μιν ἔμελλε γενείου χειρὶ παχείῃ
Rzekł; a tamten zamierzał żylastą ręką za brodę
ἁψάμενος λίσσεσθαι, ὃ δ' αὐχένα μέσσον ἔλασσε
Uchwyciwszy go błagać, lecz on go po karku ugodził,
φασγάνῳ ἀί̈ξας, ἀπὸ δ' ἄμφω κέρσε τένοντε:
Ciąwszy go mieczem i oba ściągacze mu przeciął od razu,
φθεγγομένου δ' ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.
Jeszcze zaś mówiącego się głowa z kurzem zmięszała.
τοῦ δ' ἀπὸ μὲν κτιδέην κυνέην κεφαλῆφιν ἕλοντο
Oni mu hełm obłożony łasicą z głowy zdejmują,
καὶ λυκέην καὶ τόξα παλίντονα καὶ δόρυ μακρόν:
Wilczą skórę i łuk sprężysty i dzidę potężną;
καὶ τά γ' Ἀθηναίῃ ληί̈τιδι δῖος Ὀδυσσεὺς
Wszystko to boski Odyssej do łupy dającej Atheny,
ὑψόσ' ἀνέσχεθε χειρὶ καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
W ręku podnosi wysoko i słowo ślubując wyrzeka:
χαῖρε θεὰ τοῖσδεσσι: σὲ γὰρ πρώτην ἐν Ὀλύμπῳ
"Raduj się tem o bogini, bo ciebie najpierwszą w Olimpie,
πάντων ἀθανάτων ἐπιδωσόμεθ': ἀλλὰ καὶ αὖτις
Między wszystkiemi bogami będziemy sławić; lecz teraz
πέμψον ἐπὶ Θρῃκῶν ἀνδρῶν ἵππους τε καὶ εὐνάς.
Pokaż nam drogę do mężów Trakijskich obozu i koni."
ὣς ἄρ' ἐφώνησεν, καὶ ἀπὸ ἕθεν ὑψόσ' ἀείρας
Tak powiedziawszy i zbroję wysoko do góry podnosząc,
θῆκεν ἀνὰ μυρίκην: δέελον δ' ἐπὶ σῆμά τ' ἔθηκε
Złożył ją na tamaryskę i znak widzialny położył,
συμμάρψας δόνακας μυρίκης τ' ἐριθηλέας ὄζους,
Trzcinę zebrawszy i jasno zielone gałązki drzewiny,
μὴ λάθοι αὖτις ἰόντε θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν.
Żeby się z miejscem nie minąć wracając śród nocy pochmurnej.
τὼ δὲ βάτην προτέρω διά τ' ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα,
Więc się naprzód puścili po zbrojach, krwi i pożodze,
αἶψα δ' ἐπὶ Θρῃκῶν ἀνδρῶν τέλος ἷξον ἰόντες.
Wkrótce też potem na garstkę Trakijskich mężów trafili.
οἳ δ' εὗδον καμάτῳ ἀδηκότες, ἔντεα δέ σφιν
Oni znużeni mordęgą zasnęli, a zbroje ozdobne
καλὰ παρ' αὐτοῖσι χθονὶ κέκλιτο εὖ κατὰ κόσμον
Koło nich były złożone na ziemi, w dobrym porządku,
τριστοιχί: παρὰ δέ σφιν ἑκάστῳ δίζυγες ἵπποι.
Trzema rzędami, a konie parami stały przy każdym;
Ῥῆσος δ' ἐν μέσῳ εὗδε, παρ' αὐτῷ δ' ὠκέες ἵπποι
Rhezos w pośrodku spoczywał, a przy nim szybkie rumaki,
ἐξ ἐπιδιφριάδος πυμάτης ἱμᾶσι δέδεντο.
Przywiązano rzemieniem do brzegu tylniego powózki.
τὸν δ' Ὀδυσεὺς προπάροιθεν ἰδὼν Διομήδεϊ δεῖξεν:
Jego nasamprzód ujrzawszy Odyssej Diomedzie pokazał:
οὗτός τοι Διόμηδες ἀνήρ, οὗτοι δέ τοι ἵπποι,
"Oto jest mąż Diomedzie, i jego to stoją, rumaki,
οὓς νῶϊν πίφαυσκε Δόλων ὃν ἐπέφνομεν ἡμεῖς.
Jako nam Dolon powiedział, któregośmy oba zabili.
ἀλλ' ἄγε δὴ πρόφερε κρατερὸν μένος: οὐδέ τί σε χρὴ
Zatem do dzieła! odwagę stanowczą okazuj; nie trzeba
ἑστάμεναι μέλεον σὺν τεύχεσιν, ἀλλὰ λύ' ἵππους:
Tobie nieczynnie pod bronią zostawać; odwięzuj rumaki,
ἠὲ σύ γ' ἄνδρας ἔναιρε, μελήσουσιν δ' ἐμοὶ ἵπποι.
Albo ty mężów zabijaj, a ja pomyślę o koniach".
ὣς φάτο, τῷ δ' ἔμπνευσε μένος γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Rzekł, sowiooka Athene tamtego natchnęła odwagą;
κτεῖνε δ' ἐπιστροφάδην: τῶν δὲ στόνος ὄρνυτ' ἀεικὴς
Rżnął na prawo i lewo, bezecne jęki powstały
ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δ' αἵματι γαῖα.
Ludzi żelazem zakłutych, od krwi zbroczyła się ziemia.
ὡς δὲ λέων μήλοισιν ἀσημάντοισιν ἐπελθὼν
Równie jak lew co na trzodę, bez pieczy będącą natrafił,
αἴγεσιν ἢ ὀί̈εσσι κακὰ φρονέων ἐνορούσῃ,
Na owieczki lub kozy i rzuca się na nie zajadle;
ὣς μὲν Θρήϊκας ἄνδρας ἐπῴχετο Τυδέος υἱὸς
Tak i na mężów Trakijskich się rzucił syn Tydejowy,
ὄφρα δυώδεκ' ἔπεφνεν: ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεὺς
Póki dwunastu nie zabił. Atoli przebiegły Odyssej
ὅν τινα Τυδεί̈δης ἄορι πλήξειε παραστὰς
Zaraz jak tylko Tydejda którego mieczem uśmiercił,
τὸν δ' Ὀδυσεὺς μετόπισθε λαβὼν ποδὸς ἐξερύσασκε,
Tego Odyssej złapawszy za nogi z tyłu wyciągał,
τὰ φρονέων κατὰ θυμὸν ὅπως καλλίτριχες ἵπποι
Ważąc sobie w umyśle, by piękno-grzywiaste rumaki
ῥεῖα διέλθοιεν μηδὲ τρομεοίατο θυμῷ
Mogły z łatwością przechodzić, i żeby ich strach nie ogarnął,
νεκροῖς ἀμβαίνοντες: ἀήθεσσον γὰρ ἔτ' αὐτῶν.
Wskutek deptania po trupach, bo nieprzywykłe do tego.
ἀλλ' ὅτε δὴ βασιλῆα κιχήσατο Τυδέος υἱός,
Wreszcie gdy syn Tydejowy do księcia gromady się dostał,
τὸν τρισκαιδέκατον μελιηδέα θυμὸν ἀπηύρα
Trzynastego z kolei żywota błogiego pozbawił,
ἀσθμαίνοντα: κακὸν γὰρ ὄναρ κεφαλῆφιν ἐπέστη
Stękającego, bo sen złowrogi przy głowach mu stanął,
τὴν νύκτ' Οἰνεί̈δαο πάϊς διὰ μῆτιν Ἀθήνης.
[Nocy tej, w syna Onejdy postaci, za sprawą Atheny].
τόφρα δ' ἄρ' ὃ τλήμων Ὀδυσεὺς λύε μώνυχας ἵππους,
Przygód świadomy Odyssej, zatencza rumaki sprężyste,
σὺν δ' ἤειρεν ἱμᾶσι καὶ ἐξήλαυνεν ὁμίλου
Rzemieniami do kupy związawszy z tłumu wypędził,
τόξῳ ἐπιπλήσσων, ἐπεὶ οὐ μάστιγα φαεινὴν
Poganiając je łukiem, bo świecącego batoga
ποικίλου ἐκ δίφροιο νοήσατο χερσὶν ἑλέσθαι:
Zabrać do ręki zapomniał z siedzenia ozdobnej powózki;
ῥοίζησεν δ' ἄρα πιφαύσκων Διομήδεϊ δίῳ.
Wreszcie świsnął po cichu na znak Diomedzie boskiemu.
αὐτὰρ ὃ μερμήριζε μένων ὅ τι κύντατον ἕρδοι,
Tamten atoli rozważał, co najzuchwalszego uczynić;
ἢ ὅ γε δίφρον ἑλών, ὅθι ποικίλα τεύχε' ἔκειτο,
Czy uchwyciwszy za wóz, gdzie leżał bogaty rynsztunek,
ῥυμοῦ ἐξερύοι ἢ ἐκφέροι ὑψόσ' ἀείρας,
Dyszlem wyciągnąć takowy, lub wynieść podniósłszy do góry;
ἦ ἔτι τῶν πλεόνων Θρῃκῶν ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
Czyli też jeszcze co więcej Thrakijców życia pozbawić.
εἷος ὃ ταῦθ' ὥρμαινε κατὰ φρένα, τόφρα δ' Ἀθήνη
Podczas gdy o tem rozważał w umyśle, natenczas Athene
ἐγγύθεν ἱσταμένη προσέφη Διομήδεα δῖον:
Tuż koło niego stanąwszy zagadnie boskiego Diomeda:
νόστου δὴ μνῆσαι μεγαθύμου Τυδέος υἱὲ
"Myśl o powrocie, o synu Tydeja wielkodusznego,
νῆας ἔπι γλαφυράς, μὴ καὶ πεφοβημένος ἔλθῃς,
W stronę obszernych okrętów, byś nie powracał ścigany;
μή πού τις καὶ Τρῶας ἐγείρῃσιν θεὸς ἄλλος.
Żeby zaś inny kto z bogów czujności Trojan nie zbudził".
ὣς φάθ', ὃ δὲ ξυνέηκε θεᾶς ὄπα φωνησάσης,
Rzekła, lecz on bogini mówiącej przestrogę zrozumiał,
καρπαλίμως δ' ἵππων ἐπεβήσετο: κόψε δ' Ὀδυσσεὺς
Więc natychmiast rumaków dosiada, pogania Odyssej
τόξῳ: τοὶ δ' ἐπέτοντο θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Łukiem; i pędzą obaj ku szybkim okrętom Achajskim.
οὐδ' ἀλαοσκοπιὴν εἶχ' ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Darmo na straży nie czuwał Apollon srebrno łuczysty,
ὡς ἴδ' Ἀθηναίην μετὰ Τυδέος υἱὸν ἕπουσαν:
Kiedy obaczył Athenę idącą za synem Tydeja;
τῇ κοτέων Τρώων κατεδύσετο πουλὺν ὅμιλον,
W gniewie na nią, spuściwszy się w tłumy Trojan przeliczne,
ὦρσεν δὲ Θρῃκῶν βουληφόρον Ἱπποκόωντα
Zbudził męża radnego u Thraków Hippoboonta,
Ῥήσου ἀνεψιὸν ἐσθλόν: ὃ δ' ἐξ ὕπνου ἀνορούσας
Kheza krewniaka zacnego; lecz ten ocknąwszy się ze snu,
ὡς ἴδε χῶρον ἐρῆμον, ὅθ' ἕστασαν ὠκέες ἵπποι,
Puste gdy miejsce obaczył gdzie stały szybkie rumaki,
ἄνδράς τ' ἀσπαίροντας ἐν ἀργαλέῃσι φονῇσιν,
Oraz i mężów co drgali śród straszliwego konania,
ᾤμωξέν τ' ἄρ' ἔπειτα φίλον τ' ὀνόμηνεν ἑταῖρον.
Głośno się skarżyć poczyna za miłym druhem wołając.
Τρώων δὲ κλαγγή τε καὶ ἄσπετος ὦρτο κυδοιμὸς
Wszczęły się krzyki u Trojan i wrzawa niewypowiedziana,
θυνόντων ἄμυδις: θηεῦντο δὲ μέρμερα ἔργα
Nadbiegających gromadnie; gdy dzieła okropne zoczyli,
ὅσσ' ἄνδρες ῥέξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Jakie zdziałali mężowie co uszli ku łodziom obszernym.
οἳ δ' ὅτε δή ῥ' ἵκανον ὅθι σκοπὸν Ἕκτορος ἔκταν,
Tamci atoli gdy doszli gdzie szpiega Hektora zabili,
ἔνθ' Ὀδυσεὺς μὲν ἔρυξε Διὶ̈ φίλος ὠκέας ἵππους,
Szybkie tam konie zatrzymał Odyssej od bogów lubiany;
Τυδεί̈δης δὲ χαμᾶζε θορὼν ἔναρα βροτόεντα
Zaś Tydejda na ziemię skoczywszy, rynsztunek zbroczony
ἐν χείρεσσ' Ὀδυσῆϊ τίθει, ἐπεβήσετο δ' ἵππων:
W ręce Odyssa oddaje, a sam dosiada rumaka,
μάστιξεν δ' ἵππους, τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
Konie popędza, zaś one ochoczo puściły się pędem,
νῆας ἔπι γλαφυράς: τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.
[Ku obszernym okrętom, bo tam się dostać pragnęły].
Νέστωρ δὲ πρῶτος κτύπον ἄϊε φώνησέν τε:
Nestor pierwszy usłyszał tentent i tak się odezwie:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"O moi drodzy Argejów królowie i wodze naczelni!
ψεύσομαι, ἦ ἔτυμον ἐρέω; κέλεται δέ με θυμός.
Mylę się, albo też słusznie powiadam? lecz dusza mi każe.
ἵππων μ' ὠκυπόδων ἀμφὶ κτύπος οὔατα βάλλει.
Szybkich rumaków tentent o uszy mi się obija.
αἲ γὰρ δὴ Ὀδυσεύς τε καὶ ὃ κρατερὸς Διομήδης
Byleć to był Odyssej, a z nim odważny Diomed,
ὧδ' ἄφαρ ἐκ Τρώων ἐλασαίατο μώνυχας ἵππους:
Którzy tak szybko od Trojan na dzielnych gonią rumakach.
ἀλλ' αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μή τι πάθωσιν
Ale się w duszy okropnie obawiam, by co ich nie zaszło,
Ἀργείων οἳ ἄριστοι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ.
Najdzielniejszych z Argeiów śród wrzawy Trojan wojennej".
οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος ὅτ' ἄρ' ἤλυθον αὐτοί.
Dopowiedzianem nie było to słowo, gdy sami przybyli.
καί ῥ' οἳ μὲν κατέβησαν ἐπὶ χθόνα, τοὶ δὲ χαρέντες
Oni się więc na ziemię spuścili, a tamci radośnie
δεξιῇ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι:
Prawą witali ich dłonią i serdecznemi słowami.
πρῶτος δ' ἐξερέεινε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Pierwszy ich tedy zapyta bohater Nestor Gereński:
εἴπ' ἄγε μ' ὦ πολύαιν' Ὀδυσεῦ μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
"Powiedzże wielce sławiony Odyssu, ozdobo Achajów,
ὅππως τοῦσδ' ἵππους λάβετον καταδύντες ὅμιλον
Jakże zdołaliście ująć te konie, dostawszy się w tłumy
Τρώων, ἦ τίς σφωε πόρεν θεὸς ἀντιβολήσας.
Trojan? chyba wam dał je kto z bogów co w drodze napotkał?
αἰνῶς ἀκτίνεσσιν ἐοικότες ἠελίοιο.
Wielce zaprawdę podobne do jasnych słońca promieni.
αἰεὶ μὲν Τρώεσσ' ἐπιμίσγομαι, οὐδέ τί φημι
Wprawdzie się zawsze z Trojany potykam, i nigdy jak mówię
μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ γέρων περ ἐὼν πολεμιστής:
Me pozostaję przy łodziach, acz stary już jestem wojownik;
ἀλλ' οὔ πω τοίους ἵππους ἴδον οὐδὲ νόησα.
Nigdziem atoli nie widział lub dostrzegł takich rumaków.
ἀλλά τιν' ὔμμ' ὀί̈ω δόμεναι θεὸν ἀντιάσαντα:
Ale ja sądzę, że bóg spotkawszy was niemi obdarzył;
ἀμφοτέρω γὰρ σφῶϊ φιλεῖ νεφεληγερέτα Ζεὺς
Obu was bowiem chmurny miłuje Kronid i córka
κούρη τ' αἰγιόχοιο Διὸς γλαυκῶπις Ἀθήνη.
Egidodzierżcy Diosa niebieskooka Athene."
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
W odpowiedzi mu na to przebiegły Odyssej odrzecze:
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
"O Nestorze Nelejdo, ozdobo szlachetna Achajów!,
ῥεῖα θεός γ' ἐθέλων καὶ ἀμείνονας ἠέ περ οἵδε
Łatwoby wedle woli bóg lepsze, niżeli te oto,
ἵππους δωρήσαιτ', ἐπεὶ ἢ πολὺ φέρτεροί εἰσιν.
Mógł podarować rumaki, boć oni o wiele możniejsi.
ἵπποι δ' οἵδε γεραιὲ νεήλυδες οὓς ἐρεείνεις
Konie staruszku, o które się pytasz, co tylko przybyły,
Θρηί̈κιοι: τὸν δέ σφιν ἄνακτ' ἀγαθὸς Διομήδης
Thrakijskiego zawodu, lecz pana ich dzielny Diomed
ἔκτανε, πὰρ δ' ἑτάρους δυοκαίδεκα πάντας ἀρίστους.
Zabił, a przy nim druhów dwunastu co było najlepszych,
τὸν τρισκαιδέκατον σκοπὸν εἵλομεν ἐγγύθι νηῶν,
Trzynastego zaś szpiega pojmaliśmy blizko okrętów,
τόν ῥα διοπτῆρα στρατοῦ ἔμμεναι ἡμετέροιο
Jego na zwiady albowiem ku obozowi naszemu
Ἕκτωρ τε προέηκε καὶ ἄλλοι Τρῶες ἀγαυοί.
Hektor wyprawił, a z nim i inni waleczni Trojanie".
ὣς εἰπὼν τάφροιο διήλασε μώνυχας ἵππους
Z temi słowami przez rów przepędził konie sprężyste,
καγχαλόων: ἅμα δ' ἄλλοι ἴσαν χαίροντες Ἀχαιοί.
Z głośną uciechą; spieszyli za niemi radośnie Achaje.
οἳ δ' ὅτε Τυδεί̈δεω κλισίην εὔτυκτον ἵκοντο,
Kiedy zaś do Tydejdy namiotu pięknego przybyli,
ἵππους μὲν κατέδησαν ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι
Powiązali rumaki rzemieniem gładko skrajanym,
φάτνῃ ἐφ' ἱππείῃ, ὅθι περ Διομήδεος ἵπποι
Koło końskiego żłobu, gdzie również konie Diomeda
ἕστασαν ὠκύποδες μελιηδέα πυρὸν ἔδοντες:
Stały, o szybkich nogach jedzące słodką pszenicę;
νηὶ̈ δ' ἐνὶ πρυμνῇ ἔναρα βροτόεντα Δόλωνος
W tylnej zaś części okrętu rynsztunek zbroczony Dolona
θῆκ' Ὀδυσεύς, ὄφρ' ἱρὸν ἑτοιμασσαίατ' Ἀθήνῃ.
Złożył Odyssej, do chwili złożenia ofiary Athenie.
αὐτοὶ δ' ἱδρῶ πολλὸν ἀπενίζοντο θαλάσσῃ
Sami następnie z mnogiego się potu obmyli, do morza
ἐσβάντες κνήμας τε ἰδὲ λόφον ἀμφί τε μηρούς.
Wszedłszy, nogi i szyję oraz i biodra dokoła.
αὐτὰρ ἐπεί σφιν κῦμα θαλάσσης ἱδρῶ πολλὸν
Fala gdy morska następnie im pot obfity ze skóry
νίψεν ἀπὸ χρωτὸς καὶ ἀνέψυχθεν φίλον ἦτορ,
Zmyła, i lube im serce się odświeżyło zupełnie,
ἔς ῥ' ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.
Wtedy się w wannach gładziutkich nurzając kąpać zaczęli.
τὼ δὲ λοεσσαμένω καὶ ἀλειψαμένω λίπ' ἐλαίῳ
Potem się obaj umywszy i nasmarowawszy oliwą,
δείπνῳ ἐφιζανέτην, ἀπὸ δὲ κρητῆρος Ἀθήνῃ
Do wieczerzy zasiedli i Pallas Athenie w ofierze,
πλείου ἀφυσσόμενοι λεῖβον μελιηδέα οἶνον.
Pełnym nabrawszy kraterem, wylali wina słodkiego.
ἠὼς δ' ἐκ λεχέων παρ' ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο
Z łoża jutrzenka od boku Tithona wielkodusznego
ὄρνυθ', ἵν' ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι:
Wstała, by nieśmiertelnym zwiastować światło i ludziom;
Ζεὺς δ' Ἔριδα προί̈αλλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Zews niezgodę wypuścił do szybkich okrętów Achajskich
ἀργαλέην, πολέμοιο τέρας μετὰ χερσὶν ἔχουσαν.
Srogą, wojenne godła potężnej dłoni dzierżącą.
στῆ δ' ἐπ' Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηὶ̈ μελαίνῃ,
Zatem na łodzi Odyssa o wnętrzu obszernym stanęła,
ἥ ῥ' ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,
W środku będącą, by módz na obie się strony odzywać,
ἠμὲν ἐπ' Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο
Albo w stronę Ajaxa namiotów, Telamonidesa,
ἠδ' ἐπ' Ἀχιλλῆος, τοί ῥ' ἔσχατα νῆας ἐί̈σας
Albo Achilla, gdyż oni okręty gładkie na krańcach,
εἴρυσαν ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν
Przymocowali, rachując na męztwo i dłoni potęgę.
ἔνθα στᾶσ' ἤϋσε θεὰ μέγα τε δεινόν τε
Tam stanąwszy bogini krzyknęła okropnie i srogo,
ὄρθι', Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλ' ἑκάστῳ
Głośno; każdego z Achajów ogromną siłą natchnęła
καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
W sercu, żeby się bić i bezustannie potykać.
τοῖσι δ' ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ' ἠὲ νέεσθαι
[Im zaprawdę się wojna wydała słodszą, niżeli
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
Powrót w obszernych okrętach do lubej ziemi ojczystej].
Ἀτρεί̈δης δ' ἐβόησεν ἰδὲ ζώννυσθαι ἄνωγεν
Głośno zawołał Atrydes i zbroić się każe Argeiom;
Ἀργείους: ἐν δ' αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκόν.
Sam zaś przywdział na siebie od miedzi zbroję świecącą.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
Koło goleni nasamprzód pasuje szyny stalowe,
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας:
Piękne, gwoździkami srebrnemi na kostce zdobione.
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε,
Zaś następnie i pancerz do piersi przystosowuje,
τόν ποτέ οἱ Κινύρης δῶκε ξεινήϊον εἶναι.
Któren mu niegdyś darował Kinyrej gościnnym podarkiem.
πεύθετο γὰρ Κύπρον δὲ μέγα κλέος οὕνεκ' Ἀχαιοὶ
Z Kypru albowiem usłyszał o wieści, dlaczego Achaje
ἐς Τροίην νήεσσιν ἀναπλεύσεσθαι ἔμελλον:
Zamierzali w okrętach popłynąć wyprawą do Troji.
τοὔνεκά οἱ τὸν δῶκε χαριζόμενος βασιλῆϊ.
W takim go celu darował, królowi chcąc się przysłużyć.
τοῦ δ' ἤτοι δέκα οἶμοι ἔσαν μέλανος κυάνοιο,
Dziesięć pasów się na nim ciągnęło ze stali niebieskiej,
δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο:
Złotych dwanaście, a również dwadzieścia z cyny świecącej:
κυάνεοι δὲ δράκοντες ὀρωρέχατο προτὶ δειρὴν
Smoki niebieskie od niego sterczały wysoko pod szyję,
τρεῖς ἑκάτερθ' ἴρισσιν ἐοικότες, ἅς τε Κρονίων
Z każdej strony po troje, do tęczy podobne, co Kronid
ἐν νέφεϊ στήριξε, τέρας μερόπων ἀνθρώπων.
W chmurze usadził na znak dla ludzi mową mówiących.
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος: ἐν δέ οἱ ἧλοι
Szablę na ramię zarzucił; w takowej złote guziki,
χρύσειοι πάμφαινον, ἀτὰρ περὶ κουλεὸν ἦεν
Wszędy wokoło świeciły, a do niej się pochwa stósuje,
ἀργύρεον χρυσέοισιν ἀορτήρεσσιν ἀρηρός.
Srebrna, gwoździkami srebrnemi zdobiona misternie.
ἂν δ' ἕλετ' ἀμφιβρότην πολυδαίδαλον ἀσπίδα θοῦριν
Chwyta za tarczę kunsztowną, co męża całego okrywa,
καλήν, ἣν πέρι μὲν κύκλοι δέκα χάλκεοι ἦσαν,
Piękną, wiło się na niej miedzianych kół dziesięcioro,
ἐν δέ οἱ ὀμφαλοὶ ἦσαν ἐείκοσι κασσιτέροιο
Wewnątrz atoli się mieści cynowych guzów dwadzieścia,
λευκοί, ἐν δὲ μέσοισιν ἔην μέλανος κυάνοιο.
Białych, zaś tylko jeden środkowy ze stali niebieskiej.
τῇ δ' ἐπὶ μὲν Γοργὼ βλοσυρῶπις ἐστεφάνωτο
Wreszcie straszliwe Gorgony oblicze się wiło dokoła,
δεινὸν δερκομένη, περὶ δὲ Δεῖμός τε Φόβος τε.
Z groźnem wejrzeniem, a przy niej mieściły się Bojaźń i Trwoga.
τῆς δ' ἐξ ἀργύρεος τελαμὼν ἦν: αὐτὰρ ἐπ' αὐτοῦ
Pas do wieszania był srebrny, a na nim wyobrażony
κυάνεος ἐλέλικτο δράκων, κεφαλαὶ δέ οἱ ἦσαν
Smok drgający ze stali, mający trzy głowy, co w różne
τρεῖς ἀμφιστρεφέες ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυυῖαι.
Wykręcały się strony, z jednego karku wyrosłe.
κρατὶ δ' ἐπ' ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον
Hełm z guzami czteroma nałożył na głowę, zdobiony
ἵππουριν: δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.
Końskim ogonem, a buńczuk powiewał groźnie z wierzchołka.
εἵλετο δ' ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
Chwycił za dwoje oszczepów potężnych z okuciem miedzianem,
ὀξέα: τῆλε δὲ χαλκὸς ἀπ' αὐτόφιν οὐρανὸν εἴσω
Ostrych, a blask od miedzi wysoko do nieba się wzbijał;
λάμπ': ἐπὶ δ' ἐγδούπησαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη
Na to zagrzmiały donośnie Here i Pallas Athene,
τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.
W celu uczczenia książęcia Mykeny złotem obfitej.
ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος
Swemu woźnicy następnie wydaje każden rozkazy,
ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθ' ἐπὶ τάφρῳ,
Żeby w porządku rumaki ustawić tuż koło rowu;
αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Sami zaś pieszo walczący pod bronią i w pełnym rynsztunku
ῥώοντ': ἄσβεστος δὲ βοὴ γένετ' ἠῶθι πρό.
Cisną się naprzód, a gwar niesłychany powstaje nad ranem.
φθὰν δὲ μέγ' ἱππήων ἐπὶ τάφρῳ κοσμηθέντες,
Uprzedziwszy o wiele konnicę, nad rowem się kupią,
ἱππῆες δ' ὀλίγον μετεκίαθον: ἐν δὲ κυδοιμὸν
Konni zaś tuż po za niemi ruszyli. Pobudził złowrogą
ὦρσε κακὸν Κρονίδης, κατὰ δ' ὑψόθεν ἧκεν ἐέρσας
Wrzawę Kronides, a z góry wypuścił rosę kroplami
αἵματι μυδαλέας ἐξ αἰθέρος, οὕνεκ' ἔμελλε
Krwi zaprawioną z eteru, dlatego że wtedy zamierzał,
πολλὰς ἰφθίμους κεφαλὰς Ἄϊδι προϊάψειν.
Wiele szlachetnych głów do głębi Hadesa postrącać.
Τρῶες δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο
Z boku drugiego Trojanie na miejscu wyniosłem równiny,
Ἕκτορά τ' ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα
Koło wielkiego Hektora i Polydamanta bez skazy,
Αἰνείαν θ', ὃς Τρωσὶ θεὸς ὣς τίετο δήμῳ,
Oraz Eneja się łączą, którego jak boga szanują.
τρεῖς τ' Ἀντηνορίδας Πόλυβον καὶ Ἀγήνορα δῖον
Z niemi trzech Antenorydów, Polybos i boski Agenor,
ἠί̈θεόν τ' Ἀκάμαντ' ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν.
Oraz młodzieńczy Akamas do nieśmiertelnych podobny.
Ἕκτωρ δ' ἐν πρώτοισι φέρ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην,
Hektor pomiędzy pierwszemi podnosił tarczę gładziutką.
οἷος δ' ἐκ νεφέων ἀναφαίνεται οὔλιος ἀστὴρ
Równie jak między chmurami zabłyśnie gwiazda złowroga,
παμφαίνων, τοτὲ δ' αὖτις ἔδυ νέφεα σκιόεντα,
Jasno świecąca, i znowu zatapia się w czarnych obłokach;
ὣς Ἕκτωρ ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν,
Takoż i Hektor co chwila pomiędzy pierwszemi się zjawia,
ἄλλοτε δ' ἐν πυμάτοισι κελεύων: πᾶς δ' ἄρα χαλκῷ
Potem zaś w rzędzie ostatnich dowodzi, a cały od śpiżu
λάμφ' ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.
Świecił jak błyskawica Diosa co trzęsie egidą.
οἳ δ', ὥς τ' ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν
Równie jak w polu żniwiarze naprzeciw siebie stojący,
ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατ' ἄρουραν
Kładą w pokosy, na łanach człowieka w błogim dostatku,
πυρῶν ἢ κριθῶν: τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει:
Złotą pszenicę lub jęczmień, a garście gęste padają;
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ' ἀλλήλοισι θορόντες
Takoż wpadając na siebie Trojanie i dzielni Achaje,
δῄουν, οὐδ' ἕτεροι μνώοντ' ὀλοοῖο φόβοιο.
Biją się z żadnej strony nie myśląc o podłej ucieczce.
ἴσας δ' ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν, οἳ δὲ λύκοι ὣς
[Liczbą w potyczce się głowy równały, lecz oni jak wilki
θῦνον: Ἔρις δ' ἄρ' ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα:
Żrą się. Niezgoda jękami brzemienna widokiem się cieszy;
οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν,
Ona jedyna z bogów, towarzyszyła walczącym,
οἳ δ' ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί, ἀλλὰ ἕκηλοι
Inne zaś bogi nie łączą się z niemi, lecz wszyscy swobodnie,
σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο, ἧχι ἑκάστῳ
W swoich pałacach siedzieli, na miejscu gdzie każden domostwo
δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο.
Pięknie miał wybudowane w szczelinach obszernych Olimpu.
πάντες δ' ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα
Wszyscy gniewali się srodze na ciemno chmurnego Kronidę,
οὕνεκ' ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
Że Trojanom użyczyć wojennej sławy zamierzał.
τῶν μὲν ἄρ' οὐκ ἀλέγιζε πατήρ: ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς
Ojciec atoli się o to nie troszczył; zboczywszy na stronę,
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων
Zdala od innych osobno się rozsiadł w dumie radośnej,
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν
Spoglądając na miasto Trojańskie i łodzie Achajów,
χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τ' ὀλλυμένους τε.
Na łyskanie się miedzi, zabitych i zabijających].
ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
Póki stawało poranka i święty dzionek się zwiększał,
τόφρα μάλ' ἀμφοτέρων βέλε' ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός:
Póty wzajemnie leciały pociski, padały narody.
ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον
W porze zaś kiedy rąbiący dębinę jedzenie gotuje,
οὔρεος ἐν βήσσῃσιν, ἐπεί τ' ἐκορέσσατο χεῖρας
W lasu głębokich parowach, bo ręce już dosyć pomęczył
τάμνων δένδρεα μακρά, ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν,
Drzewa wzniosłe spuszczając, a praca mu w duszy się przykrzy,
σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ,
Zaś błogiego pokarmu pragnienie go w duszy dotyka;
τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας
Wtedy swem męztwem Danaje poczęli rozpraszać falangi,
κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας: ἐν δ' Ἀγαμέμνων
Nawoływając po hufcach na druhów. Ze wszystkich Atrydes
πρῶτος ὄρουσ', ἕλε δ' ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν
Pierwszy nacierał i chwycił Bianora pasterza narodów,
αὐτόν, ἔπειτα δ' ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον.
Jego, następnie zaś druha Ojleja co końmi harcuje.
ἤτοι ὅ γ' ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη:
Tenże z powózki skoczywszy naprzeciw niego się stawił;
τὸν δ' ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ
Jego nacierającego śpiczastym ugodził oszczepem,
νύξ', οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια,
W czoło, przyłbica miedziana nie powstrzymała oszczepu,
ἀλλὰ δι' αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου, ἐγκέφαλος δὲ
Któren przeszywszy takową i kości do mózgu się dostał,
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο: δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
Cały się mózg rozprysnął, i tak wojownika pokonał.
καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Zatem ich tam Agamemnon zostawił książe narodów,
στήθεσι παμφαίνοντας, ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας:
Z obnażonemi piersiami, bo im chitony pościągał;
αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων
Dalej pędząc Izona i Antyfona rozbraja,
υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω
Dwóch Priamowych synów, bękarta i prawowitego,
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας: ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν,
W jednej powózce będących; nieprawy końmi kierował,
Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός: ὥ ποτ' Ἀχιλλεὺς
Z boku zaś walczył Antyfos przesławny; ich kiedyś Achilles
Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι,
W Idy lesistych dolinach wiciami giętkiemi był związał,
ποιμαίνοντ' ἐπ' ὄεσσι λαβών, καὶ ἔλυσεν ἀποίνων.
W czasie gdy owce pasali, pojmawszy, lecz puścił za wykup.
δὴ τότε γ' Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Wtedy Atreja syn Agamemnon pan wiele możny,
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί,
W piersi ponad brodawką ugodził oszczepem jednego;
Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει, ἐκ δ' ἔβαλ' ἵππων.
Mieczem Antyfa zaś uciął nad uchem i zwalił z powózki.
σπερχόμενος δ' ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ
Obdzierając ich obu co żywo z pięknego rynsztunku,
γιγνώσκων: καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν
Poznał ich; widział ich bowiem już dawniej przy szybkich okrętach,
εἶδεν, ὅτ' ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
Kiedy ich z Idy sprowadził Achilles w biegu najszybszy.
ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα
Równie jak lew chyżonogiej łani młodziutkie koźlątka
ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν
Łatwo zgruchotał, chwytając w paszczękę ostremi zębami,
ἐλθὼν εἰς εὐνήν, ἁπαλόν τέ σφ' ἦτορ ἀπηύρα:
Zszedłszy ją na legowisku, i młode im życie odebrał;
ἣ δ' εἴ πέρ τε τύχῃσι μάλα σχεδόν, οὐ δύναταί σφι
Ona zaś, chociaż przypadkiem znajduję się blizko, nie zdoła
χραισμεῖν: αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει:
Zbawić ich; samą albowiem ogarnia trwoga okropna;
καρπαλίμως δ' ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην
Szybko się zatem przedziera przez gęste zarośla i lasy,
σπεύδουσ' ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφ' ὁρμῆς:
Spiesznie, potem oblana pod zwierza strasznego napaścią;
ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον
Onych tak samo i wtedy nie zdołał nikt zbawić od zguby
Τρώων, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπ' Ἀργείοισι φέβοντο.
Z Trojan, bo również i oni przed Argeiami pierzchali.
αὐτὰρ ὃ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην
On zaś Hippolochosa i w boju dzielnego Peizandra
υἱέας Ἀντιμάχοιο δαί̈φρονος, ὅς ῥα μάλιστα
Antymachosa bitnego chłopaków, któren to głównie
χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος ἀγλαὰ δῶρα
Złota od Alexandra przyjąwszy i dary wspaniałe,
οὐκ εἴασχ' Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ,
Wzbraniał, by oddać Helenę płowemu Menelajowi;
τοῦ περ δὴ δύο παῖδε λάβε κρείων Ἀγαμέμνων
Jego to dzieci oboje pochwycił możny Atrydes,
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας, ὁμοῦ δ' ἔχον ὠκέας ἵππους:
W jednej siedzące powózce, rumaki wspólnie trzymali
ἐκ γάρ σφεας χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα,
Szybkie; lecz uszły im z rąk od złota lejce świecące,
τὼ δὲ κυκηθήτην: ὃ δ' ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς
Konie skoczyły spłoszone, Atrydes jak lew się naprzeciw
Ἀτρεί̈δης: τὼ δ' αὖτ' ἐκ δίφρου γουναζέσθην:
Rzucił, lecz oni z powózki składają się z prośbą do niego.:
ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δ' ἄξια δέξαι ἄποινα:
"Daruj nam synu Atreja, to godny wykup odbierzesz;
πολλὰ δ' ἐν Ἀντιμάχοιο δόμοις κειμήλια κεῖται
W Antymachosa domostwie jest wiele skarbów leżących,
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,
Spiżu i złota i sztucznie wyrabianego żelaza,
τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσι' ἄποινα,
Z tego z radością ci ojciec wypłaci wykup ogromny,
εἰ νῶϊ ζωοὺς πεπύθοιτ' ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Jeśli się dowie, że żywi jesteśmy przy łodziach Achajskich".
ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλῆα
W taki to sposób ze łzami błagali wspólnie książęcia,
μειλιχίοις ἐπέεσσιν: ἀμείλικτον δ' ὄπ' ἄκουσαν:
Słowy słodkiemi lecz głos usłyszeli niemiłosierny:
εἰ μὲν δὴ Ἀντιμάχοιο δαί̈φρονος υἱέες ἐστόν,
"Jeśli wy Antymachosa dzielnego synami jesteście,
ὅς ποτ' ἐνὶ Τρώων ἀγορῇ Μενέλαον ἄνωγεν
Któren to kiedyś w naradzie Trojańskiej chciał Menelaja,
ἀγγελίην ἐλθόντα σὺν ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ
Przybyłego w poselstwie z Odyssem do bogów podobnym,
αὖθι κατακτεῖναι μηδ' ἐξέμεν ἂψ ἐς Ἀχαιούς,
Zabić na miejscu i nazad nie puścić do mężów Achajskich,
νῦν μὲν δὴ τοῦ πατρὸς ἀεικέα τίσετε λώβην.
Odpokutujcież na teraz szkaradną zbrodnię ojcowską. "
ἦ, καὶ Πείσανδρον μὲν ἀφ' ἵππων ὦσε χαμᾶζε
Rzekł i Pezandra przemocą z powózki rzucił na ziemię,
δουρὶ βαλὼν πρὸς στῆθος: ὃ δ' ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη.
Pchnąwszy go dzidą w piersi, lecz tenże na wznak się przewrócił.
Ἱππόλοχος δ' ἀπόρουσε, τὸν αὖ χαμαὶ ἐξενάριξε
Wtedy Hippoloch zeskoczył, lecz jego na ziemi uśmiercił,
χεῖρας ἀπὸ ξίφεϊ τμήξας ἀπό τ' αὐχένα κόψας,
Ręce mu obciął szabli zamachem i głowę z ramienia,
ὅλμον δ' ὣς ἔσσευε κυλίνδεσθαι δι' ὁμίλου.
Potem tołubem jak tłuczkiem zakręcił w pośród zamieszki.
τοὺς μὲν ἔασ': ὃ δ' ὅθι πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες,
Tych pozostawił, a sam gdzie najgęściej się hufce miotały,
τῇ ῥ' ἐνόρουσ', ἅμα δ' ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί.
Tamże pospieszył, a za nim i reszta zbrojnych Achajów.
πεζοὶ μὲν πεζοὺς ὄλεκον φεύγοντας ἀνάγκῃ,
Pieszy na pieszych natarli, co z konieczności pierzchali,
ἱππεῖς δ' ἱππῆας: ὑπὸ δέ σφισιν ὦρτο κονίη
Konni na konnych (nad niemi wysoko się wznosi kurzawa
ἐκ πεδίου, τὴν ὦρσαν ἐρίγδουποι πόδες ἵππων
Z placu, miotana grzmiącym łoskotem kopyt rumaków)
χαλκῷ δηϊόωντες: ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
Srogiem wojując żelazem. Zaś Agamemnon potężny
αἰὲν ἀποκτείνων ἕπετ' Ἀργείοισι κελεύων.
Ciągle mordując naciera, rozkazy Argeiom wydając.
ὡς δ' ὅτε πῦρ ἀί̈δηλον ἐν ἀξύλῳ ἐμπέσῃ ὕλῃ,
Równie jak ogień złowrogi co w las dziewicy się dostał,
πάντῃ τ' εἰλυφόων ἄνεμος φέρει, οἳ δέ τε θάμνοι
Wszędy go wiatr wirujący roznosi, a gęste zarośla
πρόρριζοι πίπτουσιν ἐπειγόμενοι πυρὸς ὁρμῇ:
Wykorzeniono padają przez ognia potęgę zmienione;
ὣς ἄρ' ὑπ' Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι πῖπτε κάρηνα
Takoż pod Agamemnonom Atrydą głowy padały,
Τρώων φευγόντων, πολλοὶ δ' ἐριαύχενες ἵπποι
Trojan w ucieczce, i wiele rumaków o szyjach wysokich,
κείν' ὄχεα κροτάλιζον ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας
Tłukło się w przerzedzonych szeregach przy próżnych powózkach.
ἡνιόχους ποθέοντες ἀμύμονας: οἳ δ' ἐπὶ γαίῃ
Pozbawionych woźniców przytomnych; lecz oni po ziemi
κείατο, γύπεσσιν πολὺ φίλτεροι ἢ ἀλόχοισιν.
Rozciągnięci leżeli, dla sępów milsi niż kobiet.
Ἕκτορα δ' ἐκ βελέων ὕπαγε Ζεὺς ἔκ τε κονίης
Z pośród pocisków Zews wyprowadzi Hektora i kurzu,
ἔκ τ' ἀνδροκτασίης ἔκ θ' αἵματος ἔκ τε κυδοιμοῦ:
Z pośród zabójstwa mężów i krwi i wrzawy bojowej;
Ἀτρεί̈δης δ' ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων.
Za nim Atrydes podążał przewodząc zażarcie Danajom.
οἳ δὲ παρ' Ἴλου σῆμα παλαιοῦ Δαρδανίδαο
Mimo Ilosa mogiły starego Dardanidesa,
μέσσον κὰπ πεδίον παρ' ἐρινεὸν ἐσσεύοντο
Pędzą, ci środkiem równiny mijając drzewo figowe,
ἱέμενοι πόλιος: ὃ δὲ κεκλήγων ἕπετ' αἰεὶ
Dążąc ku miastu, lecz on ustawicznie wołając podąża,
Ἀτρεί̈δης, λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους.
Syn Atreja z rękoma dzielnemi od krwi zbroczonemi.
ἀλλ' ὅτε δὴ Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκοντο,
Kiedy nareszcie dopadli do buka i Skajskich podwoi,
ἔνθ' ἄρα δὴ ἵσταντο καὶ ἀλλήλους ἀνέμιμνον.
Tamże się opamiętali i jedni na drugich czekają.
οἳ δ' ἔτι κὰμ μέσσον πεδίον φοβέοντο βόες ὥς,
Jeszcze zaś w pośród równiny pierzchali do krówek podobni,
ἅς τε λέων ἐφόβησε μολὼν ἐν νυκτὸς ἀμολγῷ
Które wystraszył lew, co wpadł na podój wieczorny,
πάσας: τῇ δέ τ' ἰῇ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος:
Wszystkie; lecz zguba okropna dla jednej się sztuki pojawia;
τῆς δ' ἐξ αὐχέν' ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι
Szyję takowej pokruszył, złapawszy ostremi zębami,
πρῶτον, ἔπειτα δέ θ' αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει:
Najprzód, potem zaś krew i jelita wszystkie pochłania;
ὣς τοὺς Ἀτρεί̈δης ἔφεπε κρείων Ἀγαμέμνων
Tak Agamemnon Atrydes przemożny gonił za niemi;
αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον: οἳ δ' ἐφέβοντο.
Wciąż ostatniego w szeregu mordując; lecz oni pierzchali.
πολλοὶ δὲ πρηνεῖς τε καὶ ὕπτιοι ἔκπεσον ἵππων
[Wielu padało na twarz, lub w tył zlatywało z powózek
Ἀτρεί̈δεω ὑπὸ χερσί: περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν.
Pod Atrydy rękoma, bo strasznie oszczepem nacierał].
ἀλλ' ὅτε δὴ τάχ' ἔμελλεν ὑπὸ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος
Kiedy atoli myśleli do miasta i muru stromego
ἵξεσθαι, τότε δή ῥα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
Szybko się dostać, natenczas rodziciel bogów i ludzi
Ἴδης ἐν κορυφῇσι καθέζετο πιδηέσσης
Zasiadł sobie na szczytach Idy we źródła obfitej,
οὐρανόθεν καταβάς: ἔχε δ' ἀστεροπὴν μετὰ χερσίν.
Z nieba zeszedłszy, a gromy pioruna trzymał oburącz.
Ἶριν δ' ὄτρυνε χρυσόπτερον ἀγγελέουσαν:
Złotoskrzydlatą Irydę zawołał, by wyszła z poselstwem:
βάσκ' ἴθι Ἶρι ταχεῖα, τὸν Ἕκτορι μῦθον ἐνίσπες:
"Ruszaj mi szybka Irydo i wieść Hektorowi tę zanieś.
ὄφρ' ἂν μέν κεν ὁρᾷ Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
Póki uważa, iż pasterz narodów król Agamemnon,
θύνοντ' ἐν προμάχοισιν ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
Walczy pomiędzy pierwszemi i mężów szeregi rozbija,
τόφρ' ἀναχωρείτω, τὸν δ' ἄλλον λαὸν ἀνώχθω
Póty niech w tył ustępuje, a wojsku innemu nakaże
μάρνασθαι δηί̈οισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.
Walczyć przeciwko wrogom, śród ciężkiej roboty wojennej.
αὐτὰρ ἐπεί κ' ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
Kiedy zaś pchnięty ów dzidą, lub strzałą będzie trafiony.
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε οἱ κράτος ἐγγυαλίξω
Wtedy niech skoczy na wóz, a ja mu siły użyczę,
κτείνειν εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηται
Żeby zabijać aż dójdzie do statków zdobionych wiosłami,
δύῃ τ' ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
Póki nie zajdzie słońce i święte ciemności zapadną".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις,
Rzekł, nie sprzeciwia się szybka o wietrznych nóżkach Iryda
βῆ δὲ κατ' Ἰδαίων ὀρέων εἰς Ἴλιον ἱρήν.
Lecz ze szczytów Idajskich do świętej Iliony się spuszcza.
εὗρ' υἱὸν Πριάμοιο δαί̈φρονος Ἕκτορα δῖον
Syna Priama dzielnego znajduje, Hektora boskiego,
ἑσταότ' ἔν θ' ἵπποισι καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν:
Stojącego przy koniach i wozie dokładnie zrobionym;
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις:
Blizko stanąwszy do niego się szybka Iryda odezwie:
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο Διὶ μῆτιν ἀτάλαντε
"Synu Priama Hektorze do Zewsa rozumem podobny!
Ζεύς με πατὴρ προέηκε τεὶ̈ν τάδε μυθήσασθαι.
Zews mnie ojciec wysyła, by tobie te słowa powiedzieć.
ὄφρ' ἂν μέν κεν ὁρᾷς Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν
Żebyś tak długo jak ujrzysz pasterza narodów Atrydę,
θύνοντ' ἐν προμάχοισιν, ἐναίροντα στίχας ἀνδρῶν,
Walczącego na przedzie, jak mężów niweczy szeregi;
τόφρ' ὑπόεικε μάχης, τὸν δ' ἄλλον λαὸν ἄνωχθι
Pótyś od bitwy się cafał, a wojsku innemu nakazał
μάρνασθαι δηί̈οισι κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην.
Walczyć przeciwko wrogom, śród ciężkiej roboty wojennej.
αὐτὰρ ἐπεί κ' ἢ δουρὶ τυπεὶς ἢ βλήμενος ἰῷ
Kiedy zaś pchnięty on dzidą, lub strzałą będzie trafiony,
εἰς ἵππους ἅλεται, τότε τοι κράτος ἐγγυαλίξει
Wtedy byś skoczył na wóz, a siłą obdarzy cię Kronid,
κτείνειν, εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκηαι
Żeby zabijać, aż dojdzie do łodzi wiosłami zdobionych,
δύῃ τ' ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ.
Póki nie zajdzie słońce i święte ciemności zapadną".
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
Rzekła i leci napowrót o wietrznych nóżkach Iryda.
Ἕκτωρ δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε,
Hektor atoli z powózki z rynsztunkiem skoczył na ziemię;
πάλλων δ' ὀξέα δοῦρα κατὰ στρατὸν ᾤχετο πάντῃ
Trzęsąc ostremi dzidami obchodził wszędy po wojsku,
ὀτρύνων μαχέσασθαι, ἔγειρε δὲ φύλοπιν αἰνήν.
Napominając do walki i straszną potyczkę zagrzewał.
οἳ δ' ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν,
Oni się czołem zwrócili i przeciw Achajom stanęli;
Ἀργεῖοι δ' ἑτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας.
W stronie przeciwnej Argeje szeregi swoje wzmacniali.
ἀρτύνθη δὲ μάχη, στὰν δ' ἀντίοι: ἐν δ' Ἀγαμέμνων
Wszczyna się walka, stanęli do siebie, a w tem Agamemnon
πρῶτος ὄρουσ', ἔθελεν δὲ πολὺ προμάχεσθαι ἁπάντων.
Pierwszy się rzucił, w zamiarze by w bitwie wszystkich wyprzedzie.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσαι
Teraz powiedzcie mi Muzy, co w domach Olimpu mieszkacie,
ὅς τις δὴ πρῶτος Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν
Któren też pierwszy naprzeciw Agamemnona się stawił,
ἢ αὐτῶν Τρώων ἠὲ κλειτῶν ἐπικούρων.
Między samemi Trojany lub sojusznikami sławnemi.
Ἰφιδάμας Ἀντηνορίδης ἠύ̈ς τε μέγας τε
Syn Antenora Ifidam dorodny, postaci olbrzymiej,
ὃς τράφη ἐν Θρῄκῃ ἐριβώλακι μητέρι μήλων:
Rodził się w Thracyi o skibach szerokich, a w bydło obfitej.
Κισσῆς τόν γ' ἔθρεψε δόμοις ἔνι τυτθὸν ἐόντα
W domu wychował go Kissej od maluczkiego chłopiątka,
μητροπάτωρ, ὃς τίκτε Θεανὼ καλλιπάρῃον:
Dziadek po matce, co spłodził Theanę o licu uroczem.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ἥβης ἐρικυδέος ἵκετο μέτρον,
Później atoli gdy wieku młodości szlachetnej doczekał,
αὐτοῦ μιν κατέρυκε, δίδου δ' ὅ γε θυγατέρα ἥν:
Nadal przy sobie go trzymał i córkę swoją mu oddał;
γήμας δ' ἐκ θαλάμοιο μετὰ κλέος ἵκετ' Ἀχαιῶν
Prosto z sypialni po ślubie na pozew Achajów podążył,
σὺν δυοκαίδεκα νηυσὶ κορωνίσιν, αἵ οἱ ἕποντο.
Z dwanaściorgiem okrętów zagiętych co za nim płynęły.
τὰς μὲν ἔπειτ' ἐν Περκώτῃ λίπε νῆας ἐί̈σας,
Równoleżące okręty następnie w Perkocie zostawił,
αὐτὰρ ὃ πεζὸς ἐὼν ἐς Ἴλιον εἰληλούθει:
Później sam na piechotę do Iliony się dostał;
ὅς ῥα τότ' Ἀτρεί̈δεω Ἀγαμέμνονος ἀντίον ἦλθεν.
On to się stawił naprzeciw Agamemnona Atrydy.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Gdy się wzajemnie zbliżyli naprzeciw siebie idący,
Ἀτρεί̈δης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετ' ἔγχος,
Wtedy nie trafił Atrydes i dziryd mu bokiem się zwrócił;
Ἰφιδάμας δὲ κατὰ ζώνην θώρηκος ἔνερθε
Lecz Ifidam w przepaskę, poniżej pancerza ugodził,
νύξ', ἐπὶ δ' αὐτὸς ἔρεισε βαρείῃ χειρὶ πιθήσας:
Sam zaś potem naciera ufając dłoni potężnej;
οὐδ' ἔτορε ζωστῆρα παναίολον, ἀλλὰ πολὺ πρὶν
Giętkiej atoli przepaski nie przebił, bo wprzód mu się ostrze
ἀργύρῳ ἀντομένη μόλιβος ὣς ἐτράπετ' αἰχμή.
Dzidy wygięło jak ołów spotkawszy na srebrne okucie.
καὶ τό γε χειρὶ λαβὼν εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Dzidę chwyciwszy w dłoń Agamemnon pan wiele możny
ἕλκ' ἐπὶ οἷ μεμαὼς ὥς τε λίς, ἐκ δ' ἄρα χειρὸς
Silnie ku sobie pociągnął, jak lew, i z ręki onemu
σπάσσατο: τὸν δ' ἄορι πλῆξ' αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.
Wydarł; i mieczem go palnął po karku i członki osłabił.
ὣς ὃ μὲν αὖθι πεσὼν κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον
Tamten padając na miejscu spiżowym snem się położył,
οἰκτρὸς ἀπὸ μνηστῆς ἀλόχου, ἀστοῖσιν ἀρήγων,
Biedny, od prawej małżonki daleko, w obronie swych ziomków,
κουριδίης, ἧς οὔ τι χάριν ἴδε, πολλὰ δ' ἔδωκε:
Nie doczekawszy się nawet jej dzięków, choć wielce obdarzył.
πρῶθ' ἑκατὸν βοῦς δῶκεν, ἔπειτα δὲ χίλι' ὑπέστη
Najpierw darował sto wołów, a potem tysiące obiecał
αἶγας ὁμοῦ καὶ ὄϊς, τά οἱ ἄσπετα ποιμαίνοντο.
Owiec i kóz pospołem, ze stada niezliczonego.
δὴ τότε γ' Ἀτρεί̈δης Ἀγαμέμνων ἐξενάριξε,
Wtedy mu Agamemnon Atrydes rynsztunek zabrawszy,
βῆ δὲ φέρων ἀν' ὅμιλον Ἀχαιῶν τεύχεα καλά.
Odszedł niosąc do tłumów Achajskich bronie ozdobne.
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησε Κόων ἀριδείκετος ἀνδρῶν
Jego zoczywszy Koon, przesławny między mężami,
πρεσβυγενὴς Ἀντηνορίδης, κρατερόν ῥά ἑ πένθος
Z Antenorydów najstarszy, okrutna żałoba mu oczy,
ὀφθαλμοὺς ἐκάλυψε κασιγνήτοιο πεσόντος.
Zaciemniła na widok, że legł brat jego rodzony.
στῆ δ' εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθὼν Ἀγαμέμνονα δῖον,
Stojąc na boku z oszczepom przed boskim Atrydą ukryty,
νύξε δέ μιν κατὰ χεῖρα μέσην ἀγκῶνος ἔνερθε,
W środek poniżej łokcia go w samą rękę ugodził;
ἀντικρὺ δὲ διέσχε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή.
Przeszło zupełnie na wylot żelazo dzirydu gładkiego.
ῥίγησέν τ' ἄρ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Z trwogą, się cofnął na chwilę narodów książe Atrydes,
ἀλλ' οὐδ' ὧς ἀπέληγε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο,
Ale i wtedy od bitwy i walki gorącej nie ustał,
ἀλλ' ἐπόρουσε Κόωνι ἔχων ἀνεμοτρεφὲς ἔγχος.
Owszem Koona zaczepił oszczepem od wiatru stwardziałym
ἤτοι ὃ Ἰφιδάμαντα κασίγνητον καὶ ὄπατρον
Tamten zaś Ifidarnanta braciszka z ojca jednego,
ἕλκε ποδὸς μεμαώς, καὶ ἀύ̈τει πάντας ἀρίστους:
Ciągnie odważnie za nogi i krzyknie na wszystkich najlepszych;
τὸν δ' ἕλκοντ' ἀν' ὅμιλον ὑπ' ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
Ciągnącego atoli w zamieszce pod tarczą wypukłą,
οὔτησε ξυστῷ χαλκήρεϊ, λῦσε δὲ γυῖα:
Spiżem okutym proporcem ugodził, i życie odebrał.
τοῖο δ' ἐπ' Ἰφιδάμαντι κάρη ἀπέκοψε παραστάς.
Potem nad Ifidamantem stanąwszy mu głowę ucina.
ἔνθ' Ἀντήνορος υἷες ὑπ' Ἀτρεί̈δῃ βασιλῆϊ
Tak Antenora synowie pod króla Atrydy potęgą
πότμον ἀναπλήσαντες ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω.
Przeznaczenie spełniwszy do domu zeszli Hadesa.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν
On atoli następne szeregi mężów przebiega,
ἔγχεί̈ τ' ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,
Walcząc oszczepem i mieczem i ciężkie rzucając kamienie,
ὄφρά οἱ αἷμ' ἔτι θερμὸν ἀνήνοθεν ἐξ ὠτειλῆς.
Póki mu krew gorąca się z rany się jeszcze sączyła.
αὐτὰρ ἐπεὶ τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δ' αἷμα,
Później gdy rana mu zaschła i krew ustała się sączyć,
ὀξεῖαι δ' ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεί̈δαο.
Ostre boleści przeszyły Agameminona potęgę.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ὠδίνουσαν ἔχῃ βέλος ὀξὺ γυναῖκα
Równie jak srogie cierpienie kobietę rodzącą przeszywa,
δριμύ, τό τε προϊεῖσι μογοστόκοι Εἰλείθυιαι
Gorżkie, bo Ejlejthyje z bólami Strasznemi nadchodzą,
Ἥρης θυγατέρες πικρὰς ὠδῖνας ἔχουσαι,
Hery potomstwo co ciężkie boleści porodu przynoszą;
ὣς ὀξεῖ' ὀδύναι δῦνον μένος Ἀτρεί̈δαο.
Takoż i ostre boleści się w duszę Atrydy wżerają.
ἐς δίφρον δ' ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
Zrywa się więc do powózki i nakazuje woźnicy
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν: ἤχθετο γὰρ κῆρ.
W stronę obszernych okrętów kierować, bo cierpiał na duszy.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς:
Wrzasnął głosem donośnym na wylot szeregów Achajskich:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"Drodzy, Argejów mężowie i naczelnicy dostojni!
ὑμεῖς μὲν νῦν νηυσὶν ἀμύνετε ποντοπόροισι
Brońcież mi teraz okrętów po morzu obszernem płynących
φύλοπιν ἀργαλέην, ἐπεὶ οὐκ ἐμὲ μητίετα Ζεὺς
Od straszliwej potyczki, bo Zews rządzący mi nie dał
εἴασε Τρώεσσι πανημέριον πολεμίζειν.
Cały ten dzień z Trojany się bez ustanku potykać".
ὣς ἔφαθ', ἡνίοχος δ' ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
Rzekł a woźnica batogiem popędził rumaki grzywiaste
νῆας ἔπι γλαφυράς: τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην:
W stronę obszernych okrętów, puściły się one ochoczo.
ἄφρεον δὲ στήθεα, ῥαίνοντο δὲ νέρθε κονίῃ
Piana im spływa na piersi, od spodu się błotem zbryzgały,
τειρόμενον βασιλῆα μάχης ἀπάνευθε φέροντες.
Utrudzonego Pana od walki daleko unosząc.
Ἕκτωρ δ' ὡς ἐνόησ' Ἀγαμέμνονα νόσφι κιόντα
Hektor atoli ujrzawszy, iż w tył Agamemmon się cofnął,
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Woła na Trojan i Lykiów, dobywszy głosu całego:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
"Likijczycy, Trojanie i z blizka walczący Dardani!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Drodzy, mężami bądźcie, i siły okrutnej pamiętni.
οἴχετ' ἀνὴρ ὤριστος, ἐμοὶ δὲ μέγ' εὖχος ἔδωκε
Mąż najlepszy się cofnął, a sławy mi wielkiej użyczył
Ζεὺς Κρονίδης: ἀλλ' ἰθὺς ἐλαύνετε μώνυχας ἵππους
Zews Kronida; lecz wy rumaki sprężyste puszczajcie
ἰφθίμων Δαναῶν, ἵν' ὑπέρτερον εὖχος ἄρησθε.
Prosto na dzielnych Danajów, by sławę pozyskać największą".
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Słowy takiemi pobudził odwagę i serce każdemu.
ὡς δ' ὅτε πού τις θηρητὴρ κύνας ἀργιόδοντας
Równie jak czasem psiarnią o zębach świecących, myśliwy
σεύῃ ἐπ' ἀγροτέρῳ συὶ̈ καπρίῳ ἠὲ λέοντι,
Szczuje po kniejach odyńca dzikiego, lub lwa zajadłego;
ὣς ἐπ' Ἀχαιοῖσιν σεῦε Τρῶας μεγαθύμους
Przeciw Achajom tak samo poduszcza Trojan odważnych
Ἕκτωρ Πριαμίδης βροτολοιγῷ ἶσος Ἄρηϊ.
Hektor Priamid, podobny do mężów mordercy Aresa.
αὐτὸς δ' ἐν πρώτοισι μέγα φρονέων ἐβεβήκει,
Żądny zaś chwały pomiędzy szeregi pierwsze skoczywszy,
ἐν δ' ἔπεσ' ὑσμίνῃ ὑπεραέϊ ἶσος ἀέλλῃ,
W zgiełk największy się rzuca, podobny do wichru górnego,
ἥ τε καθαλλομένη ἰοειδέα πόντον ὀρίνει.
Któren spadając z impetem czarnemi zamiata bałwany.
ἔνθα τίνα πρῶτον, τίνα δ' ὕστατον ἐξενάριξεν
Wtedy któregoż pierwszego, a kogóż na końcu rozbroił
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν;
Hektor Priamid, gdy Zews mu wielkiej sławy użyczył?
Ἀσαῖον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ὀπίτην
Więc nasamprzód Azaja, Opita i Autonosa,
καὶ Δόλοπα Κλυτίδην καὶ Ὀφέλτιον ἠδ' Ἀγέλαον
Syna Klitysa Dolopa, Ofeltia i Agelaosa,
Αἴσυμνόν τ' Ὦρόν τε καὶ Ἱππόνοον μενεχάρμην.
Ajzymnosa, Orona i Hipponoosa bitnego.
τοὺς ἄρ' ὅ γ' ἡγεμόνας Δαναῶν ἕλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
Onych to wodzów Danajskich pochwycił, atoli następnie
πληθύν, ὡς ὁπότε νέφεα Ζέφυρος στυφελίξῃ
Prostych ciurów; jak czasem na chmury Zefiros uderzy
ἀργεστᾶο Νότοιο βαθείῃ λαίλαπι τύπτων:
Wirującego Notosa, szeroką zawieją wpadając;
πολλὸν δὲ τρόφι κῦμα κυλίνδεται, ὑψόσε δ' ἄχνη
Wielce się fale ogromne miotają" a piana od góry
σκίδναται ἐξ ἀνέμοιο πολυπλάγκτοιο ἰωῆς:
Pryska przed wiatru podmuchem co wszystko do koła rozwiewa;
ὣς ἄρα πυκνὰ καρήαθ' ὑφ' Ἕκτορι δάμνατο λαῶν.
Głowy tak samo leciały w narodzie z impetu Hektora.
ἔνθά κε λοιγὸς ἔην καὶ ἀμήχανα ἔργα γένοντο,
Wtedy by zguba nastała i rzeczy okropne się działy;
καί νύ κεν ἐν νήεσσι πέσον φεύγοντες Ἀχαιοί,
Może by nawet okrętów Achaje dopadli w ucieczce,
εἰ μὴ Τυδεί̈δῃ Διομήδεϊ κέκλετ' Ὀδυσσεύς:
Żeby na syna Tydeja Diomeda nie krzyknął Odyseej:
Τυδεί̈δη τί παθόντε λελάσμεθα θούριδος ἀλκῆς;
"Synu Tydeja czyż mamy porzucić mężną, potyczkę?
ἀλλ' ἄγε δεῦρο πέπον, παρ' ἔμ' ἵσταο: δὴ γὰρ ἔλεγχος
Chodźże tu bliżej mój drogi, stój przy mnie, boć wstydem by było,
ἔσσεται εἴ κεν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Żeby nam zdobył okręty, o hełmie Hektor powiewnym".
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
W odpowiedzi mu na to Diomed silny odrzecze:
ἤτοι ἐγὼ μενέω καὶ τλήσομαι: ἀλλὰ μίνυνθα
"Pozostanę ja chętnie i będę się trzymał, lecz krótko
ἡμέων ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ νεφεληγερέτα Ζεὺς
Będzie tu naszej pociechy, albowiem Zews chmurozbiórca,
Τρωσὶν δὴ βόλεται δοῦναι κράτος ἠέ περ ἡμῖν.
Prędzej Trojanom niż nam zamyśla użyczyć zwycięztwa".
ἦ καὶ Θυμβραῖον μὲν ἀφ' ἵππων ὦσε χαμᾶζε
Rzekł i odrazu Thymbraja z powózki powalił na ziemię,
δουρὶ βαλὼν κατὰ μαζὸν ἀριστερόν: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
Pchnąwszy go w lewą brodawkę oszczepem, atoli Odyssej
ἀντίθεον θεράποντα Μολίονα τοῖο ἄνακτος.
Tegoż władyki woźnicę Meliona bogom równego.
τοὺς μὲν ἔπειτ' εἴασαν, ἐπεὶ πολέμου ἀπέπαυσαν:
Po tem ich pozostawili, zupełnie do walki nie zdolnych;
τὼ δ' ἀν' ὅμιλον ἰόντε κυδοίμεον, ὡς ὅτε κάπρω
Sami zaś w tłumie zamieszkę wszczynają, jak dwoje odyńców,
ἐν κυσὶ θηρευτῇσι μέγα φρονέοντε πέσητον:
Które z odwagą zajadłą na psiarnię myśliwską wpadają;
ὣς ὄλεκον Τρῶας πάλιν ὀρμένω: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Trojan tak samo nawrotem mordują; atoli Achaje
ἀσπασίως φεύγοντες ἀνέπνεον Ἕκτορα δῖον.
Odetchnęli radośnie od strachu przed boskim Hektorem.
ἔνθ' ἑλέτην δίφρόν τε καὶ ἀνέρε δήμου ἀρίστω
Tam pochwycili powózkę i z ludu najlepszych dwóch mężów,.
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ πάντων
Synów obojga Meropa z Perkoty, co lepiej nad wszystkich
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας ἔασκε
Wróżby rozumiał i z tego powodu nie dawał swym dzieciom
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα: τὼ δέ οἱ οὔ τι
Ciągnąć na wojnę co ludzi wyniszcza. Lecz oni go wcale
πειθέσθην: κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος θανάτοιο.
Nie usłuchali, bo Kiery do smutnej ich wiodły zagłady.
τοὺς μὲν Τυδεί̈δης δουρικλειτὸς Διομήδης
Onych to właśnie Tydejda z oszczepu sławny Diomed
θυμοῦ καὶ ψυχῆς κεκαδὼν κλυτὰ τεύχε' ἀπηύρα:
Duszy i życia pozbawił i wydarł piękny rynsztunek;
Ἱππόδαμον δ' Ὀδυσεὺς καὶ Ὑπείροχον ἐξενάριξεν.
Hiperochosa Odyssej i Hippodamosa rozbroił.
ἔνθά σφιν κατὰ ἶσα μάχην ἐτάνυσσε Κρονίων
Walkę na równo roztoczył pomiędzy niemi Kronion,
ἐξ Ἴδης καθορῶν: τοὶ δ' ἀλλήλους ἐνάριζον.
Z Idy się patrząc, lecz oni zażarcie bitwę prowadzą.
ἤτοι Τυδέος υἱὸς Ἀγάστροφον οὔτασε δουρὶ
Właśnie też pchnął Agastrofa oszczepem syn Tydejowy,
Παιονίδην ἥρωα κατ' ἰσχίον: οὐ δέ οἱ ἵπποι
Pajonidesa dzielnego po biodrze; nie było zaś przy nim
ἐγγὺς ἔσαν προφυγεῖν, ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.
Koni gotowych by uciec, tak wielce był w duszy strwożony.
τοὺς μὲν γὰρ θεράπων ἀπάνευθ' ἔχεν, αὐτὰρ ὃ πεζὸς
Trzymał je giermek na stronie, lecz on się pieszo puściwszy,
θῦνε διὰ προμάχων, εἷος φίλον ὤλεσε θυμόν.
Walczył pomiędzy pierwszemi dopóki życia nie stracił.
Ἕκτωρ δ' ὀξὺ νόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δ' ἐπ' αὐτοὺς
Zoczył to Hektor pomiędzy hufcami odrazu i z krzykiem
κεκλήγων: ἅμα δὲ Τρώων εἵποντο φάλαγγες.
Rzucił się na nich, a za nim spieszyły Trojańskie falangi.
τὸν δὲ ἰδὼν ῥίγησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης,
Jego ujrzawszy się zląkł Diomed o głosie donośnym,
αἶψα δ' Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα:
Szybko więc rzeknie Odyssie co właśnie czekał w pobliżu:
νῶϊν δὴ τόδε πῆμα κυλίνδεται ὄβριμος Ἕκτωρ:
"Otóż toczy się ku nam ta plaga, Hektor okropny,
ἀλλ' ἄγε δὴ στέωμεν καὶ ἀλεξώμεσθα μένοντες.
Dotrzymywajmy więc placu i tutaj stańmy zaporą ".
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος
Rzekł i zamachem ogromnym wypuścił włócznię donośną,
καὶ βάλεν, οὐδ' ἀφάμαρτε τιτυσκόμενος κεφαλῆφιν,
Trafił, bynajmniej nie chybił celując prosto na głowę,
ἄκρην κὰκ κόρυθα: πλάγχθη δ' ἀπὸ χαλκόφι χαλκός,
W sam wierzchołek szyszaka, lecz miedź się od miedzi odbiła,
οὐδ' ἵκετο χρόα καλόν: ἐρύκακε γὰρ τρυφάλεια
Pięknej nie drasła skóry, tamtemu wstrzymała przyłbica
τρίπτυχος αὐλῶπις, τήν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων.
Z trojga pokładów, rogata, co był mu Apollon darował.
Ἕκτωρ δ' ὦκ' ἀπέλεθρον ἀνέδραμε, μίκτο δ' ὁμίλῳ,
Szybko się Hektor wycofał daleko i w tłumy się wmięszał;
στῆ δὲ γνὺξ ἐριπὼν καὶ ἐρείσατο χειρὶ παχείῃ
Stanął ugiąwszy kolana i ręką żylastą na ziemi
γαίης: ἀμφὶ δὲ ὄσσε κελαινὴ νὺξ ἐκάλυψεν.
Wsparł się, a wtedy ciemności dokoła mu oczy zakryły.
ὄφρα δὲ Τυδεί̈δης μετὰ δούρατος ᾤχετ' ἐρωὴν
W czasie gdy syn Tydejowy pospieszył za rzutem oszczepu,
τῆλε διὰ προμάχων, ὅθι οἱ καταείσατο γαίης
Nawskróś pierwszych szeregów, gdzie w ziemi takowy był utkwił,
τόφρ' Ἕκτωρ ἔμπνυτο, καὶ ἂψ ἐς δίφρον ὀρούσας
Wtedy Hektor odetchnął i wraz do powózki wskoczywszy,
ἐξέλασ' ἐς πληθύν, καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.
W tłumy napowrót popędził i śmierci czarnej uniknął.
δουρὶ δ' ἐπαί̈σσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Nacierając oszczepem odezwie się dzielny Diomed:
ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον: ἦ τέ τοι ἄγχι
"Znowu uciekłeś od śmierci ty psie ! zaprawdę już blizko
ἦλθε κακόν: νῦν αὖτέ σ' ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων
Złe cię podeszło, lecz teraz cię jeszcze wybawił Apollon;
ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.
Pewnie się modlisz do niego gdy w szczęk oszczepów się wdajesz
ἦ θήν σ' ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,
Skończę ja z tobą kiedyś i później jak tylko cię spotkam,
εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.
Jeśli kiedyś i mnie kto z niebian przyjdzie na pomoc.
νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.
Teraz ja wsiądę na innych, którego pochwycić się uda."
ἦ, καὶ Παιονίδην δουρὶ κλυτὸν ἐξενάριζεν.
Rzekł i z Pajonidesa dzielnego ściąga rynsztunek.
αὐτὰρ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
Alexander atoli. Heleny mąż pięknowłosej,
Τυδεί̈δῃ ἔπι τόξα τιταίνετο ποιμένι λαῶν,
Łukiem na syna Tydeja sposobi się wodza narodów.
στήλῃ κεκλιμένος ἀνδροκμήτῳ ἐπὶ τύμβῳ
Wsparty na pomnik, stojący na ręką sypanej mogile,
Ἴλου Δαρδανίδαο, παλαιοῦ δημογέροντος.
Syna Dardana Ilosa, dawnego władyki narodu.
ἤτοι ὃ μὲν θώρηκα Ἀγαστρόφου ἰφθίμοιο
Właśnie gdy ów Agastrofa dzielnego chwytał misiurkę,
αἴνυτ' ἀπὸ στήθεσφι παναίολον ἀσπίδα τ' ὤμων
Żeby ją ściągać z piersi, a tarczę świecącą z ramienia,
καὶ κόρυθα βριαρήν: ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε
Oraz i ciężką przyłbicę; ten chwycił za łuku spojenie,
καὶ βάλεν, οὐδ' ἄρα μιν ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
Puścił, a strzała na darmo mu z ręki nie wyleciała;
ταρσὸν δεξιτεροῖο ποδός: διὰ δ' ἀμπερὲς ἰὸς
W prawą go stopę ugodził; na wylot ją strzała przeszywszy
ἐν γαίῃ κατέπηκτο: ὃ δὲ μάλα ἡδὺ γελάσσας
W ziemi utkwiła, a tamten radośnie i głośno się śmiejąc
ἐκ λόχου ἀμπήδησε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
Wyskakuje z zasadzki; i dumną odzywa się mową:
βέβληαι οὐδ' ἅλιον βέλος ἔκφυγεν: ὡς ὄφελόν τοι
"Jesteś ugodzon i strzała na darmo nie poszła; bodajbym
νείατον ἐς κενεῶνα βαλὼν ἐκ θυμὸν ἑλέσθαι.
Ciebie w sam dołek trafiwszy nakoniec odebrał ci życie,
οὕτω κεν καὶ Τρῶες ἀνέπνευσαν κακότητος,
Wtedyby wreszcie Trojanie od klęski tej odetchnęli,
οἵ τέ σε πεφρίκασι λέονθ' ὡς μηκάδες αἶγες.
Którzy się ciebie, jak lwa beczące kozy, lękają. "
τὸν δ' οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης:
Nieustraszony mu na to powiada waleczny Diomed:
τοξότα λωβητὴρ κέρᾳ ἀγλαὲ παρθενοπῖπα
"Niegodziwcze, łuczniku, co strzałą się chełpisz, dziewkarzu!
εἰ μὲν δὴ ἀντίβιον σὺν τεύχεσι πειρηθείης,
Żebyś to czołem do czoła na ostro się ze mną spróbował,
οὐκ ἄν τοι χραίσμῃσι βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί:
Pewnieby siła i liczne pociski cię nie uchroniły;
νῦν δέ μ' ἐπιγράψας ταρσὸν ποδὸς εὔχεαι αὔτως.
Teraz coś tylko mi stopę podrasnął daremnie się chełpisz.
οὐκ ἀλέγω, ὡς εἴ με γυνὴ βάλοι ἢ πάϊς ἄφρων:
Nic o to nie dbam, jak żeby niewiasta lub dzieciak mnie zranił;
κωφὸν γὰρ βέλος ἀνδρὸς ἀνάλκιδος οὐτιδανοῖο.
Tępą jest strzała podłego i nikczemnego człowieka.
ἦ τ' ἄλλως ὑπ' ἐμεῖο, καὶ εἴ κ' ὀλίγον περ ἐπαύρῃ,
Będzie inaczej z mojego pocisku, choć troszkę uchwyci,
ὀξὺ βέλος πέλεται, καὶ ἀκήριον αἶψα τίθησι.
Strzała kończysta zaświśnie i szybko do zmarłych go złoży.
τοῦ δὲ γυναικὸς μέν τ' ἀμφίδρυφοί εἰσι παρειαί,
Rozdrapane do koła policzki będą małżonki,
παῖδες δ' ὀρφανικοί: ὃ δέ θ' αἵματι γαῖαν ἐρεύθων
Osierocone dziateczki, lecz on krwią ziemię zbroczywszy
πύθεται, οἰωνοὶ δὲ περὶ πλέες ἠὲ γυναῖκες.
Gnije i więcej się ptaków niż kobiet ściąga do niego."
ὣς φάτο, τοῦ δ' Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
Rzekł, a sławny kopijnik Odyssej blisko podchodząc,
ἔστη πρόσθ': ὃ δ' ὄπισθε καθεζόμενος βέλος ὠκὺ
Stanął przed niego; a tamten usiadłszy z tyłu kończysta
ἐκ ποδὸς ἕλκ', ὀδύνη δὲ διὰ χροὸς ἦλθ' ἀλεγεινή.
Strzałę wyciągnął z podeszwy, okrutna go boleść przeszyła.
ἐς δίφρον δ' ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε
Wchodzi napowrót w powózkę i nakazuje woźnicy
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν: ἤχθετο γὰρ κῆρ.
W stronę obszernych okrętów kierować, bo cierpiał na duszy.
οἰώθη δ' Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτός, οὐδέ τις αὐτῷ
Został się sam Odyssej kopijnik i przy nim nikogo
Ἀργείων παρέμεινεν, ἐπεὶ φόβος ἔλλαβε πάντας:
Nie pozostało z Argeiów, bo strach był wszystkich ogarnął;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Zakłopotany więc bardzo wyrzecze do duszy wyniosłej:
ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι
"Biada mi, cóż ja tu pocznę? wstyd wielki jeśli z obawy
πληθὺν ταρβήσας: τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω
Podłej zgrai się schronię; lecz jeszcze mi gorzej gdy chwycą
μοῦνος: τοὺς δ' ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε Κρονίων.
Mnie samego, bo innych Danajów popłoszył Kronion.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
Czemuż atoli mi lube to wszystko serce przekłada?
οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο,
Wiemci ja bowiem, że tchórze najchętniej stronią od walki,
ὃς δέ κ' ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ
Kto się zaś w bitwie odznacza, to temu wielce należy
ἑστάμεναι κρατερῶς, ἤ τ' ἔβλητ' ἤ τ' ἔβαλ' ἄλλον.
Placu odważnie dotrzymać, czy trafi, czy będzie ugodzon."
εἷος ὃ ταῦθ' ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
W ciągu jak o tem rozważał w umyśle i duszy statecznej,
τόφρα δ' ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων,
Wpadły na niego szeregi Trojańskie tarczami sterczące,
ἔλσαν δ' ἐν μέσσοισι, μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες.
Otoczyli do koła i własną zagładę gotują.
ὡς δ' ὅτε κάπριον ἀμφὶ κύνες θαλεροί τ' αἰζηοὶ
Równie jak w koło odyńca myślistwo dziarskie i psiarnia
σεύωνται, ὃ δέ τ' εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
Cisną się kupą, gdy on wychodzi z głębokich zarośli,
θήγων λευκὸν ὀδόντα μετὰ γναμπτῇσι γένυσσιν,
Ostrząc swe kły bieluteńkie pomiędzy twardemi szczękami;
ἀμφὶ δέ τ' ἀί̈σσονται, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων
Zewsząd ku niemu się rzucą, a zębów zgrzytanie się daje
γίγνεται, οἳ δὲ μένουσιν ἄφαρ δεινόν περ ἐόντα,
Słyszeć, lecz oni dotrwają na razie, choć grozi postrachem;
ὥς ῥα τότ' ἀμφ' Ὀδυσῆα Διὶ̈ φίλον ἐσσεύοντο
Takoż i wtedy nakoło Odyssa boskiego Trojanie
Τρῶες: ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀμύμονα Δηϊοπίτην
Cisną się. Najprzód on wtedy mężnego Dejopitesa
οὔτασεν ὦμον ὕπερθεν ἐπάλμενος ὀξέϊ δουρί,
W ramie wysoko ugodził natarłszy ostrym oszczepem;
αὐτὰρ ἔπειτα Θόωνα καὶ Ἔννομον ἐξενάριξε.
Później atoli Thoona i Ennomosa rozbroił;
Χερσιδάμαντα δ' ἔπειτα καθ' ἵππων ἀί̈ξαντα
Cherzydamanta następnie, gdy z wozu na niego nacierał,
δουρὶ κατὰ πρότμησιν ὑπ' ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης
Dzidą w pobliżu pępka pod tarczę mierząc wypukłą
νύξεν: ὃ δ' ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Pchnął, a padając w kurzawę uchwycił tamten za ziemię.
τοὺς μὲν ἔασ', ὃ δ' ἄρ' Ἱππασίδην Χάροπ' οὔτασε δουρὶ
Tych pozostawił a potem Charopa dzirydem przeszywa,
αὐτοκασίγνητον εὐηφενέος Σώκοιο.
Hippazydę, co bratem Sokosa był rodu zacnego.
τῷ δ' ἐπαλεξήσων Σῶκος κίεν ἰσόθεος φώς,
Spieszy dla brata z pomocą Sokos do bogów podobny;
στῆ δὲ μάλ' ἐγγὺς ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν
Stanął bliziutko podchodząc i słowy takiemi wybuchnie:
ὦ Ὀδυσεῦ πολύαινε δόλων ἆτ' ἠδὲ πόνοιο
"Sławny Odyssie chytrości i pracy nienasycony!
σήμερον ἢ δοιοῖσιν ἐπεύξεαι Ἱππασίδῃσι
Albo się dzisiaj pochwalisz, jak dwojga Hippaza potomków,
τοιώδ' ἄνδρε κατακτείνας καὶ τεύχε' ἀπούρας,
Mężów tej miary zabiłeś i bronie wydarłeś zwycięzko,
ἤ κεν ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃς.
Albo też moim oszczepem ugodzon życie postradasz."
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην.
Tak powiedziawszy uderzył po tarczy gładko wykutej.
διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε φαεινῆς ὄβριμον ἔγχος,
Na wskroś tarczę świecącą, przebiła dzida potężna,
καὶ διὰ θώρηκος πολυδαιδάλου ἠρήρειστο,
Również i łuski pancerza roboty misternej przeszyła;
πάντα δ' ἀπὸ πλευρῶν χρόα ἔργαθεν, οὐδ' ἔτ' ἔασε
Całą mu skórę na żebrach obdarła; lecz Pallas Athene
Παλλὰς Ἀθηναίη μιχθήμεναι ἔγκασι φωτός.
Przeszkodziła, by włócznia dostała się w męża jelita.
γνῶ δ' Ὀδυσεὺς ὅ οἱ οὔ τι τέλος κατακαίριον ἦλθεν,
Poznał Odyssej że pocisk na miejsce śmiertelne nie trafił,
ἂψ δ' ἀναχωρήσας Σῶκον πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Zatem cofając się w tył, do Sokona wyrzecze te słowa:
ἆ δείλ' ἦ μάλα δή σε κιχάνεται αἰπὺς ὄλεθρος.
"Człeku nieszczęsny! zaprawdę okropna cię zguba dosięgnie.
ἤτοι μέν ῥ' ἔμ' ἔπαυσας ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι:
"Wprawdzie mi przeszkodziłeś do walki przeciwko Trojanom,
σοὶ δ' ἐγὼ ἐνθάδε φημὶ φόνον καὶ κῆρα μέλαιναν
Ale ci tu zapowiadam, że śmierć i czarna zagłada
ἤματι τῷδ' ἔσσεσθαι, ἐμῷ δ' ὑπὸ δουρὶ δαμέντα
Ciebie w tym dniu oczekują; zwalczony pod moim oszczepem,
εὖχος ἐμοὶ δώσειν, ψυχὴν δ' Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
Chwałę mi oddasz, a duszę Hadowi co końmi celuje".
ἦ, καὶ ὃ μὲν φύγαδ' αὖτις ὑποστρέψας ἐβεβήκει,
Rzekł; a gdy tamten uchodził ażeby ucieczką się chronić,
τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν
W plecy mu wepchnął dzidę gdy właśnie w tył się odwracał,
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσε,
W środek pomiędzy ramiona i piersi mu przeszył na wylot.
δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δ' ἐπεύξατο δῖος Ὀδυσσεύς:
Runął z łoskotem, a boski Odyssej dumnie poczyna:
ὦ Σῶχ' Ἱππάσου υἱὲ δαί̈φρονος ἱπποδάμοιο
"Synu Hippaza Sokonie, dzielnego, rumaków poskromcy,
φθῆ σε τέλος θανάτοιο κιχήμενον, οὐδ' ὑπάλυξας.
Otóż i śmierci los cię uprzedził goniący, nie uszłeś.
ἆ δείλ' οὐ μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
Biada ci, wcale już tobie ni ojciec ni matka dostojna
ὄσσε καθαιρήσουσι θανόντι περ, ἀλλ' οἰωνοὶ
Oczów po śmierci nie zamknie, lecz owszem ptastwo żarłoczne
ὠμησταὶ ἐρύουσι, περὶ πτερὰ πυκνὰ βαλόντες.
Będzie cię szarpać dokoła gęstemi skrzydłami szeleszcząc,
αὐτὰρ ἔμ', εἴ κε θάνω, κτεριοῦσί γε δῖοι Ἀχαιοί.
Mnię zaś kiedy polegnę uczciwie pogrzebią Achaje".
ὣς εἰπὼν Σώκοιο δαί̈φρονος ὄβριμον ἔγχος
Z temi słowami Sokosa mężnego dzidę potężną
ἔξω τε χροὸς ἕλκε καὶ ἀσπίδος ὀμφαλοέσσης:
Na wierzch ciała wydobył i z tarczy wypukło rzeźbionej;
αἷμα δέ οἱ σπασθέντος ἀνέσσυτο, κῆδε δὲ θυμόν.
Kiedy wyciągał buchnęła mu krew i cierpiał na duszy.
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ὅπως ἴδον αἷμ' Ὀδυσῆος
Wielkoduszni Trojanie gdy krew Odyssa ujrzeli,
κεκλόμενοι καθ' ὅμιλον ἐπ' αὐτῷ πάντες ἔβησαν.
Nawoływając po tłumie na niego się wszyscy rzucili.
αὐτὰρ ὅ γ' ἐξοπίσω ἀνεχάζετο, αὖε δ' ἑταίρους.
Szybko więc w tył się wycofał i na towarzyszów zawołał.
τρὶς μὲν ἔπειτ' ἤϋσεν ὅσον κεφαλὴ χάδε φωτός,
Potem zakrzyknął po trzykroć, co tylko mu piersi starczyło
τρὶς δ' ἄϊεν ἰάχοντος ἄρηι φίλος Μενέλαος.
Wołającego po trzykroć usłyszał waleczny Menelaj.
αἶψα δ' ἄρ' Αἴαντα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα:
Szybko się więc do Ajaxa co stał w blizkości odezwie:
Αἶαν διογενὲς Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν
"Boski Telamończyku Ajaxie władyko narodów!
ἀμφί μ' Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵκετ' ἀϋτὴ
Głos od strony Odyssa, w cierpieniu stałego, mnie doszedł,
τῷ ἰκέλη ὡς εἴ ἑ βιῴατο μοῦνον ἐόντα
Taki zupełnie jak żeby odosobnionemu Trojanie
Τρῶες ἀποτμήξαντες ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ.
Gwałt zadawali a odwrót odeięli w gorącej potyczce.
ἀλλ' ἴομεν καθ' ὅμιλον: ἀλεξέμεναι γὰρ ἄμεινον.
Zatem puszczajmy się w tłumy, boć jego należy obronić.
δείδω μή τι πάθῃσιν ἐνὶ Τρώεσσι μονωθεὶς
Bodaj go co nie spotkało samego pomiędzy Trojany,
ἐσθλὸς ἐών, μεγάλη δὲ ποθὴ Δαναοῖσι γένηται.
Chociaż jest dzielnym; Danaje by wielce za nim tęsknili".
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ', ὃ δ' ἅμ' ἕσπετο ἰσόθεος φώς.
Rzekłszy to puścił się naprzód, a za nim dążył mąż boski.
εὗρον ἔπειτ' Ὀδυσῆα Διὶ̈ φίλον: ἀμφὶ δ' ἄρ' αὐτὸν
Wkrótce Odyssa znajdują niebianom miłego, a w koło
Τρῶες ἕπονθ' ὡς εἴ τε δαφοινοὶ θῶες ὄρεσφιν
Parli Trojanie, jak bure w górzystym lesie szakale
ἀμφ' ἔλαφον κεραὸν βεβλημένον, ὅν τ' ἔβαλ' ἀνὴρ
Koło jelenia z rogami rannego, którego myśliwy
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς: τὸν μέν τ' ἤλυξε πόδεσσι
Strzałą z cięciwy ugodził; on wprawdzie mu lotem się wymknął,
φεύγων, ὄφρ' αἷμα λιαρὸν καὶ γούνατ' ὀρώρῃ:
Biegnąc dopóki miał jeszcze krew ciepłą i niosły kolana.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε δαμάσσεται ὠκὺς ὀϊστός,
Później atoli gdy szybka do reszty zmogła go strzała,
ὠμοφάγοι μιν θῶες ἐν οὔρεσι δαρδάπτουσιν
W górach dopadły go bestye krwiożercze i szarpią w kawały
ἐν νέμεϊ σκιερῷ: ἐπί τε λῖν ἤγαγε δαίμων
W borze cienistym; lecz w tem lwa jakiś demon nadesłał
σίντην: θῶες μέν τε διέτρεσαν, αὐτὰρ ὃ δάπτει:
Zabójczego, pierzchnęły szakale a tamten pożera;
ὥς ῥα τότ' ἀμφ' Ὀδυσῆα δαί̈φρονα ποικιλομήτην
Takoż i w tedy wokoło Odyssa dzielnego, sprytnego,
Τρῶες ἕπον πολλοί τε καὶ ἄλκιμοι, αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Mnodzy natarli Trojanie, odważni, atoli bohater
ἀί̈σσων ᾧ ἔγχει ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ.
Wywijając oszczepem od dnia zagłady się bronił. '
Αἴας δ' ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠύ̈τε πύργον,
Blisko się Ajas podsunął dzierżący tarczę jak wieża,
στῆ δὲ παρέξ: Τρῶες δὲ διέτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος.
Stanął tuż przy nim; Trojanie na wszystkie strony pierzchnęli.
ἤτοι τὸν Μενέλαος ἀρήϊος ἔξαγ' ὁμίλου
"Wtedy Odyssa Menelaj waleczny wyrwał od zgrai
χειρὸς ἔχων, εἷος θεράπων σχεδὸν ἤλασεν ἵππους.
Biorąc za rękę aż końmi woźnica blizko podjechał.
Αἴας δὲ Τρώεσσιν ἐπάλμενος εἷλε Δόρυκλον
Ajas na wojsko trojańskie wpadając pochwycił Dorykla
Πριαμίδην νόθον υἱόν, ἔπειτα δὲ Πάνδοκον οὖτα,
Priamidesa, bękarta, a później Pandoka ugodził;
οὖτα δὲ Λύσανδρον καὶ Πύρασον ἠδὲ Πυλάρτην.
Potem zakłuwa Lyzandra, Pyraza, nareszcie Pylarta.
ὡς δ' ὁπότε πλήθων ποταμὸς πεδίον δὲ κάτεισι
Równie jak pełny czasami w równinę strumień wypada,
χειμάρρους κατ' ὄρεσφιν ὀπαζόμενος Διὸς ὄμβρῳ,
Potokami górskiemi wezbrany i deszczem Diosa,
πολλὰς δὲ δρῦς ἀζαλέας, πολλὰς δέ τε πεύκας
Wiele on drzew młodocianych, i wiele sosien wyniosłych
ἐσφέρεται, πολλὸν δέ τ' ἀφυσγετὸν εἰς ἅλα βάλλει,
W nurtach unosi, i wiele namułu do morza wyrzuca;
ὣς ἔφεπε κλονέων πεδίον τότε φαίδιμος Αἴας,
Tak dokazywał w równinie natenczas Ajas prześwietny,
δαί̈ζων ἵππους τε καὶ ἀνέρας: οὐδέ πω Ἕκτωρ
Łamiąc rumaków i ludzi szeregi. Jeszcze zaś Hektor
πεύθετ', ἐπεί ῥα μάχης ἐπ' ἀριστερὰ μάρνατο πάσης
Tego nie wiedzał, bo walczył po lewem skrzydle utarczki,
ὄχθας πὰρ ποταμοῖο Σκαμάνδρου, τῇ ῥα μάλιστα
Koło wybrzeży strumienia Skamandra, gdzie właśnie najwięcej
ἀνδρῶν πῖπτε κάρηνα, βοὴ δ' ἄσβεστος ὀρώρει
Głów padało walczących i krzyk niewymowny się wznosił,
Νέστορά τ' ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀρήϊον Ἰδομενῆα.
W miejscu gdzie stali Arejczyk Idomen i Nestor potężny.
Ἕκτωρ μὲν μετὰ τοῖσιν ὁμίλει μέρμερα ῥέζων
Tamże się Hektor uwijał okropnych dzieł dokonując,
ἔγχεί̈ θ' ἱπποσύνῃ τε, νέων δ' ἀλάπαζε φάλαγγας:
Dzidą i sztuką jeżdżenia, i niszczył młodzian falangi;
οὐδ' ἄν πω χάζοντο κελεύθου δῖοι Ἀχαιοὶ
Boscy Achaje i wtedy nie byliby w tył się cofnęli,
εἰ μὴ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο
Żeby to nie Aleksander, Heleny mąż pięknowłosej,
παῦσεν ἀριστεύοντα Μαχάονα ποιμένα λαῶν,
Machaona dzielnego, do bitwy uczynił niezdolnym,
ἰῷ τριγλώχινι βαλὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον.
Strzałą o szpicu potrójnym trafiwszy po prawem ramieniu.
τῷ ῥα περίδεισαν μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ
Wielce o niego się zlękli Achaje pełni otuchy,
μή πώς μιν πολέμοιο μετακλινθέντος ἕλοιεν.
Żeby go nie pochwycono przy zwrocie szali wojennej.
αὐτίκα δ' Ἰδομενεὺς προσεφώνεε Νέστορα δῖον:
Zatem co żywo Idomen boskiego Nestora zagadnie:
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
Synu Neleja Nestorze ozdobo wielka Achajów!
ἄγρει σῶν ὀχέων ἐπιβήσεο, πὰρ δὲ Μαχάων
Wsiadaj co żywo na twoją powózkę, przy Tobie Machaon
βαινέτω, ἐς νῆας δὲ τάχιστ' ἔχε μώνυχας ἵππους:
Siądzie, i konie sprężyste co prędzej nakieruj ku łodziom;
ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων
Mąż co świadomy leczenia o wiele ważniejszy od innych,
ἰούς τ' ἐκτάμνειν ἐπί τ' ἤπια φάρμακα πάσσειν.
Strzały co umie wykrawać i leki łagodne przykładać".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ.
Rzekł, nie sprzeciwił się temu Gereński Nestor bohater.
αὐτίκα δ' ὧν ὀχέων ἐπεβήσετο, πὰρ δὲ Μαχάων
Swojej powózki dosiada co prędzej, a z boku Machaon
βαῖν' Ἀσκληπιοῦ υἱὸς ἀμύμονος ἰητῆρος:
Siada, potomek Asklepia lekarza bez żadnej przygany.
μάστιξεν δ' ἵππους, τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην
Konie pogania batogiem, a one puściły się chętnie
νῆας ἔπι γλαφυράς: τῇ γὰρ φίλον ἔπλετο θυμῷ.
W stronę obszernych okrętów, bo tamże dążyły ochoczo.
Κεβριόνης δὲ Τρῶας ὀρινομένους ἐνόησεν
Kebrionej tem czasem zuważył popłoch u Trojan;
Ἕκτορι παρβεβαώς, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Stojąc przy boku Hektora i słowa do niego wyrzecze:
Ἕκτορ νῶϊ μὲν ἐνθάδ' ὁμιλέομεν Δαναοῖσιν
"Ucieramy się tutaj Hektorze z tłumami Danajów,
ἐσχατιῇ πολέμοιο δυσηχέος: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
W kresie ostatnim potyczki okropnej, a inni tem czasem
Τρῶες ὀρίνονται ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ αὐτοί.
Cisną się w zamieszaniu Trojanio, tak wozy iak oni.
Αἴας δὲ κλονέει Τελαμώνιος: εὖ δέ μιν ἔγνων:
Zaś Telamończyk Ajax naciera, poznaję go dobrze,
εὐρὺ γὰρ ἀμφ' ὤμοισιν ἔχει σάκος: ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς
Tarcza mu bowiem szeroka wystaje nad ramię; i my też
κεῖσ' ἵππους τε καὶ ἅρμ' ἰθύνομεν, ἔνθα μάλιστα
Pędźmy w tę stronę powózkę i konie, gdzie teraz najwięcej
ἱππῆες πεζοί τε κακὴν ἔριδα προβαλόντες
Konnych i pieszych się tłoczy, złowrogą bójkę prowadząc,
ἀλλήλους ὀλέκουσι, βοὴ δ' ἄσβεστος ὄρωρεν.
Biją się jedni z drugiemi i krzyk niewymowny powstaje".
ὣς ἄρα φωνήσας ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
Tak powiedziawszy zacina o pięknych grzywach rumaki
μάστιγι λιγυρῇ: τοὶ δὲ πληγῆς ἀί̈οντες
Trzaskającym batogiem, zaś one plagi poczuwszy
ῥίμφ' ἔφερον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς
Szybko poniosły powózkę pomiędzy Achajów i Trojan,
στείβοντες νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας: αἵματι δ' ἄξων
Miażdżąc trupy i tarcze. Od krwi się osie od spodu
νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,
Całe zbroczyły i również obwódka w około siedzenia,
ἃς ἄρ' ἀφ' ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον
Po nich albowiem od kopyt rumaków krople tryskały,
αἵ τ' ἀπ' ἐπισσώτρων. ὃ δὲ ἵετο δῦναι ὅμιλον
Oraz od kół obręczy. On pragnął zanurzyć się w tłumy
ἀνδρόμεον ῥῆξαί τε μετάλμενος: ἐν δὲ κυδοιμὸν
Mężów, i złamać je w swoim zapędzie; zaprawdę on popłoch
ἧκε κακὸν Δαναοῖσι, μίνυνθα δὲ χάζετο δουρός.
Zgubny Danajom gotuje, i chwili od kopii nie spocznie.
αὐτὰρ ὃ τῶν ἄλλων ἐπεπωλεῖτο στίχας ἀνδρῶν
Wtedy on inne szeregi walczących mężów przebiega
ἔγχεί̈ τ' ἄορί τε μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν,
Dzidą i mieczom, bryłami kamieni ogromnych miotając;
Αἴαντος δ' ἀλέεινε μάχην Τελαμωνιάδαο.
Z Telamończykiem Ajaxem jednakże potyczki unikał,
Ζεὺς δὲ πατὴρ Αἴανθ' ὑψίζυγος ἐν φόβον ὦρσε:
Żeby mu Zews nie wyrzucał że z mężem się lepszym potykał.
στῆ δὲ ταφών, ὄπιθεν δὲ σάκος βάλεν ἑπταβόειον,
Ojciec w niebie rządzący Kronides Ajaxa zatrwożył.
τρέσσε δὲ παπτήνας ἐφ' ὁμίλου θηρὶ ἐοικὼς
Tenże stanął jak wryty i tarczę potężną przewiesił;
ἐντροπαλιζόμενος ὀλίγον γόνυ γουνὸς ἀμείβων.
Potem obejrzał się w koło i z trwogą uciekał, jak zwierze,
ὡς δ' αἴθωνα λέοντα βοῶν ἀπὸ μεσσαύλοιο
Często zwracając się w tył i zaledwo kolany ruszając.
ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται,
Równie jak lwa płowego od szczelnej bydła zagrody,
οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι
Odegnały psy czujne i sielska wieśniaków gromada,
πάννυχοι ἐγρήσσοντες: ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων
Którzy mu nie dozwalają napychać się tłuszczem wołowym,
ἰθύει, ἀλλ' οὔ τι πρήσσει: θαμέες γὰρ ἄκοντες
Nocą bez przerwy czuwając; lecz on do ścierwa znęcony
ἀντίον ἀί̈σσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
Rzuca się, nic atoli nie wskóra, bo gęste oszczepy
καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ:
Lecą na niego rzucane nieustraszonemi rękoma,
ἠῶθεν δ' ἀπὸ νόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ:
Oraz palące się szczypy, zaś on choć odważny się boi;
ὣς Αἴας τότ' ἀπὸ Τρώων τετιημένος ἦτορ
Z brzaskiem się wreszcie oddala strapiony wielce na duszy;
ἤϊε πόλλ' ἀέκων: περὶ γὰρ δίε νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Takoż i wtedy się Ajax potulnie od hufców Trojańskich
ὡς δ' ὅτ' ὄνος παρ' ἄρουραν ἰὼν ἐβιήσατο παῖδας
Zwrócił, choć wielce niechętnie, bo bał się o łodzie Achajskie.
νωθής, ᾧ δὴ πολλὰ περὶ ῥόπαλ' ἀμφὶς ἐάγῃ,
Równie jak osioł nad polem nie zważał na malców, lecz krokiem
κείρει τ' εἰσελθὼν βαθὺ λήϊον: οἳ δέ τε παῖδες
Idzie ospałym, bo liczne już kije o niego złamano;
τύπτουσιν ῥοπάλοισι: βίη δέ τε νηπίη αὐτῶν:
Skubie w gęste zasiewy poszedłszy, atoli chłopaczki
σπουδῇ τ' ἐξήλασσαν, ἐπεί τ' ἐκορέσσατο φορβῆς:
Okładają kijami, lecz siła ich jeszcze dziecinna,
ὣς τότ' ἔπειτ' Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱὸν
Wreszcie go z biedą wypędzą jak trawy się nażarł do syta
Τρῶες ὑπέρθυμοι πολυηγερέες τ' ἐπίκουροι
Takoż i wtedy Ajaxa duższego Telamończyka
νύσσοντες ξυστοῖσι μέσον σάκος αἰὲν ἕποντο.
Hardzi Trojanie i z dala zwołani sojusznikowie,
Αἴας δ' ἄλλοτε μὲν μνησάσκετο θούριδος ἀλκῆς
Ustawicznie gonili dzidami go żgając po tarczy.
αὖτις ὑποστρεφθείς, καὶ ἐρητύσασκε φάλαγγας
Ajax na chwilę czasami o mężnym oporze pomyślał,
Τρώων ἱπποδάμων: ὁτὲ δὲ τρωπάσκετο φεύγειν.
Nagle się odwracając i powstrzymywał falangi
πάντας δὲ προέεργε θοὰς ἐπὶ νῆας ὁδεύειν,
Trojan koni poskromców, to znowu poczynał uciekać.
αὐτὸς δὲ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν θῦνε μεσηγὺ
Wszystkim atoli przeszkodził do szybkich się dostać okrętów,
ἱστάμενος: τὰ δὲ δοῦρα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
Sam zaś w środek pomiędzy Achajów i Trojan się rzucał.
ἄλλα μὲν ἐν σάκεϊ μεγάλῳ πάγεν ὄρμενα πρόσσω,
Przystawając, lecz dzidy z potężnych dłoni lecące,
πολλὰ δὲ καὶ μεσσηγύ, πάρος χρόα λευκὸν ἐπαυρεῖν,
Jedne w ogromnej tarczy utkwiły z impetu silnego,
ἐν γαίῃ ἵσταντο λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι.
Wiele padając w pół drogi, nim skórę mu białą drasnęły
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησ' Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱὸς
Sztorcem na ziemi stanęły, pragnące się ciałem nasycić.
Εὐρύπυλος πυκινοῖσι βιαζόμενον βελέεσσι,
Jego atoli gdy dostrzegł, Ewajmona świetny potomek
στῆ ῥα παρ' αὐτὸν ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
Boski Erypil, i widział że gęste go trapią, pociski,
καὶ βάλε Φαυσιάδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν
Szybko przy boku mu stanął i gładkim rzuciwszy oszczepem,
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δ' ὑπὸ γούνατ' ἔλυσεν:
Apizaona dosiągnął, Fazyadę wodza narodów,
Εὐρύπυλος δ' ἐπόρουσε καὶ αἴνυτο τεύχε' ἀπ' ὤμων.
W samą wątrobę pod piersi i wnet go życia pozbawił;
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
Rzucił się potem Erypil i zdarł mu rynsztunek z ramienia.
τεύχε' ἀπαινύμενον Ἀπισάονος, αὐτίκα τόξον
Gdy Alexander natenczas go ujrzał do bogów podobny
ἕλκετ' ἐπ' Εὐρυπύλῳ, καί μιν βάλε μηρὸν ὀϊστῷ
Zdzierającego rynsztunek z Apizaona, łukiem natychmiast
δεξιόν: ἐκλάσθη δὲ δόναξ, ἐβάρυνε δὲ μηρόν.
Erypilosa wziął na cel i strzałą go w łytkę ugodził
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων,
Prawą, złamała się trzcina i łytkę boleśnie obciąża.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς:
Umknął pomiędzy druhów szeregi przed Kierą się chroniąc;
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Potem donośnie zakrzyknął Danajom by wszędy go słychać:
στῆτ' ἐλελιχθέντες καὶ ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ
"O moi drodzy Argeiów książęta i wodze naczelni!
Αἴανθ', ὃς βελέεσσι βιάζεται, οὐδέ ἕ φημι
Stójcie zwracając się czołem, Ajaxa od strasznej zagłady
φεύξεσθ' ἐκ πολέμοιο δυσηχέος: ἀλλὰ μάλ' ἄντην
Brońcie, bo już ulega pociskom; i nawet nie sądzę,
ἵστασθ' ἀμφ' Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱόν.
Żeby się schronił przed wojną złowrogą. Lecz wy się odważnie
ὣς ἔφατ' Εὐρύπυλος βεβλημένος: οἳ δὲ παρ' αὐτὸν
Koło Ajaxa skupiajcie wielkiego Telamończyka".
πλησίοι ἔστησαν σάκε' ὤμοισι κλίναντες
Ranny Erypil ich tak napominał; lecz oni się przy nim
δούρατ' ἀνασχόμενοι: τῶν δ' ἀντίος ἤλυθεν Αἴας.
W liczną zebrali gromadę schylając tarcze na ramie,
στῆ δὲ μεταστρεφθείς, ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων.
Z podniesionemi dzidami. Przeciwko nich Ajax wychodzi,
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο:
Potem zaś czołem stanął gdy złączył się z druhów czeredą.
Νέστορα δ' ἐκ πολέμοιο φέρον Νηλήϊαι ἵπποι
Tak więc oni walczyli na kształt błyszczących płomieni.
ἱδρῶσαι, ἦγον δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
Z pośród równiny uniosły Nestora Nelejskie rumaki
τὸν δὲ ἰδὼν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Potem oblane, wiozące Machaona wodza narodów.
ἑστήκει γὰρ ἐπὶ πρυμνῇ μεγακήτεϊ νηὶ̈
Jego zobaczył i poznał Achilles boski najszybszy;
εἰσορόων πόνον αἰπὺν ἰῶκά τε δακρυόεσσαν.
Stał on bowiem na tyle okrętu o brzuchu ogromnym,
αἶψα δ' ἑταῖρον ἑὸν Πατροκλῆα προσέειπε
Patrząc na straszną robotę i walki zgiełk opłakany.
φθεγξάμενος παρὰ νηός: ὃ δὲ κλισίηθεν ἀκούσας
Szybko do druha swojego Patrokla odezwie się słowem,
ἔκμολεν ἶσος Ἄρηϊ, κακοῦ δ' ἄρα οἱ πέλεν ἀρχή.
Głośno z okrętu wołając, a tamten z namiotu usłyszał;
τὸν πρότερος προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός:
Wyszedł, jak Ares nieledwie; zaczęła się wtedy mu zguba.
τίπτέ με κικλήσκεις Ἀχιλεῦ; τί δέ σε χρεὼ ἐμεῖο;
Syn Menojtia waleczny się pierwszy odezwie do niego:
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
"Czego mnię wołasz Achillu i cóż ci odemnie potrzeba?"
δῖε Μενοιτιάδη τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy:
νῦν ὀί̈ω περὶ γούνατ' ἐμὰ στήσεσθαι Ἀχαιοὺς
"Boski Menojtiadesie mojemu sercu najmilszy!
λισσομένους: χρειὼ γὰρ ἱκάνεται οὐκέτ' ἀνεκτός.
Sądzę że teraz Achaje do kolan mych składać z prośbami
ἀλλ' ἴθι νῦν Πάτροκλε Διὶ̈ φίλε Νέστορ' ἔρειο
Będą się, nie do zniesienia ich bowiem przygniata potrzeba.
ὅν τινα τοῦτον ἄγει βεβλημένον ἐκ πολέμοιο:
Idźże Patrokłu od bogów lubiany i pytaj Nestora,
ἤτοι μὲν τά γ' ὄπισθε Μαχάονι πάντα ἔοικε
Kogo to z mężów rannego prowadzi w zgiełku potyczki.
τῷ Ἀσκληπιάδῃ, ἀτὰρ οὐκ ἴδον ὄμματα φωτός:
Z tyłu zupełnie podobnie do Machaona wygląda,
ἵπποι γάρ με παρήϊξαν πρόσσω μεμαυῖαι.
Asklepidy, lecz męża oblicza dostrzedz nie mógłem,
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθ' ἑταίρῳ,
Z boku mię bowiem konie minęły, rwiące się naprzód".
βῆ δὲ θέειν παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Tak powiedział; Patroklos usłuchał drucha miłego;
οἳ δ' ὅτε δὴ κλισίην Νηληϊάδεω ἀφίκοντο,
Szybko więc ku namiotom i łodziom Achajskim pospieszył.
αὐτοὶ μέν ῥ' ἀπέβησαν ἐπὶ χθόνα πουλυβότειραν,
Tamci atoli stanąwszy u Nelejadesa namiotu,
ἵππους δ' Εὐρυμέδων θεράπων λύε τοῖο γέροντος
Sami się zaraz na ziemię obficie rodzącą spuścili,
ἐξ ὀχέων: τοὶ δ' ἱδρῶ ἀπεψύχοντο χιτώνων
Zaś Ewrymedon woźnica rumaki staruszka wyprzęgał
στάντε ποτὶ πνοιὴν παρὰ θῖν' ἁλός: αὐτὰρ ἔπειτα
Z wozu. Oni zaś pot z chitonów obeierać poczęli,
ἐς κλισίην ἐλθόντες ἐπὶ κλισμοῖσι κάθιζον.
Stojąc do wiatru nad morza wybrzeżem; atoli następnie
τοῖσι δὲ τεῦχε κυκειῶ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη,
Do namiotu wstąpiwszy na miękkich poduszkach zasiedli.
τὴν ἄρετ' ἐκ Τενέδοιο γέρων, ὅτε πέρσεν Ἀχιλλεύς,
Im Hekameda o pięknych warkoczach napitek wmieszała;
θυγατέρ' Ἀρσινόου μεγαλήτορος, ἥν οἱ Ἀχαιοὶ
Starzec ją wybrał w Tenedzie, gdy miasto zburzył Achilles,
ἔξελον οὕνεκα βουλῇ ἀριστεύεσκεν ἁπάντων.
Córkę Arsinoesa o duszy wyniosłej; Achaje
ἥ σφωϊν πρῶτον μὲν ἐπιπροί̈ηλε τράπεζαν
Byli ją dali starcowi, bo w radzie nad wszystkich celował.
καλὴν κυανόπεζαν ἐύ̈ξοον, αὐτὰρ ἐπ' αὐτῆς
Ona im tedy nasamprzód wygodnie stół przysunęła,
χάλκειον κάνεον, ἐπὶ δὲ κρόμυον ποτῷ ὄψον,
Piękny i gładki z nogami ze stali, a na nim stawiła
ἠδὲ μέλι χλωρόν, παρὰ δ' ἀλφίτου ἱεροῦ ἀκτήν,
Koszyk z plecionki miedzianej, a w nim na zakąskę cybulę,
πὰρ δὲ δέπας περικαλλές, ὃ οἴκοθεν ἦγ' ὁ γεραιός,
Oraz i miód jasnożółty i kaszę z jęczmienia świętego;
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον: οὔατα δ' αὐτοῦ
Przytem zaś puhar wspaniały, co z domu go przywiózł staruszek,
τέσσαρ' ἔσαν, δοιαὶ δὲ πελειάδες ἀμφὶς ἕκαστον
Gwoździkami złotemi okuty; sterczały po bokach
χρύσειαι νεμέθοντο, δύω δ' ὑπὸ πυθμένες ἦσαν.
Cztery uszka, a dwie gołębice w około każdego,
ἄλλος μὲν μογέων ἀποκινήσασκε τραπέζης
Złote, dziubały ziareczka, sam kielich zaś dno miał podwójne.
πλεῖον ἐόν, Νέστωρ δ' ὁ γέρων ἀμογητὶ ἄειρεν.
Inny by ledwo potrafił ten puhar dźwignąć ze stołu,
ἐν τῷ ῥά σφι κύκησε γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσιν
Kiedy był pełny, lecz Nestor acz stary bez trudu go wznosił.
οἴνῳ Πραμνείῳ, ἐπὶ δ' αἴγειον κνῆ τυρὸν
W takim to im namięszała niewiasta postaci niebiańskiej,
κνήστι χαλκείῃ, ἐπὶ δ' ἄλφιτα λευκὰ πάλυνε,
Wina Priamnejskiego, do tego zaś tarłem miedzianem
πινέμεναι δ' ἐκέλευσεν, ἐπεί ῥ' ὥπλισσε κυκειῶ.
Sera koziego utarła, i mąką bieluchną posypie,
τὼ δ' ἐπεὶ οὖν πίνοντ' ἀφέτην πολυκαγκέα δίψαν
Potem do picia zaprasza, gdy przygotowała napitek.
μύθοισιν τέρποντο πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντες,
Kiedy wypili do syta, i ciężkie zgasili pragnienie.,
Πάτροκλος δὲ θύρῃσιν ἐφίστατο ἰσόθεος φώς.
Rozmowami się bawią nawzajem do siebie gadając;
τὸν δὲ ἰδὼν ὁ γεραιὸς ἀπὸ θρόνου ὦρτο φαεινοῦ,
Wtedy przy wrotach się zjawił mąż boskiej postaci Patroklos.
ἐς δ' ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δ' ἑδριάασθαι ἄνωγε.
Jego zoczywszy staruszek, z pięknego powstał siedzenia,
Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἀναίνετο εἶπέ τε μῦθον:
Biorąc za rękę wprowadził i do siadania go znaglił.
οὐχ ἕδος ἐστὶ γεραιὲ διοτρεφές, οὐδέ με πείσεις.
Ale starcowi Patroklos odmówił i tak się odezwał:
αἰδοῖος νεμεσητὸς ὅ με προέηκε πυθέσθαι
"Siadać niemogę staruszku zrodzony od bogów, nie skłonisz.
ὅν τινα τοῦτον ἄγεις βεβλημένον: ἀλλὰ καὶ αὐτὸς
Gniewu się męża obawiam co mnie tu wysłał na zwiadę,
γιγνώσκω, ὁρόω δὲ Μαχάονα ποιμένα λαῶν.
Kogo to tutaj samego prowadzisz; lecz teraz już widzę
νῦν δὲ ἔπος ἐρέων πάλιν ἄγγελος εἶμ' Ἀχιλῆϊ.
Oraz poznaję że jest to Machaon pasterz narodów.
εὖ δὲ σὺ οἶσθα γεραιὲ διοτρεφές, οἷος ἐκεῖνος
Z tem do Achillesa słowem powracam poselstwo odbywszy;
δεινὸς ἀνήρ: τάχα κεν καὶ ἀναίτιον αἰτιόῳτο.
Dobrze ci bowiem wiadomo staruszku boski, że tamten
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Srogim jest mężem i łacno choć niewinnego winuje."
τίπτε τὰρ ὧδ' Ἀχιλεὺς ὀλοφύρεται υἷας Ἀχαιῶν,
Rzeknie mu na to w odpowiedź, bohater Nestor gereński.
ὅσσοι δὴ βέλεσιν βεβλήαται; οὐδέ τι οἶδε
"Czegóż Achilles tak bardzo się troszczy o synów Achajskich,
πένθεος, ὅσσον ὄρωρε κατὰ στρατόν: οἳ γὰρ ἄριστοι
Ilu ich jest ugodzonych strzałami? czyż niewie on dobrze,
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
Jakie zmartwienie powstało w obozie ? albowiem najlepsi
βέβληται μὲν ὃ Τυδεί̈δης κρατερὸς Διομήδης,
Leżą w okrętach strzałami ranieni i pokaleczeni.
οὔτασται δ' Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτὸς ἠδ' Ἀγαμέμνων:
Rannym jest syn Tydejowy Diomed o sile przemożnej,
βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ:
Ugodzonym Odyssej kopijnik, a z nim Agamemnon;
τοῦτον δ' ἄλλον ἐγὼ νέον ἤγαγον ἐκ πολέμοιο
[Ugodzonym tak sarno Erypil w łytkę pociskiem]
ἰῷ ἀπὸ νευρῆς βεβλημένον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Tego zaś ostatniego z potyczki wyprowadziłem,
ἐσθλὸς ἐὼν Δαναῶν οὐ κήδεται οὐδ' ἐλεαίρει.
Strzałą ugodzonego z cięciwy. Atoli Achilles
ἦ μένει εἰς ὅ κε δὴ νῆες θοαὶ ἄγχι θαλάσσης
Chociaż waleczny Danajom odmawia litości i serca.
Ἀργείων ἀέκητι πυρὸς δηί̈οιο θέρωνται,
Chceli on czekać aż prędkie okręty przy morskiem wybrzeżu,
αὐτοί τε κτεινώμεθ' ἐπισχερώ; οὐ γὰρ ἐμὴ ἲς
Mimo woli Argeiów zapłoną płomieniem od wrogów,
ἔσθ' οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν.
My zaś polegniem rzędami? bo siła moja już nie jest
εἴθ' ὣς ἡβώοιμι βίη δέ μοι ἔμπεδος εἴη
Taką jak przedtem bywała przy członkach gibkich i czerstwych.
ὡς ὁπότ' Ἠλείοισι καὶ ἡμῖν νεῖκος ἐτύχθη
Żebym to jeszcze był młody i siły miał nienaruszone,
ἀμφὶ βοηλασίῃ, ὅτ' ἐγὼ κτάνον Ἰτυμονῆα
Jako za bójki, pomiędzy Elejczykami, a nami,
ἐσθλὸν Ὑπειροχίδην, ὃς ἐν Ἤλιδι ναιετάασκε,
W skutek rabunku wołów, gdym zabił Itymoneja,
ῥύσι' ἐλαυνόμενος: ὃ δ' ἀμύνων ᾗσι βόεσσιν
Syna Hipeirochosa bitnego co mieszkał w Elidzie,
ἔβλητ' ἐν πρώτοισιν ἐμῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι,
Szkody mej poszukując. Lecz on w obronie swych bydląt,
κὰδ δ' ἔπεσεν, λαοὶ δὲ περίτρεσαν ἀγροιῶται.
Ugodzony pomiędzy pierwszemi oszczepem z mej dłoni,
ληί̈δα δ' ἐκ πεδίου συνελάσσαμεν ἤλιθα πολλὴν
Padł jak długi, a chmary wieśniaków ze strachu pierzchnęły.
πεντήκοντα βοῶν ἀγέλας, τόσα πώεα οἰῶν,
Zboża wtedy z równiny zabraliśmy kupę ogromną,
τόσσα συῶν συβόσια, τόσ' αἰπόλια πλατέ' αἰγῶν,
Wołów stadeł pięćdziesiąt i tyleż owiec gromadek,
ἵππους δὲ ξανθὰς ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα
Tyleż trzód wieprzów, i kóz na stepach tabunów pięćdziesiąt;
πάσας θηλείας, πολλῇσι δὲ πῶλοι ὑπῆσαν.
Koni bułanych aż stopięćdziesiąt nam się dostało,
καὶ τὰ μὲν ἠλασάμεσθα Πύλον Νηλήϊον εἴσω
Wszystkie kobyły, z nich wiele źrebięta miały przy sobie.
ἐννύχιοι προτὶ ἄστυ: γεγήθει δὲ φρένα Νηλεύς,
Wszystko zapędziliśmy do Nelejskiego Pylosu,
οὕνεκά μοι τύχε πολλὰ νέῳ πόλεμον δὲ κιόντι.
W nocy do miasta przybywszy; ucieszył się, Nelej na sercu
κήρυκες δ' ἐλίγαινον ἅμ' ἠοῖ φαινομένηφι
Że się gracko udało młodemu, gdy szedłem do boju.
τοὺς ἴμεν οἷσι χρεῖος ὀφείλετ' ἐν Ἤλιδι δίῃ:
Równo atoli ze świtem Kerysy obwoływali,
οἳ δὲ συναγρόμενοι Πυλίων ἡγήτορες ἄνδρες
Wszystkich, którym w Elidzie się należała nagroda;
δαίτρευον: πολέσιν γὰρ Ἐπειοὶ χρεῖος ὄφειλον,
Wtedy gdy zeszli się rajcy Pylosu, obdzielać zaczęli,
ὡς ἡμεῖς παῦροι κεκακωμένοι ἐν Πύλῳ ἦμεν:
Wielom albowiem Epeje zadosyćuczynić musieli,
ἐλθὼν γάρ ῥ' ἐκάκωσε βίη Ἡρακληείη
Boć i my acz nieliczni cierpieli krzywdę w Pylosie.
τῶν προτέρων ἐτέων, κατὰ δ' ἔκταθεν ὅσσοι ἄριστοι:
Wycieńczyła nas bowiem potęga Herkulesowa,
δώδεκα γὰρ Νηλῆος ἀμύμονος υἱέες ἦμεν:
Kilka lat wprzódy i wtedy polegli co było najlepszych.
τῶν οἶος λιπόμην, οἳ δ' ἄλλοι πάντες ὄλοντο.
Było nas bowiem dwanaście Neleja zacnego potomków;
ταῦθ' ὑπερηφανέοντες Ἐπειοὶ χαλκοχίτωνες
Jeden ja z nich pozostałem, a inni wszyscy zginęli.
ἡμέας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωντο.
Wtedy to dumnie się wznosząc Epeje miedzią okryci,
ἐκ δ' ὃ γέρων ἀγέλην τε βοῶν καὶ πῶϋ μέγ' οἰῶν
Nami poczęli pomiatać i niecnych się dzieł dopuszczali.
εἵλετο κρινάμενος τριηκόσι' ἠδὲ νομῆας.
Starzec z tych łupów dla siebie owieczek dostatnią gromadę
καὶ γὰρ τῷ χρεῖος μέγ' ὀφείλετ' ἐν Ἤλιδι δίῃ
Trzysta, i stado bydląt wyłączył, a z niemi pasterzów.
τέσσαρες ἀθλοφόροι ἵπποι αὐτοῖσιν ὄχεσφιν
Miał bo i on niepomierną, w Elidzie szkodę wetować,
ἐλθόντες μετ' ἄεθλα: περὶ τρίποδος γὰρ ἔμελλον
Z czwórki rumaków powodu zwycięzkich, pospołem z uprzężą,
θεύσεσθαι: τοὺς δ' αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Αὐγείας
Które przybyły na wyścig; zamierzał albowiem o trójnóg
κάσχεθε, τὸν δ' ἐλατῆρ' ἀφίει ἀκαχήμενον ἵππων.
Ścigać się; one atoli narodów krół Augeasz
τῶν ὃ γέρων ἐπέων κεχολωμένος ἠδὲ καὶ ἔργων
Zabrał i wypchnął woźnicę o konie sturbowanego.
ἐξέλετ' ἄσπετα πολλά: τὰ δ' ἄλλ' ἐς δῆμον ἔδωκε
Starzec o słowo takowe i dzieła gniewem przejęty,
δαιτρεύειν, μή τίς οἱ ἀτεμβόμενος κίοι ἴσης.
Mnóstwo dla siebie wyłączył, a resztę ludowi zostawił
ἡμεῖς μὲν τὰ ἕκαστα διείπομεν, ἀμφί τε ἄστυ
[Do podziału, by nikt pokrzywdzonym nie był swej części].
ἕρδομεν ἱρὰ θεοῖς: οἳ δὲ τρίτῳ ἤματι πάντες
My zaś wszystko skończywszy, w pobliżu miasta ofiary
ἦλθον ὁμῶς αὐτοί τε πολεῖς καὶ μώνυχες ἵπποι
Poświęciliśmy bogom, lecz tamci trzeciego dnia wszyscy
πανσυδίῃ: μετὰ δέ σφι Μολίονε θωρήσσοντο
Nadciągnęli, tak oni, jak mnóstwo koni sprężystych,
παῖδ' ἔτ' ἐόντ', οὔ πω μάλα εἰδότε θούριδος ἀλκῆς.
Kupą ogromną, a z nimi się dwóch Molionów zbroiło,
ἔστι δέ τις Θρυόεσσα πόλις αἰπεῖα κολώνη
Jeszcze nieletnich i wcale wojennych dzieł nie świadomych.
τηλοῦ ἐπ' Ἀλφειῷ, νεάτη Πύλου ἠμαθόεντος:
Leży daleko na wzgórzu wyniosłym gród Thryoessa,
τὴν ἀμφεστρατόωντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.
Koło Alfeja na krańcu Pylosu o brzegach piaszczystych;
ἀλλ' ὅτε πᾶν πεδίον μετεκίαθον, ἄμμι δ' Ἀθήνη
One to Miasto poczęli oblegać pragnący je zniszczyć.
ἄγγελος ἦλθε θέουσ' ἀπ' Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι
Ale gdy całą równinę przebiegli, do nas Athene
ἔννυχος, οὐδ' ἀέκοντα Πύλον κάτα λαὸν ἄγειρεν
Z wieścią przybyła pospiesznie z Olimpu, i zbroić się każe,
ἀλλὰ μάλ' ἐσσυμένους πολεμίζειν. οὐδέ με Νηλεὺς
W nocy, i wcale nie gnuśny zebrała naród Pylejski,
εἴα θωρήσσεσθαι, ἀπέκρυψεν δέ μοι ἵππους:
Owszem do walki gotowy. Co do mnie bronił mi Nelej
οὐ γάρ πώ τί μ' ἔφη ἴδμεν πολεμήϊα ἔργα.
Żebym się zbroił do walki i schował moje rumaki;
ἀλλὰ καὶ ὧς ἱππεῦσι μετέπρεπον ἡμετέροισι
Mówił albowiem żem jeszcze wojennych dzieł nie świadomy.
καὶ πεζός περ ἐών, ἐπεὶ ὧς ἄγε νεῖκος Ἀθήνη.
Alem i tak się odznaczył pomiędzy naszemi jeźdźcami,
ἔστι δέ τις ποταμὸς Μινυήϊος εἰς ἅλα βάλλων
Chociaż i pieszo walczyłem, bo w bój mię wiodła Athene.
ἐγγύθεν Ἀρήνης, ὅθι μείναμεν Ἠῶ δῖαν
Płynie tamtędy rzeka Minejos, co w morze się rzuca,
ἱππῆες Πυλίων, τὰ δ' ἐπέρρεον ἔθνεα πεζῶν.
Blizko Areny, tam świętej oczekiwaliśmy jutrzenki
ἔνθεν πανσυδίῃ σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Jazda Pylosu; piechota całemi narody napływa.
ἔνδιοι ἱκόμεσθ' ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο.
Ztamtąd w szyku bojowym w rynsztunek pouzbrajani,
ἔνθα Διὶ ῥέξαντες ὑπερμενεῖ ἱερὰ καλά,
Zdążyliśmy w południe do świętej rzeki Alfeja.
ταῦρον δ' Ἀλφειῷ, ταῦρον δὲ Ποσειδάωνι,
Tamże dla Zewsa złożywszy możnego ofiary wspaniałe,
αὐτὰρ Ἀθηναίη γλαυκώπιδι βοῦν ἀγελαίην,
Alfejowi buchaja i byka Pozejdonowi,
δόρπον ἔπειθ' ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,
Jałowicę z pastwiska dla modrookiej Atheny,
καὶ κατεκοιμήθημεν ἐν ἔντεσιν οἷσιν ἕκαστος
Wzięliśmy się do wieczerzy w obozie kolejno hufcami;
ἀμφὶ ῥοὰς ποταμοῖο. ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
Potem się zaś do spoczynku zabrali każden pod bronią,
ἀμφέσταν δὴ ἄστυ διαρραῖσαι μεμαῶτες:
Koło wybrzeży strumienia. Lecz wielkoduszni Epeje
ἀλλά σφι προπάροιθε φάνη μέγα ἔργον Ἄρηος:
Miasto do koła obiegli, pragnący zniszczyć do szczętu.
εὖτε γὰρ ἠέλιος φαέθων ὑπερέσχεθε γαίης,
Pierwej atoli czekała ich straszna robota Aresa.
συμφερόμεσθα μάχῃ Διί τ' εὐχόμενοι καὶ Ἀθήνῃ.
Kiedy się bowiem świecące po ziemi słońce rozeszło,
ἀλλ' ὅτε δὴ Πυλίων καὶ Ἐπειῶν ἔπλετο νεῖκος,
Rozpoczęliśmy walkę błagając Athenę i Zewsa.
πρῶτος ἐγὼν ἕλον ἄνδρα, κόμισσα δὲ μώνυχας ἵππους,
Kiedy zawrzała Pylejów z Epejczykami potyczka,
Μούλιον αἰχμητήν: γαμβρὸς δ' ἦν Αὐγείαο,
Pierwszy ja męża chwyciłem i konie sprężyste zabrałem,
πρεσβυτάτην δὲ θύγατρ' εἶχε ξανθὴν Ἀγαμήδην,
Kopijnika Muliona; on zięciem był Augeja,
ἣ τόσα φάρμακα ᾔδη ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών.
Jego najstarszą docz Agamedę płową pojąwszy,
τὸν μὲν ἐγὼ προσιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρί,
Która się znała na ziołach wszelakich co rosną na ziemi.
ἤριπε δ' ἐν κονίῃσιν: ἐγὼ δ' ἐς δίφρον ὀρούσας
Kiedy się naprzód posuwał trafiłem go dzidą spiżową;
στῆν ῥα μετὰ προμάχοισιν: ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ
Padł na murawę, a ja wskoczywszy na jego powózkę
ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος, ἐπεὶ ἴδον ἄνδρα πεσόντα
Między pierwszemi stanąłem. Lecz wielkoduszni Epeje,
ἡγεμόν' ἱππήων, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
Tu i owdzie pierzchali na widok padającego
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπόρουσα κελαινῇ λαίλαπι ἶσος,
Męża, dowódcy ich jazdy, co w boju był zawsze najlepszym.
πεντήκοντα δ' ἕλον δίφρους, δύο δ' ἀμφὶς ἕκαστον
Wtedym się miotał, do burzy o gromach złowieszczych podobny;
φῶτες ὀδὰξ ἕλον οὖδας ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.
Wozów pięćdziesiąt zabrałem, a koło każdego po dwoje
καί νύ κεν Ἀκτορίωνε Μολίονε παῖδ' ἀλάπαξα,
Mężów chwyciło kurzawę zębami pod moim oszczepem.
εἰ μή σφωε πατὴρ εὐρὺ κρείων ἐνοσίχθων
Wtedy ja byłbym pokonał Molionów synów Aktora,.
ἐκ πολέμου ἐσάωσε καλύψας ἠέρι πολλῇ.
Żeby nie ojciec ich obu, potężny ziemią trzęsący,
ἔνθα Ζεὺς Πυλίοισι μέγα κράτος ἐγγυάλιξε:
Był ich z potyczki wybawił, okrywszy mgłami gęstemi.
τόφρα γὰρ οὖν ἑπόμεσθα διὰ σπιδέος πεδίοιο
Wtedy to Zews Pylejczykom użyczył męztwa wielkiego;
κτείνοντές τ' αὐτοὺς ἀνά τ' ἔντεα καλὰ λέγοντες,
Gnaliśmy bowiem za niemi tak długo w obszernej równinie,
ὄφρ' ἐπὶ Βουπρασίου πολυπύρου βήσαμεν ἵππους
Onych mordując, i piękne rynsztunki na łup zabierając,
πέτρης τ' Ὠλενίης, καὶ Ἀλησίου ἔνθα κολώνη
Aż pognaliśmy końmi do łanów pszenicznych Buprazia,
κέκληται: ὅθεν αὖτις ἀπέτραπε λαὸν Ἀθήνη.
Blizko Alejzia, i skały Oleńskiej, gdzie leży pagórek
ἔνθ' ἄνδρα κτείνας πύματον λίπον: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Tak nazwany, zkąd wojska napowrót zwróciła Athene.
ἂψ ἀπὸ Βουπρασίοιο Πύλονδ' ἔχον ὠκέας ἵππους,
Ostatniego ubiwszy na placum zostawił, a nasi
πάντες δ' εὐχετόωντο θεῶν Διὶ Νέστορί τ' ἀνδρῶν.
Nazad z Buprazia do Pylos kierują szybkie rumaki,
ὣς ἔον, εἴ ποτ' ἔον γε, μετ' ἀνδράσιν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Wszyscy zaś z bogów, Zewsa a z mężów Nestora chwalili.
οἶος τῆς ἀρετῆς ἀπονήσεται: ἦ τέ μιν οἴω
Takim ja byłemci, byłem pomiędzy mężami. Lecz Acliill
πολλὰ μετακλαύσεσθαι ἐπεί κ' ἀπὸ λαὸς ὄληται.
Sam chce tylko z odwagi korzystać; zaprawdę ja sądzę,
ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε Μενοίτιος ὧδ' ἐπέτελλεν
Będzie on później wielce żałował, jak naród przepadnie.
ἤματι τῷ ὅτε σ' ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε,
O mój drogi zaprawdę ci tak Menojtes zalecił,
νῶϊ δέ τ' ἔνδον ἐόντες ἐγὼ καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
W onym to dniu gdy z Fthyi do Agamemnona cię wysłał,
πάντα μάλ' ἐν μεγάροις ἠκούομεν ὡς ἐπέτελλε.
My zaś będący wewnątrz i ja i boski Odyssej,
Πηλῆος δ' ἱκόμεσθα δόμους εὖ ναιετάοντας
Wszystko dokładnie w komnatach słyszeli, jak tobie zalecał.
λαὸν ἀγείροντες κατ' Ἀχαιί̈δα πουλυβότειραν.
Myśmy albowiem przybyli do domów Peleja zamożnych,
ἔνθα δ' ἔπειθ' ἥρωα Μενοίτιον εὕρομεν ἔνδον
Powoływując narody po żyznej krainie Achajskiej.
ἠδὲ σέ, πὰρ δ' Ἀχιλῆα: γέρων δ' ἱππηλάτα Πηλεὺς
Wtedyśmy bohaterskiego Menojtia, w domu zastali,
πίονα μηρία καῖε βοὸς Διὶ τερπικεραύνῳ
Oraz Achilla i ciebie. Lecz stary Polej bohater
αὐλῆς ἐν χόρτῳ: ἔχε δὲ χρύσειον ἄλεισον
Tłuste udźce wołowe zapalił Zewsowi groźnemu,
σπένδων αἴθοπα οἶνον ἐπ' αἰθομένοις ἱεροῖσι.
W ostrokole dziedzińca, i podniósł puhar złocisty,
σφῶϊ μὲν ἀμφὶ βοὸς ἕπετον κρέα, νῶϊ δ' ἔπειτα
Ciemnem winem skrapiając płomienie świętej ofiary.
στῆμεν ἐνὶ προθύροισι: ταφὼν δ' ἀνόρουσεν Ἀχιλλεύς,
Wyście się koło wołu krzątali; my właśnie natenczas
ἐς δ' ἄγε χειρὸς ἑλών, κατὰ δ' ἑδριάασθαι ἄνωγε,
W progach podwoi stanęli; zmięszany powstał Achilles,
ξείνιά τ' εὖ παρέθηκεν, ἅ τε ξείνοις θέμις ἐστίν.
Biorąc za rękę wprowadził i do siadania nas znaglił,
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπημεν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος,
Wszystko gościnnie przystawił, jak gościom uczynić należy.
ἦρχον ἐγὼ μύθοιο κελεύων ὔμμ' ἅμ' ἕπεσθαι:
Ucieszywszy się później napitkiem i jadłem obfitem,
σφὼ δὲ μάλ' ἠθέλετον, τὼ δ' ἄμφω πόλλ' ἐπέτελλον.
Rozpocząłem ja mowę z doradą, by poszliście z nami;
Πηλεὺς μὲν ᾧ παιδὶ γέρων ἐπέτελλ' Ἀχιλῆϊ
Wyście gorąco pragnęli, a tamci was napominali.
αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων:
Stary Pelej synowi Achillesowi zalecał,
σοὶ δ' αὖθ' ὧδ' ἐπέτελλε Μενοίτιος Ἄκτορος υἱός:
Żeby najlepiej się sprawiał i zawsze nad innych celował;
τέκνον ἐμὸν γενεῇ μὲν ὑπέρτερός ἐστιν Ἀχιλλεύς,
Tobie zaś tak nakazywał Menojtes, Aktora potomek:
πρεσβύτερος δὲ σύ ἐσσι: βίῃ δ' ὅ γε πολλὸν ἀμείνων.
Synu mój, wyższym od ciebie jest urodzeniem Achilles,
ἀλλ' εὖ οἱ φάσθαι πυκινὸν ἔπος ἠδ' ὑποθέσθαι
Starszym ty jesteś, lecz on o wiele cię siłą przewyższa.
καί οἱ σημαίνειν: ὃ δὲ πείσεται εἰς ἀγαθόν περ.
Zatem go słowy mądremi namawiaj i dobrze doradzaj,
ὣς ἐπέτελλ' ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι: ἀλλ' ἔτι καὶ νῦν
Kieruj nim także; zaś on cię usłucha we wszystkiem co słuszne!
ταῦτ' εἴποις Ἀχιλῆϊ δαί̈φρονι αἴ κε πίθηται.
Tako ci starzec zalecał, już zapomniałeś; lecz jeszcze
τίς δ' οἶδ' εἴ κέν οἱ σὺν δαίμονι θυμὸν ὀρίναις
Możesz powiedzieć dzielnemu Achillesowi by słuchał.
παρειπών; ἀγαθὴ δὲ παραίφασίς ἐστιν ἑταίρου.
Kto wie, może też jemu za boga pomocą nakłonisz
εἰ δέ τινα φρεσὶν ᾗσι θεοπροπίην ἀλεείνει
Duszę namową? a rada przyjaźni bywa skuteczną.
καί τινά οἱ πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,
Jeśli zaś w głębi on serca proroctwa pragnie uniknąć,
ἀλλὰ σέ περ προέτω, ἅμα δ' ἄλλος λαὸς ἑπέσθω
Które mu matka dostojna ze strony Diosa zjawiła,
Μυρμιδόνων, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι:
Niechajże wyśle choć ciebie, a z tobą niech idą szeregi
καί τοι τεύχεα καλὰ δότω πόλεμον δὲ φέρεσθαι,
Myrmidonów, by jakaś nadzieja Danajom zabłysła;
αἴ κέ σε τῷ εἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Tobie zaś pięknej zbroi do bitwy niechaj użyczy,
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δ' ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
Żeby Trojanie za niego cię biorąc potyczki złowrogiej
τειρόμενοι: ὀλίγη δέ τ' ἀνάπνευσις πολέμοιο.
Unikali, a bitni synowie Achajscy znużeni,
ῥεῖα δέ κ' ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ
Mogli odetchnąć; choć krótkie by w bitwie było wytchnienie.
ὤσαισθε προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
Łacno by niezmęczeni znużonych mężów zdołali
ὣς φάτο, τῷ δ' ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,
Wrzawą, odeprzeć ku miastu od statków i naszych namiotowi"
βῆ δὲ θέειν παρὰ νῆας ἐπ' Αἰακίδην Ἀχιλῆα.
Tak powiedział i lube mu serce w duszy poruszył;
ἀλλ' ὅτε δὴ κατὰ νῆας Ὀδυσσῆος θείοιο
Zatem pośpieszył ku łodziom do Ajakidesa Achilla.
ἷξε θέων Πάτροκλος, ἵνά σφ' ἀγορή τε θέμις τε
Kiedy atoli do statków Odyssa boskiego z pośpiechem
ἤην, τῇ δὴ καί σφι θεῶν ἐτετεύχατο βωμοί,
Zdążył Patroklos, gdzie ich narada i sąd się odbywał,
ἔνθά οἱ Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντεβόλησε
NA miejscu gdzie ustawione ołtarze były dla bogów,
διογενὴς Εὐαιμονίδης κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ
Tamże w drogę mu zaszedł Erypil syn Ewajmona,
σκάζων ἐκ πολέμου: κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρὼς
Boski, któren raniony od strzały w łytkę, kulejąc
ὤμων καὶ κεφαλῆς, ἀπὸ δ' ἕλκεος ἀργαλέοιο
Pstępywał z potyczki, a pot wilgotny mu spływał
αἷμα μέλαν κελάρυζε: νόος γε μὲν ἔμπεδος ἦεν.
Po ramionach i głowie, i krew się z rany okropnej
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός,
Czarna sączyła, przytomność atoli go nie opuściła.
καί ῥ' ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Jego ujrzawszy się syn Menojtia dzielny zlitował,
ἆ δειλοὶ Δαναῶν ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
I żałośnie do niego w skrzydlate odezwie się słowa:
ὣς ἄρ' ἐμέλλετε τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
"O nieszczęśni Damijów królowie i wodze naczelni!
ἄσειν ἐν Τροίῃ ταχέας κύνας ἀργέτι δημῷ.
Tak że to macie z daleka od krewnych i ziemi ojczystej,
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ διοτρεφὲς Εὐρύπυλ' ἥρως,
W Troi nasycać biegłe sobaki tłuszczem świecącym!
ἤ ῥ' ἔτι που σχήσουσι πελώριον Ἕκτορ' Ἀχαιοί,
Teraz atoli mi powiedz Ewrypilosie waleczny,
ἦ ἤδη φθίσονται ὑπ' αὐτοῦ δουρὶ δαμέντες;
Czyli Achaje strasznego Hektora jeszcze wstrzymują,
τὸν δ' αὖτ' Εὐρύπυλος βεβλημένος ἀντίον ηὔδα:
Czyli już jego dzirytem zwalczeni strawili swe siły".
οὐκέτι διογενὲς Πατρόκλεες ἄλκαρ Ἀχαιῶν
Ranny Erypil w odpowiedź mu na to rzeknie te słowa:
ἔσσεται, ἀλλ' ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέονται.
"Nigdzie boski Patroklu ratunku dla dzielnych Achajów
οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,
Niema, lecz wszyscy polegną na koło ciemnych okrętów.
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε
Tamci wszyscy albowiem, co przedtem byli najlepsi,
χερσὶν ὕπο Τρώων: τῶν δὲ σθένος ὄρνυται αἰέν.
Leżą w okrętach ranni i pokaleczeni przez dłonie,
ἀλλ' ἐμὲ μὲν σὺ σάωσον ἄγων ἐπὶ νῆα μέλαιναν,
Trojan, a tychże przewaga niestety ciągle się zwiększa.
μηροῦ δ' ἔκταμ' ὀϊστόν, ἀπ' αὐτοῦ δ' αἷμα κελαινὸν
Teraz atoli mnię ratuj prowadząc do statku ciemnego;
νίζ' ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δ' ἤπια φάρμακα πάσσε
Z łytki wyciągnij mi strzałę, i czarną krew mi z takowej
ἐσθλά, τά σε προτί φασιν Ἀχιλλῆος δεδιδάχθαι,
Wodą letnią obmywaj i maścią łagodną posmaruj,
ὃν Χείρων ἐδίδαξε δικαιότατος Κενταύρων.
Drogą, której iak mówię cię robić Achilles nauczył,
ἰητροὶ μὲν γὰρ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων
Jego zaś uczył Ohejron z Kentaurów najsprawiedliwszy.
τὸν μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ὀί̈ομαι ἕλκος ἔχοντα
Biegli albowiem lekarze Machaon i Podalerios,
χρηί̈ζοντα καὶ αὐτὸν ἀμύμονος ἰητῆρος
Jeden o ile wiem się ranny położył w namiocie,
κεῖσθαι: ὃ δ' ἐν πεδίῳ Τρώων μένει ὀξὺν Ἄρηα.
Potrzebujący on sam nieskazitelnego lekarza,
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός:
Drugi w równinie Trojańskiej ostrego probue Aresa".
πῶς τὰρ ἔοι τάδε ἔργα; τί ῥέξομεν Εὐρύπυλ' ἥρως;
Rzeknie mu na to w odpowiedź Menojtia waleczny potomek?
ἔρχομαι ὄφρ' Ἀχιλῆϊ δαί̈φρονι μῦθον ἐνίσπω
"Gdzież doprowadzą te dzieła? i cóż Erypilu zrobiemy?
ὃν Νέστωρ ἐπέτελλε Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν:
Spieszę ja do Achilla strasznego by słowa mu zanieść,
ἀλλ' οὐδ' ὧς περ σεῖο μεθήσω τειρομένοιο.
Jakie mi Nestor polecił Grereńsld, zapora Achajów,
ἦ, καὶ ὑπὸ στέρνοιο λαβὼν ἄγε ποιμένα λαῶν
Ale i tak nie opuszczę cię tutaj w tym stanie znękania".
ἐς κλισίην: θεράπων δὲ ἰδὼν ὑπέχευε βοείας.
Rzekł i pod piersi chwyciwszy prowadził pasterza narodów
ἔνθά μιν ἐκτανύσας ἐκ μηροῦ τάμνε μαχαίρῃ
Do namiotu; podesłał mu skóry wołowe towarzysz,
ὀξὺ βέλος περιπευκές, ἀπ' αὐτοῦ δ' αἷμα κελαινὸν
Tam gdy jego rozłożył, z pod łytki wykroił mu nożem
νίζ' ὕδατι λιαρῷ, ἐπὶ δὲ ῥίζαν βάλε πικρὴν
Strzałę okropnie bolesną, a krew nakoło spieczoną
χερσὶ διατρίψας ὀδυνήφατον, ἥ οἱ ἁπάσας
Wodą mu letnią opłukał i korzeń gorzki przyłożył,
ἔσχ' ὀδύνας: τὸ μὲν ἕλκος ἐτέρσετο, παύσατο δ' αἷμα.
W rękach utarłszy, co ból poskramia, i tenże mu wszystkie
Odjął boleści, przyschngła mu rana, a krew się wstrzymała.
ὣς ὃ μὲν ἐν κλισίῃσι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
Tym to sposobem w namiocie Menojtia waleczny potomek
ἰᾶτ' Εὐρύπυλον βεβλημένον: οἳ δὲ μάχοντο
Leczył Ewrypilosa rannego, a tamci się bili,
Ἀργεῖοι καὶ Τρῶες ὁμιλαδόν: οὐδ' ἄρ' ἔμελλε
Argejowie z Trojany kupami. Lecz nie miał już więcej
τάφρος ἔτι σχήσειν Δαναῶν καὶ τεῖχος ὕπερθεν
Przekop obronić Danaów, i mur szeroki na brzegu,
εὐρύ, τὸ ποιήσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον
Który wymurowali od strony okrętów, a w koło
ἤλασαν: οὐδὲ θεοῖσι δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας:
Rowem obwiedli (lecz ofiar wspaniałych bogom nie dali),
ὄφρά σφιν νῆάς τε θοὰς καὶ ληί̈δα πολλὴν
Żeby im szybkie okręty i liczne łupy wojenne
ἐντὸς ἔχον ῥύοιτο: θεῶν δ' ἀέκητι τέτυκτο
Wewnątrz obraniać; lecz mimo go woli bogów stawiali
ἀθανάτων: τὸ καὶ οὔ τι πολὺν χρόνον ἔμπεδον ἦεν.
Wiecznych, to też nie długo miał stać on nienaruszonym.
ὄφρα μὲν Ἕκτωρ ζωὸς ἔην καὶ μήνι' Ἀχιλλεὺς
Póki bowiem był Hektor przy życiu i w gniewie Achilles,
καὶ Πριάμοιο ἄνακτος ἀπόρθητος πόλις ἔπλεν,
Króla Priama zaś miasto nie było jeszcze zburzone,
τόφρα δὲ καὶ μέγα τεῖχος Ἀχαιῶν ἔμπεδον ἦεν.
Póty i mur ogromny Achajów stał nieporuszony.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μὲν Τρώων θάνον ὅσσοι ἄριστοι,
Później atoli gdy z Trojan polegli wszyscy najlepsi,
πολλοὶ δ' Ἀργείων οἳ μὲν δάμεν, οἳ δὲ λίποντο,
Z wielu Argejów zaś — jedni polegli, a inni zostali,
πέρθετο δὲ Πριάμοιο πόλις δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,
Miasto Priama zaś w roku dziesiątym do szczętu zburzono,
Ἀργεῖοι δ' ἐν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδ' ἔβησαν,
Poczem Argeje w okrętach do drogiej ojczyzny zdążyli;
δὴ τότε μητιόωντο Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων
Wtedy postanowili Pozejdon a z tymże Apollon
τεῖχος ἀμαλδῦναι ποταμῶν μένος εἰσαγαγόντες.
Mur rozburzyć, strumieni potęgę nań zesyłając.
ὅσσοι ἀπ' Ἰδαίων ὀρέων ἅλα δὲ προρέουσι,
Ile ich jest, co z gór Idajskich płynie ku morzu,
Ῥῆσός θ' Ἑπτάπορός τε Κάρησός τε Ῥοδίος τε
Rhezos i Heptaporos, Karezos, a również i Rodios,
Γρήνικός τε καὶ Αἴσηπος δῖός τε Σκάμανδρος
Grenikos i Ajzepos, a niemniej boski Skarnander,
καὶ Σιμόεις, ὅθι πολλὰ βοάγρια καὶ τρυφάλειαι
Wreszcie Simois, gdzie wiele szyszaków i tarczy skórzanych
κάππεσον ἐν κονίῃσι καὶ ἡμιθέων γένος ἀνδρῶν:
Nagle runęło w kurzawę wraz z rodem mężów półbogów;
τῶν πάντων ὁμόσε στόματ' ἔτραπε Φοῖβος Ἀπόλλων,
Ujścia ich wszystkich odwrócił zarówno Fojbos Apollon,
ἐννῆμαρ δ' ἐς τεῖχος ἵει ῥόον: ὗε δ' ἄρα Ζεὺς
Przez dni dziewięć na mury puszczając nurty, a deszczem
συνεχές, ὄφρά κε θᾶσσον ἁλίπλοα τείχεα θείη.
Lał bezustannie Zews, by co prędzej do morza je wrzucił.
αὐτὸς δ' ἐννοσίγαιος ἔχων χείρεσσι τρίαιναν
Sam zaś ziemią trzęsący, z trójzębem w rękach, na czele.
ἡγεῖτ', ἐκ δ' ἄρα πάντα θεμείλια κύμασι πέμπε
Podwaliny wszystkie z kretesem do morza wyważył,
φιτρῶν καὶ λάων, τὰ θέσαν μογέοντες Ἀχαιοί,
Belek i ciężkich kamieni, co z pracą, stawiali Achaje;
λεῖα δ' ἐποίησεν παρ' ἀγάρροον Ἑλλήσποντον,
Wszystko to potem wyrównał przy Hellesponcie głębokim;
αὖτις δ' ἠϊόνα μεγάλην ψαμάθοισι κάλυψε
Potem zaś wielkie wybrzeże napowrót przykrył piaskami,
τεῖχος ἀμαλδύνας: ποταμοὺς δ' ἔτρεψε νέεσθαι
Mury zniszczywszy, a rzeki skierował by nazad wracały
κὰρ ῥόον, ᾗ περ πρόσθεν ἵεν καλλίρροον ὕδωρ.
W swoje koryta, gdzie przedtem urocze wiły się nurty.
ὣς ἄρ' ἔμελλον ὄπισθε Ποσειδάων καὶ Ἀπόλλων
Tak to mieli postąpić, Pozejdou i możny Apollon,
θησέμεναι: τότε δ' ἀμφὶ μάχη ἐνοπή τε δεδήει
Później, wtedy atoli huczała utarczka wojenna
τεῖχος ἐύ̈δμητον, κανάχιζε δὲ δούρατα πύργων
Koło warownych murów, i belki na wieżach trzeszczały
βαλλόμεν': Ἀργεῖοι δὲ Διὸς μάστιγι δαμέντες
Obrzucane. Argeje gwałceni chłostą. Diosa;
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐελμένοι ἰσχανόωντο
Do głębokich okrętów przyparci nieśmięli się ruszać,
Ἕκτορα δειδιότες, κρατερὸν μήστωρα φόβοιο:
Pełni obawy Hektora, strasznego dowódcy pogoni;
αὐτὰρ ὅ γ' ὡς τὸ πρόσθεν ἐμάρνατο ἶσος ἀέλλῃ:
On zaś jako i przedtem się miotał, podobny do burzy.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἔν τε κύνεσσι καὶ ἀνδράσι θηρευτῇσι
Równie jak czasem w obławie myśliwych mężów i psiarni,
κάπριος ἠὲ λέων στρέφεται σθένεϊ βλεμεαίνων:
Dzik albo lew się obraca dufając zuchwale swej sile;
οἳ δέ τε πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες
Oni się sami nawzajem do czworoboku szykując,
ἀντίον ἵστανται καὶ ἀκοντίζουσι θαμειὰς
Czołem do niego stawają, i wypuszczają przeliczne
αἰχμὰς ἐκ χειρῶν: τοῦ δ' οὔ ποτε κυδάλιμον κῆρ
Z dłoni ku niemu dzirydy, lecz on się w sercu walecznem
ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἀγηνορίη δέ μιν ἔκτα:
Wcale nie lęka, nie boi, aż w końcu go zgubi odwaga;
ταρφέα τε στρέφεται στίχας ἀνδρῶν πειρητίζων:
Często się zwraca próbując przełamać mężów szeregi,
ὅππῃ τ' ἰθύσῃ τῇ εἴκουσι στίχες ἀνδρῶν:
Kędy zaś obces naciera, cofają się przed nim myśliwi;
ὣς Ἕκτωρ ἀν' ὅμιλον ἰὼν ἐλλίσσεθ' ἑταίρους
Takoż i Hektor po tłumach się zwracał i towarzyszów
τάφρον ἐποτρύνων διαβαινέμεν: οὐδέ οἱ ἵπποι
Naglił by rów przebywali; lecz żadne jemu rumaki
τόλμων ὠκύποδες, μάλα δὲ χρεμέτιζον ἐπ' ἄκρῳ
Me odważyły się chyże; i z głośnem rżeniem na stromym
χείλει ἐφεσταότες: ἀπὸ γὰρ δειδίσσετο τάφρος
Brzegu jak wryte stanęły, bo rów ich szeroki odstraszał;
εὐρεῖ', οὔτ' ἄρ' ὑπερθορέειν σχεδὸν οὔτε περῆσαι
Z bliska zaś ani przesadzić, lub krokiem przejechać nie było
ῥηϊδίη: κρημνοὶ γὰρ ἐπηρεφέες περὶ πᾶσαν
Łatwo, bo brzegi spadziste po całej długości sterczały
ἕστασαν ἀμφοτέρωθεν, ὕπερθεν δὲ σκολόπεσσιν
Z jednej i drugiej strony, na wierzchu zaś były ostremi
ὀξέσιν ἠρήρει, τοὺς ἵστασαν υἷες Ἀχαιῶν
Opatrzone palami, co wbili synowie Achajscy,
πυκνοὺς καὶ μεγάλους δηί̈ων ἀνδρῶν ἀλεωρήν.
Gęsto i wielkie, na silną od wrogich mężów zaporę;
ἔνθ' οὔ κεν ῥέα ἵππος ἐύ̈τροχον ἅρμα τιταίνων
Tędy nie łatwo by konie zaprzężne do wozu z kołami
ἐσβαίη, πεζοὶ δὲ μενοίνεον εἰ τελέουσι.
Przeszły, namyśla się więc piechota czy tego dokaże.
δὴ τότε Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς:
Wtedy przystawszy Polydam Hektora dzielnego zagadnie:
Ἕκτορ τ' ἠδ' ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδ' ἐπικούρων
"Dzielny Hektorze i Trojan przywódcy i sojusznicy!
ἀφραδέως διὰ τάφρον ἐλαύνομεν ὠκέας ἵππους:
Brakiem rozwagi by było przebywać rów na rumakach.
ἣ δὲ μάλ' ἀργαλέη περάαν: σκόλοπες γὰρ ἐν αὐτῇ
Trudny on bardzo do przejścia, bo pale ostre na brzegu
ὀξέες ἑστᾶσιν, ποτὶ δ' αὐτοὺς τεῖχος Ἀχαιῶν,
Sterczą, a tuż za niemi się wznoszą mury Achajów.
ἔνθ' οὔ πως ἔστιν καταβήμεναι οὐδὲ μάχεσθαι
Wcale tu miejsca nie staje do zejścia ani do bitwy
ἱππεῦσι: στεῖνος γάρ, ὅθι τρώσεσθαι ὀί̈ω.
Konnej, i sądzę że na tej węziźnie na szwank się wystawią.
εἰ μὲν γὰρ τοὺς πάγχυ κακὰ φρονέων ἀλαπάζει
Jeśli w umyśle złowrogim zupełnie tych zniszczyć zamierza,
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ ἵετ' ἀρήγειν,
Grzmiący wysoko Zews, a Trojan pragnie popierać —
ἦ τ' ἂν ἔγωγ' ἐθέλοιμι καὶ αὐτίκα τοῦτο γενέσθαι,
Pragnąłbym wielce natenczas, by zaraz to wszystko się stało,
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπ' Ἄργεος ἐνθάδ' Ἀχαιούς:
Żeby zginęli bez wieści od Argoa daleko Achaje;
εἰ δέ χ' ὑποστρέψωσι, παλίωξις δὲ γένηται
Jeśli atoli się zwrócą i pogoń z ich strony się zacznie,
ἐκ νηῶν καὶ τάφρῳ ἐνιπλήξωμεν ὀρυκτῇ,
Od okrętów, a my wpadniemy w przekop głęboki,
οὐκέτ' ἔπειτ' ὀί̈ω οὐδ' ἄγγελον ἀπονέεσθαι
Wtedy ja sądzę, że nawet posłaniec w możności nie będzie
ἄψορρον προτὶ ἄστυ ἑλιχθέντων ὑπ' Ἀχαιῶν.
Dostać się nazad do miasta, przed siłą zwróconą Achajów.
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες:
Dalej więc, jako mówię a wszyscy niechaj słuchają.
ἵππους μὲν θεράποντες ἐρυκόντων ἐπὶ τάφρῳ,
Nasi giermkowie niech konie na brzegu przekopu trzymają,
αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Sami zaś pieszo walczący pod bronią i w pełnym rysztunku,
Ἕκτορι πάντες ἑπώμεθ' ἀολλέες: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
W ślady Hektora pójdziemy gromadnie, atoli Achaje
οὐ μενέουσ' εἰ δή σφιν ὀλέθρου πείρατ' ἐφῆπται.
Me zdołają się trzymać gdy zguba nad niemi zawisła".
ὣς φάτο Πουλυδάμας, ἅδε δ' Ἕκτορι μῦθος ἀπήμων,
Skończył Polydam, a Hektor pochwalił radę bezpieczną;
αὐτίκα δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
Zatem odrazu z powózki z rynsztunkiem zeskoczył na ziemię.
οὐδὲ μὲν ἄλλοι Τρῶες ἐφ' ἵππων ἠγερέθοντο,
Heszta zaś Trojan bynajmniej nie pozostała w powózkach,
ἀλλ' ἀπὸ πάντες ὄρουσαν, ἐπεὶ ἴδον Ἕκτορα δῖον.
Ale się wszyscy ruszyli ujrzawszy Hektora boskiego.
ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος
Później zaś każden swojemu woźnicy rozkazy wydaje,
ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθ' ἐπὶ τάφρῳ:
Żeby w porządku rumaki ustawić tuż koło rowu;
οἳ δὲ διαστάντες σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες
Rozstawiają się zatem i siebie nawzajem szykując,
πένταχα κοσμηθέντες ἅμ' ἡγεμόνεσσιν ἕποντο.
W pięciu stanąwszy oddziałach za naczelnikami zdążają.
οἳ μὲν ἅμ' Ἕκτορ' ἴσαν καὶ ἀμύμονι Πουλυδάμαντι,
Którzy ciągnęli z Hektorem i z Polydamantem szlachetnym,
οἳ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι ἔσαν, μέμασαν δὲ μάλιστα
Liczbą i męztwem na. więcej celują i głównie pragnęli
τεῖχος ῥηξάμενοι κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχεσθαι.
Mur przełamawszy warowny przy łodziach walczyć głębokich.
καί σφιν Κεβριόνης τρίτος εἵπετο: πὰρ δ' ἄρ' ὄχεσφιν
Trzeci za niemi podążył Kebrion; a koło powózki,
ἄλλον Κεβριόναο χερείονα κάλλιπεν Ἕκτωρ.
Hektor zostawił innego niższego wartością niż Kebrion.
τῶν δ' ἑτέρων Πάρις ἦρχε καὶ Ἀλκάθοος καὶ Ἀγήνωρ,
Parys, Agenor i Alkatli oddziałem drugim dowodził;
τῶν δὲ τρίτων Ἕλενος καὶ Δηί̈φοβος θεοειδὴς
Trzecim atoli Helenos i bogom równy Dejfobos,
υἷε δύω Πριάμοιο: τρίτος δ' ἦν Ἄσιος ἥρως
Obaj synowie Priama, a trzecim był Azios bohater,
Ἄσιος Ὑρτακίδης, ὃν Ἀρίσβηθεν φέρον ἵπποι
Azios Hyrtaka potomek; z Arysby go konie przyniosły
αἴθωνες μεγάλοι ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
Wielkie, ogniste, od brzegów Selleonta strumienia.
τῶν δὲ τετάρτων ἦρχεν ἐὺ̈ς πάϊς Ἀγχίσαο
Czwartym oddziałem dowodził Anchiza potomek ogromny,
Αἰνείας, ἅμα τῷ γε δύω Ἀντήνορος υἷε
Enej, a razem z nim synowie dwaj Antenora,
Ἀρχέλοχός τ' Ἀκάμας τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης.
Wpółz AkamantemArchcloch, wszech sztuki wojennej świadomi.
Σαρπηδὼν δ' ἡγήσατ' ἀγακλειτῶν ἐπικούρων,
Sojusznikami sławnemi dowodził atoli Sarpedon;
πρὸς δ' ἕλετο Γλαῦκον καὶ ἀρήϊον Ἀστεροπαῖον:
Asteropaja dzielnego i Glauka do siebie przydzielił,
οἳ γάρ οἱ εἴσαντο διακριδὸν εἶναι ἄριστοι
Oni mu bowiem stanowczo zdawali się być najlepszemi
τῶν ἄλλων μετά γ' αὐτόν: ὃ δ' ἔπρεπε καὶ διὰ πάντων.
Między innemi, lecz po nim, bo on nad wszystkich celował.
οἳ δ' ἐπεὶ ἀλλήλους ἄραρον τυκτῇσι βόεσσι
Kiedy się wreszcie tarczami z wołowej skóry zetknęli,
βάν ῥ' ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι, οὐδ' ἔτ' ἔφαντο
Obces na hufce Danajów ruszyli, w nadziei że tamci
σχήσεσθ', ἀλλ' ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
Nie zdołają wytrzymać, lecz wpadną do ciemnych okrętów.
ἔνθ' ἄλλοι Τρῶες τηλεκλειτοί τ' ἐπίκουροι
Wtedy to inni Trojanie i sojusznicy przesławni
βουλῇ Πουλυδάμαντος ἀμωμήτοιο πίθοντο:
Rady Polydamanta nieskazitelnego słuchali;
ἀλλ' οὐχ Ὑρτακίδης ἔθελ' Ἄσιος ὄρχαμος ἀνδρῶν
Tylko Hyrtakid nie zechciał, Azios dowódca narodów
αὖθι λιπεῖν ἵππους τε καὶ ἡνίοχον θεράποντα,
Koni na miejscu zostawić, jakoteż sługę woźnicę;
ἀλλὰ σὺν αὐτοῖσιν πέλασεν νήεσσι θοῇσι
Ale z powózką zamierzał ku szybkim ruszać okrętom.
νήπιος, οὐδ' ἄρ' ἔμελλε κακὰς ὑπὸ κῆρας ἀλύξας
Niemiał on już niebaczny przed losem złowrogim uchodząc,
ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν ἀγαλλόμενος παρὰ νηῶν
Ciesząc się swoją uprzężą i wozem, od strony okrętów
ἂψ ἀπονοστήσειν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν:
Nazad powrócić do miasta Iliony wiatrami owianej;
πρόσθεν γάρ μιν μοῖρα δυσώνυμος ἀμφεκάλυψεν
Pierwej albowiem go Mojra z imienia złowroga pokryła,
ἔγχεϊ Ἰδομενῆος ἀγαυοῦ Δευκαλίδαο.
Z Idomeneja oszczepu świetnego Deukalidesa.
εἴσατο γὰρ νηῶν ἐπ' ἀριστερά, τῇ περ Ἀχαιοὶ
Trzymał się bowiem na lewo od statków, którędy Achaje
ἐκ πεδίου νίσοντο σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφι:
Zwykli byli powracać z równiny z wozami i końmi;
τῇ ῥ' ἵππους τε καὶ ἅρμα διήλασεν, οὐδὲ πύλῃσιν
Tędy on konie i wóz pokierował, atoli przy bramie
εὗρ' ἐπικεκλιμένας σανίδας καὶ μακρὸν ὀχῆα,
Wrót nie zastał zawartych i skobel nie zasunięty,
ἀλλ' ἀναπεπταμένας ἔχον ἀνέρες, εἴ τιν' ἑταίρων
Lecz je rozwarte trzymali mężowie, by z druhów którego
ἐκ πολέμου φεύγοντα σαώσειαν μετὰ νῆας.
Z bitwy uciekającego módz schronić pośród okrętów.
τῇ ῥ' ἰθὺς φρονέων ἵππους ἔχε, τοὶ δ' ἅμ' ἕποντο
Tędy on prosto rumaki kierował, a za nim dążyli
ὀξέα κεκλήγοντες: ἔφαντο γὰρ οὐκ ἔτ' Ἀχαιοὺς
Z krzyki głośnemi, albowiem sądzili że nigdy Achaje
σχήσεσθ', ἀλλ' ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι
Nie zdołają, wytrzymać, lecz wpadną do ciemnych okrętów;
νήπιοι, ἐν δὲ πύλῃσι δύ' ἀνέρας εὗρον ἀρίστους
Głupi; właśnie przy bramie znaleźli dwóch mężów najlepszych,
υἷας ὑπερθύμους Λαπιθάων αἰχμητάων,
Hardych, z Lapithów rodu mołojców, przywykłych do boju;
τὸν μὲν Πειριθόου υἷα κρατερὸν Πολυποίτην,
Ten był Pejrithoosa potomek odważny Polypojt,
τὸν δὲ Λεοντῆα βροτολοιγῷ ἶσον Ἄρηϊ.
Drugim Leontes, rówiennik Aresa co męże morduje.
τὼ μὲν ἄρα προπάροιθε πυλάων ὑψηλάων
Oni to obaj przy wejściu obozu o wrotach wysokich,
ἕστασαν ὡς ὅτε τε δρύες οὔρεσιν ὑψικάρηνοι,
Stali podobnie jak dęby o szczytach wyniosłych na górach,
αἵ τ' ἄνεμον μίμνουσι καὶ ὑετὸν ἤματα πάντα
Wytrzymujące wichurę i całodzienne ulewy,
ῥίζῃσιν μεγάλῃσι διηνεκέεσσ' ἀραρυῖαι:
Które głęboko do ziemi wpuszczone korzenie trzymają;
ὣς ἄρα τὼ χείρεσσι πεποιθότες ἠδὲ βίηφι
Takoż i ci mężowie dufając swym dłoniom i sile,
μίμνον ἐπερχόμενον μέγαν Ἄσιον οὐδὲ φέβοντο.
Impet Azya wielkiego wstrzymali nieustraszeni.
οἳ δ' ἰθὺς πρὸς τεῖχος ἐύ̈δμητον βόας αὔας
Tamci zaś prosto na mury warowne, do góry podnosząc
ὑψόσ' ἀνασχόμενοι ἔκιον μεγάλῳ ἀλαλητῷ
Suche tarcze ze skóry, dążyli z krzykiem ogromnym,
Ἄσιον ἀμφὶ ἄνακτα καὶ Ἰαμενὸν καὶ Ὀρέστην
W ślady za Azyem książęciem, Jamenem i również Orestem,
Ἀσιάδην τ' Ἀδάμαντα Θόωνά τε Οἰνόμαόν τε.
Toż z Adamantem Azyadą, Thoonem i Ojnomaosem.
οἳ δ' ἤτοι εἷος μὲν ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
Pierwsi zatenczas już byli Achajów łydookutych
ὄρνυον ἔνδον ἐόντες ἀμύνεσθαι περὶ νηῶν:
Napominali w obozie, by dzielnie bronić okrętów;
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῖχος ἐπεσσυμένους ἐνόησαν
Kiedy atoli zoczyli do muru się dobywających
Τρῶας, ἀτὰρ Δαναῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
Trojan, a wrzawa i popłoch się wszczęły ze strony Danajów,
ἐκ δὲ τὼ ἀί̈ξαντε πυλάων πρόσθε μαχέσθην
Wtedy rzucili się naprzód i po za bramami walczyli,
ἀγροτέροισι σύεσσιν ἐοικότε, τώ τ' ἐν ὄρεσσιν
Równie jak para odyńców zajadłych, co w jarach lesistych
ἀνδρῶν ἠδὲ κυνῶν δέχαται κολοσυρτὸν ἰόντα,
Stawia się nacierającej obławie psów i myśliwych;
δοχμώ τ' ἀί̈σσοντε περὶ σφίσιν ἄγνυτον ὕλην
Z boku wypadną i knieję podszytą łamią w impecie,
πρυμνὴν ἐκτάμνοντες, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων
Wykorzeniając ze szczętem, a kłami dzwonią okropnie,
γίγνεται εἰς ὅ κέ τίς τε βαλὼν ἐκ θυμὸν ἕληται:
Aż ich któren ugodzi z myśliwych i życie odbiera;
ὣς τῶν κόμπει χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσι φαεινὸς
Takoż i jasna miedź, co im piersi okrywa dzwoniła,
ἄντην βαλλομένων: μάλα γὰρ κρατερῶς ἐμάχοντο
Od pocisków morderczych, bo z męztwem okrutnem się bili,
λαοῖσιν καθύπερθε πεποιθότες ἠδὲ βίηφιν.
Górną poparci załogą i własnym siłom dufając.
οἳ δ' ἄρα χερμαδίοισιν ἐϋδμήτων ἀπὸ πύργων
Tamci zaś kamieniami ze szczytów rzucają warownych
βάλλον ἀμυνόμενοι σφῶν τ' αὐτῶν καὶ κλισιάων
Wieżyc, dla własnej obrony, namiotów i szybkobieżących
νηῶν τ' ὠκυπόρων: νιφάδες δ' ὡς πῖπτον ἔραζε,
Łodzi. Tak samo jak płaty śniegowe się sypią na ziemię,
ἅς τ' ἄνεμος ζαὴς νέφεα σκιόεντα δονήσας
Kiedy je wicher gwałtowny czarnemi kołysząc chmurami,
ταρφειὰς κατέχευεν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ:
Kłęby gęstemi wypuszcza na ziemię obficie rodzącą;
ὣς τῶν ἐκ χειρῶν βέλεα ῥέον ἠμὲν Ἀχαιῶν
Takoż i z rąk się pociski sypały, zarówno Achajów
ἠδὲ καὶ ἐκ Τρώων: κόρυθες δ' ἀμφ' αὖον ἀύ̈τευν
Jakoż i Trojan, a głuchy szyszaki łoskot oddają,
βαλλομένων μυλάκεσσι καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι.
Kiedy w nie kamień uderzy, tak samo i tarcze wypukłe.
δή ῥα τότ' ᾤμωξεν καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ
Wtedy zajęknął żałośnie i w biodro się własne uderzył
Ἄσιος Ὑρτακίδης, καὶ ἀλαστήσας ἔπος ηὔδα:
Azios Hyrtaka potomek i rzeknie z urazą to słowo:
Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά νυ καὶ σὺ φιλοψευδὴς ἐτέτυξο
"Zewsie rodzicu zaprawdę kłamliwym zupełnie się dzisiaj
πάγχυ μάλ': οὐ γὰρ ἔγωγ' ἐφάμην ἥρωας Ἀχαιοὺς
Stałeś, bo ja nie sądziłem że bohaterowie Achajscy
σχήσειν ἡμέτερόν γε μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους.
Naszą odwagę wytrzymać zdołają i dzielną prawicę.
οἳ δ', ὥς τε σφῆκες μέσον αἰόλοι ἠὲ μέλισσαι
Oni zaś równie jak osy pośrodku gibkie i pszczoły,
οἰκία ποιήσωνται ὁδῷ ἔπι παιπαλοέσσῃ,
Które kiedy na drodze skalistej gniazdo usłały,
οὐδ' ἀπολείπουσιν κοῖλον δόμον, ἀλλὰ μένοντες
Z dziury głębokiej się wcale nie rusza lecz w obec myśliwych
ἄνδρας θηρητῆρας ἀμύνονται περὶ τέκνων,
Mężów stawają w obronie drogiego życia swych dziatek;
ὣς οἵ γ' οὐκ ἐθέλουσι πυλάων καὶ δύ' ἐόντε
Takoż i oni, choć tylko we dwoje od bramy ustąpić
χάσσασθαι πρίν γ' ἠὲ κατακτάμεν ἠὲ ἁλῶναι.
Niechcą" za nim nie będą zabici lub wzięci w niewolę".
ὣς ἔφατ', οὐδὲ Διὸς πεῖθε φρένα ταῦτ' ἀγορεύων:
Tak powiedział, lecz serca Diosa tą mową nie skłonił,
Ἕκτορι γάρ οἱ θυμὸς ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
W duszy on bowiem Hektora zamierzał sławą obdarzyć.
ἄλλοι δ' ἀμφ' ἄλλῃσι μάχην ἐμάχοντο πύλῃσιν:
[Reszta natenczas przy różnych bramach toczyli potycakę,
ἀργαλέον δέ με ταῦτα θεὸν ὣς πάντ' ἀγορεῦσαι:
Ale mi trudno to wszystko, jakżebym był bogiem obwieścić,
πάντῃ γὰρ περὶ τεῖχος ὀρώρει θεσπιδαὲς πῦρ
Wszędy albowiem przy murze kamiennym powstawał okropny
λάϊνον: Ἀργεῖοι δὲ καὶ ἀχνύμενοί περ ἀνάγκῃ
Ogień. Atoli Argeje choć zatrwożeni, z potrzeby
νηῶν ἠμύνοντο: θεοὶ δ' ἀκαχήατο θυμὸν
Stają w obronie okrętów. Bogowie się w duszy martwili
πάντες ὅσοι Δαναοῖσι μάχης ἐπιτάρροθοι ἦσαν.
Wszyscy, ilu ich w boju Danajom na pomoc przybyło,
σὺν δ' ἔβαλον Λαπίθαι πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα.
Dalej zaś walkę i straszne zniszczenie Lapici prowadzą].
ἔνθ' αὖ Πειριθόου υἱὸς κρατερὸς Πολυποίτης
Wtedy syn Pejrithoosa odważny w boju Polypoit,
δουρὶ βάλεν Δάμασον κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου:
Dzielą ugodził Damaza przez hełm o miedzianej przyłbicy;
οὐδ' ἄρα χαλκείη κόρυς ἔσχεθεν, ἀλλὰ διὰ πρὸ
Nie wytrzymała spiżowa ochrona, lecz owszem na wylot
αἰχμὴ χαλκείη ῥῆξ' ὀστέον, ἐγκέφαλος δὲ
Czaszkę kończyna stalowa przebiła, a mózg się zupełnie
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο: δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα:
W środku pomięszał ze krwią i tak walczącego pokonał;
αὐτὰρ ἔπειτα Πύλωνα καὶ Ὄρμενον ἐξενάριξεν.
Później atoli Pylona i Ormenosa rozbroił.
υἱὸν δ' Ἀντιμάχοιο Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος
Syna zaś Antimachosa Leontej, Aresa potomek,
Ἱππόμαχον βάλε δουρὶ κατὰ ζωστῆρα τυχήσας.
Hippomachosa ugodził, oszczepem w przepaskę trafiwszy.
αὖτις δ' ἐκ κολεοῖο ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
Potem co żywo z pochwy dobywszy miecza ostrego
Ἀντιφάτην μὲν πρῶτον ἐπαί̈ξας δι' ὁμίλου
Antifatesa nasamprzód, natarłszy nań środkiem przez tłumy
πλῆξ' αὐτοσχεδίην: ὃ δ' ἄρ' ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη:
Z blizka zupełnie ugodził, zaś on na wznak się przewrócił.
αὐτὰρ ἔπειτα Μένωνα καὶ Ἰαμενὸν καὶ Ὀρέστην
Później atoli Menosa, Jamena, a wreszcie Oresta,
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
Wszystkich z kolei powalił na ziemię obficie rodzącą.
ὄφρ' οἳ τοὺς ἐνάριζον ἀπ' ἔντεα μαρμαίροντα,
Podczas gdy oni z poległych zdzierali zbroje świecące,
τόφρ' οἳ Πουλυδάμαντι καὶ Ἕκτορι κοῦροι ἕποντο,
Młodzież co szła za Hektorem i Polydamantem nadeszła;
οἳ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι ἔσαν, μέμασαν δὲ μάλιστα
Było ich wiele najlepszych i oni to głównie pragnęli
τεῖχός τε ῥήξειν καὶ ἐνιπρήσειν πυρὶ νῆας,
Mury przełamać i ogniem podpalić szybkie okręty.
οἵ ῥ' ἔτι μερμήριζον ἐφεσταότες παρὰ τάφρῳ.
Zastanawiali się jednak na brzegu przekopu stanąwszy.
ὄρνις γάρ σφιν ἐπῆλθε περησέμεναι μεμαῶσιν
Ptak im albowiem na wróżbę nadleciał gdy mieli przechodzić,
αἰετὸς ὑψιπέτης ἐπ' ἀριστερὰ λαὸν ἐέργων
Sęp górnolotny, co pędził od skrzydła lewego szeregów,
φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον
Węża o łusce czerwonej niosący w szponach strasznego;
ζωὸν ἔτ' ἀσπαίροντα, καὶ οὔ πω λήθετο χάρμης,
Żył on i jeszcze się rzucał i nie zaprzestał obrony,
κόψε γὰρ αὐτὸν ἔχοντα κατὰ στῆθος παρὰ δειρὴν
Trzymającego albowiem zębami w piersi pod szyją
ἰδνωθεὶς ὀπίσω: ὃ δ' ἀπὸ ἕθεν ἧκε χαμᾶζε
Kąsał podając się w tył; lecz on go od siebie na ziemi,
ἀλγήσας ὀδύνῃσι, μέσῳ δ' ἐνὶ κάββαλ' ὁμίλῳ,
Rzucił bólami zmuszony i w środku tłumów upuścił;
αὐτὸς δὲ κλάγξας πέτετο πνοιῇς ἀνέμοιο.
Potem za wiatru podmuchem uleciał z okrzykiem wrzasliwym.
Τρῶες δ' ἐρρίγησαν ὅπως ἴδον αἰόλον ὄφιν
Zlękło się wojsko Trojańskie ujrzawszy węża zwinnego
κείμενον ἐν μέσσοισι Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
Leżącego w pośrodku, znak egidodzierżcy Diosa.
δὴ τότε Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς:
Wtedy stanąwszy przy mężnym Hektorze przemówi Polydam:
Ἕκτορ ἀεὶ μέν πώς μοι ἐπιπλήσσεις ἀγορῇσιν
"Zawsze mi zwykłeś Hektorze przyganiaó w ciągu narady,
ἐσθλὰ φραζομένῳ, ἐπεὶ οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικε
Chociaż uczciwie doradzam; boć nie przystoi mi wcale
δῆμον ἐόντα παρὲξ ἀγορευέμεν, οὔτ' ἐνὶ βουλῇ
Będącemu z pospólstwa od rzeczy się wtrącać, ni w radzie,
οὔτέ ποτ' ἐν πολέμῳ, σὸν δὲ κράτος αἰὲν ἀέξειν:
Ani też w boju, lecz twoją potęgę zawsze pomnażać;
νῦν αὖτ' ἐξερέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
Teraz atoli wypowiem jak mnie się wydaje najlepiej.
μὴ ἴομεν Δαναοῖσι μαχησόμενοι περὶ νηῶν.
Dalej nie idźmy ażeby się bić z Danajami przy łodziach.
ὧδε γὰρ ἐκτελέεσθαι ὀί̈ομαι, εἰ ἐτεόν γε
Sądzę albowiem że tak się zakończy, jeżeli naprawdę
Τρωσὶν ὅδ' ὄρνις ἦλθε περησέμεναι μεμαῶσιν
Ptak ów na wróżbę dla Trojan nadleciał, gdy mieli przechodzić,
αἰετὸς ὑψιπέτης ἐπ' ἀριστερὰ λαὸν ἐέργων
Sęp górnolotny, co pędził od lewej strony szeregów,
φοινήεντα δράκοντα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον
Węża o łusce czerwonej niosący w szponach strasznego,
ζωόν: ἄφαρ δ' ἀφέηκε πάρος φίλα οἰκί' ἱκέσθαι,
Jeszcze żywego; odrzucił go w dal zanim wrócił do domu,
οὐδ' ἐτέλεσσε φέρων δόμεναι τεκέεσσιν ἑοῖσιν.
Nie dokazawszy go unieść, by dać go swoim orlętom.
ὣς ἡμεῖς, εἴ πέρ τε πύλας καὶ τεῖχος Ἀχαιῶν
Takoż i my jeżeli przez wrota i mury Achajów
ῥηξόμεθα σθένεϊ μεγάλῳ, εἴξωσι δ' Ἀχαιοί,
Siłą potężną wtargniemy, a placu ustąpią Achaje,
οὐ κόσμῳ παρὰ ναῦφιν ἐλευσόμεθ' αὐτὰ κέλευθα:
W ładzie i torem tym samym od łodzi powrócić nie możem;
πολλοὺς γὰρ Τρώων καταλείψομεν, οὕς κεν Ἀχαιοὶ
Wielu albowiem z Trojan zostawim, których Achaje
χαλκῷ δῃώσωσιν ἀμυνόμενοι περὶ νηῶν.
Spiżem żywota pozbawią w obronie okrętów stawając.
ὧδέ χ' ὑποκρίναιτο θεοπρόπος, ὃς σάφα θυμῷ
Takby z pewnością osądził wróżbita, co mądrze w umyśle
εἰδείη τεράων καί οἱ πειθοίατο λαοί.
Znaki tłómaczy i któren w narodzie wiarę znajduje";
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym z ponurem wejrzeniem odpowie:
Πουλυδάμα, σὺ μὲν οὐκ ἔτ' ἐμοὶ φίλα ταῦτ' ἀγορεύεις:
"Polydamancie nie miło mi wcale, co tutaj powiadasz;
οἶσθα καὶ ἄλλον μῦθον ἀμείνονα τοῦδε νοῆσαι.
Mógłbyś inną, a lepszą" od tejże rady wymyśleć.
εἰ δ' ἐτεὸν δὴ τοῦτον ἀπὸ σπουδῆς ἀγορεύεις,
Jeśli atoli naprawdę z namysłem to powiedziałeś,
ἐξ ἄρα δή τοι ἔπειτα θεοὶ φρένας ὤλεσαν αὐτοί,
Tedy zapewne bogowie cię pozbawili rozumu,
ὃς κέλεαι Ζηνὸς μὲν ἐριγδούποιο λαθέσθαι
Kiedy mi radzisz bym Zewsa, co grzmi donośnie zaniedbał
βουλέων, ἅς τέ μοι αὐτὸς ὑπέσχετο καὶ κατένευσε:
Eady, na ktorą przyzwolił i którą, mi sam przyobiecał;
τύνη δ' οἰωνοῖσι τανυπτερύγεσσι κελεύεις
Ty zaś radzisz by ptaków o skrzydłach szeroko rozwartych
πείθεσθαι, τῶν οὔ τι μετατρέπομ' οὐδ' ἀλεγίζω
Słuchać, lecz o takowe ja niedbam, ani się troszczę,
εἴτ' ἐπὶ δεξί' ἴωσι πρὸς ἠῶ τ' ἠέλιόν τε,
W prawąli ciągną, stronę ku słońcu i jasnej jutrzence,
εἴτ' ἐπ' ἀριστερὰ τοί γε ποτὶ ζόφον ἠερόεντα.
Albo na lewą, ku stronie gdzie ciemna zapada pomroka.
ἡμεῖς δὲ μεγάλοιο Διὸς πειθώμεθα βουλῇ,
My zaś owszem wielkiego Diosa ufajmy zamiarom,
ὃς πᾶσι θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισιν ἀνάσσει.
Któren nad ludźmi wszystkiemi i nieśmiertelnemi panuje.
εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.
Jedna jest wróżba najlepsza, a tą obraniać ojczyznę.
τίπτε σὺ δείδοικας πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα;
Czegóż to tak się obawiasz i bitwy i strasznej potyczki?
εἴ περ γάρ τ' ἄλλοι γε περὶ κτεινώμεθα πάντες
Jeśli albowiem i reszta zginiemy wszyscy pospołem
νηυσὶν ἐπ' Ἀργείων, σοὶ δ' οὐ δέος ἔστ' ἀπολέσθαι:
Koło okrętów Argejslrich, to nie ma obawy byś zginął;
οὐ γάρ τοι κραδίη μενεδήϊος οὐδὲ μαχήμων.
Braknie ci bowiem odwagi wojennej co wroga wytrzyma.
εἰ δὲ σὺ δηϊοτῆτος ἀφέξεαι, ἠέ τιν' ἄλλον
Jeśli zaś będziesz potyczki unikał, lub kogoś innego
παρφάμενος ἐπέεσσιν ἀποτρέψεις πολέμοιο,
Namówiwszy słowami od walki będziesz odwodzić,
αὐτίκ' ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσεις.
Wtedy natychmiast mą dzidą ugodzon swe życie postradasz."
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο, τοὶ δ' ἅμ' ἕποντο
Tak powiedziawszy na czele prowadził, a inni szli za nim
ἠχῇ θεσπεσίῃ: ἐπὶ δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος
Z krzykiem ogromnym; lecz Zews, co w gromach sobie podoba,
ὦρσεν ἀπ' Ἰδαίων ὀρέων ἀνέμοιο θύελλαν,
Z szczytu Idajskich gór poruszył wicher burzliwy,
ἥ ῥ' ἰθὺς νηῶν κονίην φέρεν: αὐτὰρ Ἀχαιῶν
Któren pędził kurzawę na statki; atoli Achajów
θέλγε νόον, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζε.
Zmysły pomięszał, a sławą Hektora i Trojan obdarzył.
τοῦ περ δὴ τεράεσσι πεποιθότες ἠδὲ βίηφι
Jego to znakom pomyślnym i własnym siłom ufając,
ῥήγνυσθαι μέγα τεῖχος Ἀχαιῶν πειρήτιζον.
Wielką warownię Achajów przełamać usiłowali.
κρόσσας μὲν πύργων ἔρυον, καὶ ἔρειπον ἐπάλξεις,
Gzymsy od wieży zdzierają i niszczą zapory, a szkarpy
στήλας τε προβλῆτας ἐμόχλεον, ἃς ἄρ' Ἀχαιοὶ
Wysunięte drągami podważą; Achaje takowe
πρώτας ἐν γαίῃ θέσαν ἔμμεναι ἔχματα πύργων.
Wymurowali byli od przodu by wzmocnić wieżyce.
τὰς οἵ γ' αὐέρυον, ἔλποντο δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν
"Wyburzywszy takowe sądzili że mury Achajskie
ῥήξειν: οὐδέ νύ πω Δαναοὶ χάζοντο κελεύθου,
Złamią; lecz z placu Achaje bynajmniej ustąpić nie chcieli,
ἀλλ' οἵ γε ῥινοῖσι βοῶν φράξαντες ἐπάλξεις
Ale tarczami ze skóry do koła gzymsy zakrywszy,
βάλλον ἀπ' αὐτάων δηί̈ους ὑπὸ τεῖχος ἰόντας.
Z wierzchu takowych na wrogów podmur podchodzących rzucają.
ἀμφοτέρω δ' Αἴαντε κελευτιόωντ' ἐπὶ πύργων
Obaj Ajaxy do walki wydając hasło na basztach
πάντοσε φοιτήτην μένος ὀτρύνοντες Ἀχαιῶν.
Wszędy obchodzą do koła, by męztwo Achajów pobudzić,
ἄλλον μειλιχίοις, ἄλλον στερεοῖς ἐπέεσσι
Łagodnemi jednego, innego ostremi słowami
νείκεον, ὅν τινα πάγχυ μάχης μεθιέντα ἴδοιεν:
Karcą, którego tylko niechętnym widzą do boju:
ὦ φίλοι Ἀργείων ὅς τ' ἔξοχος ὅς τε μεσήεις
"O moi drodzy! z Argejów kto celującym lub średnim,
ὅς τε χερειότερος, ἐπεὶ οὔ πω πάντες ὁμοῖοι
Albo i gorszym, albowiem zapewne nie wszyscy są równi
ἀνέρες ἐν πολέμῳ, νῦν ἔπλετο ἔργον ἅπασι:
W boju mężowie; na teraz dla wszystkich działanie gotowe;
καὶ δ' αὐτοὶ τόδε που γιγνώσκετε. μή τις ὀπίσσω
Sami to wreszcie najlepiej widzicie. Niech nikt się do tyłu
τετράφθω ποτὶ νῆας ὁμοκλητῆρος ἀκούσας,
Nie odwraca ku statkom, gdy hardą, groźbę usłyszy;
ἀλλὰ πρόσω ἵεσθε καὶ ἀλλήλοισι κέλεσθε,
Owszem, naprzód odważnie i jedni drugich pilnujcie,
αἴ κε Ζεὺς δώῃσιν Ὀλύμπιος ἀστεροπητὴς
Może i Zews, na Olimpie dzierżący gromy, dozwoli,
νεῖκος ἀπωσαμένους δηί̈ους προτὶ ἄστυ δίεσθαι.
Byśmy zaczepkę odparłszy do miasta wrogrów zagnali".
ὣς τώ γε προβοῶντε μάχην ὄτρυνον Ἀχαιῶν.
Głośno tak obaj krzyczeli by walkę Achajów ożywić.
τῶν δ', ὥς τε νιφάδες χιόνος πίπτωσι θαμειαὶ
Równie jak płaty śniegowe w tumanach gęstych padają
ἤματι χειμερίῳ, ὅτε τ' ὤρετο μητίετα Ζεὺς
Pośród dnia zimowego, gdy Zews rządzący stanowi
νιφέμεν ἀνθρώποισι πιφαυσκόμενος τὰ ἃ κῆλα:
Żeby śnieg padał, a ludziom objawia swoje pociski;
κοιμήσας δ' ἀνέμους χέει ἔμπεδον, ὄφρα καλύψῃ
Wiatry uciszył i sypie bez przerwy, aż wreszcie zakryje
ὑψηλῶν ὀρέων κορυφὰς καὶ πρώονας ἄκρους
Szczyty gór niebotycznych i strome wierzchołki krawędzi,
καὶ πεδία λωτοῦντα καὶ ἀνδρῶν πίονα ἔργα,
Trawą zarosłe równiny i pola uprawne rolnika,
καί τ' ἐφ' ἁλὸς πολιῆς κέχυται λιμέσιν τε καὶ ἀκταῖς,
Nawet zatoki i brzegi sinego morza przypruszy,
κῦμα δέ μιν προσπλάζον ἐρύκεται: ἄλλά τε πάντα
Tylko że fala wzburzona go spłucze, lecz wszystko do koła
εἴλυται καθύπερθ', ὅτ' ἐπιβρίσῃ Διὸς ὄμβρος:
Z góry się zmrokiem okrywa gdy burze Diosa nadchodzą;
ὣς τῶν ἀμφοτέρωσε λίθοι πωτῶντο θαμειαί,
Tak z przeciwległych szeregów kamienie gęsto leciały
αἱ μὲν ἄρ' ἐς Τρῶας, αἱ δ' ἐκ Τρώων ἐς Ἀχαιούς,
Jedne na Trojan, te znowu od Trojan na wojsko Achajskie
βαλλομένων: τὸ δὲ τεῖχος ὕπερ πᾶν δοῦπος ὀρώρει.
Wypuszczane, a łoskot nad całym murem się wznosił.
οὐδ' ἄν πω τότε γε Τρῶες καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ
Wtedy zapewnie by byli Trojanie i Hektor prześwietny,
τείχεος ἐρρήξαντο πύλας καὶ μακρὸν ὀχῆα,
Nie przełamali bramy warowni i wielkiej zasuwy,
εἰ μὴ ἄρ' υἱὸν ἑὸν Σαρπηδόνα μητίετα Ζεὺς
Gdyby nie syna własnego Sarpeda Kronid rządzący,
ὦρσεν ἐπ' Ἀργείοισι λέονθ' ὣς βουσὶν ἕλιξιν.
Był na Argejów wypuścił jak lwa na bydło rogate.
αὐτίκα δ' ἀσπίδα μὲν πρόσθ' ἔσχετο πάντοσ' ἐί̈σην
Zaraz on tarczę przed siebie podnosi gładką zupełnie,
καλὴν χαλκείην ἐξήλατον, ἣν ἄρα χαλκεὺς
Piękną, ze spiżu wykutą, odrobił ją płatnerz starannie,
ἤλασεν, ἔντοσθεν δὲ βοείας ῥάψε θαμειὰς
Środkiem zaś kilka pokładów z wołowych skór zestósował
χρυσείῃς ῥάβδοισι διηνεκέσιν περὶ κύκλον.
W koło złotemi drutami na poprzek je umocowawszy;
τὴν ἄρ' ὅ γε πρόσθε σχόμενος δύο δοῦρε τινάσσων
Taką przed siebie podnosząc i dwoje oszczepów dźwigając,
βῆ ῥ' ἴμεν ὥς τε λέων ὀρεσίτροφος, ὅς τ' ἐπιδευὴς
Naprzód się rzucił, jak lew uchowany w górach, co łaknie,
δηρὸν ἔῃ κρειῶν, κέλεται δέ ἑ θυμὸς ἀγήνωρ
Dawno już strawy, gdy harda go dusza do tego nakłania,
μήλων πειρήσοντα καὶ ἐς πυκινὸν δόμον ἐλθεῖν:
Żeby się dostać do bydła i szczelne napadać zagrody;
εἴ περ γάρ χ' εὕρῃσι παρ' αὐτόφι βώτορας ἄνδρας
Wtedy chociaż i przy nich napotka czujnych pasterzy,
σὺν κυσὶ καὶ δούρεσσι φυλάσσοντας περὶ μῆλα,
Z oszczepami i psami, mających pieczę o trzodzie,
οὔ ῥά τ' ἀπείρητος μέμονε σταθμοῖο δίεσθαι,
Wcale nie myśli bez próby się dać wypędzić z zagrody,
ἀλλ' ὅ γ' ἄρ' ἢ ἥρπαξε μετάλμενος, ἠὲ καὶ αὐτὸς
Ale rzuciwszy się naprzód, porywa ofiarę lub sam też
ἔβλητ' ἐν πρώτοισι θοῆς ἀπὸ χειρὸς ἄκοντι:
Bywa ugodzon na wstępie od zwinnej ręki oszczepem;
ὥς ῥα τότ' ἀντίθεον Σαρπηδόνα θυμὸς ἀνῆκε
Takoż i Saperdona boskiego odwaga znagliła
τεῖχος ἐπαί̈ξαι διά τε ῥήξασθαι ἐπάλξεις.
Szturm do warowni przypuścić i gzymsy basztowe przełamać.
αὐτίκα δὲ Γλαῦκον προσέφη παῖδ' Ἱππολόχοιο:
Szybko się zatem obraca do Glauka Hippolochidy:
Γλαῦκε τί ἢ δὴ νῶϊ τετιμήμεσθα μάλιστα
"Glauku! czemuż to "nam najwięcej części dawano,
ἕδρῃ τε κρέασίν τε ἰδὲ πλείοις δεπάεσσιν
Miejscem wyższem, potrawą i kielichami pełnymi,
ἐν Λυκίῃ, πάντες δὲ θεοὺς ὣς εἰσορόωσι,
W Lykii, a wszyscy się na nas jakoby na bogów patrzyli?
καὶ τέμενος νεμόμεσθα μέγα Ξάνθοιο παρ' ὄχθας
Czemu na włościach obszernych mieszkamy nad Xantha brzegami,
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης πυροφόροιο;
W piękne ogrody zasobnych i rolę pszeniczkę rodzącą?
τὼ νῦν χρὴ Λυκίοισι μέτα πρώτοισιν ἐόντας
Zato nam teraz należy w Lykijskich mężów szeregach
ἑστάμεν ἠδὲ μάχης καυστείρης ἀντιβολῆσαι,
Pierwszym stanąć odważnie do walki wrzącej gorąco;
ὄφρά τις ὧδ' εἴπῃ Λυκίων πύκα θωρηκτάων:
Żeby tak o nas gadali w pancernych hufcach Lykijskich:
οὐ μὰν ἀκλεέες Λυκίην κάτα κοιρανέουσιν
Nie bez chwały zaprawdę nad Lykią rządy sprawują
ἡμέτεροι βασιλῆες, ἔδουσί τε πίονα μῆλα
Nasi książęta, i darmo tłustemi bydlęty nie żyją,
οἶνόν τ' ἔξαιτον μελιηδέα: ἀλλ' ἄρα καὶ ἲς
Oraz i winem słodkiem, wykwintnem; bo równie szlachetna
ἐσθλή, ἐπεὶ Λυκίοισι μέτα πρώτοισι μάχονται.
Żyje w nich dusza, gdyż między Lykiami są pierwsi do walki".
ὦ πέπον εἰ μὲν γὰρ πόλεμον περὶ τόνδε φυγόντε
Drogi mój, żebyśmy mogli potyczki tej unikając
αἰεὶ δὴ μέλλοιμεν ἀγήρω τ' ἀθανάτω τε
Nigdy się nie postarzeć i nieśmiertelnemi pozostać,
ἔσσεσθ', οὔτέ κεν αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισι μαχοίμην
Ani ja sam bym nie chciał potykać się między pierwszemi,
οὔτέ κε σὲ στέλλοιμι μάχην ἐς κυδιάνειραν:
Ani bym ciebie wysyłał na walkę dla mężów zaszczytną;
νῦν δ' ἔμπης γὰρ κῆρες ἐφεστᾶσιν θανάτοιο
Teraz atoli (wszak zawsze czyhają Kiery tysiączne
μυρίαι, ἃς οὐκ ἔστι φυγεῖν βροτὸν οὐδ' ὑπαλύξαι,
Śmierci, a ludziom nie dano przed nimi się schronić lub uciec),
ἴομεν ἠέ τῳ εὖχος ὀρέξομεν ἠέ τις ἡμῖν.
Idźmy, by sławę dla innych pozyskać lub własną dla siebie".
ὣς ἔφατ', οὐδὲ Γλαῦκος ἀπετράπετ' οὐδ' ἀπίθησε:
Rzekł, a Glaukos się na to nie zwrócił i nie był od tego.
τὼ δ' ἰθὺς βήτην Λυκίων μέγα ἔθνος ἄγοντε.
Poszli więc prosto, prowadząc Lykijski hufiec ogromny.
τοὺς δὲ ἰδὼν ῥίγησ' υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς:
Ich ujrzawszy przestraszył się syn Peteona Menesthej,
τοῦ γὰρ δὴ πρὸς πύργον ἴσαν κακότητα φέροντες.
W jego to basztę albowiem dążyli gotując zagładę...
πάπτηνεν δ' ἀνὰ πύργον Ἀχαιῶν εἴ τιν' ἴδοιτο
Wypatruje wzdłuż muru Achajów, czy kogo nie ujrzy
ἡγεμόνων, ὅς τίς οἱ ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύναι:
Z wodzów, któren by zgubę od niego i druhów odwrócił;
ἐς δ' ἐνόησ' Αἴαντε δύω πολέμου ἀκορήτω
Dojrzał obu Ajaxów do bitwy zawsze gotowych,
ἑσταότας, Τεῦκρόν τε νέον κλισίηθεν ἰόντα
W miejscu stojących i Tewkra co szedł ostatni z namiotu,
ἐγγύθεν: ἀλλ' οὔ πώς οἱ ἔην βώσαντι γεγωνεῖν:
Blizko; lecz jego wołanie nie mogło być wcale słyszane,
τόσσος γὰρ κτύπος ἦεν, ἀϋτὴ δ' οὐρανὸν ἷκε,
Taki był hałas, a wrzawa się aż do niebios unosi,
βαλλομένων σακέων τε καὶ ἱπποκόμων τρυφαλειῶν
Od uderzeń pocisków na tarcze i hełmy grzywiaste,
καὶ πυλέων: πᾶσαι γὰρ ἐπώχατο, τοὶ δὲ κατ' αὐτὰς
Oraz i bramy; bo wszystkie zaparte były, a zewnątrz
ἱστάμενοι πειρῶντο βίῃ ῥήξαντες ἐσελθεῖν.
Usiłowali stojący, przemocą je złamać i wtargnąć.
αἶψα δ' ἐπ' Αἴαντα προί̈ει κήρυκα Θοώτην:
Raźno wiec ku Ajaxowi wysyła keryxa Thoota:
ἔρχεο δῖε Θοῶτα, θέων Αἴαντα κάλεσσον,
"Idźże boski Thoocie i biegnąc Ajaxa przywołaj,
ἀμφοτέρω μὲν μᾶλλον: ὃ γάρ κ' ὄχ' ἄριστον ἁπάντων
Raczej nawet ich obuch, i to z wszystkiego najlepszem
εἴη, ἐπεὶ τάχα τῇδε τετεύξεται αἰπὺς ὄλεθρος.
Będzie, bo szybko się tutaj gotuje okropne zniszczenie.
ὧδε γὰρ ἔβρισαν Λυκίων ἀγοί, οἳ τὸ πάρος περ
Tak albowiem natarli wodzowie Likijscy, a zawsze
ζαχρηεῖς τελέθουσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
Idą gwałtownie na przebój, gdy ciężka nadchodzi rozprawa.
εἰ δέ σφιν καὶ κεῖθι πόνος καὶ νεῖκος ὄρωρεν,
Jeśli zaś onym i tam się praca i bitwa gotuje,
ἀλλά περ οἶος ἴτω Τελαμώνιος ἄλκιμος Αἴας,
Niechże choć sam Telamończyk waleczny Ajas przybywa,
καί οἱ Τεῦκρος ἅμα σπέσθω τόξων ἐὺ̈ εἰδώς.
Tewker się zaś do niego przyłączy świadomy łucznictwa"
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα οἱ κῆρυξ ἀπίθησεν ἀκούσας,
Rzekł; usłyszawszy to keryx rozkazom nie był przeciwny,
βῆ δὲ θέειν παρὰ τεῖχος Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων,
Szybko więc pobiegł ku murom Achajów miedzią, okrytych;
στῆ δὲ παρ' Αἰάντεσσι κιών, εἶθαρ δὲ προσηύδα:
Stanął przy boku Ajaxów i tak się odrazu odezwie:
Αἴαντ' Ἀργείων ἡγήτορε χαλκοχιτώνων
"Ajaxowie Argejów dowódcy miedzią okrytych!
ἠνώγει Πετεῶο διοτρεφέος φίλος υἱὸς
Miły syn Peteosa boskiego rodu was wzywa
κεῖσ' ἴμεν, ὄφρα πόνοιο μίνυνθά περ ἀντιάσητον
Udać się tamże, by troszkę w robocie przyjąć udziału;
ἀμφοτέρω μὲν μᾶλλον: ὃ γάρ κ' ὄχ' ἄριστον ἁπάντων
Lepiej wy obaj, bo to z wszystkiego będzie najlepszem,
εἴη, ἐπεὶ τάχα κεῖθι τετεύξεται αἰπὺς ὄλεθρος:
Szybko się tam albowiem gotuje okropne zniszczenie;
ὧδε γὰρ ἔβρισαν Λυκίων ἀγοί, οἳ τὸ πάρος περ
Ciążą na nas okrutnie wodzowie Likijscy, a zawsze
ζαχρηεῖς τελέθουσι κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
Idą, gwałtownie na przebój gdy ciężka nadejdzie rozprawa.
εἰ δὲ καὶ ἐνθάδε περ πόλεμος καὶ νεῖκος ὄρωρεν,
Jeśli zaś również i tutaj się praca i walka gotuje,
ἀλλά περ οἶος ἴτω Τελαμώνιος ἄλκιμος Αἴας,
Niechże choć sam Telamończyk waleczny Ajas przybywa"
καί οἱ Τεῦκρος ἅμα σπέσθω τόξων ἐὺ̈ εἰδώς.
Tewker zaś łuku świadomy niechaj się do niego przyłączy. "
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε μέγας Τελαμώνιος Αἴας.
Rzekł, a nie był do tego nieskorym syn Telamona;
αὐτίκ' Ὀϊλιάδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaraz do Ojliadesa w skrzydlate odezwie się słowa:
Αἶαν σφῶϊ μὲν αὖθι, σὺ καὶ κρατερὸς Λυκομήδης,
"Słuchaj Ajaxie, wy tutaj, tak ty jak dzielny Lykomed,
ἑσταότες Δαναοὺς ὀτρύνετον ἶφι μάχεσθαι:
W miejscu stanąwszy Danajów pobudźcie by ostro się bili;
αὐτὰρ ἐγὼ κεῖσ' εἶμι καὶ ἀντιόω πολέμοιο:
Ja zaś udam się tamże i wezmę udział w potyczce;
αἶψα δ' ἐλεύσομαι αὖτις, ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπαμύνω.
Później powrócę ja nazad, jak tamtych skutecznie wspomogę"
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη Τελαμώνιος Αἴας,
Tak Telamończyk Ajax zleciwszy co żywo się puścił,
καί οἱ Τεῦκρος ἅμ' ᾖε κασίγνητος καὶ ὄπατρος:
A do niego się Tewker braciszek rodzony przyłączył;
τοῖς δ' ἅμα Πανδίων Τεύκρου φέρε καμπύλα τόξα.
Z łukiem zagiętym Tewkra pośpieszył Pandion za niemi.
εὖτε Μενεσθῆος μεγαθύμου πύργον ἵκοντο
Kiedy do baszty Menestha zacnego, od wnętrza wzdłuż muru
τείχεος ἐντὸς ἰόντες, ἐπειγομένοισι δ' ἵκοντο,
Lecąc przybyli (zaprawdę znaleźli ich w wielkiej potrzebie),
οἳ δ' ἐπ' ἐπάλξεις βαῖνον ἐρεμνῇ λαίλαπι ἶσοι
Ci się na gzymsy wdzierali podobni do burzy ponurej,
ἴφθιμοι Λυκίων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες:
Naczelnicy oddziałów Likijskich i dzielni wodzowie;
σὺν δ' ἐβάλοντο μάχεσθαι ἐναντίον, ὦρτο δ' ἀϋτή.
Starli się więc ze sobą, do walki i wszczęła się wrzawa.
Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα
Syn Telamona Ajax nasamprzód męża pokonał,
Σαρπήδοντος ἑταῖρον Ἐπικλῆα μεγάθυμον
Druha Sarpedonowego Efikla wielkodusznego,
μαρμάρῳ ὀκριόεντι βαλών, ὅ ῥα τείχεος ἐντὸς
Ostrym go ugodziwszy kamieniem, co wewnątrz warowni
κεῖτο μέγας παρ' ἔπαλξιν ὑπέρτατος: οὐδέ κέ μιν ῥέα
Leżał ogromny, przy gzymsie najwyżej; niełatwo by człowiek
χείρεσσ' ἀμφοτέρῃς ἔχοι ἀνὴρ οὐδὲ μάλ' ἡβῶν,
Wzniósł go do góry oburącz, chociażby i w sile młodości,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσ': ὃ δ' ἄρ' ὑψόθεν ἔμβαλ' ἀείρας,
Z ludzi żyjących dzisiaj; lecz on go dźwignął i rzucił;
θλάσσε δὲ τετράφαλον κυνέην, σὺν δ' ὀστέ' ἄραξε
Hełm o czterech guzikach zgruchotał i kości połamał
πάντ' ἄμυδις κεφαλῆς: ὃ δ' ἄρ' ἀρνευτῆρι ἐοικὼς
Wszystkie mu razem na głowie, a tamten podobnie jak nurek
κάππεσ' ἀφ' ὑψηλοῦ πύργου, λίπε δ' ὀστέα θυμός.
Ztoczył się z baszty wysokiej, a z gnatów życie mu uszło.
Τεῦκρος δὲ Γλαῦκον κρατερὸν παῖδ' Ἱππολόχοιο
Tewker Grlauka silnego, potomka Hippolochosa,
ἰῷ ἐπεσσύμενον βάλε τείχεος ὑψηλοῖο,
Strzałą ugodził, gdy tamten na mur wysoki się wdzierał,
ᾗ ῥ' ἴδε γυμνωθέντα βραχίονα, παῦσε δὲ χάρμης.
W miejsce gdzie ramię obnażył; od dalszej walki go wstrzymał.
ἂψ δ' ἀπὸ τείχεος ἆλτο λαθών, ἵνα μή τις Ἀχαιῶν
Tamten ukradkiem od muru odskoczył, by któren z Achajów
βλήμενον ἀθρήσειε καὶ εὐχετόῳτ' ἐπέεσσι.
Rannym jego nie ujrzał, i słowy dumnemi nie zelżył.
Σαρπήδοντι δ' ἄχος γένετο Γλαύκου ἀπιόντος
Wielce się zmartwił Sarpedon gdy Glaukos placu ustąpił,
αὐτίκ' ἐπεί τ' ἐνόησεν: ὅμως δ' οὐ λήθετο χάρμης,
Zaraz jak tylko zmiarkował; lecz mimo to walczyć nie przestał;
ἀλλ' ὅ γε Θεστορίδην Ἀλκμάονα δουρὶ τυχήσας
Ale Alkmaona syna Thestora oszczepem trafiwszy,
νύξ', ἐκ δ' ἔσπασεν ἔγχος: ὃ δ' ἑσπόμενος πέσε δουρὶ
Pchnął i oszczep wyciągnął, a tamten do dzidy uczepion
πρηνής, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ,
Upadł na twarz a zbroja od miedzi ozdobna brzęczała.
Σαρπηδὼν δ' ἄρ' ἔπαλξιν ἑλὼν χερσὶ στιβαρῇσιν
Wtedy Sarpedon chwyciwszy za gzymsy dłonią potężną
ἕλχ', ἣ δ' ἕσπετο πᾶσα διαμπερές, αὐτὰρ ὕπερθε
Szarpnął, puściły zupełnie calutkie, a mur się od góry
τεῖχος ἐγυμνώθη, πολέεσσι δὲ θῆκε κέλευθον.
Cały odsłonił; dla wielu do przejścia drogę otworzył.
τὸν δ' Αἴας καὶ Τεῦκρος ὁμαρτήσανθ' ὃ μὲν ἰῷ
Ajas i Tewker się jemu stawili pospołem, ten strzałą
βεβλήκει τελαμῶνα περὶ στήθεσσι φαεινὸν
W pas go ugodził świecący na piersiach, od tarczy co męża
ἀσπίδος ἀμφιβρότης: ἀλλὰ Ζεὺς κῆρας ἄμυνε
Całkiem okrywa, lecz Zews na teraz Kiery od syna
παιδὸς ἑοῦ, μὴ νηυσὶν ἔπι πρύμνῃσι δαμείη:
Swego odwrócił, by tenże przy łodziach sterniczych nie zginął.
Αἴας δ' ἀσπίδα νύξεν ἐπάλμενος, οὐδὲ διὰ πρὸ
Ajas go w tarczę pchnął przyskakując, atoli na wylot
ἤλυθεν ἐγχείη, στυφέλιξε δέ μιν μεμαῶτα.
Dzida nie przeszła, jednakże wstrząsnęła jego w impecie.
χώρησεν δ' ἄρα τυτθὸν ἐπάλξιος: οὐδ' ὅ γε πάμπαν
Od zapory cokolwiek ustąpił, atoli bynajmniej
χάζετ', ἐπεί οἱ θυμὸς ἐέλπετο κῦδος ἀρέσθαι.
Jej nie opuścił, bo w duszy spodziewał się chwałę pozyskać
κέκλετο δ' ἀντιθέοισιν ἑλιξάμενος Λυκίοισιν:
Zatem się odwracając na boskich Lykiów zawoła:
ὦ Λύκιοι τί τ' ἄρ' ὧδε μεθίετε θούριδος ἀλκῆς;
"Czemuż o Lykijczycy od strasznej walki stronicie?
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι καὶ ἰφθίμῳ περ ἐόντι
Przecież za ciężko jest na mnie, aczkolwiek jestem potężny,
μούνῳ ῥηξαμένῳ θέσθαι παρὰ νηυσὶ κέλευθον:
Żebym ja sam się przedarłszy do statków drogę otwierał;
ἀλλ' ἐφομαρτεῖτε: πλεόνων δέ τι ἔργον ἄμεινον.
Spieszcie więc za mną, albowiem łatwiejszem jest dzieło gdy wielu".
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
Tak powiedział, zaś oni przejęci naganą władyki,
μᾶλλον ἐπέβρισαν βουληφόρον ἀμφὶ ἄνακτα.
Silniej natarli skupieni nakoło mądrego książęcia.
Ἀργεῖοι δ' ἑτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας
Z drugiej zaś strony Argeje wzmocnili swoje szeregi,
τείχεος ἔντοσθεν, μέγα δέ σφισι φαίνετο ἔργον:
Z wnętrza warowni i wielkie się dzieło dla nich przedstawia;
οὔτε γὰρ ἴφθιμοι Λύκιοι Δαναῶν ἐδύναντο
Ani Lykiowie waleczni albowiem niemogli Danajów
τεῖχος ῥηξάμενοι θέσθαι παρὰ νηυσὶ κέλευθον,
Mury złamawszy, otworzyć wolnego do statków przystępu,
οὔτέ ποτ' αἰχμηταὶ Δαναοὶ Λυκίους ἐδύναντο
Ani też zbrojni w dzidy Danaje Lykiów niemogli
τείχεος ἂψ ὤσασθαι, ἐπεὶ τὰ πρῶτα πέλασθεν.
Nazad odeprzeć od murów, gdy raz się już do nich zbliżyli.
ἀλλ' ὥς τ' ἀμφ' οὔροισι δύ' ἀνέρε δηριάασθον
Ale jak wzdłuż granicy dwóch ludzi zacięcie się spiera,
μέτρ' ἐν χερσὶν ἔχοντες ἐπιξύνῳ ἐν ἀρούρῃ,
W rękach miary trzymając, na wspólnej miedzy granicznej,
ὥ τ' ὀλίγῳ ἐνὶ χώρῳ ἐρίζητον περὶ ἴσης,
Stojąc na małym kawałku o równą cząstkę się kłócą;
ὣς ἄρα τοὺς διέεργον ἐπάλξιες: οἳ δ' ὑπὲρ αὐτέων
Takoż i tych przegradzają strzelnice tylko, a z góry,
δῄουν ἀλλήλων ἀμφὶ στήθεσσι βοείας
Jedni drugich rąbali po piersiach i tarczach okrągłych,
ἀσπίδας εὐκύκλους λαισήϊά τε πτερόεντα.
Skórą wołową obszytych, i lekko zwrotnych tareczkach.
πολλοὶ δ' οὐτάζοντο κατὰ χρόα νηλέϊ χαλκῷ,
Wielu rany poniosło na ciele od spiżu srogiego,
ἠμὲν ὅτεῳ στρεφθέντι μετάφρενα γυμνωθείη
Kiedy któremu w odwrocie się plecy z pod tarczy odkryły
μαρναμένων, πολλοὶ δὲ διαμπερὲς ἀσπίδος αὐτῆς.
W ciągu potyczki, a wielu na wylot przez tarczę raniono.
πάντῃ δὴ πύργοι καὶ ἐπάλξιες αἵματι φωτῶν
Wszędy zaś wieże i gzymsy przelaną krwią, bohaterów
ἐρράδατ' ἀμφοτέρωθεν ἀπὸ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν.
Były zbryzgane z stron obu, Trojańskiej, tak samo Achajskiej.
ἀλλ' οὐδ' ὧς ἐδύναντο φόβον ποιῆσαι Ἀχαιῶν,
Ale i tak nie zdołali ucieczki wywołać Achajów;
ἀλλ' ἔχον ὥς τε τάλαντα γυνὴ χερνῆτις ἀληθής,
Oni się bowiem trzymali, jak wagi uczciwa kobieta
ἥ τε σταθμὸν ἔχουσα καὶ εἴριον ἀμφὶς ἀνέλκει
Trzyma, zarazem ciężarki i wełnę do góry podnosząc
ἰσάζουσ', ἵνα παισὶν ἀεικέα μισθὸν ἄρηται:
W równej wadze, by dzieciom zarobek mozolny pozyskać.
ὣς μὲν τῶν ἐπὶ ἶσα μάχη τέτατο πτόλεμός τε,
Między onymi tak samo się walka na równi ważyła,
πρίν γ' ὅτε δὴ Ζεὺς κῦδος ὑπέρτερον Ἕκτορι δῶκε
Póki się Zews nie zgodził na sławę przeważną Hektora
Πριαμίδῃ, ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν.
Priamidesa, co pierwszy się dostał do murów Achajskich.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Τρώεσσι γεγωνώς:
Krzyknął donośnie na Trojan, by zewsząd go można usłyszeć:
ὄρνυσθ' ἱππόδαμοι Τρῶες, ῥήγνυσθε δὲ τεῖχος
"Ruszcie się, koni poskromcy Trojanie, przełomcie Argejów
Ἀργείων καὶ νηυσὶν ἐνίετε θεσπιδαὲς πῦρ.
Mury i ogień żarzący zaniećcie pośród okrętów".
ὣς φάτ' ἐποτρύνων, οἳ δ' οὔασι πάντες ἄκουον,
Mówił on tak zagrzewając, uszami wszyscy słyszeli,
ἴθυσαν δ' ἐπὶ τεῖχος ἀολλέες: οἳ μὲν ἔπειτα
Prosto kupami na mury się rzucą, atoli następnie
κροσσάων ἐπέβαινον ἀκαχμένα δούρατ' ἔχοντες,
Aż na gzymsy się wdarli trzymając ostre oszczepy.
Ἕκτωρ δ' ἁρπάξας λᾶαν φέρεν, ὅς ῥα πυλάων
Hektor natenczas uchwycił za kamień i dźwignął, co leżał
ἑστήκει πρόσθε πρυμνὸς παχύς, αὐτὰρ ὕπερθεν
Blizko przy bramie, od spodu okrągły, atoli od wierzchu
ὀξὺς ἔην: τὸν δ' οὔ κε δύ' ἀνέρε δήμου ἀρίστω
Ostro kończysty, i dwóch najtęższych z ludu mocarzy
ῥηϊδίως ἐπ' ἄμαξαν ἀπ' οὔδεος ὀχλίσσειαν,
Łatwo na wóz ciężarny by z drogi go dźwignąć nie mogli,
οἷοι νῦν βροτοί εἰσ': ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
Z ludzi dzisiejszych; lecz on go acz sam z łatwością kołysał
τόν οἱ ἐλαφρὸν ἔθηκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω.
[Lekkim go jemu uczynił syn Krona niezbadanego].
ὡς δ' ὅτε ποιμὴν ῥεῖα φέρει πόκον ἄρσενος οἰὸς
Równie jak łacno pasterz podnosi runo z barana
χειρὶ λαβὼν ἑτέρῃ, ὀλίγον τέ μιν ἄχθος ἐπείγει,
Biorąc obiema rękoma, i mało go ciężar utrudzą,
ὣς Ἕκτωρ ἰθὺς σανίδων φέρε λᾶαν ἀείρας,
Takoż i Hektor za kamień chwyciwszy niósł prosto ku wrotom
αἵ ῥα πύλας εἴρυντο πύκα στιβαρῶς ἀραρυίας
Zamykającym bramę, dychtownie i silnie wpuszczonym,
δικλίδας ὑψηλάς: δοιοὶ δ' ἔντοσθεν ὀχῆες
Wielkim, podwójnym; od wnętrza je dwie przeciwległe trzymały
εἶχον ἐπημοιβοί, μία δὲ κληὶ̈ς ἐπαρήρει.
Ciężkie zasuwy, spojone do kupy czopem jedynym.
στῆ δὲ μάλ' ἐγγὺς ἰών, καὶ ἐρεισάμενος βάλε μέσσας
Podszedł, stanął bliziutko, i wsparłszy się w środek ugodził,
εὖ διαβάς, ἵνα μή οἱ ἀφαυρότερον βέλος εἴη,
Dobrze się rozkraczywszy, by darmo pocisku nie puścił;
ῥῆξε δ' ἀπ' ἀμφοτέρους θαιρούς: πέσε δὲ λίθος εἴσω
Obie zgruchotał zawiasy, a kamień wleciał z łoskotem
βριθοσύνῃ, μέγα δ' ἀμφὶ πύλαι μύκον, οὐδ' ἄρ' ὀχῆες
Wewnątrz, okropnie trzasnęły futryny i wcale zasuwy
ἐσχεθέτην, σανίδες δὲ διέτμαγεν ἄλλυδις ἄλλη
Nie utrzymały, a wrota na obie rozpadły się strony
λᾶος ὑπὸ ῥιπῆς: ὃ δ' ἄρ' ἔσθορε φαίδιμος Ἕκτωρ
Pod naciskiem kamienia. Wskakuje Hektor prześwietny,
νυκτὶ θοῇ ἀτάλαντος ὑπώπια: λάμπε δὲ χαλκῷ
Z twarzy do nocy pospiesznej podobny; od miedzi się świecił
σμερδαλέῳ, τὸν ἕεστο περὶ χροί̈, δοιὰ δὲ χερσὶ
Groźnej, która mu ciało okrywa, a dwoje rękoma
δοῦρ' ἔχεν: οὔ κέν τίς μιν ἐρύκακεν ἀντιβολήσας
Trzymał oszczepów. Już nikt by go wstrzymać nie zdołał oporem,
νόσφι θεῶν ὅτ' ἐσᾶλτο πύλας: πυρὶ δ' ὄσσε δεδήει.
Chyba kto z bogów gdy wskoczył do bramy z płomieniem w źrenicy.
κέκλετο δὲ Τρώεσσιν ἑλιξάμενος καθ' ὅμιλον
Głośno na Trojan zawołał krzątając się w pośród zamieszki,
τεῖχος ὑπερβαίνειν: τοὶ δ' ὀτρύνοντι πίθοντο.
Żeby na mury wchodzili, zaś oni rozkazu słuchali;
αὐτίκα δ' οἳ μὲν τεῖχος ὑπέρβασαν, οἳ δὲ κατ' αὐτὰς
Jedni odrazu na mury się wdarli, a reszta przez same
ποιητὰς ἐσέχυντο πύλας: Δαναοὶ δὲ φόβηθεν
Bramy ciosane wpadali. W rozsypkę poszli Danaje
νῆας ἀνὰ γλαφυράς, ὅμαδος δ' ἀλίαστος ἐτύχθη.
W stronę obszernych okrętów i wrzawa powstała niezmierna.
Ζεὺς δ' ἐπεὶ οὖν Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα νηυσὶ πέλασσε,
Zaws gdy nareszcie Hektora i Trojan do statków sprowadził,
τοὺς μὲν ἔα παρὰ τῇσι πόνον τ' ἐχέμεν καὶ ὀϊζὺν
Tamże ich pozostawił, by pracę i nędzę, znosili
νωλεμέως, αὐτὸς δὲ πάλιν τρέπεν ὄσσε φαεινὼ
Bezustannie; a sam odwrócił swe oczy świecące
νόσφιν ἐφ' ἱπποπόλων Θρῃκῶν καθορώμενος αἶαν
W bok, spoglądając na Thraków ziemicę co końmi harcują"
Μυσῶν τ' ἀγχεμάχων καὶ ἀγαυῶν ἱππημολγῶν
Myzów co walczą z pobliża i Hippemolgów przezacnych,
γλακτοφάγων Ἀβίων τε δικαιοτάτων ἀνθρώπων.
Mlekiem żyjących, i Abiów najprawszych z ludzi na ziemi.
ἐς Τροίην δ' οὐ πάμπαν ἔτι τρέπεν ὄσσε φαεινώ:
W stronę zaś Troi już wcale nie zwrócił oczów świecących;
οὐ γὰρ ὅ γ' ἀθανάτων τινα ἔλπετο ὃν κατὰ θυμὸν
W duszy albowiem nie sądził, by któren miał z nieśmiertelnych
ἐλθόντ' ἢ Τρώεσσιν ἀρηξέμεν ἢ Δαναοῖσιν.
Przybywając pomagać Trojanom, albo Danajom.
οὐδ' ἀλαοσκοπιὴν εἶχε κρείων ἐνοσίχθων:
Próżno atoli na warcie nie pozostawał Pozejdon
καὶ γὰρ ὃ θαυμάζων ἧστο πτόλεμόν τε μάχην τε
Siedział on bowiem, z podziwem na walkę i bitwę się patrząc,
ὑψοῦ ἐπ' ἀκροτάτης κορυφῆς Σάμου ὑληέσσης
W górze na samej krawędzi najwyższej Samos leśnego
Θρηϊκίης: ἔνθεν γὰρ ἐφαίνετο πᾶσα μὲν Ἴδη,
Thrakii, bo ztamtąd najlepiej się całą Idę widziało,
φαίνετο δὲ Πριάμοιο πόλις καὶ νῆες Ἀχαιῶν.
Widny był gród Priamowy i liczne Achajów okręty.
ἔνθ' ἄρ' ὅ γ' ἐξ ἁλὸς ἕζετ' ἰών, ἐλέαιρε δ' Ἀχαιοὺς
Z morza wyszedłszy się tam usadowił Achajów żałując.
Τρωσὶν δαμναμένους, Διὶ δὲ κρατερῶς ἐνεμέσσα.
Ulegających Trojanom, i strasznie na Zewsa się gniewał.
αὐτίκα δ' ἐξ ὄρεος κατεβήσετο παιπαλόεντος
Z góry skałami sterczącej się na dół spuścił od razu,
κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς: τρέμε δ' οὔρεα μακρὰ καὶ ὕλη
Szybko nogami stąpając; ogromne się lasy i góry
ποσσὶν ὑπ' ἀθανάτοισι Ποσειδάωνος ἰόντος.
Trzęsły pod nieśmiertelnemi stopami gdy kroczył Pozejdon.
τρὶς μὲν ὀρέξατ' ἰών, τὸ δὲ τέτρατον ἵκετο τέκμωρ
Sunął trzy razy w pochodzie, za czwartym do celu przystąpił,
Αἰγάς, ἔνθα δέ οἱ κλυτὰ δώματα βένθεσι λίμνης
Aigów; tamże miał piękne domostwa w głębinie zatoki,
χρύσεα μαρμαίροντα τετεύχαται ἄφθιτα αἰεί.
Złote, zbytkownie stawiane i nieużyte na zawsze.
ἔνθ' ἐλθὼν ὑπ' ὄχεσφι τιτύσκετο χαλκόποδ' ἵππω
Wszedłszy zaprzęga do wozu rumaki z podkową spiżową,
ὠκυπέτα χρυσέῃσιν ἐθείρῃσιν κομόωντε,
Szybkolecące, złociste im grzywy po szyi spływały.
χρυσὸν δ' αὐτὸς ἔδυνε περὶ χροί̈, γέντο δ' ἱμάσθλην
Złote ubranie na ciało zarzucił i chwycił za batóg,
χρυσείην εὔτυκτον, ἑοῦ δ' ἐπεβήσετο δίφρου,
Złoty, roboty wykwintnej i skoczył na swoje siedzenie;
βῆ δ' ἐλάαν ἐπὶ κύματ': ἄταλλε δὲ κήτε' ὑπ' αὐτοῦ
Pędził po fali; wesoło do niego potwory skakały
πάντοθεν ἐκ κευθμῶν, οὐδ' ἠγνοίησεν ἄνακτα:
Wszędy z kryjówek, bo pana nie zapoznawały swojego;
γηθοσύνῃ δὲ θάλασσα διίστατο: τοὶ δὲ πέτοντο
Rozstąpiło się morze z uciechy, zaś one leciały
ῥίμφα μάλ', οὐδ' ὑπένερθε διαίνετο χάλκεος ἄξων:
Szybko, że nawet spiżowa się spodem oś nie zwilżyła;
τὸν δ' ἐς Ἀχαιῶν νῆας ἐύ̈σκαρθμοι φέρον ἵπποι.
Konie zaś lekko skaczące zaniosły go w łodzie Achajskie.
ἔστι δέ τι σπέος εὐρὺ βαθείης βένθεσι λίμνης
Kędyś tam wielka pieczara się mieści w głębinie zatoki,
μεσσηγὺς Τενέδοιο καὶ Ἴμβρου παιπαλοέσσης:
W środku pomiędzy Tenedem, a Imbrą skałami sterczącą;
ἔνθ' ἵππους ἔστησε Ποσειδάων ἐνοσίχθων
Tam zatrzymał swe konie Pozejdon lądem trzęsący,
λύσας ἐξ ὀχέων, παρὰ δ' ἀμβρόσιον βάλεν εἶδαρ
Z wozu je wyprzągł i strawę im ambrozyjską, zarzucił
ἔδμεναι: ἀμφὶ δὲ ποσσὶ πέδας ἔβαλε χρυσείας
W miejsce obroku, do nóg zaś pęty złociste przywiązał,
ἀρρήκτους ἀλύτους, ὄφρ' ἔμπεδον αὖθι μένοιεν
Twarde nierozwiązalne, by tamże czekały bezpiecznie
νοστήσαντα ἄνακτα: ὃ δ' ἐς στρατὸν ᾤχετ' Ἀχαιῶν.
Pana powrotu, a sam do wojska się udał Achajów.
Τρῶες δὲ φλογὶ ἶσοι ἀολλέες ἠὲ θυέλλῃ
Zbici do kupy Trojanie, podobnie jak burza, lub ogień,
Ἕκτορι Πριαμίδῃ ἄμοτον μεμαῶτες ἕποντο
Ciągle w ślad Priarnidesa Hektora z odwagą, lecieli,
ἄβρομοι αὐί̈αχοι: ἔλποντο δὲ νῆας Ἀχαιῶν
Głośno wołając i wrzeszcząc. Tuszyli że statki Achajów
αἱρήσειν, κτενέειν δὲ παρ' αὐτόθι πάντας ἀρίστους.
Wezmą i koło takowych zabiją wszystkich najlepszych.
ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἐννοσίγαιος
Ale Pozejdon trzęsący ziemicą i lądy dzierżący,
Ἀργείους ὄτρυνε βαθείης ἐξ ἁλὸς ἐλθὼν
Nawoływa Argejów z głębiny morskiej wychodząc,
εἰσάμενος Κάλχαντι δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν:
Do Kalchasa podobny postacią i głosem donośnym;
Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ:
Pierw do Ajaxów poczyna i tak już skorych do bitwy:
Αἴαντε σφὼ μέν τε σαώσετε λαὸν Ἀχαιῶν
"Ajaxowie możecie wybawić naród Achajski,
ἀλκῆς μνησαμένω, μὴ δὲ κρυεροῖο φόβοιο.
Jeśli pomnicie odwagi, a nie zaś mroźnej bojaźni.
ἄλλῃ μὲν γὰρ ἔγωγ' οὐ δείδια χεῖρας ἀάπτους
Wcale ja się nie obawiam gdzieindziej dłoni niezbitych
Τρώων, οἳ μέγα τεῖχος ὑπερκατέβησαν ὁμίλῳ:
Trojan, którzy tłumami przez mury wysokie wkroczyli;
ἕξουσιν γὰρ πάντας ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί:
Wszystkich albowiem powstrzymać zdołają zbrojni Achaje;
τῇ δὲ δὴ αἰνότατον περιδείδια μή τι πάθωμεν,
Tamże atoli się głównie jakiego szwanku obawiam,
ᾗ ῥ' ὅ γ' ὁ λυσσώδης φλογὶ εἴκελος ἡγεμονεύει
Gdzie ten wściekły do ognia podobny dowodzi na czele,
Ἕκτωρ, ὃς Διὸς εὔχετ' ἐρισθενέος πάϊς εἶναι.
Hektor, co przemożnego Diosa się szczyci być synem.
σφῶϊν δ' ὧδε θεῶν τις ἐνὶ φρεσὶ ποιήσειεν
Oby was któren z bogów do tego w umyśle nakłonił,
αὐτώ θ' ἑστάμεναι κρατερῶς καὶ ἀνωγέμεν ἄλλους:
Żeby tamtemu się stawić odważnie i resztę przynaglić;
τώ κε καὶ ἐσσύμενόν περ ἐρωήσαιτ' ἀπὸ νηῶν
Pewno choć strasznie naciera, zdołacie onego od statków
ὠκυπόρων, εἰ καί μιν Ὀλύμπιος αὐτὸς ἐγείρει.
Szybkich odeprzeć, chociażby i sam Olympijczyk go wspierali,
ἦ καὶ σκηπανίῳ γαιήοχος ἐννοσίγαιος
Rzekł, i Ennozygajos, dzierżący lądy ich berłem
ἀμφοτέρω κεκόπων πλῆσεν μένεος κρατεροῖο,
Obu dotknąwszy napełnił odwagą dzielną i męztwem;
γυῖα δ' ἔθηκεν ἐλαφρὰ πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
Dodał ich członkom gibkości, tak w nogach jak w rękach od góry.
αὐτὸς δ' ὥς τ' ἴρηξ ὠκύπτερος ὦρτο πέτεσθαι,
Potem w postaci sokoła szybkiego do lotu się zabrał,
ὅς ῥά τ' ἀπ' αἰγίλιπος πέτρης περιμήκεος ἀρθεὶς
Któren ze szczytu stromego wysokiej skały się wznosząc,
ὁρμήσῃ πεδίοιο διώκειν ὄρνεον ἄλλο,
Puszcza się po nad równiną by ptaka innego doganiać;..
ὣς ἀπὸ τῶν ἤϊξε Ποσειδάων ἐνοσίχθων.
Takoż i od nich uleciał Pozejdon ziemią trzęsący.
τοῖιν δ' ἔγνω πρόσθεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας,
Z obu go pierwszy rozpoznał Olejczyk Ajas najszybszy,
αἶψα δ' ἄρ' Αἴαντα προσέφη Τελαμώνιον υἱόν:
Szybko się więc do Ajaxa Telamończyka odezwie:
Αἶαν ἐπεί τις νῶϊ θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι
"Słuchaj Ajaxie, ponieważ ktoś z bogów co dzierżą Olimpem,
μάντεϊ εἰδόμενος κέλεται παρὰ νηυσὶ μάχεσθαι,
Równy postacią wieszczowi nakazał nam walczyć przy łodziach
οὐδ' ὅ γε Κάλχας ἐστὶ θεοπρόπος οἰωνιστής:
(Niebył to Kalchas naprawdę, wróżbita z ptaków polotu;
ἴχνια γὰρ μετόπισθε ποδῶν ἠδὲ κνημάων
Dobrze albowiem ja z tyłu poznałem po nogach i stopach
ῥεῖ' ἔγνων ἀπιόντος: ἀρίγνωτοι δὲ θεοί περ:
Ruchy odchodzącego; z łatwością się bogów poznaje),
καὶ δ' ἐμοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι
Przecież i mnię samemu gorąco się dusza odzywa,
μᾶλλον ἐφορμᾶται πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι,
W lubem sercu, by mężnie do walki stawać i bitwy,
μαιμώωσι δ' ἔνερθε πόδες καὶ χεῖρες ὕπερθε.
Nogi zaś rwa się spodem do ruchu i ręce od góry".
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη Τελαμώνιος Αἴας:
Syn Telamona Ajas mu na to rzeknie w odpowiedź:
οὕτω νῦν καὶ ἐμοὶ περὶ δούρατι χεῖρες ἄαπτοι
"Takoż teraz i mnię u drzewca ręce niezbite
μαιμῶσιν, καί μοι μένος ὤρορε, νέρθε δὲ ποσσὶν
Drżą z pragnienia, i we mnie się męztwo zbudziło, a spodem
ἔσσυμαι ἀμφοτέροισι: μενοινώω δὲ καὶ οἶος
Rwą się kolana do biegu i pragnę, choćby sam jeden
Ἕκτορι Πριαμίδῃ ἄμοτον μεμαῶτι μάχεσθαι.
Walczyć z Priamidesem Hektorem niezłomnym do bitwy".
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον
W takim to oni sposobie pomiędzy sobą mówili,
χάρμῃ γηθόσυνοι, τήν σφιν θεὸς ἔμβαλε θυμῷ:
W rzeźwej ochocie do walki przez boga im wlanej do duszy,
τόφρα δὲ τοὺς ὄπιθεν γαιήοχος ὦρσεν Ἀχαιούς,
Ziemią trzęsący temczasem Achajów od tyłu pobudził,
οἳ παρὰ νηυσὶ θοῇσιν ἀνέψυχον φίλον ἦτορ.
Którzy przy szybkich okrętach cokolwiek ducha nabrali.
τῶν ῥ' ἅμα τ' ἀργαλέῳ καμάτῳ φίλα γυῖα λέλυντο,
Lube im członki zarazem, od strasznej mordęgi zesłabły,
καί σφιν ἄχος κατὰ θυμὸν ἐγίγνετο δερκομένοισι
Obok zaś tego strapienie przejęło ich duszę na widok
Τρῶας, τοὶ μέγα τεῖχος ὑπερκατέβησαν ὁμίλῳ.
Trojan, którzy tłumami przez mury wysokie wkroczyli.
τοὺς οἵ γ' εἰσορόωντες ὑπ' ὀφρύσι δάκρυα λεῖβον:
Patrząc się na nich, z pod brew strumieniem łzy wylewają;
οὐ γὰρ ἔφαν φεύξεσθαι ὑπ' ἐκ κακοῦ: ἀλλ' ἐνοσίχθων
Bowiem sądzili że zguby nie ujdą; lecz ziemią trzęsący,
ῥεῖα μετεισάμενος κρατερὰς ὄτρυνε φάλαγγας.
Łacno wkraczając do środka ożywił odważne falangi.
Τεῦκρον ἔπι πρῶτον καὶ Λήϊτον ἦλθε κελεύων
Najpierw do Tewkra, następnie do Lejta przystąpił z rozkazem,
Πηνέλεών θ' ἥρωα Θόαντά τε Δηί̈πυρόν τε
Do Peneleja dzielnego, Thoasa i Deipyrosa,
Μηριόνην τε καὶ Ἀντίλοχον μήστωρας ἀϋτῆς:
Do Antylocha i mistrza pobudki wojennej Meriona;
τοὺς ὅ γ' ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Nawołując się do nich odezwie lotnemi słowami:
αἰδὼς Ἀργεῖοι, κοῦροι νέοι: ὔμμιν ἔγωγε
"Wstydź się o kwiecie Argejskiej młodzieży, toż głównie ja na was
μαρναμένοισι πέποιθα σαωσέμεναι νέας ἁμάς:
Rachowałem w potyczce, że nasze okręty zbawicie;
εἰ δ' ὑμεῖς πολέμοιο μεθήσετε λευγαλέοιο,
Jeśli i wy się uchylić od bojn strasznego myślicie,
νῦν δὴ εἴδεται ἦμαρ ὑπὸ Τρώεσσι δαμῆναι.
Wtedy ten dzień się objawi, że przyjdzie ulegnąć Trojanom.
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδ' ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι
Przebóg! dziwo ja wielkie zaprawdę oczyma oglądam,
δεινόν, ὃ οὔ ποτ' ἔγωγε τελευτήσεσθαι ἔφασκον,
Straszne, o którem sądziłem że nigdy nastąpić nie może,
Τρῶας ἐφ' ἡμετέρας ἰέναι νέας, οἳ τὸ πάρος περ
Żeby Trojanie do naszych się łodzi dostali; toż dawniej
φυζακινῇς ἐλάφοισιν ἐοίκεσαν, αἵ τε καθ' ὕλην
Byli do łań bojaźliwych podobni, co w pośród zarośla
θώων παρδαλίων τε λύκων τ' ἤϊα πέλονται
Służą tylko za strawę dla wilków, szakalów i rysiów,
αὔτως ἠλάσκουσαι ἀνάλκιδες, οὐδ' ἔπι χάρμη:
Tak się ino błąkają, bezsilne, nie gwoli potyczki;
ὣς Τρῶες τὸ πρίν γε μένος καὶ χεῖρας Ἀχαιῶν
Takoż i niegdyś Trojanie odwagi Achajów i dłoni
μίμνειν οὐκ ἐθέλεσκον ἐναντίον, οὐδ' ἠβαιόν:
Nigdy wytrzymać nie chcieli statecznie, chociażby cokolwiek.
νῦν δὲ ἑκὰς πόλιος κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχονται
Teraz daleko za miastem przy łodziach się biją obszernych,
ἡγεμόνος κακότητι μεθημοσύνῃσί τε λαῶν,
W skutek podłości dowódzcy lub opieszałości narodów,
οἳ κείνῳ ἐρίσαντες ἀμυνέμεν οὐκ ἐθέλουσι
Które przez gniew na onego nie myślą stawać w obronie
νηῶν ὠκυπόρων, ἀλλὰ κτείνονται ἀν' αὐτάς.
Szybkobieżących okrętów, lecz marnie koło nich giną.
ἀλλ' εἰ δὴ καὶ πάμπαν ἐτήτυμον αἴτιός ἐστιν
Chociaż atoli sam jeden i słusznie winę ponosi
ἥρως Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Bohaterski Atrydes, przemożny król Agamemnon,
οὕνεκ' ἀπητίμησε ποδώκεα Πηλεί̈ωνα,
Z tego powodu że szybkonogiego Pelejdę obraził,
ἡμέας γ' οὔ πως ἔστι μεθιέμεναι πολέμοιο.
Mimo to nam nie wypada niechętnie stawać do walki.
ἀλλ' ἀκεώμεθα θᾶσσον: ἀκεσταί τοι φρένες ἐσθλῶν.
Szybko się owszem poprawmy, szlachetni są zdolni poprawy.
ὑμεῖς δ' οὐκ ἔτι καλὰ μεθίετε θούριδος ἀλκῆς
Wy zaś wcale nie pięknie stronicie od srogiej potyczki,
πάντες ἄριστοι ἐόντες ἀνὰ στρατόν. οὐδ' ἂν ἔγωγε
W liczbie najlepszych będąc w obozie; co do mnie bym niechciał
ἀνδρὶ μαχεσσαίμην ὅς τις πολέμοιο μεθείη
Z takim się mężem potykać, którenby walki unikał,
λυγρὸς ἐών: ὑμῖν δὲ νεμεσσῶμαι περὶ κῆρι.
Będąc tchórzem; atoli co na was to w sercu się gniewam.
ὦ πέπονες τάχα δή τι κακὸν ποιήσετε μεῖζον
O moi drodzy! pokrótce zdziałacie większe nieszczęście
τῇδε μεθημοσύνῃ: ἀλλ' ἐν φρεσὶ θέσθε ἕκαστος
Taką niedołężnością; niech każdy ma w sercu przytomny
αἰδῶ καὶ νέμεσιν: δὴ γὰρ μέγα νεῖκος ὄρωρεν.
Wstyd i naganę, boć już powstała walka ogromna.
Ἕκτωρ δὴ παρὰ νηυσὶ βοὴν ἀγαθὸς πολεμίζει
Hektor o głosie donośnym już dawno się bije przy łodziach,
καρτερός, ἔρρηξεν δὲ πύλας καὶ μακρὸν ὀχῆα.
Dzielny i bramy wchodowe przełamał i silną zasuwę".
ὥς ῥα κελευτιόων γαιήοχος ὦρσεν Ἀχαιούς.
Tak nakazując pobudził Achajów lądem trzęsący.
ἀμφὶ δ' ἄρ' Αἴαντας δοιοὺς ἵσταντο φάλαγγες
Koło więc obu Ajaxów się uszykowały falangi
καρτεραί, ἃς οὔτ' ἄν κεν Ἄρης ὀνόσαιτο μετελθὼν
Dzielne, którym by nawet sam Ares nic nie zarzucił,
οὔτε κ' Ἀθηναίη λαοσσόος: οἳ γὰρ ἄριστοι
Ani Athene co ludy porusza; bo właśnie najlepsi
κρινθέντες Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα δῖον ἔμιμνον,
Hufcy zwartemi stanęli naprzeciw Hektora i Trojan,
φράξαντες δόρυ δουρί, σάκος σάκεϊ προθελύμνῳ:
Oszczep stykając z oszczepem i tarczę do tarczy zupełnie.
ἀσπὶς ἄρ' ἀσπίδ' ἔρειδε, κόρυς κόρυν, ἀνέρα δ' ἀνήρ:
Tarcza się z tarczą ścierała, z szyszakiem szyszak, mąż z mężem;
ψαῦον δ' ἱππόκομοι κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι
Hełmy grzywiaste guzami się błyszczącemi stykają
νευόντων, ὡς πυκνοὶ ἐφέστασαν ἀλλήλοισιν:
Chyłkiem ku sobie, tak szczelnie naprzeciw siebie stanęli;
ἔγχεα δ' ἐπτύσσοντο θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
Spisy ze sobą się splotły drgające w rękach odważnych;
σειόμεν': οἳ δ' ἰθὺς φρόνεον, μέμασαν δὲ μάχεσθαι.
Oni zaś prosto przed siebie ruszali z pragnieniem do walki.
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες, ἦρχε δ' ἄρ' Ἕκτωρ
Tłumnie natarli Trojanie, na czele Hektor dowodził
ἀντικρὺ μεμαώς, ὀλοοίτροχος ὣς ἀπὸ πέτρης,
Pchając się naprzód, jak toczy się na dół odłamek od skały,
ὅν τε κατὰ στεφάνης ποταμὸς χειμάρροος ὤσῃ
Kiedy go potok wezbrany od brzegu urwał stromego,
ῥήξας ἀσπέτῳ ὄμβρῳ ἀναιδέος ἔχματα πέτρης:
Z deszczem ulewnym złamawszy zuchwale posady opoki;
ὕψι δ' ἀναθρῴσκων πέτεται, κτυπέει δέ θ' ὑπ' αὐτοῦ
Podskakując wysoko zlatuje, aż pod nim trzaskają
ὕλη: ὃ δ' ἀσφαλέως θέει ἔμπεδον, εἷος ἵκηται
Lasy; lecz on bezustannie się toczy, aż wreszcie na płaską
ἰσόπεδον, τότε δ' οὔ τι κυλίνδεται ἐσσύμενός περ:
Wpada równinę, już wtedy nie krąży acz pchany zamachem;
ὣς Ἕκτωρ εἷος μὲν ἀπείλει μέχρι θαλάσσης
Takoż i Hektor z początku się chwalił że aż po nad morze
ῥέα διελεύσεσθαι κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
Łatwo się przedrze pomiędzy namioty i statki Achajskie,
κτείνων: ἀλλ' ὅτε δὴ πυκινῇς ἐνέκυρσε φάλαγξι
Zabijając, lecz później gdy trafił na gęste falangi,
στῆ ῥα μάλ' ἐγχριμφθείς: οἳ δ' ἀντίοι υἷες Ἀχαιῶν
Stanął choć bardzo się zbliżył. Na przeciw synowie Achajscy
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν
Wywijając szablami i obosiecznęmi dzidami,
ὦσαν ἀπὸ σφείων: ὃ δὲ χασσάμενος πελεμίχθη.
Mężnie go w tył odparli, aż przestraszony się cofnął.
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Τρώεσσι γεγωνώς:
Krzyknął więc głośno na Trojan by zewsząd go można dosłyszeć:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
"Lykijczycy, Trojanie i z blizka walczący Dardanie!
παρμένετ': οὔ τοι δηρὸν ἐμὲ σχήσουσιν Ἀχαιοὶ
Tylko wytrwajcie; już długo nie zdolni mnie wstrzymać Achaje,
καὶ μάλα πυργηδὸν σφέας αὐτοὺς ἀρτύναντες,
Chociaż w czworobok jak wieże do bitwy hufce szykują;
ἀλλ' ὀί̈ω χάσσονται ὑπ' ἔγχεος, εἰ ἐτεόν με
Sądzę atoli że pierzchną pod dzidą, jeżeli naprawdę
ὦρσε θεῶν ὤριστος, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.
Z bogów najlepszy mię wiedzie, mąż Hery grzmiący donośnie".
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowami pobudził odwagę i męztwo każdego.
Δηί̈φοβος δ' ἐν τοῖσι μέγα φρονέων ἐβεβήκει
Pełen otuchy Deifob w szeregach kroczył Trojańskich,
Πριαμίδης, πρόσθεν δ' ἔχεν ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην
Syn Priama trzymając przed sobą tarczę gładziutką,
κοῦφα ποσὶ προβιβὰς καὶ ὑπασπίδια προποδίζων.
Lekko nogami przebierał i suwał ukryty pod tarczą.
Μηριόνης δ' αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ
Wtedy na niego Merion wymierzył oszczepem świecącym,
καὶ βάλεν, οὐδ' ἀφάμαρτε, κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην
Rzucił, i celu nie chybił, na tarczę ze skóry wołowej
ταυρείην: τῆς δ' οὔ τι διήλασεν, ἀλλὰ πολὺ πρὶν
Gładką, zupełnie, atoli takowej nie przebił, bo pierwej
ἐν καυλῷ ἐάγη δολιχὸν δόρυ: Δηί̈φοβος δὲ
Długa się dzida w proporcu złamała; Dejfobos atoli
ἀσπίδα ταυρείην σχέθ' ἀπὸ ἕο, δεῖσε δὲ θυμῷ
Tarczę wołową od siebie odsunął, bo w duszy się lękał
ἔγχος Μηριόναο δαί̈φρονος: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
Spisy Merioneja dzielnego; a zatem bohater
ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο, χώσατο δ' αἰνῶς
W tłumy wycofał się druhów napowrót i srodze żałował,
ἀμφότερον, νίκης τε καὶ ἔγχεος ὃ ξυνέαξε.
Dwojga, zwycięztwa co uszło i połamanego oszczepu.
βῆ δ' ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
Szybko więc bieży ku stronie namiotów i statków Achajskich
οἰσόμενος δόρυ μακρόν, ὅ οἱ κλισίηφι λέλειπτο.
Żeby dzirydu poszukać długiego co został w namiocie.
οἳ δ' ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δ' ἄσβεστος ὀρώρει.
Reszta tymczasem walczyła i wrzawa powstała okropna.
Τεῦκρος δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα
Syn Telamona Tewker najpierwszy męża pokonał,
Ἴμβριον αἰχμητὴν πολυί̈ππου Μέντορος υἱόν:
Imbrę dzielnego, syna Mentora obfitującego
ναῖε δὲ Πήδαιον πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,
W stada; on mieszkał w Pedajos nim przyszli synowie Achajscy,
κούρην δὲ Πριάμοιο νόθην ἔχε, Μηδεσικάστην:
Z córą Priama nieprawą, żonaty, Medezykastą,;
αὐτὰρ ἐπεὶ Δαναῶν νέες ἤλυθον ἀμφιέλισσαι,
Kiedy zaś potem Danajów okręty przybyły wiosłowe,
ἂψ ἐς Ἴλιον ἦλθε, μετέπρεπε δὲ Τρώεσσι,
Nazad powrócił do Ilion i między Trojany celował;
ναῖε δὲ πὰρ Πριάμῳ: ὃ δέ μιν τίεν ἶσα τέκεσσι.
Mieszkał z Priamem, a ten zarówno go z dziećmi szacował.
τόν ῥ' υἱὸς Τελαμῶνος ὑπ' οὔατος ἔγχεϊ μακρῷ
Telamończyk natenczas pod ucho go dzidą ogromną.
νύξ', ἐκ δ' ἔσπασεν ἔγχος: ὃ δ' αὖτ' ἔπεσεν μελίη ὣς
Pchnął i dzidę wyciągnął, a tamten runął jak sosna,
ἥ τ' ὄρεος κορυφῇ ἕκαθεν περιφαινομένοιο
Która ze szczytu pagórka widnego zewsząd z daleka,
χαλκῷ ταμνομένη τέρενα χθονὶ φύλλα πελάσσῃ:
Cięta żelazem ku ziemi swe miękkie gałązki schyliła;
ὣς πέσεν, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ.
Zwalił się tak aż zbroja od miedzi ozdobna zabrzękła.
Τεῦκρος δ' ὁρμήθη μεμαὼς ἀπὸ τεύχεα δῦσαι:
Rzucił się Tewker na niego z pragnieniem by zbroję mu zedrzeć,
Ἕκτωρ δ' ὁρμηθέντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
Hektor na powstającego uderzył oszczepem świecącym;
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
Tenże to zoczył i ledwie uniknął włóczni spiżowej;
τυτθόν: ὃ δ' Ἀμφίμαχον Κτεάτου υἷ' Ἀκτορίωνος
Lecz Amfimacha, Kteaty potomka Aktoriona,
νισόμενον πόλεμον δὲ κατὰ στῆθος βάλε δουρί:
Któren do walki przybywał, trafiła dzida na piersi;
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Runął z łoskotem, a zbroja na koło niego brzęczała.
Ἕκτωρ δ' ὁρμήθη κόρυθα κροτάφοις ἀραρυῖαν
Rzucił się Hektor by szyszak, co szczelnie do skroni przylegał,
κρατὸς ἀφαρπάξαι μεγαλήτορος Ἀμφιμάχοιο:
Zedrzeć z głowy dzielnego wojaka Amfirnachosa;
Αἴας δ' ὁρμηθέντος ὀρέξατο δουρὶ φαεινῷ
Kiedy zaś Hektor nacierał, ku niemu Ajas wymierzył,
Ἕκτορος: ἀλλ' οὔ πῃ χροὸς εἴσατο, πᾶς δ' ἄρα χαλκῷ
Dzidę świecącą, nie drasnął mu skóry, bo cały był miedzią
σμερδαλέῳ κεκάλυφθ': ὃ δ' ἄρ' ἀσπίδος ὀμφαλὸν οὖτα,
Groźną okryty, lecz w guzik środkowy tarczy trafiwszy,
ὦσε δέ μιν σθένεϊ μεγάλῳ: ὃ δὲ χάσσατ' ὀπίσσω
Odparł go siłą ogromną, a tamten w tył się wycofał
νεκρῶν ἀμφοτέρων, τοὺς δ' ἐξείρυσσαν Ἀχαιοί.
Z dala od obu poległych; wywlekli ich wtedy Achaje.
Ἀμφίμαχον μὲν ἄρα Στιχίος δῖός τε Μενεσθεὺς
Amfimachosa podjęli Stichios i boski Menesthej,
ἀρχοὶ Ἀθηναίων κόμισαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν:
Atheńczyków dowódcy i w tłumy Achajskie zanieśli;
Ἴμβριον αὖτ' Αἴαντε μεμαότε θούριδος ἀλκῆς
Imbrę zaś Ajaxowie, gorący do walki okrutnej.
ὥς τε δύ' αἶγα λέοντε κυνῶν ὕπο καρχαροδόντων
Jak dwa lwy koźlątko wyrwawszy z pod psów o spiczastych
ἁρπάξαντε φέρητον ἀνὰ ῥωπήϊα πυκνὰ
Zębach, unoszą je szybko przez knieję i gęste zarośla,
ὑψοῦ ὑπὲρ γαίης μετὰ γαμφηλῇσιν ἔχοντε,
Po nad ziemią wysoko trzymając je między szczękami;
ὥς ῥα τὸν ὑψοῦ ἔχοντε δύω Αἴαντε κορυστὰ
Takoż i jego wysoko unosząc Achajscy pancerni,
τεύχεα συλήτην: κεφαλὴν δ' ἁπαλῆς ἀπὸ δειρῆς
Zbroję mu zdarli, a potem z miękkiego karku mu głowę
κόψεν Ὀϊλιάδης κεχολωμένος Ἀμφιμάχοιο,
Odciął Ojleja syn, przez złość o Amfimachosa;
ἧκε δέ μιν σφαιρηδὸν ἑλιξάμενος δι' ὁμίλου:
Odwracając się potem jak kulę ją rzucił przez tłumy,;
Ἕκτορι δὲ προπάροιθε ποδῶν πέσεν ἐν κονίῃσι.
Ona się zaś pod nogi Hektora stoczyła w kurzawę.
καὶ τότε δὴ περὶ κῆρι Ποσειδάων ἐχολώθη
W sercu natenczas Pozejdon okropnym gniewem zapłonął,
υἱωνοῖο πεσόντος ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
Widząc że zginął mu wnuk wśród srogiej wojennej rozprawy.
βῆ δ' ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν
Zatem pośpieszył ku stronie namiotów i statków Achajskich,
ὀτρυνέων Δαναούς, Τρώεσσι δὲ κήδεα τεῦχεν.
Żeby Danajów pobudzić, i biedę gotuje Trojanom.
Ἰδομενεὺς δ' ἄρα οἱ δουρικλυτὸς ἀντεβόλησεν
Wtedy zachodzi mu w drogę Idomen sławny z oszczepu,
ἐρχόμενος παρ' ἑταίρου, ὅ οἱ νέον ἐκ πολέμοιο
Powracający od druha, co właśnie z utarczki niedawno
ἦλθε κατ' ἰγνύην βεβλημένος ὀξέϊ χαλκῷ.
Przybył, raniony spiczastem żelazem na zgięciu kolana.
τὸν μὲν ἑταῖροι ἔνεικαν, ὃ δ' ἰητροῖς ἐπιτείλας
Jego ponieśli druhowie, on zaś go zleciwszy lekarzom
ἤϊεν ἐς κλισίην: ἔτι γὰρ πολέμοιο μενοίνα
Szedł do namiotu, bo jeszcze się myślał w bitwie potykać.
ἀντιάαν: τὸν δὲ προσέφη κρείων ἐνοσίχθων
Jego wtedy zagadnął potężny lądem trzęsący,
εἰσάμενος φθογγὴν Ἀνδραίμονος υἷϊ Θόαντι
Z głosu Androjmonowemu synowi Thoancie podobny,
ὃς πάσῃ Πλευρῶνι καὶ αἰπεινῇ Καλυδῶνι
Który na całej Plewronie i Kalydonie górzystym
Αἰτωλοῖσιν ἄνασσε, θεὸς δ' ὣς τίετο δήμῳ:
Rządził Aetolczykami, jak bóg szanowany w narodzie:
Ἰδομενεῦ Κρητῶν βουληφόρε ποῦ τοι ἀπειλαὶ
"Idomeneju królu Kreteńców, i gdzież się podziały
οἴχονται, τὰς Τρωσὶν ἀπείλεον υἷες Ἀχαιῶν;
Groźby, któremi synowie Achajscy Trojanom grozili?"
τὸν δ' αὖτ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Kreteńczyków dowódca Idomen mu rzeknie odpowiedź:
ὦ Θόαν οὔ τις ἀνὴρ νῦν γ' αἴτιος, ὅσσον ἔγωγε
"Dzisiaj Thoancie już nikt nie zawinił z mężów, o ile
γιγνώσκω: πάντες γὰρ ἐπιστάμεθα πτολεμίζειν.
Sądzić mogę, boć wszyscy jesteśmy walki świadomi.
οὔτέ τινα δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνῳ
Podły strach się nikogo nie czepił i żaden lenistwu
εἴκων ἀνδύεται πόλεμον κακόν: ἀλλά που οὕτω
Ulegając nie stronił od walki nieszczęsnej; zapewne
μέλλει δὴ φίλον εἶναι ὑπερμενέϊ Κρονίωνι
Musi to być wedle woli Kroniona wszechpotężnego,
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπ' Ἄργεος ἐνθάδ' Ἀχαιούς.
Żeby zginęli bez wieści a daleka od Argos Achaje.
ἀλλὰ Θόαν, καὶ γὰρ τὸ πάρος μενεδήϊος ἦσθα,
Ty zaś Thoancie, boć dawniej umiałeś wrogom się stawiać,
ὀτρύνεις δὲ καὶ ἄλλον ὅθι μεθιέντα ἴδηαι:
Często też innych pobudzasz gdzie widzisz że któren ustaje;
τὼ νῦν μήτ' ἀπόληγε κέλευέ τε φωτὶ ἑκάστῳ.
Teraz się więc nie opuszczaj i męża każdego nakłaniaj".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Lądem trzęsący Pozejdon mu na to rzeknie w odpowiedź:
Ἰδομενεῦ μὴ κεῖνος ἀνὴρ ἔτι νοστήσειεν
"Niechby ten mąż Idomenie już nigdy się nazad nie wrócił
ἐκ Τροίης, ἀλλ' αὖθι κυνῶν μέλπηθρα γένοιτο,
Z Troi, lecz tutaj dla psów na igraszkę niechaj zostanie,
ὅς τις ἐπ' ἤματι τῷδε ἑκὼν μεθίῃσι μάχεσθαι.
Którenby dnia dzisiejszego z namysłem stronił od bitwy.
ἀλλ' ἄγε τεύχεα δεῦρο λαβὼν ἴθι: ταῦτα δ' ἅμα χρὴ
Dalejże teraz do broni, chodź tutaj, bo wspólnie nam trzeba
σπεύδειν, αἴ κ' ὄφελός τι γενώμεθα καὶ δύ' ἐόντε.
Spieszyć, żebyśmy zdziałali coś użytecznego choć dwojgiem.
συμφερτὴ δ' ἀρετὴ πέλει ἀνδρῶν καὶ μάλα λυγρῶν,
Mężów siła skupiona podoła skutecznie, choć słabych,
νῶϊ δὲ καί κ' ἀγαθοῖσιν ἐπισταίμεσθα μάχεσθαι.
My zaś przywykli jesteśmy i z walecznemi się ścierać".
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν:
Rzekłszy to bóg się napowrót do zgiełku mężów obrócił;
Ἰδομενεὺς δ' ὅτε δὴ κλισίην εὔτυκτον ἵκανε
Zaś Idomen gdy zdążył do wspaniałego namiotu,
δύσετο τεύχεα καλὰ περὶ χροί̈, γέντο δὲ δοῦρε,
Zbroję ozdobną przyodział na ciało i chwycił za dzidy;
βῆ δ' ἴμεν ἀστεροπῇ ἐναλίγκιος, ἥν τε Κρονίων
Spieszy podobny do gromu jasnego, za który Kronion
χειρὶ λαβὼν ἐτίναξεν ἀπ' αἰγλήεντος Ὀλύμπου
Dłonią chwyciwszy wypuszcza z Olimpu jaśniejącego,
δεικνὺς σῆμα βροτοῖσιν: ἀρίζηλοι δέ οἱ αὐγαί:
Jako przestrogę dla ludzi; on blaskiem przyświeca przezroczym;
ὣς τοῦ χαλκὸς ἔλαμπε περὶ στήθεσσι θέοντος.
Również i jemu gdy bieżył od miedzi się piersi świeciły.
Μηριόνης δ' ἄρα οἱ θεράπων ἐὺ̈ς ἀντεβόλησεν
Dzielny zaś jego towarzysz Merionej go wtedy napotkał,
ἐγγὺς ἔτι κλισίης: μετὰ γὰρ δόρυ χάλκεον ᾔει
Jeszcze w blizkości namiotu; bo biegł by dzidę spiżową
οἰσόμενος: τὸν δὲ προσέφη σθένος Ἰδομενῆος:
Przynieść; do niego przemówi potęga Idomenejowa:
Μηριόνη Μόλου υἱὲ πόδας ταχὺ φίλταθ' ἑταίρων
"Szybki Molosa potomku Merionie z druhów najdroższy!
τίπτ' ἦλθες πόλεμόν τε λιπὼν καὶ δηϊοτῆτα;
Czegóż przybywasz, uchodząc od bitwy i grozy wojennej?
ἠέ τι βέβληαι, βέλεος δέ σε τείρει ἀκωκή,
Jesteśli ranny i ostrze pocisku czy ciebie udręcza,
ἦέ τευ ἀγγελίης μετ' ἔμ' ἤλυθες; οὐδέ τοι αὐτὸς
Czyli też niesiesz mi jaką nowinę? co do mnie to wcale
ἧσθαι ἐνὶ κλισίῃσι λιλαίομαι, ἀλλὰ μάχεσθαι.
Siedzieć w namiocie nie pragnę, lecz owszem spieszę do walki."
τὸν δ' αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα:
W odpowiedzi mu na to Merion roztropny odrzecze:
Ἰδομενεῦ, Κρητῶν βουληφόρε χαλκοχιτώνων,
[Idomeneju dowódco Kretenów miedzią okrytych!]
ἔρχομαι εἴ τί τοι ἔγχος ἐνὶ κλισίῃσι λέλειπται
Pójdę zobaczyć czy jaka ci włócznia w namiocie została,
οἰσόμενος: τό νυ γὰρ κατεάξαμεν ὃ πρὶν ἔχεσκον
Żeby ją wziąść bo ta się złamała co pierwej ją miałem,
ἀσπίδα Δηϊφόβοιο βαλὼν ὑπερηνορέοντος.
Wtedy gdy w Deifobosa godziłem tarczę dumnego".
τὸν δ' αὖτ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Kreteńczyków naczelnik Idomen odpowie mu na to:
δούρατα δ' αἴ κ' ἐθέλῃσθα καὶ ἓν καὶ εἴκοσι δήεις
"Włóczni co tylko zażądasz, nie jedną lecz znajdziesz dwadzieścia,
ἑσταότ' ἐν κλισίῃ πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα
Ustawionych w namiocie przy ścianach słońcem olśnionych,
Τρώϊα, τὰ κταμένων ἀποαίνυμαι: οὐ γὰρ ὀί̈ω
Łupy Trojańskie co wziąłem zabitym; bo niemam zwyczaju
ἀνδρῶν δυσμενέων ἑκὰς ἱστάμενος πολεμίζειν.
Stojąc z daleka od mężów zajadłych się w bitwie potykać.
τώ μοι δούρατά τ' ἔστι καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
Toteż mam włóczni dostatkiem i tarcz ozdobionych guzami,
καὶ κόρυθες καὶ θώρηκες λαμπρὸν γανόωντες.
Hełmów i niemniej pancerzy, co blaskiem w oczy ci biją".
τὸν δ' αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα:
W odpowiedzi mu na to Merion roztropny odrzecze:
καί τοι ἐμοὶ παρά τε κλισίῃ καὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
"Mam ja i w moim namiocie i koło okrętu ciemnego
πόλλ' ἔναρα Τρώων: ἀλλ' οὐ σχεδόν ἐστιν ἑλέσθαι.
Wiele zdobyczy Trojańskich, lecz nie dość blizko by zabrać.
οὐδὲ γὰρ οὐδ' ἐμέ φημι λελασμένον ἔμμεναι ἀλκῆς,
Twierdzę o sobie tak samo, że niezaniedbuję odwagi,
ἀλλὰ μετὰ πρώτοισι μάχην ἀνὰ κυδιάνειραν
Ale pomiędzy pierwszemi do walki dla mężów zaszczytnej
ἵσταμαι, ὁππότε νεῖκος ὀρώρηται πολέμοιο.
Staję, gdy tylko się kłótnia i wrzawa rozpocznie "wojenna.
ἄλλόν πού τινα μᾶλλον Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Może już prędzej dla innych Achajów miedzią, okrytych
λήθω μαρνάμενος, σὲ δὲ ἴδμεναι αὐτὸν ὀί̈ω.
Jestem nieznany gdy walczę, lecz ty mnię już znać powinieneś."
τὸν δ' αὖτ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Kreteńczyków dowódzca Idomen odrzecze mu na to:
οἶδ' ἀρετὴν οἷός ἐσσι: τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι;
"Jakiej ty jesteś odwagi wiem dobrze, czyż mówić potrzeba?
εἰ γὰρ νῦν παρὰ νηυσὶ λεγοίμεθα πάντες ἄριστοι
Żebyśmy teraz przy statkach zebrali się wszyscy najlepsi
ἐς λόχον, ἔνθα μάλιστ' ἀρετὴ διαείδεται ἀνδρῶν,
Do zasadzki, gdzie męztwo najlepiej się ludzi poznaje,
ἔνθ' ὅ τε δειλὸς ἀνὴρ ὅς τ' ἄλκιμος ἐξεφαάνθη:
Gdzie się pokaże kto tchórzem, a któren jest mężem odważnym,
τοῦ μὲν γάρ τε κακοῦ τρέπεται χρὼς ἄλλυδις ἄλλῃ,
(Lice albowiem tchórza zmieniają się tak albo owak;
οὐδέ οἱ ἀτρέμας ἧσθαι ἐρητύετ' ἐν φρεσὶ θυμός,
Serce wzburzone zaś w duszy mu siedzieć nie daje spokojnie,
ἀλλὰ μετοκλάζει καὶ ἐπ' ἀμφοτέρους πόδας ἵζει,
Ale przycupia na jadnej lub drugiej się nodze kiwając;
ἐν δέ τέ οἱ κραδίη μεγάλα στέρνοισι πατάσσει
Serce zaś w piersi mu bić gwałtownie poczyna z obawy,
κῆρας ὀϊομένῳ, πάταγος δέ τε γίγνετ' ὀδόντων:
W oczekiwaniu śmierci i zęby mu dzwonią od strachu;
τοῦ δ' ἀγαθοῦ οὔτ' ἂρ τρέπεται χρὼς οὔτέ τι λίην
Męża zaś odważnego nie zmienia się cera, i zbytnie
ταρβεῖ, ἐπειδὰν πρῶτον ἐσίζηται λόχον ἀνδρῶν,
Lękać się niechce, jak tylko w zasadzkę mężów przysiada,
ἀρᾶται δὲ τάχιστα μιγήμεναι ἐν δαὶ̈ λυγρῇ:
Błaga on owszem by w bitwie okrutnej co prędzej brać udział);
οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.
Wtedy by dłoni i rnęztwu twojemu nikt nie chciał przyganić.
εἴ περ γάρ κε βλεῖο πονεύμενος ἠὲ τυπείης
Chociażbyś bowiem w potyczce ranionym został lub ciętym,
οὐκ ἂν ἐν αὐχέν' ὄπισθε πέσοι βέλος οὐδ' ἐνὶ νώτῳ,
Strzała by pewno nie padła na kark lub plecy od tyłu,
ἀλλά κεν ἢ στέρνων ἢ νηδύος ἀντιάσειε
Ale by prosto leciała na piersi otwarte lub dołek,
πρόσσω ἱεμένοιο μετὰ προμάχων ὀαριστύν.
Wówczas gdy obces nacierasz do zgiełku przednich szeregów.
ἀλλ' ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς
Dosyć na teraz, już o tem nie mówmy jak dzieci niemądre,
ἑσταότες, μή πού τις ὑπερφιάλως νεμεσήσῃ:
Gapiąc się, żeby też kto nas obrażony nie zganił;
ἀλλὰ σύ γε κλισίην δὲ κιὼν ἕλευ ὄβριμον ἔγχος.
Zatem się spiesz do namiotu i chwytaj za dzidę potężną".
ὣς φάτο, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Rzekł; Aresowi szybkiemu podobny zaś Merion bohater,
καρπαλίμως κλισίηθεν ἀνείλετο χάλκεον ἔγχος,
Szybko z namiotu zabrawszy spiżowy tęgi swój oszczep,
βῆ δὲ μετ' Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.
Poszedł za Idomenejem, gwałtownie skory do bitwy.
οἷος δὲ βροτολοιγὸς Ἄρης πόλεμον δὲ μέτεισι,
Równie jak Ares do bitwy zabiera się, męże niszczący,
τῷ δὲ Φόβος φίλος υἱὸς ἅμα κρατερὸς καὶ ἀταρβὴς
Kiedy mu Strach towarzyszy, syn drogi, dzielny i śmiały,
ἕσπετο, ὅς τ' ἐφόβησε ταλάφρονά περ πολεμιστήν:
Któren potrafi nastraszyć i bardzo mężnego wojaka;
τὼ μὲν ἄρ' ἐκ Θρῄκης Ἐφύρους μέτα θωρήσσεσθον,
Oni się z Thracyi pomiędzy Efyrów zbrojnie wybrali,
ἠὲ μετὰ Φλεγύας μεγαλήτορας: οὐδ' ἄρα τώ γε
Albo Flegejów o sercach szlachetnych, lecz razem nie chcieli
ἔκλυον ἀμφοτέρων, ἑτέροισι δὲ κῦδος ἔδωκαν:
Obu wysłuchać, bo jednych wyłącznie sławą obdarzą;
τοῖοι Μηριόνης τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀγοὶ ἀνδρῶν
Również Idomen i Merion dowódcy obaj narodów,
ἤϊσαν ἐς πόλεμον κεκορυθμένοι αἴθοπι χαλκῷ.
Poszli odważnie do walki okuci spiżem świecącym.
τὸν καὶ Μηριόνης πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε:
Wtedy się pierwszy do niego Merionej z mową odezwie:
Δευκαλίδη πῇ τὰρ μέμονας καταδῦναι ὅμιλον;
"Dokądże Deukalidzie w zamieszkę uderzyć zamyślasz?
ἢ ἐπὶ δεξιόφιν παντὸς στρατοῦ, ἦ ἀνὰ μέσσους,
W prawali stronę obozu całego, lub więcej do środka,
ἦ ἐπ' ἀριστερόφιν; ἐπεὶ οὔ ποθι ἔλπομαι οὕτω
Czyli też w lewo? bo sądzę że nigdzie do tyla nie zbywa
δεύεσθαι πολέμοιο κάρη κομόωντας Ἀχαιούς.
Bujno kędziernym Achajom, na siłach do walki potrzebnych."
τὸν δ' αὖτ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
Kreteńczyków naczelnik Idomen w odpowiedź mu rzecze:
νηυσὶ μὲν ἐν μέσσῃσιν ἀμύνειν εἰσὶ καὶ ἄλλοι
"Między łodziami w pośrodku są także inni w odwodzie,
Αἴαντές τε δύω Τεῦκρός θ', ὃς ἄριστος Ἀχαιῶν
Obaj Ajaxy i Tewker, najlepszy z pomiędzy Achajów
τοξοσύνῃ, ἀγαθὸς δὲ καὶ ἐν σταδίῃ ὑσμίνῃ:
W sztuce strzelania, a dzielny do ostatecznej rozprawy;
οἵ μιν ἅδην ἐλόωσι καὶ ἐσσύμενον πολέμοιο
Dosyć go tamci przycisną, chociażby najbardziej nacierał,
Ἕκτορα Πριαμίδην, καὶ εἰ μάλα καρτερός ἐστιν.
Priamidesa Hektora, aczkolwiek jest silnym ogromnie.
αἰπύ οἱ ἐσσεῖται μάλα περ μεμαῶτι μάχεσθαι
Ciężko mu będzie, acz pragnie gorąco walczyć zacięcie,
κείνων νικήσαντι μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους
Tamtych przezwyciężywszy odwagę i dłonie nietknięte,
νῆας ἐνιπρῆσαι, ὅτε μὴ αὐτός γε Κρονίων
Statki zapalić, jeżeli nie sam nareszcie Kronides
ἐμβάλοι αἰθόμενον δαλὸν νήεσσι θοῇσιν.
Rzuci świecącym płomieniem pomiędzy szybkie okręty.
ἀνδρὶ δέ κ' οὐκ εἴξειε μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
Syn Telamona Ajas ogromny nie pierżchnie przed mężem,
ὃς θνητός τ' εἴη καὶ ἔδοι Δημήτερος ἀκτὴν
Jeśli on tylko śmiertelny i żywi się ziarnem Demetry,
χαλκῷ τε ῥηκτὸς μεγάλοισί τε χερμαδίοισιν.
Jeśli go zdolne porazić, bądź spiż, bądź wielkie kamienie.
οὐδ' ἂν Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι χωρήσειεν
Nawet by przed Achillesem nie zboczył co łamie szeregi,
ἔν γ' αὐτοσταδίῃ: ποσὶ δ' οὔ πως ἔστιν ἐρίζειν.
W bitwie na rękę; co w biegu, to nikt mu sprostać nie zdoła.
νῶϊν δ' ὧδ' ἐπ' ἀριστέρ' ἔχε στρατοῦ, ὄφρα τάχιστα
My się ku lewej obozu trzymajmy, żebyśmy co prędzej
εἴδομεν ἠέ τῳ εὖχος ὀρέξομεν, ἦέ τις ἡμῖν.
Znali, czy sławę dla siebie pozyszczeni lub inni nad nami".
ὣς φάτο, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Rzekł; do Aresa szybkiego podobny zaś dzielny Merionej,
ἦρχ' ἴμεν, ὄφρ' ἀφίκοντο κατὰ στρατὸν ᾗ μιν ἀνώγει,
Szybko prowadził, aż doszli do boju, gdzie tenże go pędził.
οἳ δ' ὡς Ἰδομενῆα ἴδον φλογὶ εἴκελον ἀλκὴν
Oni gdy Idomeneja, strasznego jak płomień ujrzeli,
αὐτὸν καὶ θεράποντα σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισι,
Jego i towarzysza wspaniale zbrojami okrytych,
κεκλόμενοι καθ' ὅμιλον ἐπ' αὐτῷ πάντες ἔβησαν:
Nawoływając po tłumach ku niemu się wszyscy ruszyli.
τῶν δ' ὁμὸν ἵστατο νεῖκος ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν.
Wspólna więc bitwa powstała nakoło sterniczych okrętów.
ὡς δ' ὅθ' ὑπὸ λιγέων ἀνέμων σπέρχωσιν ἄελλαι
Równie jak burze nastają pod wiatrów siłą świszczących,
ἤματι τῷ ὅτε τε πλείστη κόνις ἀμφὶ κελεύθους,
W takiej porze gdy kurzu najwięcej leży na drogach,
οἵ τ' ἄμυδις κονίης μεγάλην ἱστᾶσιν ὀμίχλην,
Te zaś do kupy zmiatając kurzawę w kłęby podnoszą;
ὣς ἄρα τῶν ὁμόσ' ἦλθε μάχη, μέμασαν δ' ἐνὶ θυμῷ
Takoż i walka ich wspólna się toczy, a w duszy pragnęli
ἀλλήλους καθ' ὅμιλον ἐναιρέμεν ὀξέϊ χαλκῷ.
Pośród tłumów nawzajem mordować się ostrem żelazem.
ἔφριξεν δὲ μάχη φθισίμβροτος ἐγχείῃσι
Walka żywoty mszcząca sterczała długiemi dzidami,
μακρῇς, ἃς εἶχον ταμεσίχροας: ὄσσε δ' ἄμερδεν
Które dzierżyli, mordercze dla ciała, zaś oczy zaciemniał
αὐγὴ χαλκείη κορύθων ἄπο λαμπομενάων
Blask śpiżowy, co strzelał od miedzią świecących szyszaków,
θωρήκων τε νεοσμήκτων σακέων τε φαεινῶν
Oraz od świeżo czyszczonych pancerzy i tarczy lśniejących,
ἐρχομένων ἄμυδις: μάλα κεν θρασυκάρδιος εἴη
Mężów gromadnie bieżących; zaprawdę by mężne miał serce,
ὃς τότε γηθήσειεν ἰδὼν πόνον οὐδ' ἀκάχοιτο.
Ktoby z uciechą tę pracę oglądał, a ducha nie stracił.
τὼ δ' ἀμφὶς φρονέοντε δύω Κρόνου υἷε κραταιὼ
Krona możnego synowie obydwaj z różnemi zamiary,
ἀνδράσιν ἡρώεσσιν ἐτεύχετον ἄλγεα λυγρά.
Bohaterskim wojakom gotują klęski straszliwe.
Ζεὺς μέν ῥα Τρώεσσι καὶ Ἕκτορι βούλετο νίκην
Zews dla Hektora i Trojan zamierza bowiem zwycięztwo,
κυδαίνων Ἀχιλῆα πόδας ταχύν: οὐδέ τι πάμπαν
Szybkonogiego Achilla chcąc uczcić, lecz mimo to niechciał
ἤθελε λαὸν ὀλέσθαι Ἀχαιϊκὸν Ἰλιόθι πρό,
Żeby pod Ilion zginął z kretesem naród Achajski,
ἀλλὰ Θέτιν κύδαινε καὶ υἱέα καρτερόθυμον.
Tylko Thetydę chciał uczcić i syna jej hardo dusznego.
Ἀργείους δὲ Ποσειδάων ὀρόθυνε μετελθὼν
Między Argejów przychodząc Pozejdon zaś ducha dodawał,
λάθρῃ ὑπεξαναδὺς πολιῆς ἁλός: ἤχθετο γάρ ῥα
Skrycie dobywszy się z morza sinego, bo ciężko żałował,
Τρωσὶν δαμναμένους, Διὶ δὲ κρατερῶς ἐνεμέσσα.
Ulegających Trojanom, i srodze na Zewsa się gniewał.
ἦ μὰν ἀμφοτέροισιν ὁμὸν γένος ἠδ' ἴα πάτρη,
Wprawdzie im wspólny był ród i pochodzenie tożsame,
ἀλλὰ Ζεὺς πρότερος γεγόνει καὶ πλείονα ᾔδη.
Pierwszy atoli się Zews urodził i wiedział najwięcej.
τώ ῥα καὶ ἀμφαδίην μὲν ἀλεξέμεναι ἀλέεινε,
Z tego powodu unikał otwarcie tamtych popierać,
λάθρῃ δ' αἰὲν ἔγειρε κατὰ στρατὸν ἀνδρὶ ἐοικώς.
Lecz potajemnie w szeregach zagrzewał do męża podobny.
τοὶ δ' ἔριδος κρατερῆς καὶ ὁμοιί̈ου πτολέμοιο
Oni więc kłótni zawziętej i walki wspólnej koleje
πεῖραρ ἐπαλλάξαντες ἐπ' ἀμφοτέροισι τάνυσσαν
Łączą węzłami je wiążąc, i strony obydwie otoczą,
ἄρρηκτόν τ' ἄλυτόν τε, τὸ πολλῶν γούνατ' ἔλυσεν.
Niezużytemi silnemi, co wielu do zguby pociągną.
ἔνθα μεσαιπόλιός περ ἐὼν Δαναοῖσι κελεύσας
Wtenczas Idomen, choć szronem okryty, Danajom dowodząc,
Ἰδομενεὺς Τρώεσσι μετάλμενος ἐν φόβον ὦρσε.
Między Trojany wpadając wywołał popłoch okropny.
πέφνε γὰρ Ὀθρυονῆα Καβησόθεν ἔνδον ἐόντα,
Othryjoneja bowiem pokonał, co świeżo z Kabezu
ὅς ῥα νέον πολέμοιο μετὰ κλέος εἰληλούθει,
Nadciągnąwszy się stawił na sławne do wojny wezwanie;
ᾔτεε δὲ Πριάμοιο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην
Tenże się starał pozyskać Kassandrę, najurodziwszą
Κασσάνδρην ἀνάεδνον, ὑπέσχετο δὲ μέγα ἔργον,
Z cór Priamowych, i wiana nie żądał, a wiele przyrzekał,
ἐκ Τροίης ἀέκοντας ἀπωσέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
Jako że z Troi przymusem odeprze synów Achajskich.
τῷ δ' ὁ γέρων Πρίαμος ὑπό τ' ἔσχετο καὶ κατένευσε
Zgodził się na to staruszek Priamos i jemu obiecał
δωσέμεναι: ὃ δὲ μάρναθ' ὑποσχεσίῃσι πιθήσας.
Oddać ją, on zaś walczył spuszczając się na przyrzeczenie.
Ἰδομενεὺς δ' αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ,
Z onym to samym Idomen oszczepem świecącym się spotkał,
καὶ βάλεν ὕψι βιβάντα τυχών: οὐδ' ἤρκεσε θώρηξ
Hardo nacierającego ugodził, nie przydał się pancerz
χάλκεος, ὃν φορέεσκε, μέσῃ δ' ἐν γαστέρι πῆξε.
Z miedzią, co miał go na sobie, lecz dzida w brzuchu utkwiła:
δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δ' ἐπεύξατο φώνησέν τε:
Padł z łoskotem, a tamten wygłasza chełpliwie te słowa:
Ὀθρυονεῦ περὶ δή σε βροτῶν αἰνίζομ' ἁπάντων
"Othryonesie, ze wszystkich bym ludzi cię chwalił najbardziej,
εἰ ἐτεὸν δὴ πάντα τελευτήσεις ὅσ' ὑπέστης
Żebyś naprawdę wszystkiego dokonał, coś tylko obiecał
Δαρδανίδῃ Πριάμῳ: ὃ δ' ὑπέσχετο θυγατέρα ἥν.
Priamowi Dardana synowi, co córkę ci przyrzekł.
καί κέ τοι ἡμεῖς ταῦτά γ' ὑποσχόμενοι τελέσαιμεν,
Mogliśmy tobie to samo przyobiecawszy dotrzymać,
δοῖμεν δ' Ἀτρεί̈δαο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστην
Mogliśmy tobie poręczyć najlepszą z córek Atrydy,
Ἄργεος ἐξαγαγόντες ὀπυιέμεν, εἴ κε σὺν ἄμμιν
Którą byś pojął za żonę z Argosu, gdybyś tak samo
Ἰλίου ἐκπέρσῃς εὖ ναιόμενον πτολίεθρον.
Dla nas wyburzył do szczętu Ilionę o domach wspaniałych.
ἀλλ' ἕπε', ὄφρ' ἐπὶ νηυσὶ συνώμεθα ποντοπόροισιν
Teraz chodź za mną, do statków po morzu bieżących, żebyśmy
ἀμφὶ γάμῳ, ἐπεὶ οὔ τοι ἐεδνωταὶ κακοί εἰμεν.
Pomówili o ślubie, nie będziem teściami skąpemi".
ὣς εἰπὼν ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
Tak powiedziawszy, go wlecze za nogę wśród zgiełku strasznego
ἥρως Ἰδομενεύς: τῷ δ' Ἄσιος ἦλθ' ἐπαμύντωρ
Wojak Idomen. Tamtego by pomścić Azyos przybywa,
πεζὸς πρόσθ' ἵππων: τὼ δὲ πνείοντε κατ' ὤμων
Pieszo idący przed końmi, co po nad jogo ramieniem
αἰὲν ἔχ' ἡνίοχος θεράπων: ὃ δὲ ἵετο θυμῷ
Parskającemi powoził woźnica; on pragnął ugodzić
Ἰδομενῆα βαλεῖν: ὃ δέ μιν φθάμενος βάλε δουρὶ
Idomeneja; lecz tenże go wprzódy ugodził oszczepem,
λαιμὸν ὑπ' ἀνθερεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν.
W szyję pod brodą i spiżem na wylot zupełnie go przeszył.
ἤριπε δ' ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωὶ̈ς
Padł, zarówno jak pada, czy dąb czy topól srebrzysta,
ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τ' οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες
Albo i jodła wyniosła, co męże cieślowie ją w lesie
ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι:
Ścięli świeżo ostrzonym toporem na belkę do statku;
ὣς ὃ πρόσθ' ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς
Takoż i on przed powózką i końmi runął jak długi, .
βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.
Z wrzaskiem okropnym, chwyciwszy rękoma zakrwawą kurzawę.
ἐκ δέ οἱ ἡνίοχος πλήγη φρένας ἃς πάρος εἶχεν,
Jego zaś giermek przytomność utracił choć zwykle mu służy;
οὐδ' ὅ γ' ἐτόλμησεν δηί̈ων ὑπὸ χεῖρας ἀλύξας
Nawet nie zdołał, by szybko przed wrogów rękoma się chroniąc
ἂψ ἵππους στρέψαι, τὸν δ' Ἀντίλοχος μενεχάρμης
Końmi nawrócić, więc jego Antyloch radośny do boju
δουρὶ μέσον περόνησε τυχών: οὐδ' ἤρκεσε θώρηξ
Dzidą ugodził pośrodku i przeszył, nie chronił go pancerz
χάλκεος ὃν φορέεσκε, μέσῃ δ' ἐν γαστέρι πῆξεν.
Z miedzi co miał go na sobie, lecz dzida mu w brzuchu utkwiła.
αὐτὰρ ὃ ἀσθμαίνων εὐεργέος ἔκπεσε δίφρου,
Z jękiem westchnąwszy wypada z powózki wykwintnej roboty;
ἵππους δ' Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
Konie zaś wielkodusznego Nestora potomek Antyloch,
ἐξέλασε Τρώων μετ' ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
Pędzi od hufców Trojańskich do łydookutych Achajów.
Δηί̈φοβος δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθεν Ἰδομενῆος
Wkrótce do Idomeneja przystąpił z blizka Dejfobos,
Ἀσίου ἀχνύμενος, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
W złości o zgon Azyosa i rzucił oszczepem świecącym!
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
Tamten atoli na czasie zoczywszy uniknął spiżowej,
Ἰδομενεύς: κρύφθη γὰρ ὑπ' ἀσπίδι πάντοσ' ἐί̈σῃ,
Dzidy, bo ukrył się szybko pod tarczą gładko wykutą,
τὴν ἄρ' ὅ γε ῥινοῖσι βοῶν καὶ νώροπι χαλκῷ
Którą się chronił, skórami byczemi i miedzią świecącą
δινωτὴν φορέεσκε, δύω κανόνεσσ' ἀραρυῖαν:
Zaokrągloną, poprzeczne ją w środku sztabiki ściągały;
τῇ ὕπο πᾶς ἐάλη, τὸ δ' ὑπέρπτατο χάλκεον ἔγχος,
Skręcił się pod nią, a dzida po nad nim świsnęła spiżowa;
καρφαλέον δέ οἱ ἀσπὶς ἐπιθρέξαντος ἄϋσεν
Tylko że tarcza gdy dzida trąciła ją w biegu, wydała
ἔγχεος: οὐδ' ἅλιόν ῥα βαρείης χειρὸς ἀφῆκεν,
Głuchy dźwięk; lecz na darmo z potężnej prawicy nie puścił,
ἀλλ' ἔβαλ' Ἱππασίδην Ὑψήνορα ποιμένα λαῶν
Owszem on Hypserona Hippazy potomka ugodził
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δ' ὑπὸ γούνατ' ἔλυσε.
W samą wątrobę i zaraz kolana siły pozbawił.
Δηί̈φοβος δ' ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀύ̈σας:
Strasznie się chełpić poczyna Deifob głośno wołając:
οὐ μὰν αὖτ' ἄτιτος κεῖτ' Ἄσιος, ἀλλά ἕ φημι
"Już naprawdę nie leży tu Azyos bez pomsty, lecz sądzę,
εἰς Ἄϊδός περ ἰόντα πυλάρταο κρατεροῖο
Że gdy zejdzie do Ajda o bramach szczelnie zamkniętych,
γηθήσειν κατὰ θυμόν, ἐπεί ῥά οἱ ὤπασα πομπόν.
Będzie się w duszy radował, bom jemu posłańca zgotował"
ὣς ἔφατ', Ἀργείοισι δ' ἄχος γένετ' εὐξαμένοιο,
Tak powiedział, Argejów bolały te słowa chełpliwe"
Ἀντιλόχῳ δὲ μάλιστα δαί̈φρονι θυμὸν ὄρινεν:
Głównie zaś Antylochosa dzielnego duszę wzburzyły;
ἀλλ' οὐδ' ἀχνύμενός περ ἑοῦ ἀμέλησεν ἑταίρου,
Mimo to acz zasmucouy z opieki druha nie puszcza,
ἀλλὰ θέων περίβη καί οἱ σάκος ἀμφεκάλυψε.
Ale go biegnąc okrąża i tarczą całego zakrywa.
τὸν μὲν ἔπειθ' ὑποδύντε δύω ἐρίηρες ἑταῖροι
Jego następnie schyliwszy się dwaj szlachetni druhowie,
Μηκιστεὺς Ἐχίοιο πάϊς καὶ δῖος Ἀλάστωρ,
Syn Echiosa Mekistes, a również boski Alastor
νῆας ἔπι γλαφυρὰς φερέτην βαρέα στενάχοντα.
Niosą do łodzi obszernych okropnie stękającego.
Ἰδομενεὺς δ' οὐ λῆγε μένος μέγα, ἵετο δ' αἰεὶ
Ducha tymczasem nie tracił Idomen, i ciągle do tego
ἠέ τινα Τρώων ἐρεβεννῇ νυκτὶ καλύψαι
Dążył by z Trojan którego w śmiertelną ukryć zasłonę,
ἢ αὐτὸς δουπῆσαι ἀμύνων λοιγὸν Ἀχαιοῖς.
Albo też runąć samemu Achajów chroniąc od zguby.
ἔνθ' Αἰσυήταο διοτρεφέος φίλον υἱὸν
Ajzyjetaja boskiogo natenczas, potomka miłego,
ἥρω' Ἀλκάθοον, γαμβρὸς δ' ἦν Ἀγχίσαο,
Alkathoosa wojaka (on zięciem był Anchizesowi,
πρεσβυτάτην δ' ὤπυιε θυγατρῶν Ἱπποδάμειαν
Z jego bo córek najstarszą poślubił Hippodamaję;
τὴν περὶ κῆρι φίλησε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
Sercem ją, całem kochali tak ojciec jak matka dostojna
ἐν μεγάρῳ: πᾶσαν γὰρ ὁμηλικίην ἐκέκαστο
W zamku; albowiem nad całem rówieśnic gronem jaśniała,
κάλλεϊ καὶ ἔργοισιν ἰδὲ φρεσί: τοὔνεκα καί μιν
Wdziękiem, pracowitością i zmysłem, dlatego ją później
γῆμεν ἀνὴρ ὤριστος ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ:
Mąż najlepszy poślubił, co był w Ilionie obszernej).
τὸν τόθ' ὑπ' Ἰδομενῆϊ Ποσειδάων ἐδάμασσε
Jego to wtedy Pozejdon przez Idomeneja pokonał,
θέλξας ὄσσε φαεινά, πέδησε δὲ φαίδιμα γυῖα:
Oczy mu jasne zaćmiwszy, i członki szlachetne poraził.
οὔτε γὰρ ἐξοπίσω φυγέειν δύνατ' οὔτ' ἀλέασθαι,
Niemógł się bowiem ni w tył wycofać lub na bok usunąć,
ἀλλ' ὥς τε στήλην ἢ δένδρεον ὑψιπέτηλον
Ale podobnie jak słup, albo drzewo co strzela do góry
ἀτρέμας ἑσταότα στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ
Stał nieruchomie, i wtedy go w piersi oszczepem ugodził
ἥρως Ἰδομενεύς, ῥῆξεν δέ οἱ ἀμφὶ χιτῶνα
Wojak Idomen, i chiton spiżowy nakoło mu złamał,
χάλκεον, ὅς οἱ πρόσθεν ἀπὸ χροὸς ἤρκει ὄλεθρον:
Któren pierwotnie mu ciało od zguby zasłaniał okropnej;
δὴ τότε γ' αὖον ἄϋσεν ἐρεικόμενος περὶ δουρί.
Wtedy zadźwięczył on głośno pryskając nakoło oszczepu.
δούπησεν δὲ πεσών, δόρυ δ' ἐν κραδίῃ ἐπεπήγει,
Upadł z łoskotem a dzida pośrodku serca utkwiła,
ἥ ῥά οἱ ἀσπαίρουσα καὶ οὐρίαχον πελέμιζεν
Które przez bicie gwałtowne aż dzidy proporcem zatrzęsło;
ἔγχεος: ἔνθα δ' ἔπειτ' ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης:
Wkrótce zaś potem potężny go Ares żywota pozbawił.
Ἰδομενεὺς δ' ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀύ̈σας
Strasznie się chełpić zaczyna Idomen głośno wołając:
Δηί̈φοβ' ἦ ἄρα δή τι ἐί̈σκομεν ἄξιον εἶναι
"Jakże o Deifobosie, czy sądzisz iż słusznym rachunkiem
τρεῖς ἑνὸς ἀντὶ πεφάσθαι; ἐπεὶ σύ περ εὔχεαι οὕτω.
Trzech za jednego zabiłem? boś ty tak samo się chełpił;
δαιμόνι' ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐναντίον ἵστασ' ἐμεῖο,
Dziwny! występuj że teraz i sam naprzeciw mnie stawaj
ὄφρα ἴδῃ οἷος Ζηνὸς γόνος ἐνθάδ' ἱκάνω,
Żebyś obaczył że jako Diosa potomek przybywam;
ὃς πρῶτον Μίνωα τέκε Κρήτῃ ἐπίουρον:
Któren popierwsze spłodził Minosa władykę na Krecie;
Μίνως δ' αὖ τέκεθ' υἱὸν ἀμύμονα Δευκαλίωνα,
Minos atoli spłodził potomka Dewkalia dzielnego;
Δευκαλίων δ' ἐμὲ τίκτε πολέσσ' ἄνδρεσσιν ἄνακτα
Mnię zaś spłodził Dewkalion, bym rządził narodem przelicznym
Κρήτῃ ἐν εὐρείῃ: νῦν δ' ἐνθάδε νῆες ἔνεικαν
W Krecie obszernej, a teraz mnie tutaj zaniosły okręty,
σοί τε κακὸν καὶ πατρὶ καὶ ἄλλοισι Τρώεσσιν.
Tobie na zgubę i waszej ojczyźnie i innym Trojanom".
ὣς φάτο, Δηί̈φοβος δὲ διάνδιχα μερμήριξεν
Rzekł; Deifobos atoli na obie strony rozważał,
ἤ τινά που Τρώων ἑταρίσσαιτο μεγαθύμων
Czyli którego z Trojan przywołać na pomoc walecznych,
ἂψ ἀναχωρήσας, ἦ πειρήσαιτο καὶ οἶος.
Wycofawszy się w tył, czy samemu hazardu próbować.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
Wówczas gdy tak się namyślał, rozumiał że będzie najlepiej
βῆναι ἐπ' Αἰνείαν: τὸν δ' ὕστατον εὗρεν ὁμίλου
Iść ku Aeneaszowi; znajduje go w tylnych szeregach
ἑσταότ': αἰεὶ γὰρ Πριάμῳ ἐπεμήνιε δίῳ
Stojącego, bo ciągle się gniewał na Priarna króla,
οὕνεκ' ἄρ' ἐσθλὸν ἐόντα μετ' ἀνδράσιν οὔ τι τίεσκεν.
Któren go między mężami nie cenił, acz wielce dzielnego.
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Blizko więc jego stanąwszy w skrzydlate odezwie się słowa:
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε νῦν σε μάλα χρὴ
"Rajco szlachetny u Trojan Eneju, należy ci teraz
γαμβρῷ ἀμυνέμεναι, εἴ πέρ τί σε κῆδος ἱκάνει.
Pomścić szwagra twojego, boć strata cię winna obchodzić.
ἀλλ' ἕπευ Ἀλκαθόῳ ἐπαμύνομεν, ὅς σε πάρος γε
Zatem przybywaj za Alkathoosa się pomścić, bo dawniej,
γαμβρὸς ἐὼν ἔθρεψε δόμοις ἔνι τυτθὸν ἐόντα:
Jako szwagier w domostwie cię chował, w twych latach dziecinnych;
τὸν δέ τοι Ἰδομενεὺς δουρικλυτὸς ἐξενάριξεν.
Jego zaś teraz Idomen kopijnik zbroi pozbawił".
ὣς φάτο, τῷ δ' ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,
Tak powiedział i w sercu tamtemu pobudził odwagę.
βῆ δὲ μετ' Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.
Zatem, na Idomeneja się wybrał z pragnieniem do walki.
ἀλλ' οὐκ Ἰδομενῆα φόβος λάβε τηλύγετον ὥς,
Ale nie Idomeneja przejęła trwoga, jak dziecko;
ἀλλ' ἔμεν' ὡς ὅτε τις σῦς οὔρεσιν ἀλκὶ πεποιθώς,
Owszem dotrzymał, jak w górach odyniec odwadze dufając,
ὅς τε μένει κολοσυρτὸν ἐπερχόμενον πολὺν ἀνδρῶν
Stawia się w obec hałasu groźnego szczujących go mężów,
χώρῳ ἐν οἰοπόλῳ, φρίσσει δέ τε νῶτον ὕπερθεν:
W kniei głębokiej samotnie, a szczecią barki najeżył;
ὀφθαλμὼ δ' ἄρα οἱ πυρὶ λάμπετον: αὐτὰρ ὀδόντας
Ślepia oboje mu zaszły płomieniem, a kły o drzewinę,
θήγει, ἀλέξασθαι μεμαὼς κύνας ἠδὲ καὶ ἄνδρας:
Ostrzy, opędzić się pragnąc od psów i ludzkiej napaści;
ὣς μένεν Ἰδομενεὺς δουρικλυτός, οὐδ' ὑπεχώρει,
Również dotrzymał Idomen kopijnik i wcale nie zboczył"
Αἰνείαν ἐπιόντα βοηθόον: αὖε δ' ἑταίρους
W obec Eneja co silnie nacierał, lecz krzyknął na druhów,
Ἀσκάλαφόν τ' ἐσορῶν Ἀφαρῆά τε Δηί̈πυρόν τε
Askalafosa, Dejpyra i Afarejosa zoczywszy,
Μηριόνην τε καὶ Ἀντίλοχον μήστωρας ἀϋτῆς:
Antylochosa, Meriona, świadomych pobudki wojennej;.
τοὺς ὅ γ' ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Tych do walki zagrzewa i w lotne odezwie się słowa:
δεῦτε φίλοι, καί μ' οἴῳ ἀμύνετε: δείδια δ' αἰνῶς
"Drodzy pomóżcież mnie samotnemu, bo wielce się lękam
Αἰνείαν ἐπιόντα πόδας ταχύν, ὅς μοι ἔπεισιν,
Eneasza do biegu rączego, co na mnie naciera;
ὃς μάλα καρτερός ἐστι μάχῃ ἔνι φῶτας ἐναίρειν:
Któren wprawiony jest wielce, by męża w potyczce rozbrajać,
καὶ δ' ἔχει ἥβης ἄνθος, ὅ τε κράτος ἐστὶ μέγιστον.
Ma zaś młodzieńczą świeżość, co siłę stanowi największą.
εἰ γὰρ ὁμηλικίη γε γενοίμεθα τῷδ' ἐπὶ θυμῷ
Żebyto byliśmy równi latami, jak męztwem jesteśmy,
αἶψά κεν ἠὲ φέροιτο μέγα κράτος, ἠὲ φεροίμην.
Szybko by sławę zwycięztwa pozyskał lub na mnie by spadła".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἕνα φρεσὶ θυμὸν ἔχοντες
Tak powiedział, a wszyscy jednego będący zamiaru,
πλησίοι ἔστησαν, σάκε' ὤμοισι κλίναντες.
Licznie do kupy się zbiorą schylając tarcze na ramie.
Αἰνείας δ' ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισι
Z drugiej zaś strony Eneasz na towarzyszów zawołał,
Δηί̈φοβόν τε Πάριν τ' ἐσορῶν καὶ Ἀγήνορα δῖον,
Agenora zoczywszy, Dejfoba i także Parysa,
οἵ οἱ ἅμ' ἡγεμόνες Τρώων ἔσαν: αὐτὰρ ἔπειτα
Którzy z nim wespół Trojany dowodzą, atoli następnie
λαοὶ ἕπονθ', ὡς εἴ τε μετὰ κτίλον ἕσπετο μῆλα
Sypie się naród, jak owce idące w ślad za baranem
πιόμεν' ἐκ βοτάνης: γάνυται δ' ἄρα τε φρένα ποιμήν:
Z paszy ku wodzie, a pasterz się w sercu swojem raduje;.
ὣς Αἰνείᾳ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γεγήθει
Takoż i serce Eneja się w piersiach uradowało,
ὡς ἴδε λαῶν ἔθνος ἐπισπόμενον ἑοῖ αὐτῷ.
Widząc iż taka moc narodu się garnie do niego.
οἳ δ' ἀμφ' Ἀλκαθόῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν
Koło Alkathoosa natenczas w pobliżu walczyli
μακροῖσι ξυστοῖσι: περὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς
Oszczepami długiemi, a miedź pancerzy na piersiach
σμερδαλέον κονάβιζε τιτυσκομένων καθ' ὅμιλον
Strasznie dźwięczała od wspólnych uderzeń wśród zgiełku po
ἀλλήλων: δύο δ' ἄνδρες ἀρήϊοι ἔξοχον ἄλλων
Dwaj mężowie waleczni najbardziej nad innych celują tyczki;
Αἰνείας τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀτάλαντοι Ἄρηϊ
Do Aresa podobni, Idomen i dzielny Eneasz,
ἵεντ' ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.
Obaj pragnący nawzajem się ostrem kaleczyć żelazem.
Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀκόντισεν Ἰδομενῆος:
Pierwszy Eneasz oszczepem się zmierzył na Idomoneja,
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος,
Ale na czasie zoczywszy uniknął on dzidy spiżowej;
αἰχμὴ δ' Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης
Dzida Eneja natenczas impetem rzucona się w ziemię
ᾤχετ', ἐπεί ῥ' ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν.
Wryła, bo z dłoni żylastej na darmo puszczoną, została.
Ἰδομενεὺς δ' ἄρα Οἰνόμαον βάλε γαστέρα μέσσην,
Ojnornaosa Idomen w sam środek brzucha ugodził,
ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δ' ἔντερα χαλκὸς
Pancerz wypukły zdruzgotał, a miedź przez kiszki na wylot
ἤφυσ': ὃ δ' ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Przeszła, on padłszy w kurzawę rękoma za ziemię uchwycił.
Ἰδομενεὺς δ' ἐκ μὲν νέκυος δολιχόσκιον ἔγχος
Kopią o długim proporcu Idomen z trupa wyciągnął,
ἐσπάσατ', οὐδ' ἄρ' ἔτ' ἄλλα δυνήσατο τεύχεα καλὰ
Więcej jednakże nie zdołał, i resztę broni ozdobnych
ὤμοιιν ἀφελέσθαι: ἐπείγετο γὰρ βελέεσσιν.
Zedrzeć z ramienia, albowiem leciały nań zewsząd pociski.
οὐ γὰρ ἔτ' ἔμπεδα γυῖα ποδῶν ἦν ὁρμηθέντι,
Walczącemu albowiem już nogi nie dopisywały,
οὔτ' ἄρ' ἐπαί̈ξαι μεθ' ἑὸν: βέλος οὔτ' ἀλέασθαι.
Niemógł więc biedz za pociskiem i cofać się szybko nie umiał.
τώ ῥα καὶ ἐν σταδίῃ μὲν ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ,
W zwartych szeregach od dnia zagłady się chronić podołał,
τρέσσαι δ' οὐκ ἔτι ῥίμφα πόδες φέρον ἐκ πολέμοιο.
Ale w ucieczce go nogi już łatwo z potyczki nie niosły.
τοῦ δὲ βάδην ἀπιόντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
Wówczas gdy wolno się cofał, wymierzył nań dzidą świecącą.,
Δηί̈φοβος: δὴ γάρ οἱ ἔχεν κότον ἐμμενὲς αἰεί.
Deifobos, bo ciągle do niego żal cierpiał okrutny,
ἀλλ' ὅ γε καὶ τόθ' ἅμαρτεν, ὃ δ' Ἀσκάλαφον βάλε δουρὶ
Ale i wtedy go chybił, lecz Askalafosa ugodził,
υἱὸν Ἐνυαλίοιο: δι' ὤμου δ' ὄβριμον ἔγχος
Syna Enyalosa; przez ramię włócznia potężna
ἔσχεν: ὃ δ' ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Przeszła, on padłszy w kurzawę rękoma za ziemię pochwycił.
οὐδ' ἄρα πώ τι πέπυστο βριήπυος ὄβριμος Ἄρης
Ares o głosie straszliwym się wtedy o tem nie dowiedział,
υἷος ἑοῖο πεσόντος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,
Że mu własny potomek w okrutnej zginął potyczce;
ἀλλ' ὅ γ' ἄρ' ἄκρῳ Ὀλύμπῳ ὑπὸ χρυσέοισι νέφεσσιν
Wtedy on bowiem na szczytnym Olimpie pod chmury złotemi
ἧστο Διὸς βουλῇσιν ἐελμένος, ἔνθά περ ἄλλοι
Siedział, Diosa wstrzymany zamiarem, gdzie także i inni
ἀθάνατοι θεοὶ ἦσαν ἐεργόμενοι πολέμοιο.
Byli nieśmiertni bogowie, od walki z dala trzymani.
οἳ δ' ἀμφ' Ἀσκαλάφῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν:
Koło Askalafosa natenczas w pobliżu walczyli;
Δηί̈φοβος μὲν ἀπ' Ἀσκαλάφου πήληκα φαεινὴν
Z głowy Askalafosa Deifob szyszak świecący
ἥρπασε, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Zerwał, lecz Aresowi szybkiemu podobny Merionej,
δουρὶ βραχίονα τύψεν ἐπάλμενος, ἐκ δ' ἄρα χειρὸς
Przyskakując oszczepem go w ramie uderzył, że z dłoni
αὐλῶπις τρυφάλεια χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα.
Zaokrąglona przyłbica z łoskotem na ziemię upadła.
Μηριόνης δ' ἐξ αὖτις ἐπάλμενος αἰγυπιὸς ὣς
Przyskoczywszy zaś nagle Merionej do sępa podobny,
ἐξέρυσε πρυμνοῖο βραχίονος ὄβριμον ἔγχος,
Z ręki poniżej łokcia wyciągnął włócznię potężną;
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο. τὸν δὲ Πολίτης
W druhów gromadę się cofnął, a Deifobosa Polites,
αὐτοκασίγνητος περὶ μέσσῳ χεῖρε τιτήνας
Jego rodzony brat objąwszy rękoma w pół ciała,
ἐξῆγεν πολέμοιο δυσηχέος, ὄφρ' ἵκεθ' ἵππους
Wyprowadził z potyczki zabójczej, by zdążył do koni,
ὠκέας, οἵ οἱ ὄπισθε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
Szybkich, które na niego za zgiełkiem utarczki czekały,
ἕστασαν ἡνίοχόν τε καὶ ἅρματα ποικίλ' ἔχοντες:
One a również powózkę ozdobną, woźnica pilnował;
οἳ τόν γε προτὶ ἄστυ φέρον βαρέα στενάχοντα
Zaraz go tedy ku miastu ponieśli stękającego
τειρόμενον: κατὰ δ' αἷμα νεουτάτου ἔρρεε χειρός.
Z bólów, a krew ze świeżo ranionej ręki płynęła.
οἳ δ' ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δ' ἄσβεστος ὀρώρει.
Inni się bili zacięcie i wrzawa okropna powstała.
ἔνθ' Αἰνέας Ἀφαρῆα Καλητορίδην ἐπορούσας
Kaletorydę natenczas Eneasz Afarejosa,
λαιμὸν τύψ' ἐπὶ οἷ τετραμμένον ὀξέϊ δουρί:
W gardło gdy tenże nacierał uderzył oszczepem kończystym;
ἐκλίνθη δ' ἑτέρωσε κάρη, ἐπὶ δ' ἀσπὶς ἑάφθη
Głowa się jemu na stronę zwiesiła, zsunęły się za nią
καὶ κόρυς, ἀμφὶ δέ οἱ θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
Tarcza i szyszak, a śmierć objęła go życie trawiąca.
Ἀντίλοχος δὲ Θόωνα μεταστρεφθέντα δοκεύσας
Upatrzywszy Antyloch Thoona, gdy w tył się odwracał,
οὔτασ' ἐπαί̈ξας, ἀπὸ δὲ φλέβα πᾶσαν ἔκερσεν,
Przyskakując ugodził i żyłą główną mu przeciął,
ἥ τ' ἀνὰ νῶτα θέουσα διαμπερὲς αὐχέν' ἱκάνει:
Która po całym grzbiecie się ciągnie i karku dosięga;
τὴν ἀπὸ πᾶσαν ἔκερσεν: ὃ δ' ὕπτιος ἐν κονίῃσι
Przeciął takową zupełnie, a ten się powalił w kurzawę
κάππεσεν, ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας.
Na wznak, ręce zaś obie ku druhom kochanym wyciągnął.
Ἀντίλοχος δ' ἐπόρουσε, καὶ αἴνυτο τεύχε' ἀπ' ὤμων
Natarł Antyloch i zbroję odrazu mu ściągnął z ramienia,
παπταίνων: Τρῶες δὲ περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος
Oglądając się w tył; bo zewsząd na koło Trojanie
οὔταζον σάκος εὐρὺ παναίολον, οὐδὲ δύναντο
Żgali w szeroką paiżę świecącą, lecz nigdzie nie mogli
εἴσω ἐπιγράψαι τέρενα χρόα νηλέϊ χαλκῷ
W środek się dostać, by skórę zadrasnąć morderczem żelazem
Ἀντιλόχου: πέρι γάρ ῥα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
Antylochowi, bo zewsząd Pozejdon lądem trzęsący
Νέστορος υἱὸν ἔρυτο καὶ ἐν πολλοῖσι βέλεσσιν.
Syna Nestora pilnował wśród gęsto lecących pocisków.
οὐ μὲν γάρ ποτ' ἄνευ δηί̈ων ἦν, ἀλλὰ κατ' αὐτοὺς
Nigdy się bowiem zdaleka od wrogów nie trzymał, lecz na nich
στρωφᾶτ': οὐδέ οἱ ἔγχος ἔχ' ἀτρέμας, ἀλλὰ μάλ' αἰεὶ
Zwracał się, dzidy bez ruchu nie dzierżył, lecz ciągle takowa
σειόμενον ἐλέλικτο: τιτύσκετο δὲ φρεσὶν ᾗσιν
Kręgiem kołuje, a ciągle w umyśle przytomnie rozważał,
ἤ τευ ἀκοντίσσαι, ἠὲ σχεδὸν ὁρμηθῆναι.
Czyli dzirydem celować, czy z blizka podjąć potyczkę.
ἀλλ' οὐ λῆθ' Ἀδάμαντα τιτυσκόμενος καθ' ὅμιλον
Lecz Adamanta uwagi nie uszedł mierzący po tłumach,
Ἀσιάδην, ὅ οἱ οὖτα μέσον σάκος ὀξέϊ χαλκῷ
Azyadesa; on w tarczę ugodził ostrem żelazem
ἐγγύθεν ὁρμηθείς: ἀμενήνωσεν δέ οἱ αἰχμὴν
Blisko natarłszy, atoli kończynę siły pozbawił
κυανοχαῖτα Ποσειδάων βιότοιο μεγήρας.
Czarnokędziorny Pozejdon, bo życia mu zabrać nie dawał.
καὶ τὸ μὲν αὐτοῦ μεῖν' ὥς τε σκῶλος πυρίκαυστος
Utkwił więc oszczep na miejscu, jak słup opalony do koła
ἐν σάκει Ἀντιλόχοιο, τὸ δ' ἥμισυ κεῖτ' ἐπὶ γαίης:
W tarczy Antylochosa, połowa zaś legła na ziemi;
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων:
Szybko się w druhów gromadę wycofał uchodząc przed śmiercią.
Μηριόνης δ' ἀπιόντα μετασπόμενος βάλε δουρὶ
Merion za uciekającym podążył i spisą ugodził
αἰδοίων τε μεσηγὺ καὶ ὀμφαλοῦ, ἔνθα μάλιστα
W środek pomiędzy pępek i przyrodzenie, gdzie Ares
γίγνετ' Ἄρης ἀλεγεινὸς ὀϊζυροῖσι βροτοῖσιν.
Najdotkliwiej okrutny dotyka nieszczęsne ludziska;
ἔνθά οἱ ἔγχος ἔπηξεν: ὃ δ' ἑσπόμενος περὶ δουρὶ
Tamże mu włócznia utkwiła, lecz on padając za dzidą
ἤσπαιρ' ὡς ὅτε βοῦς τόν τ' οὔρεσι βουκόλοι ἄνδρες
Drgał podobny do wołu, którego w górach pasterze
ἰλλάσιν οὐκ ἐθέλοντα βίῃ δήσαντες ἄγουσιν:
Mimo oporu wiciną związawszy, przymusem prowadzą;
ὣς ὃ τυπεὶς ἤσπαιρε μίνυνθά περ, οὔ τι μάλα δήν,
Takoż i on się wił ugodzony, lecz wcale nie długo,
ὄφρά οἱ ἐκ χροὸς ἔγχος ἀνεσπάσατ' ἐγγύθεν ἐλθὼν
Póki mu z ciała nie wyrwał oszczepu w bliskości stanąwszy
ἥρως Μηριόνης: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Merion bohater, lecz jemu się nocą oczy zaćmiły.
Δηί̈πυρον δ' Ἕλενος ξίφεϊ σχεδὸν ἤλασε κόρσην
Deipyrosa Helenos uderzył mieczem po skroni,
Θρηϊκίῳ μεγάλῳ, ἀπὸ δὲ τρυφάλειαν ἄραξεν.
Wielkim Thrakijskim i jednym zamachem przyłbicę mu odciął;
ἣ μὲν ἀποπλαγχθεῖσα χαμαὶ πέσε, καί τις Ἀχαιῶν
Ona rzucona upadła na ziemię, a którenś z Achajów
μαρναμένων μετὰ ποσσὶ κυλινδομένην ἐκόμισσε:
Gdy się pod nogi walczących stoczyła z ziemi ją podniósł;
τὸν δὲ κατ' ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψεν.
Oczy tamtego zaś nocne śmiertelne ciemnice zakryły.
Ἀτρεί̈δην δ' ἄχος εἷλε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον:
Żal Menelaja Atrydę o głosie donośnym ogarnął;
βῆ δ' ἐπαπειλήσας Ἑλένῳ ἥρωϊ ἄνακτι
Na Helena więc z groźbą się rzuca, dzielnego władykę,
ὀξὺ δόρυ κραδάων: ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε.
Dzidą kończystą machając, a tamten łuku naprężył.
τὼ δ' ἄρ' ὁμαρτήδην ὃ μὲν ἔγχεϊ ὀξυόεντι
Oni ku sobie podchodzą, Menelaj ostrym dzirydem
ἵετ' ἀκοντίσσαι, ὃ δ' ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.
Rzucić zamierzał, a tamten mu groził strzałą z cięciwy.
Πριαμίδης μὲν ἔπειτα κατὰ στῆθος βάλεν ἰῷ
Syn Priamowy następnie po piersiach strzałą ugodził
θώρηκος γύαλον, ἀπὸ δ' ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.
W pancerz wypukły, lecz gorzka odbiła się strzała daleko.
ὡς δ' ὅτ' ἀπὸ πλατέος πτυόφιν μεγάλην κατ' ἀλωὴν
Równie jak z szufli szerokiej na dużem obszernem klepisku,
θρῴσκωσιν κύαμοι μελανόχροες ἢ ἐρέβινθοι
Centkowany ciemnawo się bób albo groszek odbija,
πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ καὶ λικμητῆρος ἐρωῇ,
Wskutek silnego przeciągu i chłopa dzielnego zamachu;
ὣς ἀπὸ θώρηκος Μενελάου κυδαλίμοιο
Takoż od Menelaosa pancerza, sławy chciwego,
πολλὸν ἀποπλαγχθεὶς ἑκὰς ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.
Silnie odbiwszy się gorzka daleko strzała odleci.
Ἀτρεί̈δης δ' ἄρα χεῖρα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
Menelaos następnie, o głosie donośnym Atrydes
τὴν βάλεν ᾗ ῥ' ἔχε τόξον ἐύ̈ξοον: ἐν δ' ἄρα τόξῳ
W rękę co łuk przytrzymuje ugodził tamtego, na wylot
ἀντικρὺ διὰ χειρὸς ἐλήλατο χάλκεον ἔγχος.
Rękę przeszywszy w łuku żelazna dzida utkwiła.
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων
Tamtem się w druhów gromadę wycofał przed śmiercią uchodząc,
χεῖρα παρακρεμάσας: τὸ δ' ἐφέλκετο μείλινον ἔγχος.
Rękę po boku zwiesiwszy i ciągnął za sobą oszczepem;
καὶ τὸ μὲν ἐκ χειρὸς ἔρυσεν μεγάθυμος Ἀγήνωρ,
Z ręki wyciągnął takowy Antenor umysłu wielkiego,
αὐτὴν δὲ ξυνέδησεν ἐϋστρεφεῖ οἰὸς ἀώτῳ
Tę zaś przewiązał sznurkiem dokładnie z wełny kręconym,
σφενδόνῃ, ἣν ἄρα οἱ θεράπων ἔχε ποιμένι λαῶν.
Z procy, którą towarzysz dla wodza miał pogotowiu.
Πείσανδρος δ' ἰθὺς Μενελάου κυδαλίμοιο
Prosto na Menelaosa chciwego sławy Pizandros
ἤϊε: τὸν δ' ἄγε μοῖρα κακὴ θανάτοιο τέλος δὲ
Natarł; jego złowroga do śmierci Mojra zawiodła,
σοὶ Μενέλαε δαμῆναι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.
Menelaju ku tobie, by w ciężkiej zginął potyczce.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες
Oni zaś kiedy nawzajem ku sobie idący się zbliżą,
Ἀτρεί̈δης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετ' ἔγχος,
Chybił Atrydes, i z ręki mu bokiem dziryd uleciał;
Πείσανδρος δὲ σάκος Μενελάου κυδαλίμοιο
W tarczę atoli Pizander Atrydy sławy chciwego
οὔτασεν, οὐδὲ διὰ πρὸ δυνήσατο χαλκὸν ἐλάσσαι:
Trafił, lecz blachy miedzianej na wylot przebić nie zdołał;
ἔσχεθε γὰρ σάκος εὐρύ, κατεκλάσθη δ' ἐνὶ καυλῷ
Tarcza albowiem szeroka wstrzymała, lecz jemu w proporcu
ἔγχος: ὃ δὲ φρεσὶν ᾗσι χάρη καὶ ἐέλπετο νίκην.
Pękła spisa; już w sercu się cieszył nadzieją zwycięztwa.
Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον
Szabli natenczas Atrydes o srebrnem okuciu dobywszy
ἆλτ' ἐπὶ Πεισάνδρῳ: ὃ δ' ὑπ' ἀσπίδος εἵλετο καλὴν
Skoczył ku Pejzandrowi, lecz ten z pod tarczy za piękną.
ἀξίνην εὔχαλκον ἐλαί̈νῳ ἀμφὶ πελέκκῳ
Chwycił stalową siekierę, na toporzysku oliwnem,
μακρῷ ἐϋξέστῳ: ἅμα δ' ἀλλήλων ἐφίκοντο.
Długiem i gładkiem i wtedy odrazu na siebie uderzą.
ἤτοι ὃ μὲν κόρυθος φάλον ἤλασεν ἱπποδασείης
Pierwszy go rąbnął w guzik od grzywiastego szyszaka
ἄκρον ὑπὸ λόφον αὐτόν, ὃ δὲ προσιόντα μέτωπον
Koło buńczuka, a tamten zaczepiającego po czole.
ῥινὸς ὕπερ πυμάτης: λάκε δ' ὀστέα, τὼ δέ οἱ ὄσσε
Ciął po nad nosem, aż kości zgrzytnęły, zaś oczy oboje
πὰρ ποσὶν αἱματόεντα χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν,
Spadły sączące się krwią na ziemię pod nogi w kurzawę;
ἰδνώθη δὲ πεσών: ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων
Zwinął się, padł a tamten stanąwszy piętą na piersiach
τεύχεά τ' ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
Zbroje mu zdzierać poczyna i słowo radośne wygłasza:
λείψετέ θην οὕτω γε νέας Δαναῶν ταχυπώλων
"Przecie już raz opuścicie Danajskich jeźdźców okręty,
Τρῶες ὑπερφίαλοι δεινῆς ἀκόρητοι ἀϋτῆς,
Dumni Trojanie potyczki okropnej nienasyceni!
ἄλλης μὲν λώβης τε καὶ αἴσχεος οὐκ ἐπιδευεῖς
Niema już hańby zaprawdę i ciężkiej sromoty, co na mnie
ἣν ἐμὲ λωβήσασθε κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ
Nie bylibyście rzucili, sobaki podłe; toż w sercu
Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν
Zewsa grzmiącego się gniewu srogiego nie obawiacie,
ξεινίου, ὅς τέ ποτ' ὔμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν:
Naruszywszy gościnność; on gród wam zburzy wyniosły.
οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ
Wyście mi młodą małżonkę i siła zasobu drogiego
μὰψ οἴχεσθ' ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ:
Zagrabiwszy odeszli, choć ona gościnnie przyjęła;
νῦν αὖτ' ἐν νηυσὶν μενεαίνετε ποντοπόροισι
Teraz atoli pragniecie do statków po morzu bieżących,
πῦρ ὀλοὸν βαλέειν, κτεῖναι δ' ἥρωας Ἀχαιούς.
Ogień trawiący zarzucić i zabić wojaków Achajskich;
ἀλλά ποθι σχήσεσθε καὶ ἐσσύμενοί περ Ἄρηος.
Wkrótce wy się zatrzymacie, choć bardzo do wojny pochopni.
Ζεῦ πάτερ ἦ τέ σέ φασι περὶ φρένας ἔμμεναι ἄλλων
Zewsie rodzicu wszak mówią, że jesteś rozumem najwyższym,
ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν: σέο δ' ἐκ τάδε πάντα πέλονται:
Między bogami ludźmi, a tegoś wszystkiego dopuścił.
οἷον δὴ ἄνδρεσσι χαρίζεαι ὑβριστῇσι
Takim dla mężów zuchwałych się okazujesz łaskawym,
Τρωσίν, τῶν μένος αἰὲν ἀτάσθαλον, οὐδὲ δύνανται
Dla tych Trojan umysłu hardego, co nigdy nie mogą
φυλόπιδος κορέσασθαι ὁμοιί̈ου πτολέμοιο.
Walki w niezgodzie powszechnej się dostatecznie nasycić.
πάντων μὲν κόρος ἐστὶ καὶ ὕπνου καὶ φιλότητος
Można ci bowiem wszystkiego mieć dosyć, i snu i miłości,
μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο,
Śpiewu słodkiego i tańca parami przyzwoitego;
τῶν πέρ τις καὶ μᾶλλον ἐέλδεται ἐξ ἔρον εἷναι
Prędzej by ktoś mógł pragnąć się temi do zbytku nasycić,
ἢ πολέμου: Τρῶες δὲ μάχης ἀκόρητοι ἔασιν.
Niźli wojny, lecz bitwy Trojanie są nienasyceni."
ὣς εἰπὼν τὰ μὲν ἔντε' ἀπὸ χροὸς αἱματόεντα
Tak powiedziawszy rynsztunek zbroczony z ciała zdzierając.
συλήσας ἑτάροισι δίδου Μενέλαος ἀμύμων,
Oddał go towarzyszom nieskazitelny Menelaj;
αὐτὸς δ' αὖτ' ἐξ αὖτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη.
Sam zaś idąc napowrót w szeregi pierwsze się wmięszał.
ἔνθά οἱ υἱὸς ἐπᾶλτο Πυλαιμένεος βασιλῆος
Rzucił się przeciw niemu syn Pylajmena książęcia,
Ἁρπαλίων, ὅ ῥα πατρὶ φίλῳ ἕπετο πτολεμίξων
Harpal, któren za drogim rodzicem na wojnę do Troi
ἐς τροίην, οὐδ' αὖτις ἀφίκετο πατρίδα γαῖαν:
Dążył, lecz więcej nie wrócił do drogiej ziemi ojczystej;
ὅς ῥα τότ' Ἀτρεί̈δαο μέσον σάκος οὔτασε δουρὶ
Tenże więc w środek tarczy Atrydy ugodził oszczepem
ἐγγύθεν, οὐδὲ διὰ πρὸ δυνήσατο χαλκὸν ἐλάσσαι
Z bliska, atoli nie zdołał na wylot przebić żelazem;
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων
Szybko się w druhów gromadę wycofał przed śmiercią uchodząc,
πάντοσε παπταίνων μή τις χρόα χαλκῷ ἐπαύρῃ.
Oglądając się w koło by ktoś go żelazem nie zranił.
Μηριόνης δ' ἀπιόντος ἵει χαλκήρε' ὀϊστόν,
Uchodzącego Merionej okutą strzałą dostawszy,
καί ῥ' ἔβαλε γλουτὸν κάτα δεξιόν: αὐτὰρ ὀϊστὸς
Trafił i w prawą pachwinę ugodził, atoli kończysta
ἀντικρὺ κατὰ κύστιν ὑπ' ὀστέον ἐξεπέρησεν.
Strzała pęcherz na wylot przebiwszy pod kością wylazła.
ἑζόμενος δὲ κατ' αὖθι φίλων ἐν χερσὶν ἑταίρων
Klapnął na miejscu i między rękoma cnych towarzyszy
θυμὸν ἀποπνείων, ὥς τε σκώληξ ἐπὶ γαίῃ
Ducha wyzionął i leżał na ziemi podobnie do glisty
κεῖτο ταθείς: ἐκ δ' αἷμα μέλαν ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
Wyciągnięty, polała się krew i ziemię zrosiła.
τὸν μὲν Παφλαγόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
Paflagonie szlachetni starannie się druhem zająwszy
ἐς δίφρον δ' ἀνέσαντες ἄγον προτὶ Ἴλιον ἱρὴν
Na powózkę go wnieśli i wiodą do świętej Iliony,
ἀχνύμενοι: μετὰ δέ σφι πατὴρ κίε δάκρυα λείβων,
Smutni, a między niemi szedł ojciec łzy wylewając,
ποινὴ δ' οὔ τις παιδὸς ἐγίγνετο τεθνηῶτος.
Zemsty atoli za syna się nie doczekał zmarłego.
τοῦ δὲ Πάρις μάλα θυμὸν ἀποκταμένοιο χολώθη:
Gniewem o poległego zawrzało serce Parysa;
ξεῖνος γάρ οἱ ἔην πολέσιν μετὰ Παφλαγόνεσσι:
Bywał u niego w gościnie, w narodzie Paflagończyków;
τοῦ ὅ γε χωόμενος προί̈ει χαλκήρε' ὀϊστόν.
W żalu więc za towarzyszem wypuścił strzałę śpiżową.
ἦν δέ τις Εὐχήνωρ Πολυί̈δου μάντιος υἱὸς
Był tam niejaki Ejchenor, wróżbity syn Polyeida,
ἀφνειός τ' ἀγαθός τε Κορινθόθι οἰκία ναίων,
Możny dostatkiem i zacny, w Koryncie dom zamieszkiwał,
ὅς ῥ' εὖ εἰδὼς κῆρ' ὀλοὴν ἐπὶ νηὸς ἔβαινε:
Któren, że losu groźnego świadomy, statkami się puścił.
πολλάκι γάρ οἱ ἔειπε γέρων ἀγαθὸς Πολύϊδος
Często mu bowiem wróżył staruszek zacny Polejtes,
νούσῳ ὑπ' ἀργαλέῃ φθίσθαι οἷς ἐν μεγάροισιν,
Albo że ciężkiej chorobie ulegnie we własnem domostwie,
ἢ μετ' Ἀχαιῶν νηυσὶν ὑπὸ Τρώεσσι δαμῆναι:
Albo że zginie przez Trojan pomiędzy Danajów łodziami;
τώ ῥ' ἅμα τ' ἀργαλέην θωὴν ἀλέεινεν Ἀχαιῶν
Przeto zarówno unikał wyrzutu przykrego Danajów,
νοῦσόν τε στυγερήν, ἵνα μὴ πάθοι ἄλγεα θυμῷ.
Jakoż i ciężkiej słabości, by nie doczekać się zguby.
τὸν βάλ' ὑπὸ γναθμοῖο. καὶ οὔατος: ὦκα δὲ θυμὸς
Jego to w szczękę pod uchem ugodził, i szybko mu dusza
ᾤχετ' ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δ' ἄρα μιν σκότος εἷλεν.
Członki opuści a groźna ciemnica go śmierci objęła.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο:
W taki to sposób walczyli podobnie do ognia w płomieniu.
Ἕκτωρ δ' οὐκ ἐπέπυστο Διὶ̈ φίλος, οὐδέ τι ᾔδη
Zewsa lubieniec zaś Hektor nie wiedział i nie był świadomym,
ὅττί ῥά οἱ νηῶν ἐπ' ἀριστερὰ δηϊόωντο
Jako że z lewej strony okrętów porażkę poniosły
λαοὶ ὑπ' Ἀργείων. τάχα δ' ἂν καὶ κῦδος Ἀχαιῶν
Wojska przez siłę Argeiów i szybko Achajów się sława
ἔπλετο: τοῖος γὰρ γαιήοχος ἐννοσίγαιος
Wzmogła, bo tak usilnie Pozejdon ziemią trzęsący
ὄτρυν' Ἀργείους, πρὸς δὲ σθένει αὐτὸς ἄμυνεν:
Męztwo Argeiów pobudził, i własną ich siłą popierał;
ἀλλ' ἔχεν ᾗ τὰ πρῶτα πύλας καὶ τεῖχος ἐσᾶλτο
Ale się trzymał gdzie wprzódy przez bramę i mury przeskoczył,
ῥηξάμενος Δαναῶν πυκινὰς στίχας ἀσπιστάων,
Gęste szeregi Danajskie tarczami okryte złamawszy.
ἔνθ' ἔσαν Αἴαντός τε νέες καὶ Πρωτεσιλάου
Tamże leżały okręty Ajaxa i Protezylaja,
θῖν' ἔφ' ἁλὸς πολιῆς εἰρυμέναι: αὐτὰρ ὕπερθε
Z morza sinego na brzeg wysadzone, a właśnie w tem miejscu
τεῖχος ἐδέδμητο χθαμαλώτατον, ἔνθα μάλιστα
Mur postawiono najniższy, dlatego tamże najbardziej
ζαχρηεῖς γίγνοντο μάχῃ αὐτοί τε καὶ ἵπποι.
W bitwie zacięcie się bili, tak oni jak zbrojne powózki.
ἔνθα δὲ Βοιωτοὶ καὶ Ἰάονες ἑλκεχίτωνες
Bili się tam Bojotowie, Jaonie z długiemi opony,
Λοκροὶ καὶ Φθῖοι καὶ φαιδιμόεντες Ἐπειοὶ
Lokry, Fthiowie i męztwem świecący Epejczykowie,
σπουδῇ ἐπαί̈σσοντα νεῶν ἔχον, οὐδὲ δύναντο
Ledwo przed nacierającym trzymając okręty, lecz wcale
ὦσαι ἀπὸ σφείων φλογὶ εἴκελον Ἕκτορα δῖον
Spędzić od siebie niemogli Hektora jak płomień szybkiego
οἳ μὲν Ἀθηναίων προλελεγμένοι: ἐν δ' ἄρα τοῖσιν
Również i męże Atheńscy wybrani, a niemi dowodził
ἦρχ' υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς, οἳ δ' ἅμ' ἕποντο
Syn Peteosa Menesthej, za którym prowadzą, szeregi
Φείδας τε Στιχίος τε Βίας τ' ἐύ̈ς: αὐτὰρ Ἐπειῶν
Feidas i Stichos i Bias odważny, atoli Epejów
Φυλεί̈δης τε Μέγης Ἀμφίων τε Δρακίος τε,
Meges i Fyleid prowadzi, Amfion a wreszcie i Drakios.
πρὸ Φθίων δὲ Μέδων τε μενεπτόλεμός τε Ποδάρκης.
Fthyjczykami zaś Medon dowodzi i dzielny Podarkes;
ἤτοι ὃ μὲν νόθος υἱὸς Ὀϊλῆος θείοιο
Tenże był synem nieprawym Oila boskiej przyrody,
ἔσκε Μέδων Αἴαντος ἀδελφεός: αὐτὰρ ἔναιεν
Medon, Ajaxowego braciszka; on sobie był osiadł -
ἐν Φυλάκῃ γαίης ἄπο πατρίδος ἄνδρα κατακτὰς
Od ojczyzny daleko w Fylace, bo zabił człowieka,
γνωτὸν μητρυιῆς Ἐριώπιδος, ἣν ἔχ' Ὀϊλεύς:
Ezyjopidy macochy krewnego, a żony Oila;
αὐτὰρ ὃ Ἰφίκλοιο πάϊς τοῦ Φυλακίδαο.
Tamten zaś Ifiklojosa był synem Fylakidesa;
οἳ μὲν πρὸ Φθίων μεγαθύμων θωρηχθέντες
Oni to zbrojni w pancerze Fthyjami dzielnemi dowodząc,
ναῦφιν ἀμυνόμενοι μετὰ Βοιωτῶν ἐμάχοντο:
W statków obronie za hufcem Bojotów do walki stanęli.
Αἴας δ' οὐκέτι πάμπαν Ὀϊλῆος ταχὺς υἱὸς
Rączy Oila potomek Ajax nie pragnął się wcale,
ἵστατ' ἀπ' Αἴαντος Τελαμωνίου οὐδ' ἠβαιόν,
Nawet i troszkę oddalać od Telamończyka Ajaxa;
ἀλλ' ὥς τ' ἐν νειῷ βόε οἴνοπε πηκτὸν ἄροτρον
Ale jak cienmopłowe dwa woły za pług doskonały
ἶσον θυμὸν ἔχοντε τιταίνετον: ἀμφὶ δ' ἄρά σφι
Z równą pociągną ochotą i ogniem, a w miejscu gdzie rogi
πρυμνοῖσιν κεράεσσι πολὺς ἀνακηκίει ἱδρώς:
Wyrastają im z głowy obfity im pot wytryskuje;
τὼ μέν τε ζυγὸν οἶον ἐύ̈ξοον ἀμφὶς ἐέργει
One stósownie od siebie rozdziela gładkie jarzemko
ἱεμένω κατὰ ὦλκα: τέμει δέ τε τέλσον ἀρούρης:
Pospieszające po skibie, i skład aż do miedzy wyciągną;
ὣς τὼ παρβεβαῶτε μάλ' ἕστασαν ἀλλήλοιιν.
Takoż ci krocząc pospołem, trzymali się blisko przy sobie.
ἀλλ' ἤτοι Τελαμωνιάδῃ πολλοί τε καὶ ἐσθλοὶ
Wiele za Telamończykiem dążyło szlachetnych i dzielnych
λαοὶ ἕπονθ' ἕταροι, οἵ οἱ σάκος ἐξεδέχοντο
Towarzyszów i wojska, by jemu tarczę potrzymać,
ὁππότε μιν κάματός τε καὶ ἱδρὼς γούναθ' ἵκοιτο.
Kiedy znużenie i pot mu kolana ogarniać zaczyna.
οὐδ' ἄρ' Ὀϊλιάδῃ μεγαλήτορι Λοκροὶ ἕποντο:
Ojlejadzie zacnemu Lokrowie nie towarzyszyli,
οὐ γάρ σφι σταδίῃ ὑσμίνῃ μίμνε φίλον κῆρ:
W zwartych szeregach, albowiem niechętnie do walki stawali;
οὐ γὰρ ἔχον κόρυθας χαλκήρεας ἱπποδασείας,
Przytem niemieli szyszaków spiżowych z końskiemi grzywami,
οὐδ' ἔχον ἀσπίδας εὐκύκλους καὶ μείλινα δοῦρα,
Ani tarczy okrągło wykutych i włóczni z jaworu,
ἀλλ' ἄρα τόξοισιν καὶ ἐϋστρεφεῖ οἶος ἀώτῳ
Ale swym łukom i silnie kręconym z wełny cięciwom
Ἴλιον εἰς ἅμ' ἕποντο πεποιθότες, οἷσιν ἔπειτα
Wierząc, na Troję ciągnęli, a niemi to później strzelając
ταρφέα βάλλοντες Τρώων ῥήγνυντο φάλαγγας:
Pociskami gęstemi łamali Trojańskie szeregi.
δή ῥα τόθ' οἳ μὲν πρόσθε σὺν ἔντεσι δαιδαλέοισι
Pierwsi tedy na przedzie w rynsztunku zbrojnie i strojnie,
μάρναντο Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ,
Walkę z Trojany wszczynają i miedzią okrytym Hektorem;
οἳ δ' ὄπιθεν βάλλοντες ἐλάνθανον: οὐδέ τι χάρμης
Tamci z po za nich strzelając skrywali się, tak że w potyczce
Τρῶες μιμνήσκοντο: συνεκλόνεον γὰρ ὀϊστοί.
Wytrwać niemogli Trojanie, bo strzały im szyki mięszały.
ἔνθά κε λευγαλέως νηῶν ἄπο καὶ κλισιάων
Byliby wtedy ze wstydem od strony namiotów i statków,
Τρῶες ἐχώρησαν προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν,
W tył się cofnęli Trojanie ku Ilion wiatrami owianej,
εἰ μὴ Πουλυδάμας θρασὺν Ἕκτορα εἶπε παραστάς:
Żeby Polydam Hektora dzielnego nie zwrócił uwagi.
Ἕκτορ ἀμήχανός ἐσσι παραρρητοῖσι πιθέσθαι.
"Słusznej zaprawdę porady Hektorze słuchasz niechętnie,
οὕνεκά τοι περὶ δῶκε θεὸς πολεμήϊα ἔργα
Przeto że bóg ci głównie poruczył dzieła wojenne,
τοὔνεκα καὶ βουλῇ ἐθέλεις περιίδμεναι ἄλλων:
Sądzisz że w radzie tak samo każdego innego przewyższasz.
ἀλλ' οὔ πως ἅμα πάντα δυνήσεαι αὐτὸς ἑλέσθαι.
Przecież byś nigdy nie zdołał wszystkiemu zarazem poradzić!
ἄλλῳ μὲν γὰρ ἔδωκε θεὸς πολεμήϊα ἔργα,
Bóg jednemu albowiem poruczył dzieła wojenne,
ἄλλῳ δ' ὀρχηστύν, ἑτέρῳ κίθαριν καὶ ἀοιδήν,
[Taniec innemu, drugiemu zaś sztukę śpiewania i grania];
ἄλλῳ δ' ἐν στήθεσσι τιθεῖ νόον εὐρύοπα Ζεὺς
Innych zaś Zews wszechwiedny rozumom w sercu obdarzył
ἐσθλόν, τοῦ δέ τε πολλοὶ ἐπαυρίσκοντ' ἄνθρωποι,
Zbawczym, z którego tak wielu z pomiędzy ludzi korzysta;
καί τε πολέας ἐσάωσε, μάλιστα δὲ καὐτὸς ἀνέγνω.
Wielu wybawił, lecz sobie samemu najwięcej jest świadom.
αὐτὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα:
Teraz ja tobie wypowiem co mnie się wydaje najlepszem.
πάντῃ γάρ σε περὶ στέφανος πολέμοιο δέδηε:
Wojny ogniwo płomienne na wszystkie cię strony otacza;
Τρῶες δὲ μεγάθυμοι ἐπεὶ κατὰ τεῖχος ἔβησαν
Wielkoduszni Trojanie dostawszy się wreszcie na mury,
οἳ μὲν ἀφεστᾶσιν σὺν τεύχεσιν, οἳ δὲ μάχονται
Jedni cofnęli się z bitwy pod bronią, a reszta się bije,
παυρότεροι πλεόνεσσι κεδασθέντες κατὰ νῆας.
Słabsi naprzeciw liczniejszym, porozpraszani po statkach.
ἀλλ' ἀναχασσάμενος κάλει ἐνθάδε πάντας ἀρίστους:
Zatem się teraz wycofaj i zwołaj tu wszystkich najlepszych,
ἔνθεν δ' ἂν μάλα πᾶσαν ἐπιφρασσαίμεθα βουλὴν
Byśmy o każdej potrzebie się naradzili pospołem:
ἤ κεν ἐνὶ νήεσσι πολυκλήϊσι πέσωμεν
Czy się rzuciemy przebojem na wielowiosłowe okręty,
αἴ κ' ἐθέλῃσι θεὸς δόμεναι κράτος, ἦ κεν ἔπειτα
Jeśli nam bóg zwycięztwa użyczyć zechce, czy teraz
πὰρ νηῶν ἔλθωμεν ἀπήμονες. ἦ γὰρ ἔγωγε
Mamy się cofnąć bez szwanku od statków. Co do mnie albowiem
δείδω μὴ τὸ χθιζὸν ἀποστήσωνται Ἀχαιοὶ
Boję się żeby Achaje wczorajszej porażki nie chcieli
χρεῖος, ἐπεὶ παρὰ νηυσὶν ἀνὴρ ἆτος πολέμοιο
Zrównać, tembardziej że mąż niezużyty w bitwie przy łodziach
μίμνει, ὃν οὐκέτι πάγχυ μάχης σχήσεσθαι ὀί̈ω.
Siedzi, a sądzę że już nie na długo od walki się wstrzyma".
ὣς φάτο Πουλυδάμας, ἅδε δ' Ἕκτορι μῦθος ἀπήμων,
Skończył Polydam a Hektor przyzwolił na radę bezpieczną.
αὐτίκα δ' ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε
[Z wozu natychmiast na ziemię zeskoczył w pełnym rynsztunku],
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
I do niego zwrócony w skrzydlate odezwie się słowa:
Πουλυδάμα σὺ μὲν αὐτοῦ ἐρύκακε πάντας ἀρίστους,
"Polydamancie ty tutaj zatrzymaj wszystkich najlepszych,
αὐτὰρ ἐγὼ κεῖσ' εἶμι καὶ ἀντιόω πολέμοιο:
Ja zaś tamże pospieszę by w bitwie się srogiej potykać;
αἶψα δ' ἐλεύσομαι αὖτις ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπιτείλω.
Wkrótce ja tutaj powrócę, jak tamtym zapowiem dokładnie".
ἦ ῥα, καὶ ὁρμήθη ὄρεϊ νιφόεντι ἐοικὼς
Rzekł, i rzuciwszy się naprzód podobny do góry śnieżystej,
κεκλήγων, διὰ δὲ Τρώων πέτετ' ἠδ' ἐπικούρων.
Z krzykiem pomiędzy Trojan i sojuszników poleciał.
οἳ δ' ἐς Πανθοί̈δην ἀγαπήνορα Πουλυδάμαντα
Ci się naokoło Panthoidy mężnego Polydamanta
πάντες ἐπεσσεύοντ', ἐπεὶ Ἕκτορος ἔκλυον αὐδήν.
Wszyscy pospiesznie gromadzą, Hektora głos usłyszawszy.
αὐτὰρ ὃ Δηί̈φοβόν τε βίην θ' Ἑλένοιο ἄνακτος
On zaś Deifobosa i siłę Helena książęcia,
Ἀσιάδην τ' Ἀδάμαντα καὶ Ἄσιον Ὑρτάκου υἱὸν
Adamanta Azyady i Azya syna Hyrtaka,
φοίτα ἀνὰ προμάχους διζήμενος, εἴ που ἐφεύροι.
Między pierwszemi hufcami szukając, przechodzi, czy znajdzie.
τοὺς δ' εὗρ' οὐκέτι πάμπαν ἀπήμονας οὐδ' ἀνολέθρους:
Wcale ich wszakże nie zastał bez szwanku i nienaruszonych;
ἀλλ' οἳ μὲν δὴ νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσιν Ἀχαιῶν
Jedni albowiem leżeli przy łodziach sterniczych Achajskich,
χερσὶν ὑπ' Ἀργείων κέατο ψυχὰς ὀλέσαντες,
Ducha mężnego oddawszy pod siłą dłoni Argeiów,
οἳ δ' ἐν τείχει ἔσαν βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
Inni zaś wewnątrz twierdzy z cięciami lub ranni od strzały.
τὸν δὲ τάχ' εὗρε μάχης ἐπ' ἀριστερὰ δακρυοέσσης
Nagle od skrzydła lewego nieszczęsnej walki znajduje
δῖον Ἀλέξανδρον Ἑλένης πόσιν ἠϋκόμοιο
Alexandra, małżonka Heleny o pięknych warkoczach,
θαρσύνονθ' ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι,
Druhów zachęcającego i wołającego do bitwy,
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος προσέφη αἰσχροῖς ἐπέεσσι:
Blizko więc jego stanąwszy sromotnem zagadnie go słowem:
Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ
"Podły Parysie, odważny z pozoru, latawcze, dziewkarzu !
ποῦ τοι Δηί̈φοβός τε βίη θ' Ἑλένοιο ἄνακτος
Gdzież Deifobos i gdzie potęga Helena książęcia,
Ἀσιάδης τ' Ἀδάμας ἠδ' Ἄσιος Ὑρτάκου υἱός;
Gdzie Azyades Adamant, gdzie Azyj Hyrtaka potomek?
ποῦ δέ τοι Ὀθρυονεύς; νῦν ὤλετο πᾶσα κατ' ἄκρης
Gdzie Othryonej się podział? zaprawdę od szczytu się wali
Ἴλιος αἰπεινή: νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.
Ilios wyniosła; na teraz i twoja się zguba gotuje".
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής:
Aleksander do bogów podobny mu rzeknie w odpowiedź:
Ἕκτορ ἐπεί τοι θυμὸς ἀναίτιον αἰτιάασθαι,
"Tobie Hektorze po myśli i niewinnego obwiniać;
ἄλλοτε δή ποτε μᾶλλον ἐρωῆσαι πολέμοιο
Może być że kiedyindziej zanadto stroniłem od walki,
μέλλω, ἐπεὶ οὐδ' ἐμὲ πάμπαν ἀνάλκιδα γείνατο μήτηρ:
Aleć i mnie zupełnie bezsilnym matka nie rodzi.
ἐξ οὗ γὰρ παρὰ νηυσὶ μάχην ἤγειρας ἑταίρων,
Bowiem od czasu gdyś walkę szeregów przy łodziach pobudził,
ἐκ τοῦ δ' ἐνθάδ' ἐόντες ὁμιλέομεν Δαναοῖσι
Odtąd stanąwszy na placu dajemy się w znaki Danajom
νωλεμέως: ἕταροι δὲ κατέκταθεν οὓς σὺ μεταλλᾷς.
Bezustannie; lecz druhy o których się pytasz polegli.
οἴω Δηί̈φοβός τε βίη θ' Ἑλένοιο ἄνακτος
Zdaje się że Deifobos i siła Helena książęcia
οἴχεσθον, μακρῇσι τετυμμένω ἐγχείῃσιν
Z placu musieli ustąpić od długich ranni oszczepów,
ἀμφοτέρω κατὰ χεῖρα: φόνον δ' ἤμυνε Κρονίων.
W rękę obydwaj, atoli odwrócił im zgubę Kronion.
νῦν δ' ἄρχ' ὅππῃ σε κραδίη θυμός τε κελεύει:
Teraz ty prowadź gdzie tylko odwaga i męztwo ci każe,
ἡμεῖς δ' ἐμμεμαῶτες ἅμ' ἑψόμεθ', οὐδέ τί φημι
My zaś podążym za tobą z najżywszą ochotą" nie sądzę,
ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστι.
Żeby nam brakło odwagi, o ile siły wystarczą.
πὰρ δύναμιν δ' οὐκ ἔστι καὶ ἐσσύμενον πολεμίζειν.
Walczyć atoli nad siły, choć jakby kto pragnął nie zdoła".
ὣς εἰπὼν παρέπεισεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως:
Temi słowami bohater braterskie serce nakłonił.
βὰν δ' ἴμεν ἔνθα μάλιστα μάχη καὶ φύλοπις ἦεν
Spieszą więc gdzie najwięcej zamieszka wrzała i bitwa,
ἀμφί τε Κεβριόνην καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα
Koło Kebrioneja i Polydamanta zacnego,
Φάλκην Ὀρθαῖόν τε καὶ ἀντίθεον Πολυφήτην
Falka, Orthaja i bogom równego Polyfetesa,
Πάλμύν τ' Ἀσκάνιόν τε Μόρυν θ' υἷ' Ἱπποτίωνος,
Synów Hippotiona, Askania, Palmysa, Moryna;
οἵ ῥ' ἐξ Ἀσκανίης ἐριβώλακος ἦλθον ἀμοιβοὶ
Oni z Askanii o skibie szerokiej przybyli w odwodzie
ἠοῖ τῇ προτέρῃ: τότε δὲ Ζεὺς ὦρσε μάχεσθαι.
Rano, w dzień pierwej, a wtedy do walki ich pędził Kronion.
οἳ δ' ἴσαν ἀργαλέων ἀνέμων ἀτάλαντοι ἀέλλῃ,
Więc pędzili podobni do burzy wichrów zuchwałych,
ἥ ῥά θ' ὑπὸ βροντῆς πατρὸς Διὸς εἶσι πέδον δέ,
Która pod grzmotem ojca Diosa ku ziemi spadając,
θεσπεσίῳ δ' ὁμάδῳ ἁλὶ μίσγεται, ἐν δέ τε πολλὰ
Z hukiem straszliwym do morza się rzuca i wewnątrz ogromne
κύματα παφλάζοντα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
Fale szumiące piętrzy na morzu wzburzonem szeroko,
κυρτὰ φαληριόωντα, πρὸ μέν τ' ἄλλ', αὐτὰρ ἐπ' ἄλλα:
Pianą kipiące brzuchate, to w tył to naprzód je ciska;
ὣς Τρῶες πρὸ μὲν ἄλλοι ἀρηρότες, αὐτὰρ ἐπ' ἄλλοι,
Takoż Trojanie skupieni, ci z przodu, a tamci od tyłu,
χαλκῷ μαρμαίροντες ἅμ' ἡγεμόνεσσιν ἕποντο.
Spiżem okryci świecącym dążyli za swymi wodzami.
Ἕκτωρ δ' ἡγεῖτο βροτολοιγῷ ἶσος Ἄρηϊ
Hektor na czele prowadził, jak Ares co męże morduje,
Πριαμίδης: πρόσθεν δ' ἔχεν ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην
Syn Priama, dźwigając przed sobą tarczę gładziutką,
ῥινοῖσιν πυκινήν, πολλὸς δ' ἐπελήλατο χαλκός:
Obwarowaną skórami i silnie miedzią okutą;
ἀμφὶ δέ οἱ κροτάφοισι φαεινὴ σείετο πήληξ.
Koło skroni mu buńczuk od hełmu groźnie powiewa.
πάντῃ δ' ἀμφὶ φάλαγγας ἐπειρᾶτο προποδίζων,
Wszędy na koło szeregów próbował puszczając się naprzód,
εἴ πώς οἱ εἴξειαν ὑπασπίδια προβιβῶντι:
Czyby gdzie nie ustąpiły gdy w tarcze skulony nacierał,
ἀλλ' οὐ σύγχει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Ale nie zachwiał odwagi w Achajów piersiach walecznych.
Αἴας δὲ πρῶτος προκαλέσσατο μακρὰ βιβάσθων:
Pierwszy go Ajax wyzywa suwając krokiem potężnym:
δαιμόνιε σχεδὸν ἐλθέ: τί ἢ δειδίσσεαι αὔτως
"Dziwny ! przystępujże bliżej; dlaczegoż tak straszyć Argeiów
Ἀργείους; οὔ τοί τι μάχης ἀδαήμονές εἰμεν,
Myślisz? toż nie jesteśmy tak bardzo walce obcymi,
ἀλλὰ Διὸς μάστιγι κακῇ ἐδάμημεν Ἀχαιοί.
Tylko że srogim biczem Diosa jesteśmy zgnębieni.
ἦ θήν πού τοι θυμὸς ἐέλπεται ἐξαλαπάξειν
Pewno ty żywisz w duszy nadzieję że nasze wyniszczysz
νῆας: ἄφαρ δέ τε χεῖρες ἀμύνειν εἰσὶ καὶ ἡμῖν.
Statki, lecz przecież i nam do obrony gotowe są dłonie.
ἦ κε πολὺ φθαίη εὖ ναιομένη πόλις ὑμὴ
Prędzej o wiele zaprawdę wasz gród zamieszkan tak licznie
χερσὶν ὑφ' ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.
Będzie zdobytym i wkrótce zniszczonym dłońmi naszemi.
σοὶ δ' αὐτῷ φημὶ σχεδὸν ἔμμεναι ὁππότε φεύγων
Mówięć atoli że bliska już chwila, gdy będziesz w ucieczce
ἀρήσῃ Διὶ πατρὶ καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισι
Błagał ojca Diosa i innych bogów nieśmiertnych,
θάσσονας ἰρήκων ἔμεναι καλλίτριχας ἵππους,
Żeby grzywiasty twój rumak sokoła w locie prześcignął,
οἵ σε πόλιν δ' οἴσουσι κονίοντες πεδίοιο.
Który do miasta cię będzie unosił w kurzawie równiny".
ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις
Jeszcze tak mówił gdy ptak od prawej nadleciał mu strony,
αἰετὸς ὑψιπέτης: ἐπὶ δ' ἴαχε λαὸς Ἀχαιῶν
Orzeł o górnym locie; przyklasnął naród Achajski
θάρσυνος οἰωνῷ: ὃ δ' ἀμείβετο φαίδιμος Ἕκτωρ:
Raźnie z otuchą dla wróżby; zaś Hektor prześwietny odrzecze:
Αἶαν ἁμαρτοεπὲς βουγάϊε ποῖον ἔειπες:
"Cóżeś powiedział Ajaxio chełpliwy i próżny gaduło!
εἰ γὰρ ἐγὼν οὕτω γε Διὸς πάϊς αἰγιόχοιο
Jako bym pragnął być synem Diosa co dzierży egidę,
εἴην ἤματα πάντα, τέκοι δέ με πότνια Ἥρη,
Cały mój żywot, a Herę dostojna by matką mi była,
τιοίμην δ' ὡς τίετ' Ἀθηναίη καὶ Ἀπόλλων,
Żebym był wielbion, jak czczeni Apollon i boska Athene,
ὡς νῦν ἡμέρη ἥδε κακὸν φέρει Ἀργείοισι
Tak dzisiejszy ten dzionek niech zgubę Argeiom przyniesie
πᾶσι μάλ', ἐν δὲ σὺ τοῖσι πεφήσεαι, αἴ κε ταλάσσῃς
Wszystkim, a ty między niemi polegniesz, gdybyś się ważył,
μεῖναι ἐμὸν δόρυ μακρόν, ὅ τοι χρόα λειριόεντα
Mojej włóczni się stawić ogromnej, co skórę bielutką
δάψει: ἀτὰρ Τρώων κορέεις κύνας ἠδ' οἰωνοὺς
Będzie ci płatać, a ty sobaki Trojańskie i ptaki
δημῷ καὶ σάρκεσσι πεσὼν ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Tłuszczem i mięsem nasycisz, gdy padniesz przy statkach Achajskich".
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο: τοὶ δ' ἅμ' ἕποντο
Tak powiedziawszy prowadził a tamci za nim dążyli
ἠχῇ θεσπεσίῃ, ἐπὶ δ' ἴαχε λαὸς ὄπισθεν.
Z wrzawą straszliwą, a wojska od tyłu krzyczały donośnie.
Ἀργεῖοι δ' ἑτέρωθεν ἐπίαχον, οὐδὲ λάθοντο
W stronie przeciwnej Argeie wrzasnęli i nie zaniedbali
ἀλκῆς, ἀλλ' ἔμενον Τρώων ἐπιόντας ἀρίστους.
Walki, lecz czoło stawili napaści Trojan walecznych.
ἠχὴ δ' ἀμφοτέρων ἵκετ' αἰθέρα καὶ Διὸς αὐγάς.
Wrzawa z obu stron dosięgła etheru i światła Diosa.
Νέστορα δ' οὐκ ἔλαθεν ἰαχὴ πίνοντά περ ἔμπης,
Wrzawa Nestora nie uszła, aczkolwiek pilnował kielicha,
ἀλλ' Ἀσκληπιάδην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Więc do Asklepiadesa w skrzydlate odezwie się słowa:
φράζεο δῖε Μαχᾶον ὅπως ἔσται τάδε ἔργα:
"Zważajże o Machaonie tej sprawy obrót i koniec;
μείζων δὴ παρὰ νηυσὶ βοὴ θαλερῶν αἰζηῶν.
Hałas ochoczej drużyny albowiem przy łodziach się zwiększa.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν πῖνε καθήμενος αἴθοπα οἶνον
Teraz ty sobie zapijaj w spoczynku wino przejrzyste,
εἰς ὅ κε θερμὰ λοετρὰ ἐϋπλόκαμος Ἑκαμήδη
Aż Hekameda o pięknych warkoczach ci łaźnię gorącą
θερμήνῃ καὶ λούσῃ ἄπο βρότον αἱματόεντα:
Przygotuje i krew od kurzu spieczoną obmyje;
αὐτὰρ ἐγὼν ἐλθὼν τάχα εἴσομαι ἐς περιωπήν.
Ja zaś wyszedłszy obejrzę się szybko z obszernej widowni"
ὣς εἰπὼν σάκος εἷλε τετυγμένον υἷος ἑοῖο
Rzekłszy to chwycił za tarczę wyborną syna swojego,
κείμενον ἐν κλισίῃ Θρασυμήδεος ἱπποδάμοιο
Która leżała w namiocie, dziarskiego Thrazymedesa,
χαλκῷ παμφαῖνον: ὃ δ' ἔχ' ἀσπίδα πατρὸς ἑοῖο.
Miedzią świecąca, a tenże ojcowskiej tarczy używał.
εἵλετο δ' ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Chwycił za dzielny swój oszczep okuty w ostre żelazo,
στῆ δ' ἐκτὸς κλισίης, τάχα δ' εἴσιδεν ἔργον ἀεικὲς
Stanął po za namiotem i dzieło nieszczęsne obaczył,
τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθε
Pomięszane tych szyki, a tamtych goniących od tyłu,
Τρῶας ὑπερθύμους: ἐρέριπτο δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν.
Trojan o duszy rogatej; runęły już mury Achajskie.
ὡς δ' ὅτε πορφύρῃ πέλαγος μέγα κύματι κωφῷ
Równie jak morze ponuro ciemnieje gluchemi bałwany,
ὀσσόμενον λιγέων ἀνέμων λαιψηρὰ κέλευθα
Jakby w oczekiwaniu kierunku szybkiego, co wiatry
αὔτως, οὐδ' ἄρα τε προκυλίνδεται οὐδετέρωσε,
Dadzą mu ostre, i w żadną nie toczy się stronę ogromem,
πρίν τινα κεκριμένον καταβήμεναι ἐκ Διὸς οὖρον,
Zanim wybrany od Zewsa stanowczo wiatr nie zawieje;
ὣς ὃ γέρων ὅρμαινε δαϊζόμενος κατὰ θυμὸν
Takoż namyślał się starzec i w duszy na dwoje rozważał
διχθάδι', ἢ μεθ' ὅμιλον ἴοι Δαναῶν ταχυπώλων,
Stron, czy pójdzie do tłumów Danajów szybko jeżdżących,
ἦε μετ' Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν.
Czy też do Agamemnona Atrydy pasterza narodów.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
Podczas gdy tak się namyślał wydało mu się najlepszem,
βῆναι ἐπ' Ἀτρεί̈δην. οἳ δ' ἀλλήλους ἐνάριζον
Udać się wprost do Atrydy. Mordują się tamci nawzajem
μαρνάμενοι: λάκε δέ σφι περὶ χροὶ̈ χαλκὸς ἀτειρὴς
W bitwie; nakoło ich ciała brzęczała miedź niezużyta,
νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
Ciężkich od razów mieczy lub obosiecznych oszczepów.
Νέστορι δὲ ξύμβληντο διοτρεφέες βασιλῆες
W drodze Nestora spotkali książęta od bogów zrodzeni,
πὰρ νηῶν ἀνιόντες ὅσοι βεβλήατο χαλκῷ
Powracający od statków, ranami od spiżu okryci,
Τυδεί̈δης Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεί̈δης Ἀγαμέμνων.
Syn Tydeja, Odyssej a z nim Agamemnon Atrydes.
πολλὸν γάρ ῥ' ἀπάνευθε μάχης εἰρύατο νῆες
Z dala od bitwy albowiem poustawiano okręty
θῖν' ἔφ' ἁλὸς πολιῆς: τὰς γὰρ πρώτας πεδίον δὲ
Wzdłuż morskiego wybrzeża; z kolei najpierwsze na ziemię
εἴρυσαν, αὐτὰρ τεῖχος ἐπὶ πρύμνῃσιν ἔδειμαν.
Powyciągano, za niemi zaś mury przy sterach wzniesiono.
οὐδὲ γὰρ οὐδ' εὐρύς περ ἐὼν ἐδυνήσατο πάσας
Wcale niemogło albowiem wybrzeże, aczkolwiek obszerne,
αἰγιαλὸς νῆας χαδέειν, στείνοντο δὲ λαοί:
Wszystkie pomieścić okręty i było zbyt ciasno dla wojska;
τώ ῥα προκρόσσας ἔρυσαν, καὶ πλῆσαν ἁπάσης
Zatem je powyciągali stopniowo i cały obszernej
ἠϊόνος στόμα μακρόν, ὅσον συνεέργαθον ἄκραι.
Otwór zatoki zajęli, ścieśnionej przylądki stromemi
τώ ῥ' οἵ γ' ὀψείοντες ἀϋτῆς καὶ πολέμοιο
Oni to pragnąc obaczyć i bitwę i wrzawę wojenną,
ἔγχει ἐρειδόμενοι κίον ἀθρόοι: ἄχνυτο δέ σφι
Szedli oparci na dzidach pospołem, a serce zgryzione
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν. ὃ δὲ ξύμβλητο γεραιὸς
W piersiach dźwigali. Staruszek ich wtedy na drodze napotkał
Νέστωρ, πτῆξε δὲ θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Nestor, i serca waleczne Achajów trwogą napełnił.
τὸν καὶ φωνήσας προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων:
Agamemnon przemożny się z mową do niego odezwał:
ὦ Νέστορ Νηληϊάδη μέγα κῦδος Ἀχαιῶν
"Synu Neleja Nestorze Achajów ozdobo szlachetno!
τίπτε λιπὼν πόλεμον φθισήνορα δεῦρ' ἀφικάνεις;
Czemuż od bitwy trawiącej uchodząc tutaj przybyłeś?
δείδω μὴ δή μοι τελέσῃ ἔπος ὄβριμος Ἕκτωρ,
Boję się żeby straszliwy mi Hektor słowa nie spełnił,
ὥς ποτ' ἐπηπείλησεν ἐνὶ Τρώεσσ' ἀγορεύων
Jakiem się niegdyś odgrażał, gdy w radzie Trojańskiej przemawiał,
μὴ πρὶν πὰρ νηῶν προτὶ Ἴλιον ἀπονέεσθαι
Że nie rychlej od naszych okrętów do Ilion powróci,
πρὶν πυρὶ νῆας ἐνιπρῆσαι, κτεῖναι δὲ καὶ αὐτούς.
Zanim nie spali takowych, a samych nas pozabija.
κεῖνος τὼς ἀγόρευε: τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
Tak on wtedy przemawiał, a teraz to wszystko się spełnia.
ὢ πόποι ἦ ῥα καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Przebóg, zaprawdę już inni Achaje łydookuci
ἐν θυμῷ βάλλονται ἐμοὶ χόλον ὥς περ Ἀχιλλεὺς
W sercu ścigają mnie gniewom, zarówno jako Achilles,
οὐδ' ἐθέλουσι μάχεσθαι ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσι.
Niechcąc się więcej potykać nakoło sterniczych okrętów"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ:
Rzeknie mu na to w odpowiedź bohater Nestor Gereński:
ἦ δὴ ταῦτά γ' ἑτοῖμα τετεύχαται, οὐδέ κεν ἄλλως
"Wszystko się tak skończyło i stało, że nawet odmiennie
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης αὐτὸς παρατεκτήναιτο.
Zews z wysokości gromiący niezdołał by jej przeinaczyć.
τεῖχος μὲν γὰρ δὴ κατερήριπεν, ᾧ ἐπέπιθμεν
Mury albowiem runęły na któreśmy się spuszczali,
ἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι:
Jako na silną zaporę dla statków i równie nas samych;
οἳ δ' ἐπὶ νηυσὶ θοῇσι μάχην ἀλίαστον ἔχουσι
Tamci przy szybkich okrętach niezmierne bitwy staczają
νωλεμές: οὐδ' ἂν ἔτι γνοίης μάλα περ σκοπιάζων
Bez ustanku i nawet nie poznasz choć jakbyś wyglądał,
ὁπποτέρωθεν Ἀχαιοὶ ὀρινόμενοι κλονέονται,
W której li stronie Achaje są parci w ciężkiej potrzebie,
ὡς ἐπιμὶξ κτείνονται, ἀϋτὴ δ' οὐρανὸν ἵκει.
W takiej zamieszce padają, a wrzawa ku niebu dosięga.
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθ' ὅπως ἔσται τάδε ἔργα
Radźmy więc nad tem, jaki by obrót nadać tej sprawie,
εἴ τι νόος ῥέξει: πόλεμον δ' οὐκ ἄμμε κελεύω
Czyli jej rada pomoże; do bitwy was nienamawiam
δύμεναι: οὐ γάρ πως βεβλημένον ἐστὶ μάχεσθαι.
Puszczać się, rannym albowiem już dalej walczyć nie można."
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Książe narodów Atrydes mu na to rzeknie w odpowiedź:
Νέστορ ἐπεὶ δὴ νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσι μάχονται,
"Kiedy Nestorze już walczą nakoło sterniczych okrętów,
τεῖχος δ' οὐκ ἔχραισμε τετυγμένον, οὐδέ τι τάφρος,
Mury wzniesione już więcej nie chronią, ani przekopy
ᾗ ἔπι πολλὰ πάθον Δαναοί, ἔλποντο δὲ θυμῷ
Które tak wiele mozołu nadały Danajom, w nadziei
ἄρρηκτον νηῶν τε καὶ αὐτῶν εἶλαρ ἔσεσθαι:
Nieprzełamanej zapory dla statków i równie nas samych;
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον εἶναι
Zdaje się zatem że tak się podoba Zewsowi możnemu,
νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπ' Ἄργεος ἐνθάδ' Ἀχαιούς.
Żeby od Argos daleko bez wieści zginęli Achaje.
ᾔδεα μὲν γὰρ ὅτε πρόφρων Δαναοῖσιν ἄμυνεν,
Przewidywałem to, nawet gdy był Danajom życzliwym,
οἶδα δὲ νῦν ὅτε τοὺς μὲν ὁμῶς μακάρεσσι θεοῖσι
Widzę zaś teraz, że tamtych zarówno jak bogów szczęśliwych
κυδάνει, ἡμέτερον δὲ μένος καὶ χεῖρας ἔδησεν.
Darzy, a naszą potęgę i dłonie związał w niemocy.
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼν εἴπω πειθώμεθα πάντες.
Zatem słuchajcie i jako ja mówię ustąpcie mi wszyscy.
νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύαται ἄγχι θαλάσσης
Ile okrętów na przedzie najbliżej morza nam stoi,
ἕλκωμεν, πάσας δὲ ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν,
Wyciągnijmy i wszystkie na morze boskie wysuńmy;
ὕψι δ' ἐπ' εὐνάων ὁρμίσσομεν, εἰς ὅ κεν ἔλθῃ
Z dala kotwicą na fali je przymocujmy, aż zajdzie
νὺξ ἀβρότη, ἢν καὶ τῇ ἀπόσχωνται πολέμοιο
Święta noc, może wtedy Trojańskie wojska przestaną.
Τρῶες: ἔπειτα δέ κεν ἐρυσαίμεθα νῆας ἁπάσας.
Walczyć, a później wszystkie okręty puścimy na morze.
οὐ γάρ τις νέμεσις φυγέειν κακόν, οὐδ' ἀνὰ νύκτα.
Nie ma ci bowiem wstydu przed zgubą uciekać, choć nocą,
βέλτερον ὃς φεύγων προφύγῃ κακὸν ἠὲ ἁλώῃ.
Lepiej ucieczką przed zgubą się chronić niż być uprzedzonymi".
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Spoglądając ponuro przebiegły odrzecze Odyssej:
Ἀτρεί̈δη ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων:
"Cóż to za słowo Atrydo niebacznie ci z ust wyleciało?
οὐλόμεν' αἴθ' ὤφελλες ἀεικελίου στρατοῦ ἄλλου
Ty nieszczęsny, bodajbyś tchórzliwem innem dowodził
σημαίνειν, μὴ δ' ἄμμιν ἀνασσέμεν, οἷσιν ἄρα Ζεὺς
Wojskiem, nie zaś nad nami panował, którym z młodości
ἐκ νεότητος ἔδωκε καὶ ἐς γῆρας τολυπεύειν
Nadał Zews, by do późnej starości wytrzymać statecznie
ἀργαλέους πολέμους, ὄφρα φθιόμεσθα ἕκαστος.
Walki okrutne, aż póki nie zginą wszyscy do szczętu.
οὕτω δὴ μέμονας Τρώων πόλιν εὐρυάγυιαν
Tak to zamierzasz Trojan szerokouliczne opuścić
καλλείψειν, ἧς εἵνεκ' ὀϊζύομεν κακὰ πολλά;
Miasto, z powodu którego znosiliśmy tyle nieszczęścia?
σίγα, μή τίς τ' ἄλλος Ἀχαιῶν τοῦτον ἀκούσῃ
Milcz, by kto inny z Achajów takiego niemógł posłyszeć
μῦθον, ὃν οὔ κεν ἀνήρ γε διὰ στόμα πάμπαν ἄγοιτο
Słowa, którego by żaden przez usta mąż nie wypuścił,
ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν
Któren by wiedział w umyśle jak słusznie gadać przystoi,
σκηπτοῦχός τ' εἴη, καί οἱ πειθοίατο λαοὶ
Zwłaszcza gdy berło dzierży i taki mu naród podwładny,
τοσσοίδ' ὅσσοισιν σὺ μετ' Ἀργείοισιν ἀνάσσεις:
Jakim ty jako król nad Argejami panujesz;
νῦν δέ σευ ὠνοσάμην πάγχυ φρένας, οἷον ἔειπες:
Teraz atoli w umyśle zupełnie bym zganił co mówisz,
ὃς κέλεαι πολέμοιο συνεσταότος καὶ ἀϋτῆς
Kiedy nam radzisz w pośrodku poczętej walki i wrzawy,
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλαδ' ἑλκέμεν, ὄφρ' ἔτι μᾶλλον
Statki wiosłowe do morza wyciągać, by coraz to więcej,
Τρωσὶ μὲν εὐκτὰ γένηται ἐπικρατέουσί περ ἔμπης,
Działo się dobrze Trojanom, mającym już znaczną przewagę,
ἡμῖν δ' αἰπὺς ὄλεθρος ἐπιρρέπῃ. οὐ γὰρ Ἀχαιοὶ
Zguba zaś nas odropna dosięgła. Bo wtedy Achaje
σχήσουσιν πόλεμον νηῶν ἅλα δ' ἑλκομενάων,
Walki już nie wytrzymają, jak łodzie do morza wciągniemy,
ἀλλ' ἀποπαπτανέουσιν, ἐρωήσουσι δὲ χάρμης.
Ale trwożliwie się będą oglądać i bitwy unikać.
ἔνθά κε σὴ βουλὴ δηλήσεται ὄρχαμε λαῶν.
Wtedy by twoja nas rada zgubiła, dowódco narodów".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Książe narodów Atrydes mu na to rzeknie w odpowiedź:
ὦ Ὀδυσεῦ μάλα πώς με καθίκεο θυμὸν ἐνιπῇ
"Bardzo zaprawdęś mi w sercu dojechał twoją naganą
ἀργαλέῃ: ἀτὰρ οὐ μὲν ἐγὼν ἀέκοντας ἄνωγα
Ciężką; atoli ja tamtych przeciwko ich woli nie zmuszam,
νῆας ἐϋσσέλμους ἅλα δ' ἑλκέμεν υἷας Ἀχαιῶν.
Synów Achajskich, by w morze wyciągać wiosłowe okręty.
νῦν δ' εἴη ὃς τῆσδέ γ' ἀμείνονα μῆτιν ἐνίσποι
Niechże tu przyjdzie kto teraz nam sposób lepszy doradzi,
ἢ νέος ἠὲ παλαιός: ἐμοὶ δέ κεν ἀσμένῳ εἴη.
Młody czy stary, niczego ja bardziej sobie nie życzę. "
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης:
Wtedy się do nich odezwie Diomed o głosie donośnym:
ἐγγὺς ἀνήρ: οὐ δηθὰ ματεύσομεν: αἴ κ' ἐθέλητε
"Blizko ten mąż i nie długo będziemy go szukać, jeżeli
πείθεσθαι, καὶ μή τι κότῳ ἀγάσησθε ἕκαστος
Chcecie mnię słuchać i gniewem się każdy srożyć niebędzie,
οὕνεκα δὴ γενεῆφι νεώτατός εἰμι μεθ' ὑμῖν:
Oto że wiekiem najmłodszy jestem z pomiędzy was tutaj;
πατρὸς δ' ἐξ ἀγαθοῦ καὶ ἐγὼ γένος εὔχομαι εἶναι
Z ojca dzielnego atoli i ja pochodzeniem, Tydeja
Τυδέος, ὃν Θήβῃσι χυτὴ κατὰ γαῖα καλύπτει.
Szczycę się, (jego już w Thebach mogiłą, ziemia przykryła).
πορθεῖ γὰρ τρεῖς παῖδες ἀμύμονες ἐξεγένοντο,
Od Portheja bowiem synowie trzej zacni pochodzą,
οἴκεον δ' ἐν Πλευρῶνι καὶ αἰπεινῇ Καλυδῶνι
Którzy mieszkali w Plewronie i Kalidonie wyniosłej,
Ἄγριος ἠδὲ Μέλας, τρίτατος δ' ἦν ἱππότα Οἰνεὺς
Agryj i Melas, a trzecim był z rzędu Ojnej wojownik,
πατρὸς ἐμοῖο πατήρ: ἀρετῇ δ' ἦν ἔξοχος αὐτῶν.
Ojciec mojego rodzica, wartością nad innych celował.
ἀλλ' ὃ μὲν αὐτόθι μεῖνε, πατὴρ δ' ἐμὸς Ἄργεϊ νάσθη
On więc także pozostał, lecz rodzic mój w Argos zamieszkał
πλαγχθείς: ὡς γάρ που Ζεὺς ἤθελε καὶ θεοὶ ἄλλοι.
Po tułactwie; tak chcieli i Zews i inni bogowie.
Ἀδρήστοιο δ' ἔγημε θυγατρῶν, ναῖε δὲ δῶμα
Jedną z córek Adresta zaślubił i mieszkał w domostwie
ἀφνειὸν βιότοιο, ἅλις δέ οἱ ἦσαν ἄρουραι
Żyjąc zamożnie i miał podostatkiem żyznej ziemicy,
πυροφόροι, πολλοὶ δὲ φυτῶν ἔσαν ὄρχατοι ἀμφίς,
Pszennej, w koło zaś liczne ogrody z drzewami na grzędach;
πολλὰ δέ οἱ πρόβατ' ἔσκε: κέκαστο δὲ πάντας Ἀχαιοὺς
Miał i niemało bydełka, a wszystkich Achajów przewyższał
ἐγχείῃ: τὰ δὲ μέλλετ' ἀκουέμεν, εἰ ἐτεόν περ.
Kopją, musieliście o tem posłyszeć, azali to prawda.
τὼ οὐκ ἄν με γένος γε κακὸν καὶ ἀνάλκιδα φάντες
Zatem nie sądźcie bym z rodu był podłym i człekiem niewieścim,
μῦθον ἀτιμήσαιτε πεφασμένον ὅν κ' ἐὺ̈ εἴπω.
Ani mą, radą otwartą nie gardźcie, wypowiem ją zaraz.
δεῦτ' ἴομεν πόλεμον δὲ καὶ οὐτάμενοί περ ἀνάγκῃ.
Dalej do walki, choć ranni jesteśmy, konieczność przynagla;
ἔνθα δ' ἔπειτ' αὐτοὶ μὲν ἐχώμεθα δηϊοτῆτος
Tamże daleko się trzymać będziemy od wrzawy wojennej,
ἐκ βελέων, μή πού τις ἐφ' ἕλκεϊ ἕλκος ἄρηται:
Oraz i strzał, żeby rany ponownej po ranie uniknąć.
ἄλλους δ' ὀτρύνοντες ἐνήσομεν, οἳ τὸ πάρος περ
Będąc w pośrodku zaś innym dodajmy ducha, co przedtem,
θυμῷ ἦρα φέροντες ἀφεστᾶσ' οὐδὲ μάχονται.
Dawszy już folgę odwadze ustali i stronią od walki!'
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο:
Tak się odezwał, słuchali go chętnie i skłonić się dali;
βὰν δ' ἴμεν, ἦρχε δ' ἄρά σφιν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
Poszli więc spiesznie, przewodził im książe narodów Atrydes.
οὐδ' ἀλαοσκοπιὴν εἶχε κλυτὸς ἐννοσίγαιος,
Lądotrzęsca przesławny napróżno nie stał na warcie,
ἀλλὰ μετ' αὐτοὺς ἦλθε παλαιῷ φωτὶ ἐοικώς,
Ale w postaci starego wiarusa do nich przystąpił;
δεξιτερὴν δ' ἕλε χεῖρ' Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο,
Prawą chwyciwszy rękę Agamemnona Atrydy,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Mowę ku niemu obraca i w lotne odezwie się słowa:
Ἀτρεί̈δη νῦν δή που Ἀχιλλῆος ὀλοὸν κῆρ
"Synu Atreja, zapewne Achilla serce złośliwe
γηθεῖ ἐνὶ στήθεσσι φόνον καὶ φύζαν Ἀχαιῶν
Cieszy się teraz w piersi. Achajów rozsypkę i mordy
δερκομένῳ, ἐπεὶ οὔ οἱ ἔνι φρένες οὐδ' ἠβαιαί.
Oglądając; bo wcale rozumu i troszkę w nim nie ma.
ἀλλ' ὃ μὲν ὣς ἀπόλοιτο, θεὸς δέ ἑ σιφλώσειε:
Bodajby zginął tak samo, a bóg haniebnie go skruszył.
σοὶ δ' οὔ πω μάλα πάγχυ θεοὶ μάκαρες κοτέουσιν,
Jeszcze bogowie szczęśliwi dla ciebie złej woli niemają;
ἀλλ' ἔτι που Τρώων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Owszem być może że jeszcze Trojańscy wodzowie i pany
εὐρὺ κονίσουσιν πεδίον, σὺ δ' ἐπόψεαι αὐτὸς
Kurzem obszerną równinę pokryją, i sam ich obaczysz
φεύγοντας προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
Uciekających ku miastu na odwrót namiotów i łodzi."
ὣς εἰπὼν μέγ' ἄϋσεν ἐπεσσύμενος πεδίοιο.
Rzekłszy to krzyknął donośnie po gładkiej krocząc równinie,
ὅσσόν τ' ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι
Gdyby to dziewięć tysięcy krzyknęło, lub dziesięć tysięcy
ἀνέρες ἐν πολέμῳ ἔριδα ξυνάγοντες Ἄρηος,
Mężów śród boju, co w sprawie morderczej na siebie natarli;
τόσσην ἐκ στήθεσφιν ὄπα κρείων ἐνοσίχθων
Taki to z piersi wydobył, potężny lądem trzęsący
ἧκεν: Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλ' ἑκάστῳ
Odgłos; atoli każdemu z Achajów odwagę ogromną
καρδίῃ, ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
Wlał do duszy, by bić sic niezłomnie i mężnie potykać."
Ἥρη δ' εἰσεῖδε χρυσόθρονος ὀφθαλμοῖσι
Here zaś złototronna bogini, stojąca patrzała
στᾶσ' ἐξ Οὐλύμποιο ἀπὸ ῥίου: αὐτίκα δ' ἔγνω
Na, dół oczyma od szczytu Olimpu, i zaraz poznała
τὸν μὲν ποιπνύοντα μάχην ἀνὰ κυδιάνειραν
Dzieła usilne tamtego wśród walki dla mężów zaszczytnej,
αὐτοκασίγνητον καὶ δαέρα, χαῖρε δὲ θυμῷ:
Brata i szwagra zarazem, i w duszy się uradowała.
Ζῆνα δ' ἐπ' ἀκροτάτης κορυφῆς πολυπίδακος Ἴδης
W tem siedzącego na szczycie najwyższym, w strumienie obfitej
ἥμενον εἰσεῖδε, στυγερὸς δέ οἱ ἔπλετο θυμῷ.
Idy, Zewsa ujrzała, zawrzała jej dusza od gniewu.
μερμήριξε δ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
Wtedy się wypukłooka dostojna Here namyśla,
ὅππως ἐξαπάφοιτο Διὸς νόον αἰγιόχοιο:
Jakby też egidodzierżcy Diosa duszę omamić.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλὴ
Taki jej wreszcie pomysł wydaje się w duszy najlepszym;
ἐλθεῖν εἰς Ἴδην εὖ ἐντύνασαν ἓ αὐτήν,
Jak najlepiej się przyozdobiwszy do Idy podążyć,
εἴ πως ἱμείραιτο παραδραθέειν φιλότητι
Czyby też nie zapragnął podzielić się łożem w miłości,
ᾗ χροιῇ, τῷ δ' ὕπνον ἀπήμονά τε λιαρόν τε
W obec jej wdzięków, a potem łagodnemi i słodkiem uśpieniem
χεύῃ ἐπὶ βλεφάροισιν ἰδὲ φρεσὶ πευκαλίμῃσι.
Stulić powieki, a umysł przytomny i bystry mu przyćmić.
βῆ δ' ἴμεν ἐς θάλαμον, τόν οἱ φίλος υἱὸς ἔτευξεν
Spieszy więc do sypialni; urządził ją, syn jej Hefajstos
Ἥφαιστος, πυκινὰς δὲ θύρας σταθμοῖσιν ἐπῆρσε
Luby, i szczelne drzwi przystosował misternie do słupków,
κληῖ̈δι κρυπτῇ, τὴν δ' οὐ θεὸς ἄλλος ἀνῷγεν:
Skrytem zamknięciem, nikt inny go z bogów otworzyć nie zdoła.
ἔνθ' ἥ γ' εἰσελθοῦσα θύρας ἐπέθηκε φαεινάς.
Tamże wszedłszy, za sobą przymknęła świecące podwoje.
ἀμβροσίῃ μὲν πρῶτον ἀπὸ χροὸς ἱμερόεντος
Więc nasamprzód ambrozią z kibici pragnienie budzącej
λύματα πάντα κάθηρεν, ἀλείψατο δὲ λίπ' ἐλαίῳ
Skazy wszelakie obmywszy, namaszcza się czystym olejkiem,
ἀμβροσίῳ ἑδανῷ, τό ῥά οἱ τεθυωμένον ἦεν:
Ambrozyjskim milutkim, aż woń się od niego rozchodzi;
τοῦ καὶ κινυμένοιο Διὸς κατὰ χαλκοβατὲς δῶ
Ledwie nim tym tylko poruszy w spiżowych gmachach Diosa,
ἔμπης ἐς γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἵκετ' ἀϋτμή.
Dymek woniący ku ziemi, i w górę się niebios rozchodzi.
τῷ ῥ' ἥ γε χρόα καλὸν ἀλειψαμένη ἰδὲ χαίτας
Piękne swe ciało takowym oblawszy i bujne kędziory,
πεξαμένη χερσὶ πλοκάμους ἔπλεξε φαεινοὺς
Przeczesawszy, rękoma świecące uplata warkocze,
καλοὺς ἀμβροσίους ἐκ κράατος ἀθανάτοιο.
Ambrozyjskie, ze skroni je nieśmiertelnej odgarnia.
ἀμφὶ δ' ἄρ' ἀμβρόσιον ἑανὸν ἕσαθ', ὅν οἱ Ἀθήνη
W koło zaś ambrozyjską się szatą obwija; Athene
ἔξυσ' ἀσκήσασα, τίθει δ' ἐνὶ δαίδαλα πολλά:
Z tkanki ją przędła cieniutkiej i haftem przybrała misternie;
χρυσείῃς δ' ἐνετῇσι κατὰ στῆθος περονᾶτο.
W końcu zaś złotą klamerką takową na piersi przypięła.
ζώσατο δὲ ζώνῃ ἑκατὸν θυσάνοις ἀραρυίῃ,
Potem przepaskę zarzuca, zdobiło ją sto kutasików;
ἐν δ' ἄρα ἕρματα ἧκεν ἐϋτρήτοισι λοβοῖσι
W uszka dokładnie przeszyte kolczyki prześlicznej roboty,
τρίγληνα μορόεντα: χάρις δ' ἀπελάμπετο πολλή.
Trójgwiaździste zakłada, wesołym odblaskiem świeciły.
κρηδέμνῳ δ' ἐφύπερθε καλύψατο δῖα θεάων
Wszystko to potem bogini wspaniałą pokrywa namiotką,
καλῷ νηγατέῳ: λευκὸν δ' ἦν ἠέλιος ὥς:
Piękną, z pod igły, bieluchną, jak czysty promyk słoneczny;
ποσσὶ δ' ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα.
Do świecących zaś stóp przywięzuje ozdobne postoły.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντα περὶ χροὶ̈ θήκατο κόσμον
Wreszcie gdy całym tym strojem odziała swą postać bogini,
βῆ ῥ' ἴμεν ἐκ θαλάμοιο, καλεσσαμένη δ' Ἀφροδίτην
Spiesznie wychodzi z sypialni, by Afrodytę na stronę
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε θεῶν πρὸς μῦθον ἔειπε:
Z dala od bogów odwołać, i słowem się do niej odezwie:
ἦ ῥά νύ μοί τι πίθοιο φίλον τέκος ὅττί κεν εἴπω,
"Bądźże mi teraz powolną, kochane dziecie, w czem pragnę;
ἦέ κεν ἀρνήσαιο κοτεσσαμένη τό γε θυμῷ,
Tylko czy mi nieodmówisz, bo żal masz do mnie w twej duszy,
οὕνεκ' ἐγὼ Δαναοῖσι, σὺ δὲ Τρώεσσιν ἀρήγεις;
Oto, że ja dla Danajów, a tyś dla Trojan życzliwą?"
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Afrodys córa Diosa:
Ἥρη πρέσβα θεὰ θύγατερ μεγάλοιο Κρόνοιο
"Hero bogini najstarsza, wielkiego córo Kronosa!
αὔδα ὅ τι φρονέεις: τελέσαι δέ με θυμὸς ἄνωγεν,
Twoje mi objaw żądanie, a spełnić je serce mi każe,
εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστίν.
Jeźli je spełnić potrafię, i jeźli możebnem je spełnić."
τὴν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη:
Z myślą podstępną odpowie jej na to Here dostojna:
δὸς νῦν μοι φιλότητα καὶ ἵμερον, ᾧ τε σὺ πάντας
"Daj mi luby twój urok i czary, któremi ty wszystkich
δαμνᾷ ἀθανάτους ἠδὲ θνητοὺς ἀνθρώπους.
Serca przedwiecznych podbijasz, a niemniej ludzi śmiertelnych.
εἶμι γὰρ ὀψομένη πολυφόρβου πείρατα γαίης,
Idę ja bowiem obaczyć żywiącej ziemi granice,
Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν,
Okeanosa, co gniazdem jest bogów i matkę Thetydę,
οἵ μ' ἐν σφοῖσι δόμοισιν ἐὺ̈ τρέφον ἠδ' ἀτίταλλον
Którzy mnie w swoich pałacach żywili i wychowywali,
δεξάμενοι Ῥείας, ὅτε τε Κρόνον εὐρύοπα Ζεὺς
Z ręki umie Rhei przyjmując, gdy Zews rządzący Kronosa
γαίης νέρθε καθεῖσε καὶ ἀτρυγέτοιο θαλάσσης:
W ziemi otchłaniach osadził i morza dzikiego pustyni.
τοὺς εἶμ' ὀψομένη, καί σφ' ἄκριτα νείκεα λύσω:
Chcę ich obaczyć by swary nierozstrzygnięte zagodzić;
ἤδη γὰρ δηρὸν χρόνον ἀλλήλων ἀπέχονται
Dużo już bowiem czasu minęło jak stronią od siebie,
εὐνῆς καὶ φιλότητος, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
Od miłości i łoża, bo w duszy na siebie są gniewni.
εἰ κείνω ἐπέεσσι παραιπεπιθοῦσα φίλον κῆρ
Żebym to lube ich serca słowami zmiękczyć zdołała,
εἰς εὐνὴν ἀνέσαιμι ὁμωθῆναι φιλότητι,
Oraz do łoża nakłonić by wspólnie miłości zażyli,
αἰεί κέ σφι φίλη τε καὶ αἰδοίη καλεοίμην.
Zawsze by mnie przyjaciółką szacowną i drogą nazwali."
τὴν δ' αὖτε προσέειπε φιλομειδὴς Ἀφροδίτη:
Afrodyte o słodkim uśmiechu odpowie jej na to:
οὐκ ἔστ' οὐδὲ ἔοικε τεὸν ἔπος ἀρνήσασθαι:
"Zgoła mi nie przystoi żądaniu się twemu sprzeciwiać;
Ζηνὸς γὰρ τοῦ ἀρίστου ἐν ἀγκοίνῃσιν ἰαύεις.
W najwyższego albowiem spoczywasz Zewsa objęciach."
ἦ, καὶ ἀπὸ στήθεσφιν ἐλύσατο κεστὸν ἱμάντα
Rzekła i z piersi odpina przepaskę haftami pokrytą,
ποικίλον, ἔνθα δέ οἱ θελκτήρια πάντα τέτυκτο:
Różnobarwistą, wszelakie uroki z takową się wiążą;
ἔνθ' ἔνι μὲν φιλότης, ἐν δ' ἵμερος, ἐν δ' ὀαριστὺς
Mieści się w niej i miłość, pragnienie i szepty miłosne,
πάρφασις, ἥ τ' ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονεόντων.
Lube namowy co zmysłów i najrozumniejszych pozbawią.
τόν ῥά οἱ ἔμβαλε χερσὶν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Tę jej rzuciła na ręce wygłasza słowo i mówi:.
τῆ νῦν τοῦτον ἱμάντα τεῷ ἐγκάτθεο κόλπῳ
"Oto masz tę przepaskę i w piersi ją, schowaj głęboko,
ποικίλον, ᾧ ἔνι πάντα τετεύχαται: οὐδέ σέ φημι
Różnobarwistą, bo wszystko zawiera i wcale nie sądzę
ἄπρηκτόν γε νέεσθαι, ὅ τι φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς.
Żebyś napróżno wróciła, gdy czegoś w duszy zapragniesz."
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
Rzekła, uśmiecha się Here, wypukłooka dostojna,
μειδήσασα δ' ἔπειτα ἑῷ ἐγκάτθετο κόλπῳ.
Śmiejąc się jeszcze przepaskę następuie w piersi zanurza.
ἣ μὲν ἔβη πρὸς δῶμα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη,
Ona więc poszła do zamku Diosa docz Afrodyte,
Ἥρη δ' ἀί̈ξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
Here zaś w pędzie największym opuszcza wyżyny Olimpu,
Πιερίην δ' ἐπιβᾶσα καὶ Ἠμαθίην ἐρατεινὴν
Zaszła do Pierji i kraj Emathei uroczej przebywszy,
σεύατ' ἐφ' ἱπποπόλων Θρῃκῶν ὄρεα νιφόεντα
Pędzi ku szczytom śnieżystym Thraków co końmi harcują,
ἀκροτάτας κορυφάς: οὐδὲ χθόνα μάρπτε ποδοῖιν:
Aż do skał niebotycznych i ziemi nie dotknie stopami;
ἐξ Ἀθόω δ' ἐπὶ πόντον ἐβήσετο κυμαίνοντα,
Z wyżyn Athosu na morze falami pieniące się spuszcza,
Λῆμνον δ' εἰσαφίκανε πόλιν θείοιο Θόαντος.
W końcu do Lemnos przybywa do miasta boskiego Thoanta.
ἔνθ' Ὕπνῳ ξύμβλητο κασιγνήτῳ Θανάτοιο,
Tam się spotyka ze Snem rodzonym śmierci braciszkiem,
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζεν:
Chwyta go dłonią za dłoń wygłasza słowo i mówi:
Ὕπνε ἄναξ πάντων τε θεῶν πάντων τ' ἀνθρώπων,
"Śnie potężny co rządzisz bogami i ludźmi wszystkiemi,
ἠμὲν δή ποτ' ἐμὸν ἔπος ἔκλυες, ἠδ' ἔτι καὶ νῦν
Jeśli też kiedyś słuchałeś mych słów, to jeszcze i teraz
πείθευ: ἐγὼ δέ κέ τοι ἰδέω χάριν ἤματα πάντα.
Słuchaj, a wdzięczną ci będę po wszystkie czasy następne.
κοίμησόν μοι Ζηνὸς ὑπ' ὀφρύσιν ὄσσε φαεινὼ
Uśpij mi tylko Zewsa pod brwiami oczy świecące,
αὐτίκ' ἐπεί κεν ἐγὼ παραλέξομαι ἐν φιλότητι.
Skoro się tylko przy jego położę boku w miłości.
δῶρα δέ τοι δώσω καλὸν θρόνον ἄφθιτον αἰεὶ
Pięknym cię w zamian tronem obdarzę, trwałości wieczystej,
χρύσεον: Ἥφαιστος δέ κ' ἐμὸς πάϊς ἀμφιγυήεις
Złotym; Hefaistos mój syn, na obie nogi kulawy
τεύξει' ἀσκήσας, ὑπὸ δὲ θρῆνυν ποσὶν ἥσει,
Zrobi go sztucznie, a jeszcze pod nogi krzesełko urządzi,
τῷ κεν ἐπισχοίης λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων.
Żebyś świecące swe stopy mógł na niem opierać przy uczcie."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε νήδυμος Ὕπνος:
Odpowiadając na to, odezwie się do niej Sen błogi:
Ἥρη πρέσβα θεὰ θύγατερ μεγάλοιο Κρόνοιο
"Hero, bogini najstarsza wielkiego córo Kronosa!
ἄλλον μέν κεν ἔγωγε θεῶν αἰειγενετάων
Żebyć to kogoś innego z przedwiecznie bogów żyjących,
ῥεῖα κατευνήσαιμι, καὶ ἂν ποταμοῖο ῥέεθρα
Łacno bym uśpił, chociażby i fale strumienia strumieni
Ὠκεανοῦ, ὅς περ γένεσις πάντεσσι τέτυκται:
Okeanosa, co wszystkich jest łonem i pierwszym początkiem;
Ζηνὸς δ' οὐκ ἂν ἔγωγε Κρονίονος ἆσσον ἱκοίμην
Ale do Zewsa Kronidy zaprawdę się zbliżyć nie ważę,
οὐδὲ κατευνήσαιμ', ὅτε μὴ αὐτός γε κελεύοι.
Ani go zmorzyć uśpieniem, jeżeli on sam nie rozkaże.
ἤδη γάρ με καὶ ἄλλο τεὴ ἐπίνυσσεν ἐφετμὴ
Bowiem za innym już razem nauczkę z twej rady powziąłem,
ἤματι τῷ ὅτε κεῖνος ὑπέρθυμος Διὸς υἱὸς
Czasu onego, gdy tamten, przemożny Diosa potomek
ἔπλεεν Ἰλιόθεν Τρώων πόλιν ἐξαλαπάξας.
Od Iliony odpłynął zniszczywszy miasto Trojańskie.
ἤτοι ἐγὼ μὲν ἔλεξα Διὸς νόον αἰγιόχοιο
Wtedy ja. umysł Diosa co trzęsie egidą uśpiłem,
νήδυμος ἀμφιχυθείς: σὺ δέ οἱ κακὰ μήσαο θυμῷ
Zlawszy się nań łagodnie, lecz ty tamtemu złorzecząc"
ὄρσασ' ἀργαλέων ἀνέμων ἐπὶ πόντον ἀήτας,
Rozhukałaś na morzu huragan wiatrów straszliwych;
καί μιν ἔπειτα Κόων δ' εὖ ναιομένην ἀπένεικας
Jego zaś później do Koos ludnego miasta spędziłaś,
νόσφι φίλων πάντων. ὃ δ' ἐπεγρόμενος χαλέπαινε
Z dala od wszystkich przyjaciół, lecz Zews obudzony się wściekał,
ῥιπτάζων κατὰ δῶμα θεούς, ἐμὲ δ' ἔξοχα πάντων
Ciskał begami po gmachu, a mnie przed innemi wszystkiemi
ζήτει: καί κέ μ' ἄϊστον ἀπ' αἰθέρος ἔμβαλε πόντῳ,
Szukał, i byłby zwiweczył i wrzucił z eteru do morza,
εἰ μὴ Νὺξ δμήτειρα θεῶν ἐσάωσε καὶ ἀνδρῶν:
Żeby mnie Noc nie zbawiła, władczyni bogów i ludzi;
τὴν ἱκόμην φεύγων, ὃ δ' ἐπαύσατο χωόμενός περ.
Do niej uciekłem, lecz on się po wstrzymał choć jeszcze zgniewany.
ἅζετο γὰρ μὴ Νυκτὶ θοῇ ἀποθύμια ἕρδοι.
Lękał się bowiem, by szybkiej na przekor Nocy nie zrobić.
νῦν αὖ τοῦτό μ' ἄνωγας ἀμήχανον ἄλλο τελέσσαι.
Ty zaś namawiasz mnie znowu, by sprawę nieszczęsną poczynać!
τὸν δ' αὖτε προσέειπε βοῶπις πότνια Ἥρη:
Here wypukłooka, dostojna mu rzeknie w odpowiedź:
Ὕπνε τί ἢ δὲ σὺ ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς;
"Czemuż o Śnie o tych rzeczach takowe masz w duszy mniemanie?
ἦ φῂς ὣς Τρώεσσιν ἀρηξέμεν εὐρύοπα Ζῆν
Sądziszli, że tak dalece Trojanom Zews dopomaga,
ὡς Ἡρακλῆος περιχώσατο παῖδος ἑοῖο;
Jak z Heraklesa powodu swojego syna się gniewał?
ἀλλ' ἴθ', ἐγὼ δέ κέ τοι Χαρίτων μίαν ὁπλοτεράων
Ale ty chodź, ja zaś tobie z Charytek jedną z najmłodszych
δώσω ὀπυιέμεναι καὶ σὴν κεκλῆσθαι ἄκοιτιν.
Dam w zamężcie, byś mógł towarzyszką ją swoją nazywać.
ὣς φάτο, χήρατο δ' Ὕπνος, ἀμειβόμενος δὲ προσηύδα:
[Tę Pazytheję za którą tęskniłeś dniami wszystkiemi]."
ἄγρει νῦν μοι ὄμοσσον ἀάατον Στυγὸς ὕδωρ,
Rzekła, ucieszył się Sen i odpowiadając przemawia:
χειρὶ δὲ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἕλε χθόνα πουλυβότειραν,
"Teraz mi więc poprzysięgnij na Styxa nurt nieskalany;
τῇ δ' ἑτέρῃ ἅλα μαρμαρέην, ἵνα νῶϊν ἅπαντες
Jedną ręką się uchwyć za wielożywną ziemicę,
μάρτυροι ὦσ' οἳ ἔνερθε θεοὶ Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες,
Drugą zaś połóż na morzu świecącem, ażeby nam wszyscy
ἦ μὲν ἐμοὶ δώσειν Χαρίτων μίαν ὁπλοτεράων
Bogi podziemne świadczyły, co koło Kronosa się mieszczą;
Πασιθέην, ἧς τ' αὐτὸς ἐέλδομαι ἤματα πάντα.
Że naprawdę mi oddasz z Charytek jedną z najmłodszych,
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Tę Pazytheję, za którą tęskniłem dniami wszystkiemi. "
ὄμνυε δ' ὡς ἐκέλευε, θεοὺς δ' ὀνόμηνεν ἅπαντας
Rzekł, nie odmawia bogini Here o śnieżnych ramionach,
τοὺς ὑποταρταρίους οἳ Τιτῆνες καλέονται.
Ale przysięgła jak żądał i bogów nazwała wszelakich
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ὄμοσέν τε τελεύτησέν τε τὸν ὅρκον,
W głębi Tartaru siedzących, co ich Tytanami nazwano.
τὼ βήτην Λήμνου τε καὶ Ἴμβρου ἄστυ λιπόντε
Potem zaś kiedy przysięgła i dokończyła przysięgi, '
ἠέρα ἑσσαμένω ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον.
Poszli oboje i miasta Lemnos i Imbros opuszczą,
Ἴδην δ' ἱκέσθην πολυπίδακα μητέρα θηρῶν
Mgłą się zakrywszy, i szybko podróży swej dokonywują.
Λεκτόν, ὅθι πρῶτον λιπέτην ἅλα: τὼ δ' ἐπὶ χέρσου
Weszli do Idy w strumienie obfitej, macierzy zwierzyny,
βήτην, ἀκροτάτη δὲ ποδῶν ὕπο σείετο ὕλη.
Oraz do Lektos gdzie morze opuszczą; następnie zaś lądem
ἔνθ' Ὕπνος μὲν ἔμεινε πάρος Διὸς ὄσσε ἰδέσθαι
Kroczą; pod ich stopami kołyszą się lasy najwyższe.
εἰς ἐλάτην ἀναβὰς περιμήκετον, ἣ τότ' ἐν Ἴδῃ
Tamże się Sen zatrzymuje, nim Zewsa się oczom ukaże,
μακροτάτη πεφυυῖα δι' ἠέρος αἰθέρ' ἵκανεν:
Wszedłszy na jodłę wyniosłą, co wtedy na Idzie lesistej,
ἔνθ' ἧστ' ὄζοισιν πεπυκασμένος εἰλατίνοισιν
Jako najwyższa strzeliwszy, przez chmury etheru sięgała;
ὄρνιθι λιγυρῇ ἐναλίγκιος, ἥν τ' ἐν ὄρεσσι
Tamże on usiadł, głęboko się skrywszy w gałęziach jodłowych,
χαλκίδα κικλήσκουσι θεοί, ἄνδρες δὲ κύμινδιν.
W ptaka o głosie piskliwym postaci, co w górach się kryje,
Ἥρη δὲ κραιπνῶς προσεβήσετο Γάργαρον ἄκρον
Bogi Chalkidą go zowią, u ludzi się zowie jastrzębiem.
Ἴδης ὑψηλῆς: ἴδε δὲ νεφεληγερέτα Ζεύς.
Hero zaś wspina się szybko po stromej Gargaru krawędzi
ὡς δ' ἴδεν, ὥς μιν ἔρως πυκινὰς φρένας ἀμφεκάλυψεν,
W Idzie wysokiej, i tam ją Zews chmurozbiorca spostrzega.
οἷον ὅτε πρῶτόν περ ἐμισγέσθην φιλότητι
Skoro ją ujrzał utonął mu bystry umysł w pragnieniu,
εἰς εὐνὴν φοιτῶντε, φίλους λήθοντε τοκῆας.
Równie jak wtedy gdy pierwszy się raz w miłości łączyli,
στῆ δ' αὐτῆς προπάροιθεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζεν:
Idąc do łoża, tajemnie przed rodzicami drogiemi.
Ἥρη πῇ μεμαυῖα κατ' Οὐλύμπου τόδ' ἱκάνεις;
Więc naprzeciwko niej staje, wygłasza słowo i mówi:
ἵπποι δ' οὐ παρέασι καὶ ἅρματα τῶν κ' ἐπιβαίης.
"Hero, dokądże dążąc z Olimpu tutaj przybywasz?
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη:
Niema tu twoich rumaków i wozu byś na nim zasiadła."
ἔρχομαι ὀψομένη πολυφόρβου πείρατα γαίης,
myślą podstępną odpowie mu na to Here dostojna:
Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα Τηθύν,
"Ziemi żywiącej granice obaczyć się teraz wybieram,
οἵ με σφοῖσι δόμοισιν ἐὺ̈ τρέφον ἠδ' ἀτίταλλον:
Okeanosa, co łonem jest bogów i matkę Thetydę,
τοὺς εἶμ' ὀψομένη, καί σφ' ἄκριτα νείκεα λύσω:
Którzy mnie w swojem domostwie żywili i wychowywali;
ἤδη γὰρ δηρὸν χρόνον ἀλλήλων ἀπέχονται
Onych to idę obaczyć, by swary bez końca zagodzić.
εὐνῆς καὶ φιλότητος, ἐπεὶ χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
Dużo już bowiem czasu minęło jak stronią od siebie,
ἵπποι δ' ἐν πρυμνωρείῃ πολυπίδακος Ἴδης
Od miłości i łoża, bo w duszy na siebie są gniewni.
ἑστᾶσ', οἵ μ' οἴσουσιν ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρήν.
Moja powózka u stóp w strumienie Idy obfitej
νῦν δὲ σεῦ εἵνεκα δεῦρο κατ' Οὐλύμπου τόδ' ἱκάνω,
Czeka, by nosić mnie wszędzie, po stałym lądzie i falach.
μή πώς μοι μετέπειτα χολώσεαι, αἴ κε σιωπῇ
Teraz atoli dla ciebie z Olimpu tutaj przybywam,
οἴχωμαι πρὸς δῶμα βαθυρρόου Ὠκεανοῖο.
Żebyś się czasem później nie gniewał, że tak potajemnie
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Puszczam się w drogę do Okeanosa o falach głębokich."
Ἥρη κεῖσε μὲν ἔστι καὶ ὕστερον ὁρμηθῆναι,
Zews co chmury gromadzi odrzecze jej na to w odpowiedź:
νῶϊ δ' ἄγ' ἐν φιλότητι τραπείομεν εὐνηθέντε.
"Hero! wszak znajdzie się czas by się później tamże wybierać;
οὐ γάρ πώ ποτέ μ' ὧδε θεᾶς ἔρος οὐδὲ γυναικὸς
My zaś oboje miłosnej zażyjmy rozkoszy na łożu.
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι περιπροχυθεὶς ἐδάμασσεν,
Nigdy mnie bowiem bogini, lub jaka niewiasta pragnieniem,
οὐδ' ὁπότ' ἠρασάμην Ἰξιονίης ἀλόχοιο,
Takiem nie zachwyciła i serce mi w piersi podbiła;
ἣ τέκε Πειρίθοον θεόφιν μήστωρ' ἀτάλαντον:
[Ani gdym pałał miłością do Ixioneja małżonki,
οὐδ' ὅτε περ Δανάης καλλισφύρου Ἀκρισιώνης,
Która mi Pejrithoosa spłodziła rozumu boskiego;
ἣ τέκε Περσῆα πάντων ἀριδείκετον ἀνδρῶν:
Ani gdy Akrizyonę Danai córkę kochałem
οὐδ' ὅτε Φοίνικος κούρης τηλεκλειτοῖο,
Śliczną, Perseusza matkę, co z ludzi był wszystkich najlepszym;
ἣ τέκε μοι Μίνων τε καὶ ἀντίθεον Ῥαδάμανθυν:
Ani też córę Fenixa, władyki o sławie szerokiej,
οὐδ' ὅτε περ Σεμέλης οὐδ' Ἀλκμήνης ἐνὶ Θήβῃ,
Która Minosa spłodziła i Rhadamantę boskiego;
ἥ ῥ' Ἡρακλῆα κρατερόφρονα γείνατο παῖδα:
Anim Semelę tak kochał, lub w Thebach Alkmenę uroczą,
ἣ δὲ Διώνυσον Σεμέλη τέκε χάρμα βροτοῖσιν:
Która mi syna umysłu dumnego zrodziła Herakla;
οὐδ' ὅτε Δήμητρος καλλιπλοκάμοιο ἀνάσσης,
Dionyzosa Semele zaś rodzi, na szczęście ludzkości:
οὐδ' ὁπότε Λητοῦς ἐρικυδέος, οὐδὲ σεῦ αὐτῆς,
Ani gdym kochał Demetrę królowę o bujnych kędziorach,
ὡς σέο νῦν ἔραμαι καί με γλυκὺς ἵμερος αἱρεῖ.
Ani gdy Letę nadobną, ani gdym pałał do ciebie,]
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη:
Nigdy cię tak nie kochałem i luba mną żądza nie wrzała."
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
Jemu z umysłem podstępnym odpowie Here dostojna:
εἰ νῦν ἐν φιλότητι λιλαίεαι εὐνηθῆναι
"Najstraszliszy Kronido, co to za słowo wyrzekłeś!
Ἴδης ἐν κορυφῇσι, τὰ δὲ προπέφανται ἅπαντα:
Jeśli tak pragniesz w miłości obecnie łoża zażywać,
πῶς κ' ἔοι εἴ τις νῶϊ θεῶν αἰειγενετάων
Tutaj na szczytach Idajskich, co zewsząd widoczne bywają;
εὕδοντ' ἀθρήσειε, θεοῖσι δὲ πᾶσι μετελθὼν
Jakże to będzie, jeżeli kto z Bogów przedwiecznie żyjących
πεφράδοι; οὐκ ἂν ἔγωγε τεὸν πρὸς δῶμα νεοίμην
Zejdzie nas tutaj leżących i zniósłszy się z bogi wszystkiemi
ἐξ εὐνῆς ἀνστᾶσα, νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
Powie im? jaż bym do twego nie śmiała zamku powrócić
ἀλλ' εἰ δή ῥ' ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,
Z łoża powstawszy; zaprawdę zupełnie by się nie godziło.
ἔστιν τοι θάλαμος, τόν τοι φίλος υἱὸς ἔτευξεν
Jeźli zaś pragniesz koniecznie i miłem dla serca ci będzie,
Ἥφαιστος, πυκινὰς δὲ θύρας σταθμοῖσιν ἐπῆρσεν:
Oto masz blizko sypialnią, twój syn ją miły zbudował,
ἔνθ' ἴομεν κείοντες, ἐπεί νύ τοι εὔαδεν εὐνή.
Hefest i szczelne wrota osadził w słupkach dokładnie;
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Tamże się idźmy położyć, gdy tak ci tęskno za łożem."
Ἥρη μήτε θεῶν τό γε δείδιθι μήτέ τιν' ἀνδρῶν
Rzeknie jej na to w odpowiedź potężny Zews chmurozbiórca:
ὄψεσθαι: τοῖόν τοι ἐγὼ νέφος ἀμφικαλύψω
"Hero nikogo się z bogów nie lękaj, ani też z ludzi
χρύσεον: οὐδ' ἂν νῶϊ διαδράκοι Ἠέλιός περ,
Ujrzeć, tak gęstą ja chmurę w około ciebie obtoczę
οὗ τε καὶ ὀξύτατον πέλεται φάος εἰσοράασθαι.
Złotą, że nawet i Helios by nas przez takową nic dojrzał,
ἦ ῥα καὶ ἀγκὰς ἔμαρπτε Κρόνου παῖς ἣν παράκοιτιν:
On co ma światło najtęższe, by w głąb wszystkiego zaglądać!
τοῖσι δ' ὑπὸ χθὼν δῖα φύεν νεοθηλέα ποίην,
Rzekł i ścisnął w objęciach syn Krona swoją małżonkę;
λωτόν θ' ἑρσήεντα ἰδὲ κρόκον ἠδ' ὑάκινθον
Boska ziemica pod niemi wydała trawki młodziutkie,
πυκνὸν καὶ μαλακόν, ὃς ἀπὸ χθονὸς ὑψόσ' ἔεργε.
Lothus od rosy świeżutki i szafran i miłe hyacynty,
τῷ ἔνι λεξάσθην, ἐπὶ δὲ νεφέλην ἕσσαντο
Gęsto i pulchnie usłała, by łoże nad ziemią uczynić.
καλὴν χρυσείην: στιλπναὶ δ' ἀπέπιπτον ἔερσαι.
Na niem się oni układli, i chmurką się gęstą przykryli,
ὣς ὃ μὲν ἀτρέμας εὗδε πατὴρ ἀνὰ Γαργάρῳ ἄκρῳ,
Piękną, złocistą, z jej łona spadała rosa przejrzysta.
ὕπνῳ καὶ φιλότητι δαμείς, ἔχε δ' ἀγκὰς ἄκοιτιν:
Rodzic więc tak nieruchomie spoczywał na szczycie Grargara,
βῆ δὲ θέειν ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν νήδυμος Ὕπνος
Snem i miłością zwalczony, w objęciach trzymając małżonkę.
ἀγγελίην ἐρέων γαιηόχῳ ἐννοσιγαίῳ:
Wtedy dopiero Sen błogi pośpieszył ku łodziom Achajskim,
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Z wieścią przychodząc do Ennozygaja co lądem potrząsa.
πρόφρων νῦν Δαναοῖσι Ποσείδαον ἐπάμυνε,
Blizko więc przy nim stanąwszy w skrzydlate odezwie się słowa:
καί σφιν κῦδος ὄπαζε μίνυνθά περ, ὄφρ' ἔτι εὕδει
"Teraz na prawdę Danajom. Pozejdaonie pomagaj,
Ζεύς, ἐπεὶ αὐτῷ ἐγὼ μαλακὸν περὶ κῶμ' ἐκάλυψα:
Sławę też dla nich pozyskaj, choć chwilę, dopóki śpi jeszcze
Ἥρη δ' ἐν φιλότητι παρήπαφεν εὐνηθῆναι.
Zews, od czasu jak jego głębokiem uśpieniem zmorzyłem;
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ᾤχετ' ἐπὶ κλυτὰ φῦλ' ἀνθρώπων,
Here go zaś namówiła, by z nią w miłości spoczywał."
τὸν δ' ἔτι μᾶλλον ἀνῆκεν ἀμυνέμεναι Δαναοῖσιν.
Rzekłszy to wrócił napowrót do głośnych ludzi pokoleń;
αὐτίκα δ' ἐν πρώτοισι μέγα προθορὼν ἐκέλευσεν:
Jeszcze zaś więcej tamtego zachęcił by wspierać Danajów.
Ἀργεῖοι καὶ δ' αὖτε μεθίεμεν Ἕκτορι νίκην
Zaraz on w pędzie okrutnym skoczywszy do pierwszych zawoła:
Πριαμίδῃ, ἵνα νῆας ἕλῃ καὶ κῦδος ἄρηται;
"Hektorowi czyż znowu Argeie zwycięztwo oddamy,
ἀλλ' ὃ μὲν οὕτω φησὶ καὶ εὔχεται οὕνεκ' Ἀχιλλεὺς
Priamidzie, by porwał okręty i sławę pozyskał?
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι μένει κεχολωμένος ἦτορ:
Tak on mniema i chełpi się z tego, z powodu że Achill
κείνου δ' οὔ τι λίην ποθὴ ἔσσεται, εἴ κεν οἳ ἄλλοι
Koło głębokich okrętów zostaje w duszy zgniewany.
ἡμεῖς ὀτρυνώμεθ' ἀμυνέμεν ἀλλήλοισιν.
Bardzo nam jego tak znowu brakować niebędzie, jeżeli
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα πάντες:
My zostający zagrzewać się będziem, by sobie pomagać.
ἀσπίδες ὅσσαι ἄρισται ἐνὶ στρατῷ ἠδὲ μέγισται
Ale do dzieła, uczyńcie co mówię, niech wszyscy słuchają.
ἑσσάμενοι, κεφαλὰς δὲ παναίθῃσιν κορύθεσσι
Ile jest tarczy najlepszych w obozie, i które największe,
κρύψαντες, χερσίν τε τὰ μακρότατ' ἔγχε' ἑλόντες
Bierzmy, a głowy nasze pokrywszy hełmami dokoła
ἴομεν: αὐτὰρ ἐγὼν ἡγήσομαι, οὐδ' ἔτι φημὶ
Świecącemi, a w rękę chwyciwszy oszczepy najdłuższe
Ἕκτορα Πριαμίδην μενέειν μάλα περ μεμαῶτα.
Idźmy, ja sam zaś będę dowodził, i wcale nie sądzę,
ὃς δέ κ' ἀνὴρ μενέχαρμος, ἔχει δ' ὀλίγον σάκος ὤμῳ,
Żeby nas Hektor Priamid wytrzymał, acz wielce by pragnął.
χείρονι φωτὶ δότω, ὃ δ' ἐν ἀσπίδι μείζονι δύτω.
[Jeśli waleczny więc mąż za małą ma tarczę na ręku,
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο:
Niechże ją odda słabszemu a sam się większą zasłaniai"]
τοὺς δ' αὐτοὶ βασιλῆες ἐκόσμεον οὐτάμενοί περ
Rzekł, a tamci z uwagą słuchają i byli posłuszni.
Τυδεί̈δης Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεί̈δης Ἀγαμέμνων:
Sami ich więc książęta szykują, choć byli rannemi,
οἰχόμενοι δ' ἐπὶ πάντας ἀρήϊα τεύχε' ἄμειβον:
Syn Tydeja, Odyssej i Agamemnon Atryda;
ἐσθλὰ μὲν ἐσθλὸς ἔδυνε, χέρεια δὲ χείρονι δόσκεν.
Chodząc pomiędzy wszystkiemi, morderczą broń przemieniają;
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ἕσσαντο περὶ χροὶ̈ νώροπα χαλκὸν
Lepszą waleczny się zbroi, a gorszą słabszemu oddaje.
βάν ῥ' ἴμεν: ἦρχε δ' ἄρά σφι Ποσειδάων ἐνοσίχθων
Wtedy dopiero gdy ciało pokryli lśniącem żelazem,
δεινὸν ἄορ τανύηκες ἔχων ἐν χειρὶ παχείῃ
Spiesznie ruszają, dowodził Pozejdon lądem trzęsący;
εἴκελον ἀστεροπῇ: τῷ δ' οὐ θέμις ἐστὶ μιγῆναι
Ściskał on w ręce żylastej szablicę przy dłuższą, okropną,
ἐν δαὶ̈ λευγαλέῃ, ἀλλὰ δέος ἰσχάνει ἄνδρας.
Groźną jak błyskawica, do której wara się zbliżać,
Τρῶας δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἐκόσμει φαίδιμος Ἕκτωρ.
W pośród zamieszki nieszczęsnej, bo trwoga ludzi przykuwa.
δή ῥα τότ' αἰνοτάτην ἔριδα πτολέμοιο τάνυσσαν
W stronie przeciwnej zaś Hektor prześwietny Trojanszykował,
κυανοχαῖτα Ποσειδάων καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ,
Wtedy to kłótnie zaciekłą toczyli do strasznej rozprawy,
ἤτοι ὃ μὲν Τρώεσσιν, ὃ δ' Ἀργείοισιν ἀρήγων.
Pozejdaon o czarnych kędziorach i Hektor prześwietny,
ἐκλύσθη δὲ θάλασσα ποτὶ κλισίας τε νέας τε
Ten się potyka dla Trojan, Argejom się tamten poświęca.
Ἀργείων: οἳ δὲ ξύνισαν μεγάλῳ ἀλαλητῷ.
Morze się z hukiem podnosi w namiotów i łodzi Argeiskich
οὔτε θαλάσσης κῦμα τόσον βοάᾳ ποτὶ χέρσον
Stronę, lecz oni na siebie natarli z wrzaskiem ogromnym.
ποντόθεν ὀρνύμενον πνοιῇ Βορέω ἀλεγεινῇ:
Ani pieniące bałwany nie huczą tak przeciw wybrzeżom,
οὔτε πυρὸς τόσσός γε ποτὶ βρόμος αἰθομένοιο
Z głębin do góry miotane Boreja pędem straszliwym;
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὅτε τ' ὤρετο καιέμεν ὕλην:
Ani nie trzeszczą tak strasznie czerwone ognia płomienie
οὔτ' ἄνεμος τόσσόν γε περὶ δρυσὶν ὑψικόμοισι
W górskich parowach, gdy pożar posuwa się w puszczę lesistą;
ἠπύει, ὅς τε μάλιστα μέγα βρέμεται χαλεπαίνων,
Nawet i wicher tak silnie wśród niebotycznych nie szumi
ὅσση ἄρα Τρώων καὶ Ἀχαιῶν ἔπλετο φωνὴ
Dębów, on co najbardziej straszliwem się wyciem rozchodzi;
δεινὸν ἀϋσάντων, ὅτ' ἐπ' ἀλλήλοισιν ὄρουσαν.
Jaki się gwałt i wrzawa rozpocznie Achajów i Trojan,
Αἴαντος δὲ πρῶτος ἀκόντισε φαίδιμος Ἕκτωρ
Kiedy z krzykami groźnemi wzajemnie na siebie natarli.
ἔγχει, ἐπεὶ τέτραπτο πρὸς ἰθύ οἱ, οὐδ' ἀφάμαρτε,
Pierwszy naprzeciw Ajaxa uderzył Hektor prześwietny
τῇ ῥα δύω τελαμῶνε περὶ στήθεσσι τετάσθην,
Dzidą, bo prosto na niego się był obrócił, nie chybił,
ἤτοι ὃ μὲν σάκεος, ὃ δὲ φασγάνου ἀργυροήλου:
Tam go ugodził, gdzie dwa rzemienie na piersi się schodzą,.
τώ οἱ ῥυσάσθην τέρενα χρόα. χώσατο δ' Ἕκτωρ,
Jeden od tarczy, a drugi od miecza w srebro kutego;
ὅττί ῥά οἱ βέλος ὠκὺ ἐτώσιον ἔκφυγε χειρός,
One to miękkie mu ciało schroniły. Rozgniewał się Hektor,
ἂψ δ' ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων.
Widząc że szybki mu pocisk napróżno z dłoni wyleciał.
τὸν μὲν ἔπειτ' ἀπιόντα μέγας Τελαμώνιος Αἴας
Szybko się w zgiełk towarzyszy wycofał przed śmiercią się chroniąc.
χερμαδίῳ, τά ῥα πολλὰ θοάων ἔχματα νηῶν
Cofającego się zaś Telamończyk Ajas kamieniem
πὰρ ποσὶ μαρναμένων ἐκυλίνδετο, τῶν ἓν ἀείρας
Trafił, leżało ich wiele, podpory szybkich okrętów,
στῆθος βεβλήκει ὑπὲρ ἄντυγος ἀγχόθι δειρῆς,
Aż pod stopy walczących rzuconych; jednego dźwignąwszy
στρόμβον δ' ὣς ἔσσευε βαλών, περὶ δ' ἔδραμε πάντῃ.
W piersi nad brzeżkiem tarczy w pobliżu go szyi ugodził;
ὡς δ' ὅθ' ὑπὸ πληγῆς πατρὸς Διὸς ἐξερίπῃ δρῦς
Skręcił się kamień od rzutu jak bąk i po ziemi kołował.
πρόρριζος, δεινὴ δὲ θεείου γίγνεται ὀδμὴ
Równie jak dąb od gromu rodzica Diosa się wali,
ἐξ αὐτῆς, τὸν δ' οὔ περ ἔχει θράσος ὅς κεν ἴδηται
Z pniem wywrócony i dym smrodliwy od siarki się tworzy
ἐγγὺς ἐών, χαλεπὸς δὲ Διὸς μεγάλοιο κεραυνός,
Z pniaka, uchodzi zaś męztwo każdemu, co temu się przyjrzał
ὣς ἔπεσ' Ἕκτορος ὦκα χαμαὶ μένος ἐν κονίῃσι:
Z bliska, bo ciężkie bywają Diosa gromy wielkiego;
χειρὸς δ' ἔκβαλεν ἔγχος, ἐπ' αὐτῷ δ' ἀσπὶς ἑάφθη
Takoż i siła Hektora odrazu padła na 'ziemię.
καὶ κόρυς, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ.
Z ręki mu dziryt wyleciał, a za nim się tarcza stoczyła,
οἳ δὲ μέγα ἰάχοντες ἐπέδραμον υἷες Ἀχαιῶν
Oraz i hełm, a świecąca od spiżu zbroja zabrzękła.
ἐλπόμενοι ἐρύεσθαι, ἀκόντιζον δὲ θαμειὰς
Z głośnym okrzykiem radości przybiegną synowie Achajscy,
αἰχμάς: ἀλλ' οὔ τις ἐδυνήσατο ποιμένα λαῶν
Mając nadzieję go porwać, i mnogie na niego puszczają
οὐτάσαι οὐδὲ βαλεῖν: πρὶν γὰρ περίβησαν ἄριστοι
Dzidy, lecz z nich ani jeden pasterza narodów nie zdołał
Πουλυδάμας τε καὶ Αἰνείας καὶ δῖος Ἀγήνωρ
Pchnięciem lub rzutem ugodzić, bo pierw go junacy zasłonią,
Σαρπηδών τ' ἀρχὸς Λυκίων καὶ Γλαῦκος ἀμύμων.
Polydamas i dzielny Eneasz i boski Agenor,
τῶν δ' ἄλλων οὔ τίς εὑ ἀκήδεσεν, ἀλλὰ πάροιθεν
Wódz Likijski Sarpedon i Glaukos nieskazitelny;
ἀσπίδας εὐκύκλους σχέθον αὐτοῦ. τὸν δ' ἄρ' ἑταῖροι
Z innych nie lenił się żaden, by jego ratować, lecz nad nim
χερσὶν ἀείραντες φέρον ἐκ πόνου, ὄφρ' ἵκεθ' ἵππους
Tarcze okrągłe trzymali, a towarzysze następnie
ὠκέας, οἵ οἱ ὄπισθε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
Dłońmi dźwignąwszy z potrzeby wynieśli, by zdążył do koni
ἕστασαν ἡνίοχόν τε καὶ ἅρματα ποικίλ' ἔχοντες:
Szybkich, które na niego z daleka od walki i bitwy
οἳ τόν γε προτὶ ἄστυ φέρον βαρέα στενάχοντα.
Z tyłu czekały, z woźnicą i wozem ozdoby świecącym;
ἀλλ' ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
One ku miastu go niosą okrutnie stękającego.
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
Kiedy zaś doszli do brzegu powabnie rzeki płynącej,
ἔνθά μιν ἐξ ἵππων πέλασαν χθονί, κὰδ δέ οἱ ὕδωρ
Xantha nurtującego, co rodził go Zews nieśmiertelny,
χεῦαν: ὃ δ' ἀμπνύνθη καὶ ἀνέδρακεν ὀφθαλμοῖσιν,
Tamże go z wozu spuścili na ziemię, i wodę na niego
ἑζόμενος δ' ἐπὶ γοῦνα κελαινεφὲς αἷμ' ἀπέμεσσεν:
Lali; on wtedy odetchnął i w górę spojrzał oczyma;
αὖτις δ' ἐξοπίσω πλῆτο χθονί, τὼ δέ οἱ ὄσσε
Wsparłszy się na kolanach, buchnęła z niego krew czarna;
νὺξ ἐκάλυψε μέλαινα: βέλος δ' ἔτι θυμὸν ἐδάμνα.
Znowu się potem ku ziemi pochylił i oczy mu ciemną
Ἀργεῖοι δ' ὡς οὖν ἴδον Ἕκτορα νόσφι κιόντα
Nocą się zaćmią, bo jeszcze od ciosu był odurzonym.
μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
Ledwo zoczyli Argeje że Hektor na tyły się cofnął,
ἔνθα πολὺ πρώτιστος Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
Jeszcze się bardziej na Trojan rzucili, pamiętni potyczki.
Σάτνιον οὔτασε δουρὶ μετάλμενος ὀξυόεντι
Wtedy najpierwszy o wiele Olejczyk Ajas najszybszy,
Ἠνοπίδην, ὃν ἄρα νύμφη τέκε νηὶ̈ς ἀμύμων
Nadbiegając ugodził kończystym Satnia oszczepem,
Ἤνοπι βουκολέοντι παρ' ὄχθας Σατνιόεντος.
Enopidesa, którego młodziutka nimfa zrodziła
τὸν μὲν Ὀϊλιάδης δουρὶ κλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν
Enopiowi, gdy pasał bydełko nad brzegiem Satniosa.
οὖτα κατὰ λαπάρην: ὃ δ' ἀνετράπετ', ἀμφὶ δ' ἄρ' αὐτῷ
Jego to syn Ojleja kopijnik, blizko dopadłszy,
Τρῶες καὶ Δαναοὶ σύναγον κρατερὴν ὑσμίνην.
Pchnął niżej brzucha, przewraca się tamten, a tuż koło niego
τῷ δ' ἐπὶ Πουλυδάμας ἐγχέσπαλος ἦλθεν ἀμύντωρ
Toczą okropną walkę Trojanie przeciwko Danajów.
Πανθοί̈δης, βάλε δὲ Προθοήνορα δεξιὸν ὦμον
Jego by pomścić nadbiega Polydam udatny do dzidy,
υἱὸν Ἀρηϊλύκοιο, δι' ὤμου δ' ὄβριμον ἔγχος
Syn Panthosa i pchnął Prothoenora w ramię na prawo,
ἔσχεν, ὃ δ' ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
Syna Areilykosa; przez ramię dzida potężna
Πουλυδάμας δ' ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀύ̈σας:
Przeszła, on padłszy w kurzawę rękoma za ziemię uchwycił.
οὐ μὰν αὖτ' ὀί̈ω μεγαθύμου Πανθοί̈δαο
Chełpił się strasznie Polydam i całym głosem zawrzasnął:
χειρὸς ἄπο στιβαρῆς ἅλιον πηδῆσαι ἄκοντα,
"Teraz nie sądzę zaprawdę, że z wielkodusznego Panthojdy
ἀλλά τις Ἀργείων κόμισε χροί̈, καί μιν ὀί̈ω
Dłoni potężnej napróżno wyleciał oszczep, lecz pewno
αὐτῷ σκηπτόμενον κατίμεν δόμον Ἄϊδος εἴσω.
Utkwił on w ciele któregoś z Argejów, i sądzę że na nim
ὣς ἔφατ', Ἀργείοισι δ' ἄχος γένετ' εὐξαμένοιο:
Opierając się zejdzie do wnętrza domu Hadesa."
Αἴαντι δὲ μάλιστα δαί̈φρονι θυμὸν ὄρινε
Rzekł, Argeje się wielce z przechwałek jego zmartwili;
τῷ Τελαμωνιάδῃ: τοῦ γὰρ πέσεν ἄγχι μάλιστα.
Głównie zaś w boju dzielnego Ajaxa duszę oburzył,
καρπαλίμως δ' ἀπιόντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
Telamończyka, bo w jego blizkości się tamten przewrócił.
Πουλυδάμας δ' αὐτὸς μὲν ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν
Szybko więc za odchodzącym wypuścił dzidę błyszczącą.
λικριφὶς ἀί̈ξας, κόμισεν δ' Ἀντήνορος υἱὸς
Wtedy Polydam wprawdzie uniknął Kiery śmiertelnej,
Ἀρχέλοχος: τῷ γάρ ῥα θεοὶ βούλευσαν ὄλεθρον.
Na bok sunąwszy; w to miejsce, Archeloch Antenoryda
τόν ῥ' ἔβαλεν κεφαλῆς τε καὶ αὐχένος ἐν συνεοχμῷ,
Został ugodzon, bo jemu bogowie zgon przeznaczyli.
νείατον ἀστράγαλον, ἀπὸ δ' ἄμφω κέρσε τένοντε:
Jego ugodził w spojenie pomiędzy głową a karkiem,
τοῦ δὲ πολὺ προτέρη κεφαλὴ στόμα τε ῥῖνές τε
W kostkę najwyższą pacierza i oba ściągacze mu przeciął;
οὔδεϊ πλῆντ' ἤ περ κνῆμαι καὶ γοῦνα πεσόντος.
Dużo więc prędzej się jego głowa i nos i oblicze
Αἴας δ' αὖτ' ἐγέγωνεν ἀμύμονι Πουλυδάμαντι:
Z ziemią zetknęły gdy padał, niż łytki, kolana i nogi.
φράζεο Πουλυδάμα καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες
Wtedy to Ajas ryknął na Polydamanta dzielnego:
ἦ ῥ' οὐχ οὗτος ἀνὴρ Προθοήνορος ἀντὶ πεφάσθαι
"Dumajże Polydamancie i prawdę mi całą wypowiedz;
ἄξιος; οὐ μέν μοι κακὸς εἴδεται οὐδὲ κακῶν ἔξ,
Czyż niegodzien ten mąż polegnąć za Prothoenora?
ἀλλὰ κασίγνητος Ἀντήνορος ἱπποδάμοιο
Sądzę że miernym nie jest i pewno go mierni nie rodzą,
ἢ πάϊς: αὐτῷ γὰρ γενεὴν ἄγχιστα ἐῴκει.
Owszem rodzony brat Antenora, co końmi harcuje,
ἦ ῥ' εὖ γιγνώσκων, Τρῶας δ' ἄχος ἔλλαβε θυμόν.
Albo i syn, bo do rodu bardziej się zdaje podobnymi
ἔνθ' Ἀκάμας Πρόμαχον Βοιώτιον οὔτασε δουρὶ
Mówił, choć poznał go dobrze, Trojanie w rozpacz wpadają.
ἀμφὶ κασιγνήτῳ βεβαώς: ὃ δ' ὕφελκε ποδοῖιν.
Wtedy Akamas Promacha Bojotyjczyka ugodził
τῷ δ' Ἀκάμας ἔκπαγλον ἐπεύξατο μακρὸν ἀύ̈σας:
Dzidą, w obronie brata, gdy tamten go ciągnął za nogi.
Ἀργεῖοι ἰόμωροι ἀπειλάων ἀκόρητοι
Nad nim Akamas znęcając się strasznie, na cały głos krzyknął:
οὔ θην οἴοισίν γε πόνος τ' ἔσεται καὶ ὀϊζὺς
"Otóż Argeje co celnie strzelacie i wiecznie grozicie,
ἡμῖν, ἀλλά ποθ' ὧδε κατακτενέεσθε καὶ ὔμμες.
Przecież nie tylko nas jednych przygoda i klęska obciążać
φράζεσθ' ὡς ὑμῖν Πρόμαχος δεδμημένος εὕδει
Będzie, lecz kiedyś i was tak samo pozabijają.
ἔγχει ἐμῷ, ἵνα μή τι κασιγνήτοιό γε ποινὴ
Patrzcie, jak z waszych spokojnie Promachos, leży złamany
δηρὸν ἄτιτος ἔῃ: τὼ καί κέ τις εὔχεται ἀνὴρ
Moim oszczepem; by czasem braterska krzywda nie długo
γνωτὸν ἐνὶ μεγάροισιν ἀρῆς ἀλκτῆρα λιπέσθαι.
Oczekiwała pomszczenia; toć męża każdego życzeniem,
ὣς ἔφατ', Ἀργείοισι δ' ἄχος γένετ' εὐξαμένοιο:
W domu zostawić krewniaka, co zdolen od sromu go bronić
Πηνέλεῳ δὲ μάλιστα δαί̈φρονι θυμὸν ὄρινεν:
Rzekł, Argeje się wielce z przechwałek jego zmartwili.
ὁρμήθη δ' Ἀκάμαντος: ὃ δ' οὐχ ὑπέμεινεν ἐρωὴν
Głównie zaś Peneleosa mężnego duszę oburzył;
Πηνελέωο ἄνακτος: ὃ δ' οὔτασεν Ἰλιονῆα
Natrze więc na Akamanta, lecz tenże włóczni nie dotrwał
υἱὸν Φόρβαντος πολυμήλου, τόν ῥα μάλιστα
Peneleosa książęcia; ugodził więc Ilioneja,
Ἑρμείας Τρώων ἐφίλει καὶ κτῆσιν ὄπασσε:
Syna Forbanta, co liczne miał stada, którego najwięcej
τῷ δ' ἄρ' ὑπὸ μήτηρ μοῦνον τέκεν Ἰλιονῆα.
Z Trojan ukochał Hermeias, i wielkim dostatkiem obdarzył;
τὸν τόθ' ὑπ' ὀφρύος οὖτα κατ' ὀφθαλμοῖο θέμεθλα,
Z nim to matka spłodziła jednego Ilioneja;
ἐκ δ' ὦσε γλήνην: δόρυ δ' ὀφθαλμοῖο διὰ πρὸ
Jego to tuż pod brwiami w sam środek oka ugodził;
καὶ διὰ ἰνίου ἦλθεν, ὃ δ' ἕζετο χεῖρε πετάσσας
Zmiażdżył źrenicę ze wszystkiem, a dzida przez oko na wylot
ἄμφω: Πηνέλεως δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
Oraz i czaszkę przebiła; on ręce obie zwiesiwszy
αὐχένα μέσσον ἔλασσεν, ἀπήραξεν δὲ χαμᾶζε
Usiadł, a wtedy Penelej dobywszy miecza ostrego
αὐτῇ σὺν πήληκι κάρη: ἔτι δ' ὄβριμον ἔγχος
W samym go karku utopił, odrąbał głowę i z hełmem
ἦεν ἐν ὀφθαλμῷ: ὃ δὲ φὴ κώδειαν ἀνασχὼν
Strącił na ziemię; z impetem potężny oszczep utkwiony
πέφραδέ τε Τρώεσσι καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
W oku jeszcze pozostał, on zaś jak makówkę chwyciwszy
εἰπέμεναί μοι Τρῶες ἀγαυοῦ Ἰλιονῆος
[Głowę, Trojanom ją wskaże i dumnie w te słowa poczyna:]
πατρὶ φίλῳ καὶ μητρὶ γοήμεναι ἐν μεγάροισιν:
"O tem donieście Trojanie, świetnego Ilioneja
οὐδὲ γὰρ ἣ Προμάχοιο δάμαρ Ἀλεγηνορίδαο
Matce i ojcu drogiemu, niech żale w pałacach rozwodzą;
ἀνδρὶ φίλῳ ἐλθόντι γανύσσεται, ὁππότε κεν δὴ
Równie albowiem Promacha małżonka Alegnoridesa,
ἐκ Τροίης σὺν νηυσὶ νεώμεθα κοῦροι Ἀχαιῶν.
Męża drogiego powrotom się cieszyć nie bedzie, gdy później
ὣς φάτο, τοὺς δ' ἄρα πάντας ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε γυῖα,
Z Troi my kiedyś powrócim na łodziach, synowie Achajscy."
πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπῃ φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
Tak powiedział, a wszystkim od strachu nogi zadrżały;
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσαι
Każden oglądał się w koło gdzie uciec przed zgubą okropną.
ὅς τις δὴ πρῶτος βροτόεντ' ἀνδράγρι' Ἀχαιῶν
Teraz powiedźcie mi Muzy, co w domach Olimpu mieszkacie,
ἤρατ', ἐπεί ῥ' ἔκλινε μάχην κλυτὸς ἐννοσίγαιος.
Któren też pierwszy z Achajów zbroczone rycerskie rynsztunki
Αἴας ῥα πρῶτος Τελαμώνιος Ὕρτιον οὖτα
Zdobył, gdy walkę przeważył potężny Lądemtrzęsący.
Γυρτιάδην Μυσῶν ἡγήτορα καρτεροθύμων:
Pierwszy więc Ajax syn Telamona, Hyrtysa ugodził,
Φάλκην δ' Ἀντίλοχος καὶ Μέρμερον ἐξενάριξε:
Gyrtiadesa co Myzów o duszy zuchwałej prowadził;
Μηριόνης δὲ Μόρυν τε καὶ Ἱπποτίωνα κατέκτα,
Mermerosa i Falka, Antyloch obdarł ze zbroi;
Τεῦκρος δὲ Προθόωνά τ' ἐνήρατο καὶ Περιφήτην:
Merion atoli pokonał Morysa i Hippotiona;
Ἀτρεί̈δης δ' ἄρ' ἔπειθ' Ὑπερήνορα ποιμένα λαῶν
Prothoona zaś Tewker zwyciężył i Perifetesa;
οὖτα κατὰ λαπάρην, διὰ δ' ἔντερα χαλκὸς ἄφυσσε
Wreszcie zaś Hyperenora pasterza narodów Atrydes,
δῃώσας: ψυχὴ δὲ κατ' οὐταμένην ὠτειλὴν
Trafił poniżej brzucha, do głębi jelita przecięła
ἔσσυτ' ἐπειγομένη, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Dzida śpiżowa, lecz dusza przez ranę szeroko zadaną
πλείστους δ' Αἴας εἷλεν Ὀϊλῆος ταχὺς υἱός:
Uszła pędzona; ciemności zaś jemu oczy pokryły.
οὐ γάρ οἵ τις ὁμοῖος ἐπισπέσθαι ποσὶν ἦεν
Wrogów zaś Ajas najwięcej pokonał Ojleja syn szybki;
ἀνδρῶν τρεσσάντων, ὅτε τε Ζεὺς ἐν φόβον ὄρσῃ.
Żaden albowiem podobnie w pogoni ścigać nie umiał,
Mężów uciekających, gdy Zews postrachem zagraża.
αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν
Ale gdy później okopy i ostrokoły przebyli
φεύγοντες, πολλοὶ δὲ δάμεν Δαναῶν ὑπὸ χερσίν,
Uciekając, a wielu Danajskim dłoniom uległo,
οἳ μὲν δὴ παρ' ὄχεσφιν ἐρητύοντο μένοντες
Oni się koło powózek wstrzymują w oczekiwaniu,
χλωροὶ ὑπαὶ δείους πεφοβημένοι: ἔγρετο δὲ Ζεὺς
Z bladem od strachu obliczem, w rozsypce; w tem Zews się przebudził,
Ἴδης ἐν κορυφῇσι παρὰ χρυσοθρόνου Ἥρης,
W szczytach Idyjskich, przy Herze na tronie złocistym siedzącej.
στῆ δ' ἄρ' ἀναί̈ξας, ἴδε δὲ Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς
Z łoża porwawszy się stanął i widzi Achajów i Trojan,
τοὺς μὲν ὀρινομένους, τοὺς δὲ κλονέοντας ὄπισθεν
Pomięszane tych szyki, a tamtych goniących od tyłu,
Ἀργείους, μετὰ δέ σφι Ποσειδάωνα ἄνακτα:
Mężów Argeiskich, a z niemi Pozejdaona książęcia.
Ἕκτορα δ' ἐν πεδίῳ ἴδε κείμενον, ἀμφὶ δ' ἑταῖροι
Widzi Hektora w równinie ległego, a przy nim druhowie
εἵαθ', ὃ δ' ἀργαλέῳ ἔχετ' ἄσθματι κῆρ ἀπινύσσων
Siedzą, lecz on zadyszany okropnie i bez przytomności
αἷμ' ἐμέων, ἐπεὶ οὔ μιν ἀφαυρότατος βάλ' Ἀχαιῶν.
Krwią się zalewał, bo wcale nie podły go zranił Achajczyk.
τὸν δὲ ἰδὼν ἐλέησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
Jego ujrzawszy zlitował się ojciec i bogów i ludzi,
δεινὰ δ' ὑπόδρα ἰδὼν Ἥρην πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Więc z wejrzeniem ponurem do Hery tę mowę obraca:
ἦ μάλα δὴ κακότεχνος ἀμήχανε σὸς δόλος Ἥρη
"Przebóg ty niepoprawiona Hero! twój podstęp fatalny
Ἕκτορα δῖον ἔπαυσε μάχης, ἐφόβησε δὲ λαούς.
Wstrzymał od walki Hektora boskiego i wojska rozgromił.
οὐ μὰν οἶδ' εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς
Niewiem zaprawdę czy znowu twojego wymysłu podłego
πρώτη ἐπαύρηαι καί σε πληγῇσιν ἱμάσσω.
Skutku najpierwej nie poznasz, gdy ciebie plagami obłożę.
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε τ' ἐκρέμω ὑψόθεν, ἐκ δὲ ποδοῖιν
Już nie pamiętasz gdyś w górze wisiała, a do nóg ci wtedy
ἄκμονας ἧκα δύω, περὶ χερσὶ δὲ δεσμὸν ἴηλα
Dwoje kowadeł przypiąłem, a ręce w pęty okułem
χρύσεον ἄρρηκτον; σὺ δ' ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν
Złote, nieprzełamane?, a tyś w pośród chmur i etheru
ἐκρέμω: ἠλάστεον δὲ θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,
Była zwieszoną; sierdzili się bogi w Olimpie ogromnym,
λῦσαι δ' οὐκ ἐδύναντο παρασταδόν: ὃν δὲ λάβοιμι
Ale choć z blizka cię zwolnić nie mogli; pierwszego ja byłbym
ῥίπτασκον τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ ὄφρ' ἂν ἵκηται
Chwycił i po za me progi wyrzucił, dopóki by nie spadł
γῆν ὀλιγηπελέων: ἐμὲ δ' οὐδ' ὧς θυμὸν ἀνίει
Aż na ziemię zemglony, żałoba pomimo to ciągła
ἀζηχὴς ὀδύνη Ἡρακλῆος θείοιο,
Duszy mej nie opuściła z powodu Herakla boskiego;
τὸν σὺ ξὺν Βορέῃ ἀνέμῳ πεπιθοῦσα θυέλλας
Jemu ty wraz z Boreaszem i w zmowie z burzami groźnemi,
πέμψας ἐπ' ἀτρύγετον πόντον κακὰ μητιόωσα,
Błąkać się każesz po morskiej pustyni w zamiarze złowrogim,
καί μιν ἔπειτα Κόων δ' εὖ ναιομένην ἀπένεικας.
Aż go nareszcie do Koos ludnego miasta wpędziłaś;
τὸν μὲν ἐγὼν ἔνθεν ῥυσάμην καὶ ἀνήγαγον αὖτις
Ztamtąd go ja wybawiłem, a potem do Argos napowrót
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ πολλά περ ἀθλήσαντα.
Koniorodnego zawiodłem, po wielu przygodach co przebył.
τῶν σ' αὖτις μνήσω ἵν' ἀπολλήξῃς ἀπατάων,
Przywiedź to sobie na pamięć, byś zaniechała podstępów,
ὄφρα ἴδῃ ἤν τοι χραίσμῃ φιλότης τε καὶ εὐνή,
Żebyś wiedziała czy zbawcą ci będzie miłość i łoże,
ἣν ἐμίγης ἐλθοῦσα θεῶν ἄπο καί μ' ἀπάτησας.
Którem się podzieliwszy z daleka od bogów mię zwiodłaś".
ὣς φάτο, ῥίγησεν δὲ βοῶπις πότνια Ἥρη,
Rzekł; zaperzyła się Hera wypukłooka dostojna,
καί μιν φωνήσασ' ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Więc się do niego obraca i w lotne odezwie się słowa:
ἴστω νῦν τόδε Γαῖα καὶ Οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε
"Niechże posłyszy to ziemia i niebo szerokie na górze,
καὶ τὸ κατειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ, ὅς τε μέγιστος
Oraz i Styxa pieniące się nurty, co przecież największe,
ὅρκος δεινότατός τε πέλει μακάρεσσι θεοῖσι,
Najstraszniejsze wezwanie dla bogów stanowią szczęśliwych,.
σή θ' ἱερὴ κεφαλὴ καὶ νωί̈τερον λέχος αὐτῶν
Twoja najświętsza głowa i wspólne obojgu nam łoże
κουρίδιον, τὸ μὲν οὐκ ἂν ἐγώ ποτε μὰψ ὀμόσαιμι:
Naszej młodości, na które bym krzywo przysiądz nie śmiała"
μὴ δι' ἐμὴν ἰότητα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
Jako nie z mego rozkazu Pozejdon ziemią trzęsący
πημαίνει Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα, τοῖσι δ' ἀρήγει,
Gnębi Hektora i Trojan, a stronie przeciwnej pomaga;
ἀλλά που αὐτὸν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει,
Pewnie więc własne go serce pobudza do tego i skłania,
τειρομένους δ' ἐπὶ νηυσὶν ἰδὼν ἐλέησεν Ἀχαιούς.
Że się Achajów zlitował na widok ich klęski przy łodziach.
αὐτάρ τοι καὶ κείνῳ ἐγὼ παραμυθησαίμην
Owszem ja sama onego bym chętnie nakłaniać przystała,
τῇ ἴμεν ᾗ κεν δὴ σὺ κελαινεφὲς ἡγεμονεύῃς.
Żeby się udał tamże, gdzie ty Czarnochmurny nakażesz".
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε,
Rzekła, uśmiecha się na to praojciec bogów i ludzi,
καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Odpowiadając jej na to w skrzydlate odezwie się słowa:
εἰ μὲν δὴ σύ γ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
"Żebyś ty wypukłooka dostojna Hero na przyszłość,
ἶσον ἐμοὶ φρονέουσα μετ' ἀθανάτοισι καθίζοις,
W zgodzie z mojemi myślami zasiadła w bogów czeredzie,
τώ κε Ποσειδάων γε, καὶ εἰ μάλα βούλεται ἄλλῃ,
Wtedy Pozejdon, choć myślą stanowczo mierzy gdzieindziej"
αἶψα μεταστρέψειε νόον μετὰ σὸν καὶ ἐμὸν κῆρ.
Szybkoby umysł nawrócił, po twojem i mojem życzeniu.
ἀλλ' εἰ δή ῥ' ἐτεόν γε καὶ ἀτρεκέως ἀγορεύεις,
Ale jeżeli po prawdzie i szczerze o tem przemawiasz,
ἔρχεο νῦν μετὰ φῦλα θεῶν, καὶ δεῦρο κάλεσσον
Idźże więc teraz do bogów czeredy i wołaj by tutaj,
Ἶρίν τ' ἐλθέμεναι καὶ Ἀπόλλωνα κλυτότοξον,
Przybywała Iryda i z łuku sławny Apollon;
ὄφρ' ἣ μὲν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Ona pomiędzy szeregi Achajów miedzią okrytych,
ἔλθῃ, καὶ εἴπῃσι Ποσειδάωνι ἄνακτι
Niechaj bieży i rzeknie do Pozejdaona książęcia,
παυσάμενον πολέμοιο τὰ ἃ πρὸς δώμαθ' ἱκέσθαι,
Żeby od walki się wstrzymał i wracał do swego domostwa;
Ἕκτορα δ' ὀτρύνῃσι μάχην ἐς Φοῖβος Ἀπόλλων,
Niechaj zaś Fojbos Apollon Hektora do walki zagrzewa,
αὖτις δ' ἐμπνεύσῃσι μένος, λελάθῃ δ' ὀδυνάων
Ducha weń wleje napowrót, by wraz o boleściach zapomniał,
αἳ νῦν μιν τείρουσι κατὰ φρένας, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Które obecnie go w duszy terają, atoli Achajów
αὖτις ἀποστρέψῃσιν ἀνάλκιδα φύζαν ἐνόρσας,
Niech do ucieczki odwróci, bezsilną w nich trwogę wzbudzając;
φεύγοντες δ' ἐν νηυσὶ πολυκλήϊσι πέσωσι
Żeby w ucieczce do łodzi Pelejadesa Achilla
Πηλεί̈δεω Ἀχιλῆος: ὃ δ' ἀνστήσει ὃν ἑταῖρον
Wpadli wielowiosłowych; lecz on im Patrokla swojego
Πάτροκλον: τὸν δὲ κτενεῖ ἔγχεϊ φαίδιμος Ἕκτωρ
Druha postawi, zaś jego zabije Hektor prześwietny
Ἰλίου προπάροιθε πολέας ὀλέσαντ' αἰζηοὺς
Blizko Iliony, lecz pierwej Patroklos pokona młodzieży
τοὺς ἄλλους, μετὰ δ' υἱὸν ἐμὸν Σαρπηδόνα δῖον.
Wiele przeróżnej, a zwłaszcza Sarpedona syna mojego,
τοῦ δὲ χολωσάμενος κτενεῖ Ἕκτορα δῖος Ἀχιλλεύς.
W gniewie o niego zabije Hektora boski Achilles.
ἐκ τοῦ δ' ἄν τοι ἔπειτα παλίωξιν παρὰ νηῶν
Odtąd ja ciągle odwrotną pogoń od strony okrętów
αἰὲν ἐγὼ τεύχοιμι διαμπερὲς εἰς ὅ κ' Ἀχαιοὶ
Będę gotował bez żadnej przerwy, dopóki Achaje
Ἴλιον αἰπὺ ἕλοιεν Ἀθηναίης διὰ βουλάς.
Stromej Iliony szturmem nie wezmą za radą Atheny.
τὸ πρὶν δ' οὔτ' ἄρ' ἐγὼ παύω χόλον οὔτέ τιν' ἄλλον
Pierwej ja gniewu mojego nie zmiękczę i z innych żadnego
ἀθανάτων Δαναοῖσιν ἀμυνέμεν ἐνθάδ' ἐάσω
Nieśmiertelnych nie puszczę, by tamże Danajom pomagał,
πρίν γε τὸ Πηλεί̈δαο τελευτηθῆναι ἐέλδωρ,
Zanim synowi Peleja dopełnię jego żądanie,
ὥς οἱ ὑπέστην πρῶτον, ἐμῷ δ' ἐπένευσα κάρητι,
Jako mu pierwej przyrzekłem, i głowy potwierdził skinieniem,
ἤματι τῷ ὅτ' ἐμεῖο θεὰ Θέτις ἥψατο γούνων,
W on dzień gdy boska Thetyda objęła mnie za kolana,
λισσομένη τιμῆσαι Ἀχιλλῆα πτολίπορθον.
Zaklinając bym uczcił Achilla co grody Avywraca".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Rzekł; nie sprzeciwia się wcale Here o białych ramionach;
βῆ δ' ἐξ Ἰδαίων ὀρέων ἐς μακρὸν Ὄλυμπον.
Więc do Olimpu wielkiego ze szczytów Idajskich odchodzi.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἀί̈ξῃ νόος ἀνέρος, ὅς τ' ἐπὶ πολλὴν
Równie jak myśli człowieka bujają, co wiele w podróżach
γαῖαν ἐληλουθὼς φρεσὶ πευκαλίμῃσι νοήσῃ
Ziemi przemierzył, i w bystrym umyśle sobie rozważa;
ἔνθ' εἴην ἢ ἔνθα, μενοινήῃσί τε πολλά,
Chciałbym ja być tu i owdzie, i wiele zamysłów układa;
ὣς κραιπνῶς μεμαυῖα διέπτατο πότνια Ἥρη:
Również i Hera pospiesznie, przelotem drogę przebyła;
ἵκετο δ' αἰπὺν Ὄλυμπον, ὁμηγερέεσσι δ' ἐπῆλθεν
Staje na stromym Olimpie i wpada na wszystkich zebranych
ἀθανάτοισι θεοῖσι Διὸς δόμῳ: οἳ δὲ ἰδόντες
Bogów nieśmiertnych w Diosa pałacach; lecz oni ją widząc
πάντες ἀνήϊξαν καὶ δεικανόωντο δέπασσιν.
Wszyscy zerwali się z miejsca i pełnym witają kielichem.
ἣ δ' ἄλλους μὲν ἔασε, Θέμιστι δὲ καλλιπαρῄῳ
Ona niezważa na innych, lecz z rąk Themidy uroczej
δέκτο δέπας: πρώτη γὰρ ἐναντίη ἦλθε θέουσα,
Kielich przyjmuje, bo pierwsza podbiegła na jej spotkanie;
καί μιν φωνήσασ' ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Ku niej się tedy zwróciwszy, w skrzydlate odezwie się słowa:
Ἥρη τίπτε βέβηκας; ἀτυζομένῃ δὲ ἔοικας:
"Pocóż o Hero przybywasz, wyglądasz na wielce zmięszaną?
ἦ μάλα δή σ' ἐφόβησε Κρόνου πάϊς, ὅς τοι ἀκοίτης.
Musiał cię pewno nastraszyć syn Krona twój pan i małżonek".
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ λευκώλενος Ἥρη:
Hera białoramienna w odpowiedź jej na to odrzecze:
μή με θεὰ Θέμι ταῦτα διείρεο: οἶσθα καὶ αὐτὴ
"O to Themitydo bogini nie pytaj; wiadomo i tobie
οἷος κείνου θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.
Jaki onego jest umysł zuchwały i wcale nieznośny.
ἀλλὰ σύ γ' ἄρχε θεοῖσι δόμοις ἔνι δαιτὸς ἐί̈σης:
Ale ty zacznij z bogami w pałacu wspólną biesiadę;
ταῦτα δὲ καὶ μετὰ πᾶσιν ἀκούσεαι ἀθανάτοισιν
Potem zaś razem z wszystkiemi niesmiertelnemi usłyszysz,
οἷα Ζεὺς κακὰ ἔργα πιφαύσκεται: οὐδέ τί φημι
Jakie to dzieła złowrogie gotuje nam Zews; ja nie sadze,
πᾶσιν ὁμῶς θυμὸν κεχαρησέμεν, οὔτε βροτοῖσιν
Żeby się wszyscy zarówno ucieszyć mogli, bądź ludzie
οὔτε θεοῖς, εἴ πέρ τις ἔτι νῦν δαίνυται εὔφρων.
Bądź i bogowie, choć teraz niejeden swobodnie ucztuje".
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσα καθέζετο πότνια Ἥρη,
Ona to wypowiedziawszy, usiadła Hera dostojna;
ὄχθησαν δ' ἀνὰ δῶμα Διὸς θεοί: ἣ δ' ἐγέλασσε
Posmutnieli bogowie w Diosa domu, lecz ona
χείλεσιν, οὐδὲ μέτωπον ἐπ' ὀφρύσι κυανέῃσιν
Usty się śmiała, choć czoło się wcale pod brwiami ciemnemi
ἰάνθη: πᾶσιν δὲ νεμεσσηθεῖσα μετηύδα:
Nie rozjaśniło, i z gniewem się do nich wszystkich odezwie:
νήπιοι οἳ Ζηνὶ μενεαίνομεν ἀφρονέοντες:
"Głupi, co chcemy bezmyślnie naprzekór działać Zewsowi,
ἦ ἔτι μιν μέμαμεν καταπαυσέμεν ἆσσον ἰόντες
Albo też jemu przeszkadzać pragniemy, do niego podchodząc
ἢ ἔπει ἠὲ βίῃ: ὃ δ' ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει
Słowy lub siłą! On zdala siedzący się o to nie troszczy,
οὐδ' ὄθεται: φησὶν γὰρ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι
Ani też pyta, bo sądzi że między bogami wiecznemi,
κάρτεί̈ τε σθένεί̈ τε διακριδὸν εἶναι ἄριστος.
Bezwątpienia potęgą i władzą stoi najwyżej.
τὼ ἔχεθ' ὅττί κεν ὔμμι κακὸν πέμπῃσιν ἑκάστῳ.
Więc się gotujcie, że z was każdego klęską nawiedzi.
ἤδη γὰρ νῦν ἔλπομ' Ἄρηί̈ γε πῆμα τετύχθαι:
Nawet już myślę, że Ares boleścią będzie dotknięty:
υἱὸς γάρ οἱ ὄλωλε μάχῃ ἔνι φίλτατος ἀνδρῶν
Zginął już bowiem w potyczce Askalaf syn jego, najdroższy
Ἀσκάλαφος, τόν φησιν ὃν ἔμμεναι ὄβριμος Ἄρης.
Z ludzi, a swoim go zowie, tak mówią, Ares porywczy".
ὣς ἔφατ', αὐτὰρ Ἄρης θαλερὼ πεπλήγετο μηρὼ
Tak powiedziała, lecz Ares po udzie żylasteni spuszczoną,
χερσὶ καταπρηνέσσ', ὀλοφυρόμενος δ' ἔπος ηὔδα:
Dłonią się wyciął i z żalem okropnym w te słowa wybuchnie:
μὴ νῦν μοι νεμεσήσετ' Ὀλύμπια δώματ' ἔχοντες
"Nie gniewajcież się na mnie, co w domach Olimpumieszkacie,
τίσασθαι φόνον υἷος ἰόντ' ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
Jeśli, by syna pomścić, podążę do łodzi Achajskich;
εἴ πέρ μοι καὶ μοῖρα Διὸς πληγέντι κεραυνῷ
Choćby i mnie przeznaczono, gdy Zews mnie gromem uderzy,
κεῖσθαι ὁμοῦ νεκύεσσι μεθ' αἵματι καὶ κονίῃσιν.
Leżeć pospołem z trupami pomiędzy krwią i kurzawą".
ὣς φάτο, καί ῥ' ἵππους κέλετο Δεῖμόν τε Φόβον τε
Rzekł: nakazał Strachowi i Grozie, by jego rumaki
ζευγνύμεν, αὐτὸς δ' ἔντε' ἐδύσετο παμφανόωντα.
Zaprzęgali, a sam przywdziewa zbroję świecącą.
ἔνθά κ' ἔτι μείζων τε καὶ ἀργαλεώτερος ἄλλος
Wtedyby jeszcze groźniejszy i większy gniew był nastąpił,
πὰρ Διὸς ἀθανάτοισι χόλος καὶ μῆνις ἐτύχθη,
Oraz i pomsta ze strony Diosa na bogów nieśmiertnych,
εἰ μὴ Ἀθήνη πᾶσι περιδείσασα θεοῖσιν
Żeby to nie Athone o bogów się wszystkich lękając,
ὦρτο διὲκ προθύρου, λίπε δὲ θρόνον ἔνθα θάασσε,
Była powstała w przedsionku z tronu na którym siedziała.
τοῦ δ' ἀπὸ μὲν κεφαλῆς κόρυθ' εἵλετο καὶ σάκος ὤμων,
Ona mu z głowy przyłbicę porwała, i tarczę z ramienia,
ἔγχος δ' ἔστησε στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ἑλοῦσα
Dzidę spiżową na bok odstawiła, wyrwawszy z potężnej
χάλκεον: ἣ δ' ἐπέεσσι καθάπτετο θοῦρον Ἄρηα:
Dłoni, a potem słowami zagadnie strasznego Aresa:
μαινόμενε φρένας ἠλὲ διέφθορας: ἦ νύ τοι αὔτως
"Gubisz się wściekły, czy zmysły straciłeś? napróżno więc nosisz
οὔατ' ἀκουέμεν ἐστί, νόος δ' ἀπόλωλε καὶ αἰδώς.
Uszy do słuchu, toć chyba i rozum i wstyd utraciłeś!
οὐκ ἀί̈εις ἅ τέ φησι θεὰ λευκώλενος Ἥρη
Czyż nie słyszałeś co mówi Here o białych ramionach,
ἣ δὴ νῦν πὰρ Ζηνὸς Ὀλυμπίου εἰλήλουθεν;
Która dopiero co wraca od Zewsa z Olimpu wielkiego ?
ἦ ἐθέλεις αὐτὸς μὲν ἀναπλήσας κακὰ πολλὰ
Chceszli mnogiego frasunku przebraną miarką nabrawszy
ἂψ ἴμεν Οὔλυμπον δὲ καὶ ἀχνύμενός περ ἀνάγκῃ,
W Olimp napowrót zawracać, strapiony, lecz zmuszon do tego,
αὐτὰρ τοῖς ἄλλοισι κακὸν μέγα πᾶσι φυτεῦσαι;
Razem zaś wszystkim innym zgotować wielkie nieszczęście ?
αὐτίκα γὰρ Τρῶας μὲν ὑπερθύμους καὶ Ἀχαιοὺς
Zaraz on bowiem porzuci Achajów i Trojan zuchwałych,
λείψει, ὃ δ' ἡμέας εἶσι κυδοιμήσων ἐς Ὄλυμπον,
Ale w Olimpie nas potem napadnie z hałasem okrutnym;
μάρψει δ' ἑξείης ὅς τ' αἴτιος ὅς τε καὶ οὐκί.
Z rzędu każdego pochwyci, czy winien czy też niewinny.
τώ σ' αὖ νῦν κέλομαι μεθέμεν χόλον υἷος ἑῆος:
Wzywam cię więc, byś porzucił żałobę po swoim potomku.
ἤδη γάρ τις τοῦ γε βίην καὶ χεῖρας ἀμείνων
Już niejeden albowiem i siłą i dłonią, dzielniejszy
ἢ πέφατ', ἢ καὶ ἔπειτα πεφήσεται: ἀργαλέον δὲ
Zginął, lub jeszcze polegnie; a przecież znowu niesposób,
πάντων ἀνθρώπων ῥῦσθαι γενεήν τε τόκον τε.
Wszystkich ludzi śmiertelnych ochronić ród i istnienie.
ὣς εἰποῦσ' ἵδρυσε θρόνῳ ἔνι θοῦρον Ἄρηα.
Rzekła; i porywczego Aresa na tronie wstrzymuje.
Ἥρη δ' Ἀπόλλωνα καλέσσατο δώματος ἐκτὸς
Here Apollina wtedy na dwór wywołuje z komnaty,
Ἶρίν θ', ἥ τε θεοῖσι μετάγγελος ἀθανάτοισι,
Oraz Irydę, co między nieśmiertelnemi posłuje;
καί σφεας φωνήσασ' ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Do nich się obracając w skrzydlate odezwie się słowa:
Ζεὺς σφὼ εἰς Ἴδην κέλετ' ἐλθέμεν ὅττι τάχιστα:
"Zews wam obojgu nakazał coprędzej do Idy przybywać;
αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθητε, Διός τ' εἰς ὦπα ἴδησθε,
Kiedy zaś przybędziecie w Diosa oblicze spojrzycie,
ἕρδειν ὅττί κε κεῖνος ἐποτρύνῃ καὶ ἀνώγῃ.
Żeby wykonać co tylko rozkaże i czynić poleci".
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσα πάλιν κίε πότνια Ἥρη,
Tak powiedziawszy, napowrót odeszła Here dostojna;
ἕζετο δ' εἰνὶ θρόνῳ: τὼ δ' ἀί̈ξαντε πετέσθην.
Na swym tronie zasiadła, a tamci lotem pomknąwszy,
Ἴδην δ' ἵκανον πολυπίδακα μητέρα θηρῶν,
Dążą ku Idzie w strumienie obfitej, macierzy zwierzyny;
εὗρον δ' εὐρύοπα Κρονίδην ἀνὰ Γαργάρῳ ἄκρῳ
Zewsa o wzroku szerokim znajdują na szczycie Gargaru
ἥμενον: ἀμφὶ δέ μιν θυόεν νέφος ἐστεφάνωτο.
Siedzącego, woniące obłoczki się nad nim roiły.
τὼ δὲ πάροιθ' ἐλθόντε Διὸς νεφεληγερέταο
Oni oboje przychodząc przed Zewsa co chmury gromadzi,
στήτην: οὐδέ σφωϊν ἰδὼν ἐχολώσατο θυμῷ,
Stali; obojga zoczywszy on wcale się w sercu nie gniewał,
ὅττί οἱ ὦκ' ἐπέεσσι φίλης ἀλόχοιο πιθέσθην.
Szybko albowiem zlecenia małżonki drogiej słuchali.
Ἶριν δὲ προτέρην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Naprzód więc do Irydy w skrzydlate odezwie się słowa:
βάσκ' ἴθι Ἶρι ταχεῖα, Ποσειδάωνι ἄνακτι
"Ruszaj mi lotna Irydo ku Pozejdaonu książęciu,
πάντα τάδ' ἀγγεῖλαι, μὴ δὲ ψευδάγγελος εἶναι.
Wszystko mu powiedz dokładnie i mylnym posłańcem mi nie bądź.
παυσάμενόν μιν ἄνωχθι μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
Nakaż mu, żeby natychmiast zaprzestał walki i bitwy,
ἔρχεσθαι μετὰ φῦλα θεῶν ἢ εἰς ἅλα δῖαν.
Potem zaś wracał do bogów czeredy, lub morza boskiego.
εἰ δέ μοι οὐκ ἐπέεσσ' ἐπιπείσεται, ἀλλ' ἀλογήσει,
Jeśliby zaś słów moich nie słuchał, lecz niemi pogardził,
φραζέσθω δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
Niechajże w duszy i w sercu rozważy, iż mimo swej siły
μή μ' οὐδὲ κρατερός περ ἐὼν ἐπιόντα ταλάσσῃ
Oprzeć mi się nie poważy, gdy natrę na niego, albowiem
μεῖναι, ἐπεί εὑ φημὶ βίῃ πολὺ φέρτερος εἶναι
Twierdzę, że władza, od niego o wiele jestem silniejszym,
καὶ γενεῇ πρότερος: τοῦ δ' οὐκ ὄθεται φίλον ἦτορ
Rodem jam starszy, lecz on bezmyślnie sobie pozwala
ἶσον ἐμοὶ φάσθαι, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
Głosić się równym ze mną" którego się inni lękają"
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις,
Rzekł; nie sprzeciwia się Iris, o wietrznych nóżkach leciuchna;
βῆ δὲ κατ' Ἰδαίων ὀρέων εἰς Ἴλιον ἱρήν.
Spieszy więc nadół od szczytów Idajskich do świętej Iliony.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἐκ νεφέων πτῆται νιφὰς ἠὲ χάλαζα
Równie jak śnieg albo grad polatują z czarnych obłoków,
ψυχρὴ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
Mroźnym pędzone powiewem Boreja z pod łona etheru;
ὣς κραιπνῶς μεμαυῖα διέπτατο ὠκέα Ἶρις,
Takoż suwając do celu leciała szybka Iryda;
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη κλυτὸν ἐννοσίγαιον:
Blizko stanąwszy zagadnie sławnego Ennozygaja:
ἀγγελίην τινά τοι γαιήοχε κυανοχαῖτα
"Czarnokędziorny mocarzu ziemicy, do ciebie z poselstwem,
ἦλθον δεῦρο φέρουσα παραὶ Διὸς αἰγιόχοιο.
Pewnem tutaj przybywam od Zewsa co trzęsie egidą.
παυσάμενόν σ' ἐκέλευσε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο
Każe, byś wstrzymał się nadal od wszelkiej potyczki i bitwy,
ἔρχεσθαι μετὰ φῦλα θεῶν ἢ εἰς ἅλα δῖαν.
Potem uchodził do bogów czeredy, lub morza boskiego.
εἰ δέ οἱ οὐκ ἐπέεσσ' ἐπιπείσεαι, ἀλλ' ἀλογήσεις,
Jeśli zaś jego rozkazu nie spełnisz i będziesz przeciwnym,
ἠπείλει καὶ κεῖνος ἐναντίβιον πολεμίξων
Wtedy zagraża ci on, że gotów do walki stanowczej
ἐνθάδ' ἐλεύσεσθαι: σὲ δ' ὑπεξαλέασθαι ἄνωγε
Tutaj przybędzie, a tobie, byś jego unikał, doradza,
χεῖρας, ἐπεὶ σέο φησὶ βίῃ πολὺ φέρτερος εἶναι
Dłoni, bo twierdzi że władzą od ciebie o wiele jest wyższym,
καὶ γενεῇ πρότερος: σὸν δ' οὐκ ὄθεται φίλον ἦτορ
Rodem też starszy, a ty bezmyślnie sobie pozwalasz
ἶσόν οἱ φάσθαι, τόν τε στυγέουσι καὶ ἄλλοι.
Głosić się jemu równym, którego się inni lękają"
τὴν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη κλυτὸς ἐννοσίγαιος:
Z gniewem jej na to okropnym odpowie Lądemtrzęsący:
ὢ πόποι ἦ ῥ' ἀγαθός περ ἐὼν ὑπέροπλον ἔειπεν
"Przebóg, choć jest on potężnym, zanadto się dumnie wyraża,
εἴ μ' ὁμότιμον ἐόντα βίῃ ἀέκοντα καθέξει.
Żeby on mnie, co murówny godnością, miał gwałtem przymuszać.
τρεῖς γάρ τ' ἐκ Κρόνου εἰμὲν ἀδελφεοὶ οὓς τέκετο Ῥέα
Troje nas braci od Krona pochodzi, rodziła nas Rhea,
Ζεὺς καὶ ἐγώ, τρίτατος δ' Ἀί̈δης ἐνέροισιν ἀνάσσων.
Zews, ja sam, a trzecim jest Ajdes, podziemiem rządzący,
τριχθὰ δὲ πάντα δέδασται, ἕκαστος δ' ἔμμορε τιμῆς:
Trojgiem się wszystko rozdziela, a każden w godności ma udział.
ἤτοι ἐγὼν ἔλαχον πολιὴν ἅλα ναιέμεν αἰεὶ
Mnie się dostało, by wiecznie na morzu sinem przebywać,
παλλομένων, Ἀί̈δης δ' ἔλαχε ζόφον ἠερόεντα,
Kiedyśmy losy ciągnęli, Hadowi zaś nocne ciemnice;
Ζεὺς δ' ἔλαχ' οὐρανὸν εὐρὺν ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσι:
Niebem szerokiem zaś Zews wśród chmur i etheru zawładnął;
γαῖα δ' ἔτι ξυνὴ πάντων καὶ μακρὸς Ὄλυμπος.
Ziemia zaś wszystkim jest wspólną, zarówno i wielki Olimpos.
τώ ῥα καὶ οὔ τι Διὸς βέομαι φρεσίν, ἀλλὰ ἕκηλος
Zatem nie pójdę za wolą Diosa, lecz niechaj swobodnie
καὶ κρατερός περ ἐὼν μενέτω τριτάτῃ ἐνὶ μοίρῃ.
Siedzi on sobie, aczkolwiek potężny w swym trzecim obwodzie.
χερσὶ δὲ μή τί με πάγχυ κακὸν ὣς δειδισσέσθω:
Niechże mnie zatem rękoma nie myśli nastraszyć jak tchórza;
θυγατέρεσσιν γάρ τε καὶ υἱάσι βέλτερον εἴη
Żebyć chodziło o córki lub synów, to snadniejby było
ἐκπάγλοις ἐπέεσσιν ἐνισσέμεν οὓς τέκεν αὐτός,
Gromić ich słowy grubemi, spłodziwszy ich sam jako swoje,
οἵ ἑθεν ὀτρύνοντος ἀκούσονται καὶ ἀνάγκῃ.
Którzy na jego wezwanie go będą słuchać i z musu"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις:
Szybka Iryda o nóżkach leciuchnych mu na to odrzecze:
οὕτω γὰρ δή τοι γαιήοχε κυανοχαῖτα
"Czarnokędziorny mocarzu ziemicy, mamże doprawdy
τόνδε φέρω Διὶ μῦθον ἀπηνέα τε κρατερόν τε,
Zanieść takową odpowiedź Zewsowi, zuchwałą i dumną?
ἦ τι μεταστρέψεις; στρεπταὶ μέν τε φρένες ἐσθλῶν.
Może się skłonisz? bo skłonne do zwrotu są dusze szlachetnych.
οἶσθ' ὡς πρεσβυτέροισιν Ἐρινύες αἰὲν ἕπονται.
Dobrze zaś wiesz, jak Erynny za starszym zawsze obstają"
τὴν δ' αὖτε προσέειπε Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Znowu jej na to odpowie Pozejdon lądemtrzęsący:
Ἶρι θεὰ μάλα τοῦτο ἔπος κατὰ μοῖραν ἔειπες:
"Boska Irydo, zaprawdę, to słowo na czasie wyrzekłaś;
ἐσθλὸν καὶ τὸ τέτυκται ὅτ' ἄγγελος αἴσιμα εἰδῇ.
Dobrze i to się nadarza, gdy poseł uznaje co słuszne.
ἀλλὰ τόδ' αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει
Ale bo smutek okropny ogarnia mi duszę i serce,
ὁππότ' ἂν ἰσόμορον καὶ ὁμῇ πεπρωμένον αἴσῃ
Kiedy on władzą równego, co losem obdarzon tymsamym,
νεικείειν ἐθέλῃσι χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν.
Waży się łajać sromotnie obelżywemi słowami;
ἀλλ' ἤτοι νῦν μέν κε νεμεσσηθεὶς ὑποείξω:
Teraz jednakże, aczkolwiek zgniewany, uległym mu będę;
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, καὶ ἀπειλήσω τό γε θυμῷ:
Ale ci to zapowiadam, i w duszy tę groźbę potwierdzam:
αἴ κεν ἄνευ ἐμέθεν καὶ Ἀθηναίης ἀγελείης
Jeśli on mnie pominąwszy i łupy wodzącą Athenę,
Ἥρης Ἑρμείω τε καὶ Ἡφαίστοιο ἄνακτος
Herę, Hermesa, nakoniec i Hefaistosa książęcia,
Ἰλίου αἰπεινῆς πεφιδήσεται, οὐδ' ἐθελήσει
Będzie folgował Ilionie wyniosłej, i nie chciał dopuścić,
ἐκπέρσαι, δοῦναι δὲ μέγα κράτος Ἀργείοισιν,
Żeby ją zburzyć, i wielką Argeiów sławą obdarzyć,
ἴστω τοῦθ' ὅτι νῶϊν ἀνήκεστος χόλος ἔσται.
Wtedy niech wie, że z nami okropną, niezgodę mieć będzie"
ὣς εἰπὼν λίπε λαὸν Ἀχαιϊκὸν ἐννοσίγαιος,
Rzekłszy to, naród opuszcza Achajski. Lądemtrzęsący
δῦνε δὲ πόντον ἰών, πόθεσαν δ' ἥρωες Ἀχαιοί.
Sunął do morza, wodzowie Achajscy brak jego uczują.
καὶ τότ' Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Wtedy Apollina wzywa słowami Zews chmurozbiorca:
ἔρχεο νῦν φίλε Φοῖβε μεθ' Ἕκτορα χαλκοκορυστήν:
"Ruszajże Fojbie kochany do miedziokrytego Hektora;
ἤδη μὲν γάρ τοι γαιήοχος ἐννοσίγαιος
Widzę już bowiem, że mocarz ziemicy Ennozygajos
οἴχεται εἰς ἅλα δῖαν ἀλευάμενος χόλον αἰπὺν
Uszedł do morza boskiego, naszego gniewu srogiego
ἡμέτερον: μάλα γάρ κε μάχης ἐπύθοντο καὶ ἄλλοι,
Unikając, zaprawdę o walce wiedzieliby wszyscy,
οἵ περ ἐνέρτεροί εἰσι θεοὶ Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες.
Nawet podziemni bogowie, wokoło Kronosa będący.
ἀλλὰ τόδ' ἠμὲν ἐμοὶ πολὺ κέρδιον ἠδέ οἱ αὐτῷ
Ale tak dla mnie o wiele zbawienniej, jak również dla niego
ἔπλετο, ὅττι πάροιθε νεμεσσηθεὶς ὑπόειξε
Stało się, że acz się pierwej pogniewał, na końcu ulegnął
χεῖρας ἐμάς, ἐπεὶ οὔ κεν ἀνιδρωτί γ' ἐτελέσθη.
Dłoni mej, sprawa ta bowiem bez trudu nie byłaby przeszła;
ἀλλὰ σύ γ' ἐν χείρεσσι λάβ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν,
Ty zaś chwytając do rąk egidę frendzlami zdobioną,
τῇ μάλ' ἐπισσείων φοβέειν ἥρωας Ἀχαιούς:
Groźnie takową potrząsaj i strasz bohaterów Achajskich,
σοὶ δ' αὐτῷ μελέτω ἑκατηβόλε φαίδιμος Ἕκτωρ:
Miejże zaś, o w dal godzący, na pieczy świetnego Hektora,
τόφρα γὰρ οὖν οἱ ἔγειρε μένος μέγα, ὄφρ' ἂν Ἀχαιοὶ
Obudź w nim siłę ogromna, tak długo, aż póki Achaje
φεύγοντες νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκωνται.
Uciekając, do statków i do Hellesponta nie zdążą,.
κεῖθεν δ' αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι ἔργον τε ἔπος τε,
Od tej chwili ja sam obmyślę i dzieło i słowa,
ὥς κε καὶ αὖτις Ἀχαιοὶ ἀναπνεύσωσι πόνοιο.
Żeby z kolei Achaje od pracy mogli odetchnąć;"
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων,
Rzekł, nieposłusznie nie słuchał Apollon mowy rodzica.
βῆ δὲ κατ' Ἰδαίων ὀρέων ἴρηκι ἐοικὼς
Spieszy więc z wyżyn Idajskich, w postaci sokoła szybkiego
ὠκέϊ φασσοφόνῳ, ὅς τ' ὤκιστος πετεηνῶν.
Chwytającego gołębia, co z ptaków jest lotem najszybszym.
εὗρ' υἱὸν Πριάμοιο δαί̈φρονος Ἕκτορα δῖον
Syna Priama zacnego znajduje, Hektora boskiego,
ἥμενον, οὐδ' ἔτι κεῖτο, νέον δ' ἐσαγείρετο θυμόν,
Siedział, już bowiem nie leżał i nowym już duchem oddychał.
ἀμφὶ ἓ γιγνώσκων ἑτάρους: ἀτὰρ ἆσθμα καὶ ἱδρὼς
Druhów około siebie poznając, lecz pot i duszenie
παύετ', ἐπεί μιν ἔγειρε Διὸς νόος αἰγιόχοιο.
Znikło, bo duch go przebudził Diosa, co trzęsie egidą.
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων:
Zdala godzący Apollo do niego się zbliżył i rzeknie:
Ἕκτορ υἱὲ Πριάμοιο, τί ἢ δὲ σὺ νόσφιν ἀπ' ἄλλων
"Synu Priama Hektorze, dlaczego zdaleka od innych
ἧσ' ὀλιγηπελέων; ἦ πού τί σε κῆδος ἱκάνει;
Siedzisz zemdlony? Czy może cię jakie cierpienie spotkało?
τὸν δ' ὀλιγοδρανέων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Ledwo dychając mu na to odrzecze Hektor z przyłbicą:
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε θεῶν ὅς μ' εἴρεαι ἄντην;
"Któż to ty jesteś z niebian najlepszy co mnie zapytujesz?
οὐκ ἀί̈εις ὅ με νηυσὶν ἔπι πρυμνῇσιν Ἀχαιῶν
Tożeś nie słyszał, że mnie przy łodziach sterniczych Achajskich,
οὓς ἑτάρους ὀλέκοντα βοὴν ἀγαθὸς βάλεν Αἴας
Jego czeredę gdym gromił, ugodził o głosie potężnym
χερμαδίῳ πρὸς στῆθος, ἔπαυσε δὲ θούριδος ἀλκῆς;
Ajax, w piersi kamieniem, i zmusił mnie walki zaprzestać?
καὶ δὴ ἔγωγ' ἐφάμην νέκυας καὶ δῶμ' Ἀί̈δαο
Już mi się zdało, że w domy Hadesa i w liczbę poległych
ἤματι τῷδ' ἵξεσθαι, ἐπεὶ φίλον ἄϊον ἦτορ.
Dnia onego podążę, bom prawic już ducha wyzionął!"
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων:
Władca o strzale donośnym Apollo mu rzeknie w odpowiedź:
θάρσει νῦν: τοῖόν τοι ἀοσσητῆρα Κρονίων
"Dobrej bądź myśli, bo Kronid ci zbawcę znamienitego
ἐξ Ἴδης προέηκε παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
Z Idy zesyła, by stał do obrony gotowy przy tobie,
Φοῖβον Ἀπόλλωνα χρυσάορον, ὅς σε πάρος περ
Fojba o mieczu złocistym, Apollina, który cię przedtem
ῥύομ', ὁμῶς αὐτόν τε καὶ αἰπεινὸν πτολίεθρον.
Bronił, tak samo ciebie, jak również i miasto wyniosłe.
ἀλλ' ἄγε νῦν ἱππεῦσιν ἐπότρυνον πολέεσσι
Naprzód więc, liczne szeregi do walki konne zagrzewaj,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν ὠκέας ἵππους:
Żeby ku gładkim okrętom pędzili szybkie rumaki;
αὐτὰρ ἐγὼ προπάροιθε κιὼν ἵπποισι κέλευθον
Ja zaś będę przed wami kroczył i drogę dla koni
πᾶσαν λειανέω, τρέψω δ' ἥρωας Ἀχαιούς.
Całą wyrównam, a w tył bohaterów Achajskich odwrócę"
ὣς εἰπὼν ἔμπνευσε μένος μέγα ποιμένι λαῶν.
Temi to słowy odwagą napełnił pasterza narodów.
ὡς δ' ὅτε τις στατὸς ἵππος ἀκοστήσας ἐπὶ φάτνῃ
Równie jak ogier na stajni, wyobroczony przy żłobie,
δεσμὸν ἀπορρήξας θείῃ πεδίοιο κροαίνων
Pęty zerwawszy wybiegnie, brykając po gładkiej równinie,
εἰωθὼς λούεσθαι ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Przyzwyczajony się pławić w strumieniu szumiącym uroczo,
κυδιόων: ὑψοῦ δὲ κάρη ἔχει, ἀμφὶ δὲ χαῖται
Parska i łeb do góry zadziera, lecz grzywa nakoło
ὤμοις ἀί̈σσονται: ὃ δ' ἀγλαί̈ηφι πεποιθὼς
Karku się jeży, lecz on piękności swojej dufając,
ῥίμφά ἑ γοῦνα φέρει μετά τ' ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων:
Szybko nogami przebiera ku klaczy pastwisku znanemu;
ὣς Ἕκτωρ λαιψηρὰ πόδας καὶ γούνατ' ἐνώμα
Takoż i Hektor pospiesznie zwijając kolana i nogi
ὀτρύνων ἱππῆας, ἐπεὶ θεοῦ ἔκλυεν αὐδήν.
Konne szeregi zagrzewał, gdy głosu boskiego dosłyszał.
οἳ δ' ὥς τ' ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα
Równie jak czasem jelenia z rogami lub kozia dzikiego
ἐσσεύαντο κύνες τε καὶ ἀνέρες ἀγροιῶται:
Szczują kundle zajadłe i męże wieśniacy gromadnie,
τὸν μέν τ' ἠλίβατος πέτρη καὶ δάσκιος ὕλη
Jego atoli skała stercząca, bądź puszcza cienista
εἰρύσατ', οὐδ' ἄρα τέ σφι κιχήμεναι αἴσιμον ἦεν:
Chroni i więcej im nie przeznaczono, by jego dogonić;
τῶν δέ θ' ὑπὸ ἰαχῆς ἐφάνη λὶς ἠϋγένειος
Wtedy śród krzyków obławy się lew brodaty ukaże,
εἰς ὁδόν, αἶψα δὲ πάντας ἀπέτραπε καὶ μεμαῶτας:
Włazi im w drogę, i wszystkich przerzuca, choć naprzód dążących;
ὣς Δαναοὶ εἷος μὲν ὁμιλαδὸν αἰὲν ἕποντο
Również Danaje tak długo kupami ciągle ścigali,
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν:
Rąbiąc szablami i kłując spisami obosiecznemi;
αὐτὰρ ἐπεὶ ἴδον Ἕκτορ' ἐποιχόμενον στίχας ἀνδρῶν
Ale jak zoczą Hektora, co kroczył w mężów szeregach,
τάρβησαν, πᾶσιν δὲ παραὶ ποσὶ κάππεσε θυμός.
Zlękli się, męztwo zaś wszystkim pod same nogi opadło.
τοῖσι δ' ἔπειτ' ἀγόρευε Θόας Ἀνδραίμονος υἱός,
Wtedy się do nich Thoas, syn Andrajmona odezwie:
Αἰτωλῶν ὄχ' ἄριστος ἐπιστάμενος μὲν ἄκοντι
Najwaleczniejszy z Eolów, świadomy oszczepu, jak żaden,
ἐσθλὸς δ' ἐν σταδίῃ: ἀγορῇ δέ ἑ παῦροι Ἀχαιῶν
Dzielny i w bitwie na rękę; zaś w radzie nie wielu z Achajów
νίκων, ὁππότε κοῦροι ἐρίσσειαν περὶ μύθων:
Dotrwa mu, kiedy na słowa szermierkę młodzież prowadzi.
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Tenże dobrze myślący poczyna do nich i mówi:
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδ' ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι,
"Przebóg, jak wielkie dziwo oczyma memi oglądam;
οἷον δ' αὖτ' ἐξαῦτις ἀνέστη κῆρας ἀλύξας
Jakto, więc teraz nanowo powstaje umknąwszy przed Kiera
Ἕκτωρ: ἦ θήν μιν μάλα ἔλπετο θυμὸς ἑκάστου
Hektor. Wszak dusza każdego niepłonną miała nadzieję,
χερσὶν ὑπ' Αἴαντος θανέειν Τελαμωνιάδαο.
Że już zginął pod ręką Ajaxa Telamonidesa.
ἀλλά τις αὖτε θεῶν ἐρρύσατο καὶ ἐσάωσεν
Widać, że znowu ktoś z bogów Hektora ochronił i zbawił,
Ἕκτορ', ὃ δὴ πολλῶν Δαναῶν ὑπὸ γούνατ' ἔλυσεν,
Który tak wielu z Danajów pozbawił siły w kolanach,
ὡς καὶ νῦν ἔσσεσθαι ὀί̈ομαι: οὐ γὰρ ἄτερ γε
Będzie i teraz to samo jak sądzę, bo pewno bez pieczy
Ζηνὸς ἐριγδούπου πρόμος ἵσταται ὧδε μενοινῶν.
Zewsa grzmiącego by tak na czele nie stawał z otuchą.
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼν εἴπω πειθώμεθα πάντες.
Naprzód więc, czyńcie jak mówię i niechaj mnie wszyscy słuchają.
πληθὺν μὲν ποτὶ νῆας ἀνώξομεν ἀπονέεσθαι:
Głównym siłom nakażmy, by powracali do statków;
αὐτοὶ δ', ὅσσοι ἄριστοι ἐνὶ στρατῷ εὐχόμεθ' εἶναι,
Sami zaś, ilu nas w wojsku, co szczycim się być najlepszymi,
στήομεν, εἴ κεν πρῶτον ἐρύξομεν ἀντιάσαντες
Stójmy, powiedzie się może go wstrzymać obcesem stawając,
δούρατ' ἀνασχόμενοι: τὸν δ' οἴω καὶ μεμαῶτα
Dzidy podnosząc, a sądzę, że wtedy choć pędzi na przebój,
θυμῷ δείσεσθαι Δαναῶν καταδῦναι ὅμιλον.
Zlęknie się w duszy, by w zwarte szeregi Danajskie się puścić"
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο:
Rzekł; lecz oni słuchali uważnie i poszli za radą.
οἳ μὲν ἄρ' ἀμφ' Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα
Zatem wokoło Ajaxa i władcy Idomeneja,
Τεῦκρον Μηριόνην τε Μέγην τ' ἀτάλαντον Ἄρηϊ
Tewkra, Meriona i Mega, Aresa współzawodnika,
ὑσμίνην ἤρτυνον ἀριστῆας καλέσαντες
Hufce do walki szykują, co było najlepszych wołając
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσιν ἐναντίον: αὐτὰρ ὀπίσσω
Obces naprzeciw Hektora i Trojan, atoli za niemi,
ἣ πληθὺς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἀπονέοντο.
Tłumy naodwrót się biorą w kierunku łodzi Achajskich.
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες, ἦρχε δ' ἄρ' Ἕκτωρ
Pierwsi uderzą Trojanie gromadnie, na czele był Hektor,
μακρὰ βιβάς: πρόσθεν δὲ κί' αὐτοῦ Φοῖβος Ἀπόλλων
Krocząc szeroko; lecz przed nim posuwa się Fojbos Apollon,
εἱμένος ὤμοιιν νεφέλην, ἔχε δ' αἰγίδα θοῦριν
Chmurą po ramię zakryty, dzierżący groźną egidę,
δεινὴν ἀμφιδάσειαν ἀριπρεπέ', ἣν ἄρα χαλκεὺς
Straszną o brzegu chropawym, promienną" a którą Hefaistos
Ἥφαιστος Διὶ δῶκε φορήμεναι ἐς φόβον ἀνδρῶν:
Płatnerz darował Zewsowi, by postrach wzniecać u ludzi;
τὴν ἄρ' ὅ γ' ἐν χείρεσσιν ἔχων ἡγήσατο λαῶν.
W rękach takową trzymając na czele narodów dowodzi.
Ἀργεῖοι δ' ὑπέμειναν ἀολλέες, ὦρτο δ' ἀϋτὴ
Dotrzymywali Argeje gromadnie placu, i wrzawa
ὀξεῖ' ἀμφοτέρωθεν, ἀπὸ νευρῆφι δ' ὀϊστοὶ
Ostra z stron obu powstała, z cięciwy puszczają się strzały;
θρῷσκον: πολλὰ δὲ δοῦρα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
Liczne oszczepy zaś lecą, przez dłonie odważne rzucane.
ἄλλα μὲν ἐν χροὶ̈ πήγνυτ' ἀρηϊθόων αἰζηῶν,
Jedne z nich w ciele utkwiły młodzieży dziarskiej do boju,
πολλὰ δὲ καὶ μεσσηγὺ πάρος χρόα λευκὸν ἐπαυρεῖν
Wiele zaś na pół od celu nim skórę białą drasnęły,
ἐν γαίῃ ἵσταντο λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι.
W ziemi sztorcem utkwiły, pragnące się ciałem nasycić.
ὄφρα μὲν αἰγίδα χερσὶν ἔχ' ἀτρέμα Φοῖβος Ἀπόλλων,
Póki zaś w dłoni bez ruchu egidę trzymał Apollon,
τόφρα μάλ' ἀμφοτέρων βέλε' ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός.
Póty trafiały pociski z stron obu, padały narody.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατ' ἐνῶπα ἰδὼν Δαναῶν ταχυπώλων
Kiedy zaś prosto przed oczy Danajów szybko jeżdżących
σεῖσ', ἐπὶ δ' αὐτὸς ἄϋσε μάλα μέγα, τοῖσι δὲ θυμὸν
Trzasnął, wydając zarazem straszliwy okrzyk, natenczas
ἐν στήθεσσιν ἔθελξε, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Męztwo ich odrętwiało i w. boju zaciętym ustali.
οἳ δ' ὥς τ' ἠὲ βοῶν ἀγέλην ἢ πῶϋ μέγ' οἰῶν
Równie jak bydła gromadę, lub owiec stado przeliczne,
θῆρε δύω κλονέωσι μελαίνης νυκτὸς ἀμολγῷ
Bestyi dwoje popłoszy, co wpośród nocy głębokiej,
ἐλθόντ' ἐξαπίνης σημάντορος οὐ παρεόντος,
Ciemnej z nienacka wpadają, w nieobecności pasterza;
ὣς ἐφόβηθεν Ἀχαιοὶ ἀνάλκιδες: ἐν γὰρ Ἀπόλλων
Takoż i strachem zdjęci zesłabli Achaje, bo Fojbos
ἧκε φόβον, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζεν.
Popłoch im zesłał, a sławą Hektora i Trojan obdarzył.
ἔνθα δ' ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης.
Wtedy się z mężem mąż potykał w zmieszanych szeregach.
Ἕκτωρ μὲν Στιχίον τε καὶ Ἀρκεσίλαον ἔπεφνε,
Hektor wtedy Stychiosa i Arkezylosa pokonał;
τὸν μὲν Βοιωτῶν ἡγήτορα χαλκοχιτώνων,
Pierwszy był naczelnikiem Bojotów spiżem okrytych,
τὸν δὲ Μενεσθῆος μεγαθύμου πιστὸν ἑταῖρον:
Tamten zaś Menestheja dzielnego wierny towarzysz.
Αἰνείας δὲ Μέδοντα καὶ Ἴασον ἐξενάριξεν.
Jaza i równie Medonta Eneasz rynsztunku pozbawił;
ἤτοι ὃ μὲν νόθος υἱὸς Ὀϊλῆος θείοιο
Jeden z nich był synem nieprawym Ojleja boskiego,
ἔσκε Μέδων Αἴαντος ἀδελφεός: αὐτὰρ ἔναιεν
Medon, Ajanta braciszek; był osiedlonym w Fylace,
ἐν Φυλάκῃ γαίης ἄπο πατρίδος ἄνδρα κατακτὰς
Zdala od ziemi ojczystej, dlatego że. męża był zabił,
γνωτὸν μητρυιῆς Ἐριώπιδος, ἣν ἔχ' Ὀϊλεύς:
Eryopidy macochy krewnego, małżonki Ojleja;
Ἴασος αὖτ' ἀρχὸς μὲν Ἀθηναίων ἐτέτυκτο,
Jazos atoli na wodza był Atheńczyków naznaczon,
υἱὸς δὲ Σφήλοιο καλέσκετο Βουκολίδαο.
Zwano w narodzie go synem Sfeloxa, Bukolidesa.
Μηκιστῆ δ' ἕλε Πουλυδάμας, Ἐχίον δὲ Πολίτης
Mekestesa pokonał Polydam, Echiona Polites,
πρώτῃ ἐν ὑσμίνῃ, Κλονίον δ' ἕλε δῖος Ἀγήνωρ.
W przedniej utarczce, zaś Klonia pochwycił boski Agenor.
Δηί̈οχον δὲ Πάρις βάλε νείατον ὦμον ὄπισθε
Z tyłu Dejocha zaś Parys ugodził w ramię od góry,
φεύγοντ' ἐν προμάχοισι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν.
Z przednich uciekającego szeregów, na wylot go przebił.
ὄφρ' οἳ τοὺς ἐνάριζον ἀπ' ἔντεα, τόφρα δ' Ἀχαιοὶ
Oni gdy zbroje z poległych zdzierali, natenczas Achaje
τάφρῳ καὶ σκολόπεσσιν ἐνιπλήξαντες ὀρυκτῇ
W przekop wybrany głęboko i ostrokoły wpadając,
ἔνθα καὶ ἔνθα φέβοντο, δύοντο δὲ τεῖχος ἀνάγκῃ.
Tędy, owędy pierzchają, i kryją się z musu za mury.
Ἕκτωρ δὲ Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας
Hektor wtedy na Trojan zawoła głosem potężnym:
νηυσὶν ἐπισσεύεσθαι, ἐᾶν δ' ἔναρα βροτόεντα:
"Naprzód, nacierać na łodzie, zostawić zbroczone rynsztunki;
ὃν δ' ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε νεῶν ἑτέρωθι νοήσω,
Kogo zaś zdala od łodzi na innej stronie zobaczę,
αὐτοῦ οἱ θάνατον μητίσομαι, οὐδέ νυ τόν γε
Wnet ja mu tutaj śmierć zgotuję i wtedy go krewni,
γνωτοί τε γνωταί τε πυρὸς λελάχωσι θανόντα,
Ani też krewne nie uczczą ognistym stosem po śmierci,
ἀλλὰ κύνες ἐρύουσι πρὸ ἄστεος ἡμετέροιο.
Ale go psy wywloką przed mury grodu naszego"
ὣς εἰπὼν μάστιγι κατωμαδὸν ἤλασεν ἵππους
Tak powiedziawszy, batogiem po grzbiecie zacina rumaki,.
κεκλόμενος Τρώεσσι κατὰ στίχας: οἳ δὲ σὺν αὐτῷ
Nawoływując Trojan hufcami, lecz oni pospołem,
πάντες ὁμοκλήσαντες ἔχον ἐρυσάρματας ἵππους
Wszyscy w okrzyku się łącząc kierują zaprzężne rumaki
ἠχῇ θεσπεσίῃ: προπάροιθε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων
Z wrzawą okropną; przed nimi atoli Fojbos Apollon
ῥεῖ' ὄχθας καπέτοιο βαθείης ποσσὶν ἐρείπων
Łacno przykopę od fossy głębokiej nogami strącając,
ἐς μέσσον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δὲ κέλευθον
Zrucił ją na dół do rowu, i tem wyrównał im drogę
μακρὴν ἠδ' εὐρεῖαν, ὅσον τ' ἐπὶ δουρὸς ἐρωὴ
Wielką i dosyć szeroką, na tyle jak rzut od oszczepu
γίγνεται, ὁππότ' ἀνὴρ σθένεος πειρώμενος ᾗσι.
Zmierzy, kiedy go mąż, by siły spróbować, wypuszcza.
τῇ ῥ' οἵ γε προχέοντο φαλαγγηδόν, πρὸ δ' Ἀπόλλων
Tędy się oni wysypią hufcami, na czele Apollon
αἰγίδ' ἔχων ἐρίτιμον: ἔρειπε δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν
Dzierżąc egidę promienną; wywraca mury Achajskie
ῥεῖα μάλ', ὡς ὅτε τις ψάμαθον πάϊς ἄγχι θαλάσσης,
Jakby zniechcenia, zarówno jak dziecko piasek nad morzem,
ὅς τ' ἐπεὶ οὖν ποιήσῃ ἀθύρματα νηπιέῃσιν
Które z onego zrobiwszy dla siebie zabawkę dziecinną,
ἂψ αὖτις συνέχευε ποσὶν καὶ χερσὶν ἀθύρων.
Zaraz napowrót rozruca, rączkami i nóżką się bawiąc.
ὥς ῥα σὺ ἤϊε Φοῖβε πολὺν κάματον καὶ ὀϊζὺν
Febie z daleka godzący, taksamo ty trud i mozoły
σύγχεας Ἀργείων, αὐτοῖσι δὲ φύζαν ἐνῶρσας.
Wywróciłeś Argejów, a samym porażkę gotujesz.
ὣς οἳ μὲν παρὰ νηυσὶν ἐρητύοντο μένοντες,
Oni więc koło okrętów zatrzymać się usiłują;
ἀλλήλοισί τε κεκλόμενοι καὶ πᾶσι θεοῖσι
Jedni na drugich wołają i wszystkich niebian wzywają
χεῖρας ἀνίσχοντες μεγάλ' εὐχετόωντο ἕκαστος:
Hece do góry podnosząc, i każden błagał gorąco.
Νέστωρ αὖτε μάλιστα Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
Nestor atoli najbardziej Gereński, zapora Achajów,
εὔχετο χεῖρ' ὀρέγων εἰς οὐρανὸν ἀστερόεντα:
Modlił się, ręce podnosząc w niebo gwiazdami zasiane:
Ζεῦ πάτερ εἴ ποτέ τίς τοι ἐν Ἄργεί̈ περ πολυπύρῳ
"Zewsie rodzicu! jeżeli ci kiedy w żyznym Argosie
ἢ βοὸς ἢ οἰὸς κατὰ πίονα μηρία καίων
Spalił niejeden w ofierze barana tłustego lub wołu,
εὔχετο νοστῆσαι, σὺ δ' ὑπέσχεο καὶ κατένευσας,
Prosząc o powrót, a ty skinieniem głowy przyrzekłeś,
τῶν μνῆσαι καὶ ἄμυνον Ὀλύμπιε νηλεὲς ἦμαρ,
O tem Olimpijczyku pamiętaj i broń od zagłady,
μηδ' οὕτω Τρώεσσιν ἔα δάμνασθαι Ἀχαιούς.
Nie dopuszczając by tak przez Trojan zginęli Achaje"
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, μέγα δ' ἔκτυπε μητίετα Ζεύς,
Tak błagając się modlił; rządzący mu Kronid wtórował
ἀράων ἀί̈ων Νηληϊάδαο γέροντος.
Grzmotem donośnym, słuchając modlitwy starca z Nelei.
Τρῶες δ' ὡς ἐπύθοντο Διὸς κτύπον αἰγιόχοιο,
Grzmot usłyszawszy Trojanie, Diosa co trzęsie egidą"
μᾶλλον ἐπ' Ἀργείοισι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.
Pędzą tem bardziej na hufce Argejskie, pamiętni potyczki.
οἳ δ' ὥς τε μέγα κῦμα θαλάσσης εὐρυπόροιο
Oni jak fala ogromna na morza przestrzeni szerokiej,
νηὸς ὑπὲρ τοίχων καταβήσεται, ὁππότ' ἐπείγῃ
Piętrząc się wyżej nad ścianę okrętu, zalewa, gdy wiatru
ἲς ἀνέμου: ἣ γάρ τε μάλιστά γε κύματ' ὀφέλλει:
Pędzi ją siła, gdyż ona powiększa najbardziej bałwany;
ὣς Τρῶες μεγάλῃ ἰαχῇ κατὰ τεῖχος ἔβαινον,
Również Trojanie z krzykami wielkiemi przez mury się wdarli,
ἵππους δ' εἰσελάσαντες ἐπὶ πρύμνῃσι μάχοντο
Konie wpędzając do wnętrza, przy łodziach sterniczych walczyli
ἔγχεσιν ἀμφιγύοις αὐτοσχεδόν, οἳ μὲν ἀφ' ἵππων,
Obosiecznemi spisami, z blizkości; jedni na wozach,
οἳ δ' ἀπὸ νηῶν ὕψι μελαινάων ἐπιβάντες
Tamci wysoko z pokładów na ciemne wyszedłszy okręty,
μακροῖσι ξυστοῖσι, τά ῥά σφ' ἐπὶ νηυσὶν ἔκειτο
Ogromnemi drągami, co w łodziach gotowe leżały,
ναύμαχα κολλήεντα, κατὰ στόμα εἱμένα χαλκῷ.
Składanemi, do bitwy na morzu, z okuciem spiżowem.
Πάτροκλος δ' εἷος μὲν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
Wonczas Patroklos, dopóki Achaje z Trojany na murach
τείχεος ἀμφεμάχοντο θοάων ἔκτοθι νηῶν,
Walkę toczyli, lecz jeszcze nazewnątrz szybkich okrętów,
τόφρ' ὅ γ' ἐνὶ κλισίῃ ἀγαπήνορος Εὐρυπύλοιο
Póty w namiocie przebywał dzielnego Ejrypilosa,
ἧστό τε καὶ τὸν ἔτερπε λόγοις, ἐπὶ δ' ἕλκεϊ λυγρῷ
Jego zabawiał rozmową i leki przykładał na ranę
φάρμακ' ἀκέσματ' ἔπασσε μελαινάων ὀδυνάων.
Ciężką, dla załagodzenia okrutnych męża boleści.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῖχος ἐπεσσυμένους ἐνόησε
Ale gdy pomiarkował, że już na mury Trojanie
Τρῶας, ἀτὰρ Δαναῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
Pchają się, wielkie zaś krzyki i klęska Danajów nastaje,
ᾤμωξέν τ' ἄρ' ἔπειτα καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ
Jęknął żałośnie, następnie po udzie spuszczoną uderzył
χερσὶ καταπρηνέσσ', ὀλοφυρόμενος δ' ἔπος ηὔδα:
Dłonią, i z bólem okropnym wyrzeknie słowo i mówi:
Εὐρύπυλ' οὐκ ἔτι τοι δύναμαι χατέοντί περ' ἔμπης
"Euryplu, już dłużej pozostać tutaj nie zdołam
ἐνθάδε παρμενέμεν: δὴ γὰρ μέγα νεῖκος ὄρωρεν:
Ciągle, choć mnie potrzebujesz, bo wrzawa za wielka powstaje;
ἀλλὰ σὲ μὲν θεράπων ποτιτερπέτω, αὐτὰρ ἔγωγε
Niechaj cię giermek tymczasem zabawia, atoli co do mnie
σπεύσομαι εἰς Ἀχιλῆα, ἵν' ὀτρύνω πολεμίζειν.
Spieszę do Achillesa, by jego do walki zagrzewać.
τίς δ' οἶδ' εἴ κέν οἱ σὺν δαίμονι θυμὸν ὀρίνω
Kto wie, może też z boską pomocą pobudzę mu duszę
παρειπών; ἀγαθὴ δὲ παραίφασίς ἐστιν ἑταίρου.
Moją namową? skuteczna przyjaźni bywa pobudka!"
τὸν μὲν ἄρ' ὣς εἰπόντα πόδες φέρον: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Ledwie wymówił, już niosą go nogi; atoli Achaje
Τρῶας ἐπερχομένους μένον ἔμπεδον, οὐδ' ἐδύναντο
Mężnie na impet Trojański stanęli, lecz wcale nie mogli,
παυροτέρους περ ἐόντας ἀπώσασθαι παρὰ νηῶν:
Chociaż i liczbą słabszych, odeprzeć od szybkich okrętów,
οὐδέ ποτε Τρῶες Δαναῶν ἐδύναντο φάλαγγας
Ani też nie podołali Trojanie Danajskie falangi,
ῥηξάμενοι κλισίῃσι μιγήμεναι ἠδὲ νέεσσιν.
Przełamawszy, w namiotach i statkach do walki wystąpić.
ἀλλ' ὥς τε στάθμη δόρυ νήϊον ἐξιθύνει
Ale tak samo jak sznur odmierza belkę do statku,
τέκτονος ἐν παλάμῃσι δαήμονος, ὅς ῥά τε πάσης
W rękach budowniczego zręcznego, co całej swej sztuki
εὖ εἰδῇ σοφίης ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,
Dobrze świadomy, wprawiony nauką i radą Atheny;
ὣς μὲν τῶν ἐπὶ ἶσα μάχη τέτατο πτόλεμός τε:
Tak między nimi toczyła potyczka się w mierze tej samej;
ἄλλοι δ' ἀμφ' ἄλλῃσι μάχην ἐμάχοντο νέεσσιν,
Tamci tu, inni zaś ówdzie przy łodziach się w boju ścierali.
Ἕκτωρ δ' ἄντ' Αἴαντος ἐείσατο κυδαλίμοιο.
Hektor naprzeciw Ajaxa się puścił, odwagą, świetnego.
τὼ δὲ μιῆς περὶ νηὸς ἔχον πόνον, οὐδὲ δύναντο
Obaj się silą przy jednym okręcie, atoli niezdolni,
οὔθ' ὃ τὸν ἐξελάσαι καὶ ἐνιπρῆσαι πυρὶ νῆα
Pierwszy tamtego wypędzić i ogniem statek zapalić,
οὔθ' ὃ τὸν ἂψ ὤσασθαι, ἐπεί ῥ' ἐπέλασσέ γε δαίμων.
Drugi zaś jego odeprzeć, gdyż bóg mu drogę torował.
ἔνθ' υἷα Κλυτίοιο Καλήτορα φαίδιμος Αἴας
Wtem Kaletora, syna Klitiosa, prześwietny ugodził
πῦρ ἐς νῆα φέροντα κατὰ στῆθος βάλε δουρί.
Ajax oszczepem w piersi, gdy tamten niósł ogień do statku;
δούπησεν δὲ πεσών, δαλὸς δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Upadł z łoskotem, a z rąk mu wyleciało zarzewie.
Ἕκτωρ δ' ὡς ἐνόησεν ἀνεψιὸν ὀφθαλμοῖσιν
Hektor atoli gdy ujrzał krewnego bllizkiego oczyma,
ἐν κονίῃσι πεσόντα νεὸς προπάροιθε μελαίνης,
Padającego w kurzawę tuż blisko ciemnego okrętu,
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Krzyczy na cały głos na Likijczyków i Trojan:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
"Likijczycy, Trojanie i z blizka walczący Dardany!
μὴ δή πω χάζεσθε μάχης ἐν στείνεϊ τῷδε,
Nie ustawajcie od walki w tym oto wązkim przesmyku,
ἀλλ' υἷα Κλυτίοιο σαώσατε, μή μιν Ἀχαιοὶ
Ale ratujcie syna Klitiosa, by z niego Achaje
τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα.
Zbroi nie zdarli, bo padł w potyczce o morskie okręty!"
ὣς εἰπὼν Αἴαντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
Tak powiedziawszy, dzirydem świecącym Ajaxa wziął na cel.
τοῦ μὲν ἅμαρθ', ὃ δ' ἔπειτα Λυκόφρονα Μάστορος υἱὸν
Chybił go wprawdzie, lecz potem Lykofra, syna Mastora,
Αἴαντος θεράποντα Κυθήριον, ὅς ῥα παρ' αὐτῷ
Giermka Ajaxa z Cythery, co przy nim stale zamieszkał,
ναῖ', ἐπεὶ ἄνδρα κατέκτα Κυθήροισι ζαθέοισι,
Męża albowiem był zabił z narodu świętego Kythery;
τόν ῥ' ἔβαλεν κεφαλὴν ὑπὲρ οὔατος ὀξέϊ χαλκῷ
Jego on w głowę ugodził nad uchem ostrem żelazem,
ἑσταότ' ἄγχ' Αἴαντος: ὃ δ' ὕπτιος ἐν κονίῃσι
Stojącego w blizkości Ajaxa; na wznak on w kurzawę
νηὸς ἄπο πρυμνῆς χαμάδις πέσε, λύντο δὲ γυῖα.
Runął ze steru okrętu na ziemię bez siły i życia.
Αἴας δ' ἐρρίγησε, κασίγνητον δὲ προσηύδα:
Na to się Ajax przestraszył i rzeknie do brata te słowa:
Τεῦκρε πέπον δὴ νῶϊν ἀπέκτατο πιστὸς ἑταῖρος
"Tewkrze mój drogi, zabito nam towarzysza wiernego,
Μαστορίδης, ὃν νῶϊ Κυθηρόθεν ἔνδον ἐόντα
Mastorydesa, którego my dwaj, gdy przybył z Kythery,
ἶσα φίλοισι τοκεῦσιν ἐτίομεν ἐν μεγάροισι:
Równie jak drogich rodziców w domostwie swem szanowali;
τὸν δ' Ἕκτωρ μεγάθυμος ἀπέκτανε. ποῦ νύ τοι ἰοὶ
Zabił go wielkoduszny nam Hektor. Gdzieś podział swe strzały,
ὠκύμοροι καὶ τόξον ὅ τοι πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων;
Szybko rażące i łuk przez Fojba Apollina dany?"
ὣς φάθ', ὃ δὲ ξυνέηκε, θέων δέ οἱ ἄγχι παρέστη,
Rzekł, usłyszał go tamten i biegnąc do niego się zbliżył,
τόξον ἔχων ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρην
W ręku trzymając łuk sprężysty i kołczan, co strzały
ἰοδόκον: μάλα δ' ὦκα βέλεα Τρώεσσιν ἐφίει.
Mieścił; a spiesznie natychmiast wypuścił strzałę na Trojan.
καί ῥ' ἔβαλε Κλεῖτον Πεισήνορος ἀγλαὸν υἱὸν
Klejta odrazu dosięgnął, Pejzenora syna dzielnego
Πουλυδάμαντος ἑταῖρον ἀγαυοῦ Πανθοί̈δαο
Druha Polydamanta świetnego Panthojdesa,
ἡνία χερσὶν ἔχοντα: ὃ μὲν πεπόνητο καθ' ἵππους:
Lejce trzymającego, bo konie miał sobie oddane;
τῇ γὰρ ἔχ' ᾗ ῥα πολὺ πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες
Tam je kierował, gdzie hufce najgęściej się zbiły do kupy,
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος: τάχα δ' αὐτῷ
Chcąc zadowolnię Hektora i Trojan; lecz szybko dla niego
ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.
Kreska nadeszła, od której, choć chcieli, go żaden nie zbawił.
αὐχένι γάρ οἱ ὄπισθε πολύστονος ἔμπεσεν ἰός:
Strzała albowiem bolesna go z tyłu w kark ugodziła;
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
Wypadł z powózki, przez niego skoczyły bystre rumaki
κείν' ὄχεα κροτέοντες. ἄναξ δ' ἐνόησε τάχιστα
Próżnym turkocząc wozem. Spostrzega to migiem Polydam
Πουλυδάμας, καὶ πρῶτος ἐναντίος ἤλυθεν ἵππων.
Książe, i naprzód się rzucił naprzeciw lecące rumaki.
τοὺς μὲν ὅ γ' Ἀστυνόῳ Προτιάονος υἱέϊ δῶκε,
Astynosowi, Protiana synowi takowe powierzył,
πολλὰ δ' ἐπότρυνε σχεδὸν ἴσχειν εἰσορόωντα
Wielce go napominając, by z końmi w blizkości się trzymał
ἵππους: αὐτὸς δ' αὖτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη.
Bacząc na niego, sam zaś do przednich powrócił szeregów.
Τεῦκρος δ' ἄλλον ὀϊστὸν ἐφ' Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
Innej dobywa strzały na miedziokrytego Hektora,
αἴνυτο, καί κεν ἔπαυσε μάχης ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν,
Tewcer, i byłby zatrzymał Achajów utarczkę przy łodziach,
εἴ μιν ἀριστεύοντα βαλὼν ἐξείλετο θυμόν.
Żeby trafiwszy był ubił najwaleczniejszego dowódcę,
ἀλλ' οὐ λῆθε Διὸς πυκινὸν νόον, ὅς ῥ' ἐφύλασσεν
Ale nie uszło to wzroku bystrego, co strzeże Hektora,
Ἕκτορ', ἀτὰρ Τεῦκρον Τελαμώνιον εὖχος ἀπηύρα,
Boga, lecz sławę odebrał Tęwkrowi Telamończykowi;
ὅς οἱ ἐϋστρεφέα νευρὴν ἐν ἀμύμονι τόξῳ
Silnie bowiem skręconą cięciwę na łuku wybornym,
ῥῆξ' ἐπὶ τῷ ἐρύοντι: παρεπλάγχθη δέ οἱ ἄλλῃ
Zerwał mu gdy ją naciągał, odskoczy mu w stronę przeciwną
ἰὸς χαλκοβαρής, τόξον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Strzała żelazem okuta, zaś łuk mu z ręki wyleciał
Τεῦκρος δ' ἐρρίγησε, κασίγνητον δὲ προσηύδα:
Tewcer się na to przestraszył i słowo do brata wyrzeknie:
ὢ πόποι ἦ δὴ πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κείρει
"Przebóg, zupełnie nam wszelkie zamiary Demon przecina
δαίμων ἡμετέρης, ὅ τέ μοι βιὸν ἔκβαλε χειρός,
W naszej potyczce, ten sam co łuk mi z ręki wytrącił,
νευρὴν δ' ἐξέρρηξε νεόστροφον, ἣν ἐνέδησα
Oraz i świeżo kręconą cięciwę zerwał, com rano
πρώϊον, ὄφρ' ἀνέχοιτο θαμὰ θρῴσκοντας ὀϊστούς.
Wczoraj nawiązał, by licznie puszczane strzały strzymała"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
Wielki mu na to Ajas odrzeknie syn Telamona:
ὦ πέπον ἀλλὰ βιὸν μὲν ἔα καὶ ταρφέας ἰοὺς
"Drogi mój, porzuć na teraz i łuk i liczne pociski,
κεῖσθαι, ἐπεὶ συνέχευε θεὸς Δαναοῖσι μεγήρας:
Kiedy nam wszystko bóg udaremnia, zazdroszcząc Achajom;
αὐτὰρ χερσὶν ἑλὼν δολιχὸν δόρυ καὶ σάκος ὤμῳ
Ale chwyciwszy do ręki donośny oszczep i tarczę,
μάρναό τε Τρώεσσι καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
Bij się z Trojany i resztę do walki wojska zagrzewaj.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε δαμασσάμενοί περ ἕλοιεν
Niechże przynajmniej bez trudu, choć w końcu ulegniem nie wezmą.
νῆας ἐϋσσέλμους, ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.
Naszych wiosłowych okrętów, a zatem dalej do walki".
ὣς φάθ', ὃ δὲ τόξον μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ἔθηκεν,
Tak powiedział; lecz tamten swój łuk w namiocie położył;
αὐτὰρ ὅ γ' ἀμφ' ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,
Tarczę atoli o czterech pokładach zawiesił na ramię;
κρατὶ δ' ἐπ' ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
Na wyniosłą, zaś głowę wyborną przywdział przyłbicę
ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν:
Z grzywą końską, od góry się buńczuk groźnie nachylał.
εἵλετο δ' ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Chwycił za tęgi swój oszczep okuty ostrem żelazem,
βῆ δ' ἰέναι, μάλα δ' ὦκα θέων Αἴαντι παρέστη.
Potem pospiesza i szybko przy boku stanął Ajaxa.
Ἕκτωρ δ' ὡς εἶδεν Τεύκρου βλαφθέντα βέλεμνα,
Hektor atoli gdy ujrzał zepsute Tewkra pociski,
Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Krzyczy na cały głos na Likijczyków i Trojan:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ
"Likijczycy, Trojanie i zbliska walczący Dardany!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς
Drodzy, mężami bądźcie i bitwy zaciętej pamiętni
νῆας ἀνὰ γλαφυράς: δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
Koło głębokich okrętów, już bowiem widziałem oczyma
ἀνδρὸς ἀριστῆος Διόθεν βλαφθέντα βέλεμνα.
Męża dzielnego pociski udaremnione przez Zewsa.
ῥεῖα δ' ἀρίγνωτος Διὸς ἀνδράσι γίγνεται ἀλκή,
Łacno się między ludźmi Diosa potęga poznaje,
ἠμὲν ὁτέοισιν κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυαλίξῃ,
Jednym z nich on bowiem wysokiej sławy użycza,
ἠδ' ὅτινας μινύθῃ τε καὶ οὐκ ἐθέλῃσιν ἀμύνειν,
Innych atoli uszczupla i swojej opieki odmawia;
ὡς νῦν Ἀργείων μινύθει μένος, ἄμμι δ' ἀρήγει.
Jakoż i teraz Argejów pozbawia siły, nas broni.
ἀλλὰ μάχεσθ' ἐπὶ νηυσὶν ἀολλέες: ὃς δέ κεν ὑμέων
Bijcież się więc gromadami przy łodziach, a którenbądź z waszych
βλήμενος ἠὲ τυπεὶς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ
Przeznaczeniu i śmierci ulegnie przez cięcie lub ranę,
τεθνάτω: οὔ οἱ ἀεικὲς ἀμυνομένῳ περὶ πάτρης
Niechaj umiera; nie wstydem dla niego w obronie ojczyzny
τεθνάμεν: ἀλλ' ἄλοχός τε σόη καὶ παῖδες ὀπίσσω,
Gfinąć, bo żonę i dzieci pozostawuje bezpiecznie,
καὶ οἶκος καὶ κλῆρος ἀκήρατος, εἴ κεν Ἀχαιοὶ
Dom i dziedzictwo nietknięte, jeżeli kiedy Achaje
οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
Nazad popłyną w okrętach do drogiej ziemi ojczystej"
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowami pobudził odwagę i serce każdego.
Αἴας δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισιν:
Z drugiej zaś strony Ajas na swych towarzyszów zawołał:
αἰδὼς Ἀργεῖοι: νῦν ἄρκιον ἢ ἀπολέσθαι
"Hańba Argeje; to pewne obecnie, że zginąć nam trzeba,
ἠὲ σαωθῆναι καὶ ἀπώσασθαι κακὰ νηῶν.
Albo ratować się siłą, i klęskę odeprzeć od łodzi;
ἦ ἔλπεσθ' ἢν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ
Czyliż sądzicie, że łodzie gdy Hektor z przyłbicą zdobędzie"
ἐμβαδὸν ἵξεσθαι ἣν πατρίδα γαῖαν ἕκαστος;
Lądem każden powrócić do ziemi zdoła ojczystej?
ἦ οὐκ ὀτρύνοντος ἀκούετε λαὸν ἅπαντα
Czyż nie słyszycie Hektora zagrzewającego narody
Ἕκτορος, ὃς δὴ νῆας ἐνιπρῆσαι μενεαίνει;
Wszystkie, którego zamiarem by statki ogniem zapalić?
οὐ μὰν ἔς γε χορὸν κέλετ' ἐλθέμεν, ἀλλὰ μάχεσθαι.
Woła, by szli nie do tańca zaprawdę, lecz do potyczki.
ἡμῖν δ' οὔ τις τοῦδε νόος καὶ μῆτις ἀμείνων
Dla nas obecnie lepszego zamiaru i rady nie widzę,
ἢ αὐτοσχεδίῃ μῖξαι χεῖράς τε μένος τε.
Jak w rozprawie na ostre nadstawić męztwa i dłoni.
βέλτερον ἢ ἀπολέσθαι ἕνα χρόνον ἠὲ βιῶναι
Lepiej zaprawdę bądź żyć, bądź w chwili zginąć odrazu,
ἢ δηθὰ στρεύγεσθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι
Niźli powolnie i długo się trawić w okropnej rozprawie,
ὧδ' αὔτως παρὰ νηυσὶν ὑπ' ἀνδράσι χειροτέροισιν.
Tak nadaremnie przy łodziach, przemocą ludzi podlejszych".
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowami pobudził odwagę i serce każdego.
ἔνθ' Ἕκτωρ μὲν ἕλε Σχεδίον Περιμήδεος υἱὸν
W tem Perymeda syna, Schediosa Hektor pokonał,
ἀρχὸν Φωκήων, Αἴας δ' ἕλε Λαοδάμαντα
Wodza Fokeów, lecz Ajas pochwycił Laodamanta,
ἡγεμόνα πρυλέων Ἀντήνορος ἀγλαὸν υἱόν:
Naczelnika piechoty Antenorydesa świetnego;
Πουλυδάμας δ' Ὦτον Κυλλήνιον ἐξενάριξε
Otosowi z Kylleny Polidain wydarł rynsztunek,
Φυλεί̈δεω ἕταρον, μεγαθύμων ἀρχὸν Ἐπειῶν.
Towarzyszowi Pylejdy, dzielnemu wodzowi Epejów.
τῷ δὲ Μέγης ἐπόρουσεν ἰδών: ὃ δ' ὕπαιθα λιάσθη
Meges to widząc, naciera, lecz w bok się Polydam usunął;
Πουλυδάμας: καὶ τοῦ μὲν ἀπήμβροτεν: οὐ γὰρ Ἀπόλλων
Jego więc chybił, albowiem Apollon temu przeszkodził,
εἴα Πάνθου υἱὸν ἐνὶ προμάχοισι δαμῆναι:
Żeby Panthosa potomek rniał ginąć w przednich szeregach;
αὐτὰρ ὅ γε Κροίσμου στῆθος μέσον οὔτασε δουρί.
W miejsce zaś jego, Kresmosa ugodził w piersi oszczepem.
δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δ' ἀπ' ὤμων τεύχε' ἐσύλα.
Upadł z łoskotem, a tamten mu zbroje zdziera z ramienia.
τόφρα δὲ τῷ ἐπόρουσε Δόλοψ αἰχμῆς ἐὺ̈ εἰδὼς
Wtedy na niego się rzucił, Dolops kopijuik wyborny,
Λαμπετίδης, ὃν Λάμπος ἐγείνατο φέρτατον υἱὸν
Lampetydes (co Lampos najlepszy z ludzi go spłodził
Λαομεδοντιάδης εὖ εἰδότα θούριδος ἀλκῆς,
Laomedonta potomek, i wprawił do boju krwawego),
ὃς τότε Φυλεί̈δαο μέσον σάκος οὔτασε δουρὶ
On to ugodził oszczepem w sam środek tarczy Fylejdy
ἐγγύθεν ὁρμηθείς: πυκινὸς δέ οἱ ἤρκεσε θώρηξ,
Nacierając z blizkości; lecz szczelny go pancerz ochronił,
τόν ῥ' ἐφόρει γυάλοισιν ἀρηρότα: τόν ποτε Φυλεὺς
Który był przywdział, składany podwójnie; z Efiry go dawniej
ἤγαγεν ἐξ Ἐφύρης, ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.
Fylej sprowadził, z nad brzegów strumienia Selleonta.
ξεῖνος γάρ οἱ ἔδωκεν ἄναξ ἀνδρῶν Εὐφήτης
Prawem gościnnem mu był go Efetes władyka darował
ἐς πόλεμον φορέειν δηί̈ων ἀνδρῶν ἀλεωρήν:
Żeby go w bitwie nosić dla zabezpieczenia od wrogów,
ὅς οἱ καὶ τότε παιδὸς ἀπὸ χροὸς ἤρκεσ' ὄλεθρον.
Pancerz ów ciało potomka od zguby wtedy wybawił..
τοῦ δὲ Μέγης κόρυθος χαλκήρεος ἱπποδασείης
Jego więc Meges po hełmie spiżowym, z końskim ogonem,
κύμβαχον ἀκρότατον νύξ' ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
W guzik okrągły najwyższy ugodził oszczepem kończystym,
ῥῆξε δ' ἀφ' ἵππειον λόφον αὐτοῦ: πᾶς δὲ χαμᾶζε
Buńczuk, co na nim osadzon, mu zerwał, że cały na ziemię
κάππεσεν ἐν κονίῃσι νέον φοίνικι φαεινός.
Upadł w kurzawę, świecący od świeżej barwy purpura.
εἷος ὃ τῷ πολέμιζε μένων, ἔτι δ' ἔλπετο νίκην,
Póty się bił z nim mężnie, i ciągle spodziewał zwycięztwa,
τόφρα δέ οἱ Μενέλαος ἀρήϊος ἦλθεν ἀμύντωρ,
Aż mu waleczny Menelaj jak zbawca w pomoc przybywa;
στῆ δ' εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθών, βάλε δ' ὦμον ὄπισθεν:
Z dzidą stanąwszy na stronie ukradkiem z tyłu tamtego
αἰχμὴ δὲ στέρνοιο διέσσυτο μαιμώωσα
W ramie ugodził; przez piersi przeszyła dzida impetem
πρόσσω ἱεμένη: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐλιάσθη.
Silnie rzucona; lecz tamten się głową naprzód obalił.
τὼ μὲν ἐεισάσθην χαλκήρεα τεύχε' ἀπ' ὤμων
Obaj rzucili się naprzód, by broń spiżową mu z ramion
συλήσειν: Ἕκτωρ δὲ κασιγνήτοισι κέλευσε
Zedrzeć; atoli Hektor krewniakom i braciom nakazał
πᾶσι μάλα, πρῶτον δ' Ἱκεταονίδην ἐνένιπεν
Wszystkim doraźnie, a najpierw połajał Hiketonedesa,
ἴφθιμον Μελάνιππον. ὃ δ' ὄφρα μὲν εἰλίποδας βοῦς
Melanippa silnego; on dawniej woły barczyste
βόσκ' ἐν Περκώτῃ δηί̈ων ἀπὸ νόσφιν ἐόντων:
Pasał w Perkocie, za czasów gdy byli daleko wrogowie;
αὐτὰρ ἐπεὶ Δαναῶν νέες ἤλυθον ἀμφιέλισσαι,
Kiedy zaś przyszły. Danajskie okręty o wiosłach dwurzędnych,
ἂψ εἰς Ἴλιον ἦλθε, μετέπρεπε δὲ Τρώεσσι,
Nazad powrócił do Ilion i między Trojany celował,
ναῖε δὲ πὰρ Πριάμῳ, ὃ δέ μιν τίεν ἶσα τέκεσσι:
Obok Priama zamieszkał, a tenże go czcił jako synów;
τόν ῥ' Ἕκτωρ ἐνένιπεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζεν:
Jego to Hektor strofując, wyrzeka słowo i mówi:
οὕτω δὴ Μελάνιππε μεθήσομεν; οὐδέ νυ σοί περ
"Takżeto Melanippie się będziem opuszczać? Czyż tobie
ἐντρέπεται φίλον ἦτορ ἀνεψιοῦ κταμένοιο;
Serce się nie przewraca na widok ległego krewnego?
οὐχ ὁράᾳς οἷον Δόλοπος περὶ τεύχε' ἕπουσιν;
Czyliż nie widzisz, jak bardzo za bronią Dolopsa ścigają?
ἀλλ' ἕπευ: οὐ γὰρ ἔτ' ἔστιν ἀποσταδὸν Ἀργείοισι
Dalej więc za mną, bo niema co zdala od synów Argejskich
μάρνασθαι, πρίν γ' ἠὲ κατακτάμεν ἠὲ κατ' ἄκρης
Walczyć, zanim ich pierwej zabijem, lub oni też z góry
Ἴλιον αἰπεινὴν ἑλέειν κτάσθαι τε πολίτας.
Stromą Ilionę stracą" i wymordują mieszkańców".
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ', ὃ δ' ἅμ' ἕσπετο ἰσόθεος φώς:
Rzekłszy to, naprzód się puścił; mąż boski za nim podążył.
Ἀργείους δ' ὄτρυνε μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
Znów Telamończyk Ajas ogromny Argejów zagrzewa:
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε, καὶ αἰδῶ θέσθ' ἐνὶ θυμῷ,
"Drodzy, mężami bądźcie i godność w duszy chowajcie;
ἀλλήλους τ' αἰδεῖσθε κατὰ κρατερὰς ὑσμίνας.
Siebie nawzajem szanując wpośrodku walki okrutnej,
αἰδομένων δ' ἀνδρῶν πλέονες σόοι ἠὲ πέφανται:
Kiedy mężowie ambitni, ratuje się więcej niż ginie,
φευγόντων δ' οὔτ' ἂρ κλέος ὄρνυται οὔτέ τις ἀλκή.
Kiedy zaś tchórze, to sławę zarówno jak siły utracą".
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον,
Tak powiedział, lecz oni bez tego pragnący się bronić
ἐν θυμῷ δ' ἐβάλοντο ἔπος, φράξαντο δὲ νῆας
Wzięli te słowa do serca; i jakby zaporą spiżową
ἕρκεϊ χαλκείῳ: ἐπὶ δὲ Ζεὺς Τρῶας ἔγειρεν.
Bronią okrętów, a Zews na takową Trojan przypuszcza.
Ἀντίλοχον δ' ὄτρυνε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
W tem Antylocha zachęca Menelaj o głosie donośnym:
Ἀντίλοχ' οὔ τις σεῖο νεώτερος ἄλλος Ἀχαιῶν,
"Nikt Antyłochukrom ciebie jest młodszym z innych Achajów,
οὔτε ποσὶν θάσσων οὔτ' ἄλκιμος ὡς σὺ μάχεσθαι:
Ani też w nogach szybszym, i dzielnym jak ty, by się rąbać;
εἴ τινά που Τρώων ἐξάλμενος ἄνδρα βάλοισθα.
Możebyś z Trojan którego, wypadłszy męża ugodził".
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἀπέσσυτο, τὸν δ' ὀρόθυνεν:
Tak powiedziawszy, napowrót odskoczył, a dogrzał tamtemu:
ἐκ δ' ἔθορε προμάχων, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
Z przednich więc skoczy szeregów, i godzi oszczepem świecącym,
ἀμφὶ ἓ παπτήνας: ὑπὸ δὲ Τρῶες κεκάδοντο
Wkoło się oglądając, Trojanie się na to cofają,
ἀνδρὸς ἀκοντίσσαντος: ὃ δ' οὐχ ἅλιον βέλος ἧκεν,
Widząc że mąż się zamierza; on darmo pocisku nie puścił;
ἀλλ' Ἱκετάονος υἱὸν ὑπέρθυμον Μελάνιππον
Lecz Melanippa hardego, Hiketaona potomka,
νισόμενον πόλεμον δὲ βάλε στῆθος παρὰ μαζόν.
Dążącego do bitwy w brodawkę po piersi ugodził.
δούπησεν δὲ πεσών, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
Pada z łoskotem, ciomności odrazu mu oczy pokryły.
Ἀντίλοχος δ' ἐπόρουσε κύων ὥς, ὅς τ' ἐπὶ νεβρῷ
Rzuca się naprzód Antyloch, jak pies, co za kozłem trafionym
βλημένῳ ἀί̈ξῃ, τόν τ' ἐξ εὐνῆφι θορόντα
Biegnąc ujada, którego gdy z legowiska wyskoczył,
θηρητὴρ ἐτύχησε βαλών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα:
Trafił szczęśliwie myśliwy i członki poraził śmiertelnie;
ὣς ἐπὶ σοὶ Μελάνιππε θόρ' Ἀντίλοχος μενεχάρμης
Tak Melanippie do ciebie przyskoczył Antyloch waleczny
τεύχεα συλήσων: ἀλλ' οὐ λάθεν Ἕκτορα δῖον,
Zbroję porywać. Atoli nie uszło Hektora boskiego,
ὅς ῥά οἱ ἀντίος ἦλθε θέων ἀνὰ δηϊοτῆτα.
Który się pędem na niego posunął przez krwawą zamieszkę.
Ἀντίλοχος δ' οὐ μεῖνε θοός περ ἐὼν πολεμιστής,
Czołem Antyloch nie stanął, choć zwinnie potykać się umiał,
ἀλλ' ὅ γ' ἄρ' ἔτρεσε θηρὶ κακὸν ῥέξαντι ἐοικώς,
Ale on trząsł się podobnie do zwierza co złego nabroił,
ὅς τε κύνα κτείνας ἢ βουκόλον ἀμφὶ βόεσσι
Który zabiwszy psa, lub koło bydełka pasterza,
φεύγει πρίν περ ὅμιλον ἀολλισθήμεναι ἀνδρῶν:
Chroni się, zanim do kupy zebrani mężowie nadejdą,
ὣς τρέσε Νεστορίδης, ἐπὶ δὲ Τρῶές τε καὶ Ἕκτωρ
Również drżał i Nestoryd; na niego Trojanie i Hektor
ἠχῇ θεσπεσίῃ βέλεα στονόεντα χέοντο:
Z krzykiem okropnym pociski boleści rodzące wysypią;
στῆ δὲ μεταστρεφθείς, ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων.
Stanął dopiero zwrócony gdy druhów dosięgnął czeredy.
Τρῶες δὲ λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισι
Równie Trojanie jak lwy na mięso surowe żarłoczni,
νηυσὶν ἐπεσσεύοντο, Διὸς δ' ἐτέλειον ἐφετμάς,
Pędzą ku statkom, Diosa wykonywając zamiary,
ὅ σφισιν αἰὲν ἔγειρε μένος μέγα, θέλγε δὲ θυμὸν
Który obudza w nich ciągle ogromną siłę, a trawi
Ἀργείων καὶ κῦδος ἀπαίνυτο, τοὺς δ' ὀρόθυνεν.
Duszę Argejów, odbiera im sławę, a tamtych zachęca.
Ἕκτορι γάρ οἱ θυμὸς ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι
W duszy albowiem, Hektora zamierza sławą obdarzyć
Πριαμίδῃ, ἵνα νηυσὶ κορωνίσι θεσπιδαὲς πῦρ
Priamidesa, by w gięte okręty płomienie okropne
ἐμβάλοι ἀκάματον, Θέτιδος δ' ἐξαίσιον ἀρὴν
Meugaszone rzucił, i prośbę Thetydy ze wszystkiem
πᾶσαν ἐπικρήνειε: τὸ γὰρ μένε μητίετα Ζεὺς
Melitościwej wysłuchał: rządzący więc Zews oczekiwał,
νηὸς καιομένης σέλας ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι.
Żeby palący się statek na znak mógł oczyma oglądać.
ἐκ γὰρ δὴ τοῦ μέλλε παλίωξιν παρὰ νηῶν
Odtąd zamierzał odwrotną od strony okrętów na Trojaa
θησέμεναι Τρώων, Δαναοῖσι δὲ κῦδος ὀρέξειν.
Pogoń gotować, a znowu Danajom sławy przysporzyć.
τὰ φρονέων νήεσσιν ἔπι γλαφυρῇσιν ἔγειρεν
Z takim zamiarem ku łodziom głębokim ciągle napędzał
Ἕκτορα Πριαμίδην μάλα περ μεμαῶτα καὶ αὐτόν.
Priamidesa Hektora, choć on usiłował bez tego.
μαίνετο δ' ὡς ὅτ' Ἄρης ἐγχέσπαλος ἢ ὀλοὸν πῦρ
Wściekał się więc jak Ares co kopią potrząsa, lub ogień
οὔρεσι μαίνηται βαθέης ἐν τάρφεσιν ὕλης:
Zgubny co w górach pożera, w głębokich kniei zaroślach;
ἀφλοισμὸς δὲ περὶ στόμα γίγνετο, τὼ δέ οἱ ὄσσε
Piana mu wystąpiła na usta, źrenice zaś obie
λαμπέσθην βλοσυρῇσιν ὑπ' ὀφρύσιν, ἀμφὶ δὲ πήληξ
Ogniem świeciły pod brwiami chmurnemi, nakoło zaś skroni
σμερδαλέον κροτάφοισι τινάσσετο μαρναμένοιο
Groźnie kołysał się szyszak, gdy Hektor w potyczce nacierał,
Ἕκτορος: αὐτὸς γάρ οἱ ἀπ' αἰθέρος ἦεν ἀμύντωρ
Samci albowiem z etheru mu był jako zbawca obecnym,
Ζεύς, ὅς μιν πλεόνεσσι μετ' ἀνδράσι μοῦνον ἐόντα
Zews, i między wieloma mężami jego jednego
τίμα καὶ κύδαινε. μινυνθάδιος γὰρ ἔμελλεν
Sławą otaczał i chwałą. Już bowiem nie miał on długo
ἔσσεσθ': ἤδη γάρ οἱ ἐπόρνυε μόρσιμον ἦμαρ
Istnieć, bo dzień przeznaczenia dla niego już przygotowuje
Παλλὰς Ἀθηναίη ὑπὸ Πηλεί̈δαο βίηφιν.
Pallas Athene przez dłonie potężne Pelejdy Achilla.
καί ῥ' ἔθελεν ῥῆξαι στίχας ἀνδρῶν πειρητίζων,
Wtedy on chciał szeregi przełamać mężów, próbując
ᾗ δὴ πλεῖστον ὅμιλον ὅρα καὶ τεύχε' ἄριστα:
Tędy, gdzie zgiełk największy i zbroje dostrzegał najlepsze;
ἀλλ' οὐδ' ὧς δύνατο ῥῆξαι μάλα περ μενεαίνων:
Ale i tak nie podołał przełamać, choć pragnął gorąco.
ἴσχον γὰρ πυργηδὸν ἀρηρότες, ἠύ̈τε πέτρη
Wytrzymali bowiem do kupy zbici, jak skała
ἠλίβατος μεγάλη πολιῆς ἁλὸς ἐγγὺς ἐοῦσα,
Stroma, wyniosła, w pobliżu sinego morza będąca,
ἥ τε μένει λιγέων ἀνέμων λαιψηρὰ κέλευθα
Która szybkiemu pędowi się ostrych wiatrów opiera,
κύματά τε τροφόεντα, τά τε προσερεύγεται αὐτήν:
Oraz ogromnym bałwanom, co grzmotem na nią buchają;
ὣς Δαναοὶ Τρῶας μένον ἔμπεδον οὐδὲ φέβοντο.
Również Danaje Trojanom oparli się nieustraszenie.
αὐτὰρ ὃ λαμπόμενος πυρὶ πάντοθεν ἔνθορ' ὁμίλῳ,
On zaś Otoczon płomieniem od zbroi w zamieszkę się rzucił,
ἐν δ' ἔπεσ' ὡς ὅτε κῦμα θοῇ ἐν νηὶ̈ πέσῃσι
Wpada w nią, równie jak piana do statku wpada szybkiego,
λάβρον ὑπαὶ νεφέων ἀνεμοτρεφές: ἣ δέ τε πᾶσα
Z chmur gwałtownie wiatrami wezbrana; a cały się statek
ἄχνῃ ὑπεκρύφθη, ἀνέμοιο δὲ δεινὸς ἀήτη
W pianie zanurza, podówczas gdy wycie wiatru straszliwe
ἱστίῳ ἐμβρέμεται, τρομέουσι δέ τε φρένα ναῦται
Ciąży wzdymając na żaglach, a z. sercem bijącem żeglarze
δειδιότες: τυτθὸν γὰρ ὑπ' ἐκ θανάτοιο φέρονται:
Trwożą się, czując że tylko na włos się od śmierci unoszą;
ὣς ἐδαί̈ζετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
Również i trwogą zdjęta jest dusza w piersiach Achajów.
αὐτὰρ ὅ γ' ὥς τε λέων ὀλοόφρων βουσὶν ἐπελθών,
On zaś równie jak lew co woły złośliwie napada,
αἵ ῥά τ' ἐν εἱαμενῇ ἕλεος μεγάλοιο νέμονται
Które w nizinie obszernej, bagnistej łąki się pasą
μυρίαι, ἐν δέ τε τῇσι νομεὺς οὔ πω σάφα εἰδὼς
Tysiącami, wśród nich pastuszek niedobrze świadomy
θηρὶ μαχέσσασθαι ἕλικος βοὸς ἀμφὶ φονῇσιν:
Walki z potworem, o wołu z krzywemi rogami pożarcie;
ἤτοι ὃ μὲν πρώτῃσι καὶ ὑστατίῃσι βόεσσιν
Tenże się ciągle kręci pomiędzy wołmi, to z przodu,
αἰὲν ὁμοστιχάει, ὃ δέ τ' ἐν μέσσῃσιν ὀρούσας
Potem nagania od tyłu, lecz lew rzuciwszy się w środek,
βοῦν ἔδει, αἳ δέ τε πᾶσαι ὑπέτρεσαν: ὣς τότ' Ἀχαιοὶ
Wołu pożera, zaś reszta ucieka; tak samo Achaje
θεσπεσίως ἐφόβηθεν ὑφ' Ἕκτορι καὶ Διὶ πατρὶ
Przed Hektorem w trwodze i Zewsorn rodzicem pierzchają
πάντες, ὃ δ' οἶον ἔπεφνε Μυκηναῖον Περιφήτην,
Wszyscy; lecz on Peryfeta, z Mykeny, jednego zabija,
Κοπρῆος φίλον υἱόν, ὃς Εὐρυσθῆος ἄνακτος
Syna drogiego Kopreja, co Erystheja książęcia
ἀγγελίης οἴχνεσκε βίῃ Ἡρακληείῃ.
Zwykł był nosić poselstwa do Her; Mesa potęgi;
τοῦ γένετ' ἐκ πατρὸς πολὺ χείρονος υἱὸς ἀμείνων
Z niego pochodził, od ojca o wiele gorszego syn lepszy,
παντοίας ἀρετάς, ἠμὲν πόδας ἠδὲ μάχεσθαι,
Wszelkich przymiotów, taksamo wpotyczce jak wbiegu celował,
καὶ νόον ἐν πρώτοισι Μυκηναίων ἐτέτυκτο:
Bystrym rozumem zaś między pierwszymi z Mykenów się liczył;
ὅς ῥα τόθ' Ἕκτορι κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυάλιξε.
Wtedy on był dla Hektora powodem do chwały najwyższej.
στρεφθεὶς γὰρ μετόπισθεν ἐν ἀσπίδος ἄντυγι πάλτο,
Kiedy się bowiem odwracał, o brzeg się tarczy uderzył
τὴν αὐτὸς φορέεσκε ποδηνεκέ' ἕρκος ἀκόντων:
Długiej po kostki, w ochronie od rzutu dzirydów ją nosił;
τῇ ὅ γ' ἐνὶ βλαφθεὶς πέσεν ὕπτιος, ἀμφὶ δὲ πήληξ
Na niej utknąwszy, na wznak się przewrócił; wokoło zaś skroni
σμερδαλέον κονάβησε περὶ κροτάφοισι πεσόντος.
Straszny oddźwięk wydała przyłbica gdy zwalił się na dół.
Ἕκτωρ δ' ὀξὺ νόησε, θέων δέ οἱ ἄγχι παρέστη,
Hektor odrazu to spostrzegł i biegnąc do niego się zbliżył,
στήθεϊ δ' ἐν δόρυ πῆξε, φίλων δέ μιν ἐγγὺς ἑταίρων
W piersi mu dzidę wepchnął i tuż koło druhów kochanych
κτεῖν': οἳ δ' οὐκ ἐδύναντο καὶ ἀχνύμενοί περ ἑταίρου
Zabił, a tamci nie mogli, choć towarzysza żałując
χραισμεῖν: αὐτοὶ γὰρ μάλα δείδισαν Ἕκτορα δῖον.
Bronić go, sami się bowiem lękali Hektora boskiego.
εἰσωποὶ δ' ἐγένοντο νεῶν, περὶ δ' ἔσχεθον ἄκραι
Wtedy się przodem do statków zwrócili, a łodzie wysokie
νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύατο: τοὶ δ' ἐπέχυντο.
Są ich schronieniem, co w rzędzie najpierwszej lecz dalej wróg ściga.
Ἀργεῖοι δὲ νεῶν μὲν ἐχώρησαν καὶ ἀνάγκῃ
Z pierwszych atoli okrętów Argeje przyparci musieli
τῶν πρωτέων, αὐτοῦ δὲ παρὰ κλισίῃσιν ἔμειναν
Zbiegnąć, lecz w miejscu stanęli gromadnie koło namiotów,
ἁθρόοι, οὐδὲ κέδασθεν ἀνὰ στρατόν: ἴσχε γὰρ αἰδὼς
Wcale się też po obozie nie rozpierzchnęli, bo wstrzymał
καὶ δέος: ἀζηχὲς γὰρ ὁμόκλεον ἀλλήλοισι.
Wstyd ich i trwoga, i ciągle otuchy sobie dodają.
Νέστωρ αὖτε μάλιστα Γερήνιος οὖρος Ἀχαιῶν
Nestor atoli najwięcej Grereński, zapora Achajów
λίσσεθ' ὑπὲρ τοκέων γουνούμενος ἄνδρα ἕκαστον:
Męża każdego zaklinał na własnych błagając rodziców;
ὦ φίλοι ἀνέρες ἔστε καὶ αἰδῶ θέσθ' ἐνὶ θυμῷ
"Drodzy, mężami bądźcie, niech wstyd waszę serca napełnia,
ἄλλων ἀνθρώπων, ἐπὶ δὲ μνήσασθε ἕκαστος
Przed innymi ludźmi, a każdy niechaj pamięta
παίδων ἠδ' ἀλόχων καὶ κτήσιος ἠδὲ τοκήων,
O małżonce i dzieciach, dobytku i drogich rodzicach,
ἠμὲν ὅτεῳ ζώουσι καὶ ᾧ κατατεθνήκασι:
Jeśli któremu żyją, bądź też któremu pomarli;
τῶν ὕπερ ἐνθάδ' ἐγὼ γουνάζομαι οὐ παρεόντων
Na ich więc imię was tutaj zaklinam, choć są, nieobecni,
ἑστάμεναι κρατερῶς, μὴ δὲ τρωπᾶσθε φόβον δέ.
Żebyście mężnie stanęli; a nie próbowali ucieczki"
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowami pobudził odwagę i serce każdego.
τοῖσι δ' ἀπ' ὀφθαλμῶν νέφος ἀχλύος ὦσεν Ἀθήνη
Z oczów ich wtedy Athene zdejmuje ciemności zasłonę
θεσπέσιον: μάλα δέ σφι φόως γένετ' ἀμφοτέρωθεν
Nadprzyrodzoną, i światło im zewsząd odrazu zaświta,
ἠμὲν πρὸς νηῶν καὶ ὁμοιί̈ου πολέμοιο.
Tak od strony okrętów, jak wspólnej wszystkim potyczki.
Ἕκτορα δὲ φράσσαντο βοὴν ἀγαθὸν καὶ ἑταίρους,
Wtedy zoczyli Hektora o głosie donośnym i druhów,
ἠμὲν ὅσοι μετόπισθεν ἀφέστασαν οὐδὲ μάχοντο,
Tych co się w tył usunęli i więcej już nie walczyli,
ἠδ' ὅσσοι παρὰ νηυσὶ μάχην ἐμάχοντο θοῇσιν.
Jakoż i tych, co walkę prowadzą przy szybkich okrętach.
οὐδ' ἄρ' ἔτ' Αἴαντι μεγαλήτορι ἥνδανε θυμῷ
Niespodobało się zaś Ajaxa sercu mężnemu
ἑστάμεν ἔνθά περ ἄλλοι ἀφέστασαν υἷες Ἀχαιῶν:
Stać nieczynnie, jak zdala synowie inni Achajscy;
ἀλλ' ὅ γε νηῶν ἴκρι' ἐπῴχετο μακρὰ βιβάσθων,
Ale wyszedłszy na statków pokłady i wszędy obchodząc,
νώμα δὲ ξυστὸν μέγα ναύμαχον ἐν παλάμῃσι
Dłońmi osękiem ogromnym do bitwy na morzu, potrząsa,
κολλητὸν βλήτροισι δυωκαιεικοσίπηχυ.
Zestósowanym skoblami, dwadzieścia i dwoje stóp mierzył.
ὡς δ' ὅτ' ἀνὴρ ἵπποισι κελητίζειν ἐὺ̈ εἰδώς,
Równie jak mąż co dowodnie harcować umie na koniach,
ὅς τ' ἐπεὶ ἐκ πολέων πίσυρας συναείρεται ἵππους,
Z wielu wybrawszy rumaków, poskładał czwórkę wyborną;
σεύας ἐκ πεδίοιο μέγα προτὶ ἄστυ δίηται
Puszcza się z nią na równinie i pędzi ku miastu wielkiemu
λαοφόρον καθ' ὁδόν: πολέες τέ ἑ θηήσαντο
Na szerokim gościńcu; z podziwem na niego się patrzą
ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες: ὃ δ' ἔμπεδον ἀσφαλὲς αἰεὶ
Liczne niewiasty i męże; lecz bez wytchnienia ów ciągle
θρῴσκων ἄλλοτ' ἐπ' ἄλλον ἀμείβεται, οἳ δὲ πέτονται:
Skacze z jednego na drugi zmieniając, w pędzie największym;
ὣς Αἴας ἐπὶ πολλὰ θοάων ἴκρια νηῶν
Również i Ajas po wielu pokładach szybkich okrętów
φοίτα μακρὰ βιβάς, φωνὴ δέ οἱ αἰθέρ' ἵκανεν,
Stąpa krokami wielkiemi, a głosem etheru dosięga.
αἰεὶ δὲ σμερδνὸν βοόων Δαναοῖσι κέλευε
Rycząc głosem okropnym Danajów ciągle zagrzewa,
νηυσί τε καὶ κλισίῃσιν ἀμυνέμεν. οὐδὲ μὲν Ἕκτωρ
Żeby namiotów i statków bronili. Podobnie i Hektor
μίμνεν ἐνὶ Τρώων ὁμάδῳ πύκα θωρηκτάων:
W tłumie nie został Trojan zbrojami szczelnemi okrytych;
ἀλλ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν αἰετὸς αἴθων
Ale tak samo jak orzeł ognisty na ptaków skrzydlatych
ἔθνος ἐφορμᾶται ποταμὸν πάρα βοσκομενάων
Stada liczne napada, co koło strumienia żerują,
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων,
Gęsi albo żurawi lub długoszyjastych łabędzi;
ὣς Ἕκτωρ ἴθυσε νεὸς κυανοπρῴροιο
Takoż i Hektor na okręt o czarnym kabłąku obcesem
ἀντίος ἀί̈ξας: τὸν δὲ Ζεὺς ὦσεν ὄπισθε
Prosto naciera; potęga Diosa go z tyłu napędza
χειρὶ μάλα μεγάλῃ, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅμ' αὐτῷ.
Dłonią ogromną, i naród wokoło niego porusza.
αὖτις δὲ δριμεῖα μάχη παρὰ νηυσὶν ἐτύχθη:
Wnet się też bitwa gorąca rozwija koło okrętów.
φαίης κ' ἀκμῆτας καὶ ἀτειρέας ἀλλήλοισιν
Rzekłbyś że niezmordowani i niezużyci ze sobą
ἄντεσθ' ἐν πολέμῳ, ὡς ἐσσυμένως ἐμάχοντο.
W boju się mierzą mężowie, tak zapalczywie się bili.
τοῖσι δὲ μαρναμένοισιν ὅδ' ἦν νόος: ἤτοι Ἀχαιοὶ
Taka zaś myśl walczących zagrzewa: Achaje stanowczo
οὐκ ἔφασαν φεύξεσθαι ὑπ' ἐκ κακοῦ, ἀλλ' ὀλέεσθαι,
Niechcą się chronić ucieczką od zguby, lecz ginąć na miejscu;
Τρωσὶν δ' ἔλπετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἑκάστου
W sercu każdego zaś z Trojan i w duszy rosła nadzieja,
νῆας ἐνιπρήσειν κτενέειν θ' ἥρωας Ἀχαιούς.
Że podpalą okręty i mężów Achajskich zabiją.
οἳ μὲν τὰ φρονέοντες ἐφέστασαν ἀλλήλοισιν:
Z takiem więc postanowieniem nawzajem natrą na siebie;
Ἕκτωρ δὲ πρυμνῆς νεὸς ἥψατο ποντοπόροιο
Hektor za ster się uchwycił od łodzi po morzu bieżącej,
καλῆς ὠκυάλου, ἣ Πρωτεσίλαον ἔνεικεν
Pięknej, o zwinnych żaglach, co Protezylasa do brzegów
ἐς Τροίην, οὐδ' αὖτις ἀπήγαγε πατρίδα γαῖαν.
Troi przyniosła, już nazad nie miała go odwieść w ojczyznę.
τοῦ περ δὴ περὶ νηὸς Ἀχαιοί τε Τρῶές τε
Głównie więc koło tej łodzi najlepsi z Achajów i Trojan
δῄουν ἀλλήλους αὐτοσχεδόν: οὐδ' ἄρα τοί γε
Blizko na siebie natarłszy do kupy się zbili; już oni
τόξων ἀϊκὰς ἀμφὶς μένον οὐδ' ἔτ' ἀκόντων,
Nie oczekują zdaleka pocisku dzirydów lub z łuku,
ἀλλ' οἵ γ' ἐγγύθεν ἱστάμενοι ἕνα θυμὸν ἔχοντες
Ale stanąwszy jak można najbliżej i w myśli jedynej,
ὀξέσι δὴ πελέκεσσι καὶ ἀξίνῃσι μάχοντο
Siekierami ostremi, bądź toporkami walczyli,
καὶ ξίφεσιν μεγάλοισι καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
Oraz mieczami wielkiemi, lub obosiecznemi spisami.
πολλὰ δὲ φάσγανα καλὰ μελάνδετα κωπήεντα
Wiele przepysznych szabli o rękojeści stalowej,
ἄλλα μὲν ἐκ χειρῶν χαμάδις πέσον, ἄλλα δ' ἀπ' ὤμων
Jedne z dłoni na ziemię spadają, lecz inne z ramienia
ἀνδρῶν μαρναμένων: ῥέε δ' αἵματι γαῖα μέλαινα.
Mężów, co walczą, a czarna ziemica krwią się zalała.
Ἕκτωρ δὲ πρύμνηθεν ἐπεὶ λάβεν οὐχὶ μεθίει
Hektor atoli za ster uchwyciwszy, już wcale nie puścił,
ἄφλαστον μετὰ χερσὶν ἔχων, Τρωσὶν δὲ κέλευεν:
Kabłąk usilnie rękoma ściskając i Trojan zagrzewa:
οἴσετε πῦρ, ἅμα δ' αὐτοὶ ἀολλέες ὄρνυτ' ἀϋτήν:
"Nieście zarzewie, zarazem powszechne wznosząc okrzyki;
νῦν ἡμῖν πάντων Ζεὺς ἄξιον ἦμαρ ἔδωκε
Teraz nam Kronid za wszystkie godnego dzionka użyczył,
νῆας ἑλεῖν, αἳ δεῦρο θεῶν ἀέκητι μολοῦσαι
Łodzie by zdobyć, co tutaj na przekor bogom przybyły,
ἡμῖν πήματα πολλὰ θέσαν, κακότητι γερόντων,
Wiele nam zaś dokuczyły przez niedołężnośó starszyzny;
οἵ μ' ἐθέλοντα μάχεσθαι ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν
Którzy mnie zawsze gdy chciałem o łodzie walczyć sternicze
αὐτόν τ' ἰσχανάασκον ἐρητύοντό τε λαόν:
Odwodzili samego, a wojaka powstrzymywali.
ἀλλ' εἰ δή ῥα τότε βλάπτε φρένας εὐρύοπα Ζεὺς
Ale jeżeli nas wtedy rządzący Zews oczarował
ἡμετέρας, νῦν αὐτὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει.
W duszy, to dzisiaj przeciwnie nas pędzi sam i zachęca"
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα μᾶλλον ἐπ' Ἀργείοισιν ὄρουσαν.
Tak powiedział; lecz oni tem bardziej Argejów naparli.
Αἴας δ' οὐκέτ' ἔμιμνε: βιάζετο γὰρ βελέεσσιν:
"Wytrwać już Ajas nie może, poturbowany strzałami,
ἀλλ' ἀνεχάζετο τυτθόν, ὀϊόμενος θανέεσθαι
Ale się cofnął cokolwiek, bo sądził że zginąć mu przyjdzie,
θρῆνυν ἐφ' ἑπταπόδην, λίπε δ' ἴκρια νηὸς ἐί̈σης.
W bok na ławę wioślarzy, i pokład opuszcza okrętu.
ἔνθ' ἄρ' ὅ γ' ἑστήκει δεδοκημένος, ἔγχεϊ δ' αἰεὶ
Tam się zatrzymał jakoby w zasadzce i ciągle oszczepem
Τρῶας ἄμυνε νεῶν, ὅς τις φέροι ἀκάματον πῦρ:
Trojan odpycha od łodzi, gdy któren z zarzewiem się zbliża,
αἰεὶ δὲ σμερδνὸν βοόων Δαναοῖσι κέλευε:
Ciągle zaś rycząc okropnie Danajskim hufcom nakaże:
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
"Bohaterowie Danajów, Aresa cni towarzysze,
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Drodzy, mężami bądźcie i walki zaciętej pamiętni.
ἠέ τινάς φαμεν εἶναι ἀοσσητῆρας ὀπίσσω,
Czyliż sądzimy, że jaka nas pomoc czeka od tyłu,
ἦέ τι τεῖχος ἄρειον, ὅ κ' ἀνδράσι λοιγὸν ἀμύναι;
Albo też mury warowne, by mężów od zguby obronić?
οὐ μέν τι σχεδόν ἐστι πόλις πύργοις ἀραρυῖα,
Nie ma w pobliżu miasta opatrzonego basztami,
ᾗ κ' ἀπαμυναίμεσθ' ἑτεραλκέα δῆμον ἔχοντες:
Któreby wesprzeć nas mogło załogą równoważącą,
ἀλλ' ἐν γὰρ Τρώων πεδίῳ πύκα θωρηκτάων
Ale my owszem w równinie wybornie Trojan zbrojonych,
πόντῳ κεκλιμένοι ἑκὰς ἥμεθα πατρίδος αἴης:
Siedzim do morza przyparci z daleka od ziemi ojczystej.
τὼ ἐν χερσὶ φόως, οὐ μειλιχίῃ πολέμοιο.
W dłoniach więc tylko ratunek, nie zaś w potyczce oziębłej!"
ἦ, καὶ μαιμώων ἔφεπ' ἔγχεϊ ὀξυόεντι.
Rzekł i z wściekłą odwagą naciera oszczepem kończystym.
ὅς τις δὲ Τρώων κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ φέροιτο
Któren więc tylko z Trojan do łodzi głębokiej się zbliżył
σὺν πυρὶ κηλείῳ, χάριν Ἕκτορος ὀτρύναντος,
Z ogniem żarzącym, po woli Hektora, co pędził ich naprzód,
τὸν δ' Αἴας οὔτασκε δεδεγμένος ἔγχεϊ μακρῷ:
Tego ugodził Ajas, przyjmując go długim oszczepem;
δώδεκα δὲ προπάροιθε νεῶν αὐτοσχεδὸν οὖτα.
Ubił on tak dwunastu z blizkości na przedzie okrętów.
ὣς οἳ μὲν περὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μάχοντο:
Oni wiec tak o statek walczyli qiosłami zdobiony;
Πάτροκλος δ' Ἀχιλῆϊ παρίστατο ποιμένι λαῶν
Zaś do Achilla Patroklos przystąpił pasterza narodów,
δάκρυα θερμὰ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος,
Łzy wylewając gorące, jak źródło wody głębokiej,
ἥ τε κατ' αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ.
Które od góry skalistej wytryska ciemnym strumieniem.
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτιρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
Jego ujrzawszy z litością Achilles boski najszybszy
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Mową do niego się zwraca i w lotne odezwie się słowa:
τίπτε δεδάκρυσαι Πατρόκλεες, ἠύ̈τε κούρη
"Czegóż bo płaczesz Patroklu podobnie dogłupiej dzieweczki,
νηπίη, ἥ θ' ἅμα μητρὶ θέουσ' ἀνελέσθαι ἀνώγει
Która przy matce biegnąc się prosi by wziąśó ją na ręce,
εἱανοῦ ἁπτομένη, καί τ' ἐσσυμένην κατερύκει,
Uchwyciwszy się sukni i przytrzymując śpieszącą,
δακρυόεσσα δέ μιν ποτιδέρκεται, ὄφρ' ἀνέληται:
Płacząc ku niej spogląda, aż w końcu ją dźwignio na siebie;
τῇ ἴκελος Πάτροκλε τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβεις.
Do niej podobny Patroklu i ty drobnemi łzy ronisz.
ἠέ τι Μυρμιδόνεσσι πιφαύσκεαι, ἢ ἐμοὶ αὐτῷ,
Maszli co Myrmidonom, lub mnie samemu objawić?
ἦέ τιν' ἀγγελίην Φθίης ἐξέκλυες οἶος;
Alboś jakową nowinę sam jeden z Fthyi posłyszał?
ζώειν μὰν ἔτι φασὶ Μενοίτιον Ἄκτορος υἱόν,
Wszakci jeszcze przy życiu Menojtios Aktora potomek,
ζώει δ' Αἰακίδης Πηλεὺς μετὰ Μυρμιδόνεσσι;
Żyje Ajaka syn Pelej pomiędzy Myrmidonami;
τῶν κε μάλ' ἀμφοτέρων ἀκαχοίμεθα τεθνηώτων.
Gdyby pomarli, najwięcej ich obu byśmy płakali.
ἦε σύ γ' Ἀργείων ὀλοφύρεαι, ὡς ὀλέκονται
Może się też Argejów litujesz, dlatego że giną
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ὑπερβασίης ἕνεκα σφῆς;
Koło głębokich okrętów na skutek swej nieprawości?
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.
Powiedz nie tając w sercu żebyśmy obaj wiedzieli"
τὸν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ:
Ciężko wzdychając mu na to Patroklu witeziu odrzekniesz:
ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ' Ἀχαιῶν
"Synu Peleja Achillu, najwyższy potęgą z Achajów,
μὴ νεμέσα: τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς.
Niemiej mi za złe; boć wielka nadeszła klęska Achajów.
οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,
Oni bo wszyscy, ilu ich przedtem było najlepszych,
ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.
Leżą w okrętach ranni od strzał lub pchnięci oszczepem.
βέβληται μὲν ὃ Τυδεί̈δης κρατερὸς Διομήδης,
Rannym jest syn Tydejowy Diomed o sile przemożnej;
οὔτασται δ' Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἠδ' Ἀγαμέμνων,
Pchnięty Odyssej kopijnik wyborny, a z nim Agamemnon;
βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ.
Strzałą tak samo z łuku Erypil w łytkę ugodzon.
τοὺς μέν τ' ἰητροὶ πολυφάρμακοι ἀμφιπένονται
Koło nich mają staranie lekarze wszech leków świadomi,
ἕλκε' ἀκειόμενοι: σὺ δ' ἀμήχανος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.
Rany ich gojąc; lecz ty nieugiętym zostajesz Achillu.
μὴ ἐμέ γ' οὖν οὗτός γε λάβοι χόλος, ὃν σὺ φυλάσσεις
Bodaj by taki mną gniew nie zawładnął, jaki ty chowasz
αἰναρέτη: τί σευ ἄλλος ὀνήσεται ὀψίγονός περ
Mężny, nieszczęściem! I jakże w przyszłości kto z ciebie skorzysta?
αἴ κε μὴ Ἀργείοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς;
Jeśli Argejów od zguby haniebnej nie chcesz obronić?
νηλεές, οὐκ ἄρα σοί γε πατὴρ ἦν ἱππότα Πηλεύς,
Okrutniku! toć chyba cię witeź Pelej nie spłodził,
οὐδὲ Θέτις μήτηρ: γλαυκὴ δέ σε τίκτε θάλασσα
Ani ci matką Thetyda, lecz ciemne cię morze zrodziło,
πέτραι τ' ἠλίβατοι, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής.
Albo piętrzące się skały, bo taką masz duszę złośliwą.
εἰ δέ τινα φρεσὶ σῇσι θεοπροπίην ἀλεείνεις
Jeśli zaś w sercu jakowej unikasz boskiej wyroczni,
καί τινά τοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,
Lub cię w Diosa imieniu ostrzegła matka dostojna;
ἀλλ' ἐμέ περ πρόες ὦχ', ἃμα δ' ἄλλον λαὸν ὄπασσον
Wyprawże mnię przynajmniej i porucz mi resztę czeredy
Μυρμιδόνων, ἤν πού τι φόως Δαναοῖσι γένωμαι.
Myrmidonów, a może Danajom zbawieniem się staną.
δὸς δέ μοι ὤμοιιν τὰ σὰ τεύχεα θωρηχθῆναι,
Dozwól bym twoim rynsztunkiem ramiona moje uzbroił,
αἴ κ' ἐμὲ σοὶ ἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Może też mnie za ciebie Trojanie biorąc, ustaną
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δ' Ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
W bitwie, a mężni synowie Achajów nareszcie odetchną
τειρόμενοι: ὀλίγη δέ τ' ἀνάπνευσις πολέμοιο.
Zmordowani; choć krótkie by w boju mieli wytchnienie.
ῥεῖα δέ κ' ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ
Łatwo świeżemi siłami znużonych mężów impetem
ὤσαιμεν προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
Moglibyśmy odeprzeć ku miastu z namiotów i łodzi"
ὣς φάτο λισσόμενος μέγα νήπιος: ἦ γὰρ ἔμελλεν
Tak on mówił się prosząc, niebaczny wielce, bo miał on
οἷ αὐτῷ θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα λιτέσθαι.
Sobie samemu zgubę i śmierć i Kiery wyprosić.
τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Z wielkim gniewem odpowie mu na to Achilles najszybszy:
ὤ μοι διογενὲς Πατρόκλεες οἷον ἔειπες:
"Boże mój! z Zewsa zrodzony Patroklu cóżeś powiedział;
οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι ἥν τινα οἶδα,
Ani o boską wyrocznię nie pytam jeżeli wiem o niej,
οὔτέ τί μοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ:
Ani dostojna mi matka od Zewsa nic nie doniosła;
ἀλλὰ τόδ' αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει,
Ale się żalem okropnym i dusza i serce napawa,
ὁππότε δὴ τὸν ὁμοῖον ἀνὴρ ἐθέλῃσιν ἀμέρσαι
Kiedy równego sobie mąż jaki pragnie obedrzeć,
καὶ γέρας ἂψ ἀφελέσθαι, ὅ τε κράτεϊ προβεβήκῃ:
Dar wydzierające zaszczytu, dlatego że władzą, góruje;.
αἰνὸν ἄχος τό μοί ἐστιν, ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ.
Ból mi srogi to sprawia, bo w duszy wiele przeniosłem.
κούρην ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,
Dziewkę co dla mnię w nagrodę wybrali synowie Achajscy,
δουρὶ δ' ἐμῷ κτεάτισσα πόλιν εὐτείχεα πέρσας,
Dzidą mą pozyskałem, warowne miasto zburzywszy,
τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων
Tę Agamemnon potężny napowrót z rąk mi wydziera
Ἀτρεί̈δης ὡς εἴ τιν' ἀτίμητον μετανάστην.
Syn Atrewsa jakoby niegodziwemu włóczędze,
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν: οὐδ' ἄρα πως ἦν
Ale dajmy już pokój przeszłości; nie chciałem też wcale
ἀσπερχὲς κεχολῶσθαι ἐνὶ φρεσίν: ἤτοι ἔφην γε
Wiecznie się w sercu mem srożyć; naprawdę tylko mówiłem,
οὐ πρὶν μηνιθμὸν καταπαυσέμεν, ἀλλ' ὁπότ' ἂν δὴ
Jako nie prędzej w zawiści ustanę, aż póki nie dojdzie
νῆας ἐμὰς ἀφίκηται ἀϋτή τε πτόλεμός τε.
Kiedyś do moich okrętów potyczka i hasło wojenne.
τύνη δ' ὤμοιιν μὲν ἐμὰ κλυτὰ τεύχεα δῦθι,
Zatem przywdziawszy na ramię przesławne moje rynsztunki,
ἄρχε δὲ Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι μάχεσθαι,
Myrmidonów ochoczych do boju poprowadź w potyczkę;
εἰ δὴ κυάνεον Τρώων νέφος ἀμφιβέβηκε
Jeśli naprawdę ponura otoczy chmara Trojańska
νηυσὶν ἐπικρατέως, οἳ δὲ ῥηγμῖνι θαλάσσης
Łodzie w około zuchwale; a tamci do brzegu morskiego
κεκλίαται, χώρης ὀλίγην ἔτι μοῖραν ἔχοντες
Będą przyparci, i tylko cokolwiek miejsca Argejom
Ἀργεῖοι, Τρώων δὲ πόλις ἐπὶ πᾶσα βέβηκε
Pozostanie, gdy Trojan gród cały na nich wystąpi
θάρσυνος: οὐ γὰρ ἐμῆς κόρυθος λεύσσουσι μέτωπον
Dzielny. Albowiem nie widzą przyczółka mej groźnej przyłbicy,
ἐγγύθι λαμπομένης: τάχα κεν φεύγοντες ἐναύλους
Z blizka świecącej, od razu w ucieczce by jary głębokie
πλήσειαν νεκύων, εἴ μοι κρείων Ἀγαμέμνων
Napełnili trupami, jak tylko by możny Atrydes
ἤπια εἰδείη: νῦν δὲ στρατὸν ἀμφιμάχονται.
Słuszność mi oddał; zaś teraz już walczą nakoło obozu.
οὐ γὰρ Τυδεί̈δεω Διομήδεος ἐν παλάμῃσι
Ani już bowiem w dłoni Diomeda, syna Tydeja
μαίνεται ἐγχείη Δαναῶν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι:
Nie dokazuje dzida, by chronić od zguby Danajów;
οὐδέ πω Ἀτρεί̈δεω ὀπὸς ἔκλυον αὐδήσαντος
Ani też głosu Atrydy nie słyszą nawołującego
ἐχθρῆς ἐκ κεφαλῆς: ἀλλ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Usty nienawidzonemi; lecz mordującego Hektora
Τρωσὶ κελεύοντος περιάγνυται, οἳ δ' ἀλαλητῷ
Brzmią rozkazy do Trojan, a ci z okrzykiem zwycięztwa
πᾶν πεδίον κατέχουσι μάχῃ νικῶντες Ἀχαιούς.
Całą zajęli równinę i w boju zwyciężą Achajów.
ἀλλὰ καὶ ὧς Πάτροκλε νεῶν ἄπο λοιγὸν ἀμύνων
Ale i tak Patroklu, by chronić od zguby okręty
ἔμπεσ' ἐπικρατέως, μὴ δὴ πυρὸς αἰθομένοιο
Mężnie napadnij, ażeby ognistym zarzewia płomieniem
νῆας ἐνιπρήσωσι, φίλον δ' ἀπὸ νόστον ἕλωνται.
Nie zapalili okrętów i możność powrotu odjęli.
πείθεο δ' ὥς τοι ἐγὼ μύθου τέλος ἐν φρεσὶ θείω,
Słuchaj-że, jako ci cel mój mowy do serca zalecam;
ὡς ἄν μοι τιμὴν μεγάλην καὶ κῦδος ἄρηαι
Żebyś niepłonną chwałę i sławę dla mnię pozyskał
πρὸς πάντων Δαναῶν, ἀτὰρ οἳ περικαλλέα κούρην
Wobec Danajów wszystkich, zaś oni prześliczną dziewicę
ἂψ ἀπονάσσωσιν, ποτὶ δ' ἀγλαὰ δῶρα πόρωσιν.
Nazad wrócili na miejsce i dary wspaniałe przydali.
ἐκ νηῶν ἐλάσας ἰέναι πάλιν: εἰ δέ κεν αὖ τοι
Kiedy z okrętów ich spędzisz, nawracaj; jeżeli zaś tobie
δώῃ κῦδος ἀρέσθαι ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης,
Sławę pozyskać dozwoli mąż Hery grzmiący donośnie,
μὴ σύ γ' ἄνευθεν ἐμεῖο λιλαίεσθαι πολεμίζειν
Mnię pomijając się nie daj do walki uwieść z Trojany
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν: ἀτιμότερον δέ με θήσεις:
Ochoczemi do boju, bo sławy byś mojej uszczuplił.
μὴ δ' ἐπαγαλλόμενος πολέμῳ καὶ δηϊοτῆτι
Ani też rozkoszując w potyczce i strasznej zamieszce,
Τρῶας ἐναιρόμενος προτὶ Ἴλιον ἡγεμονεύειν,
Ciągle Trojany mordując do Ilion wojska nie prowadź;
μή τις ἀπ' Οὐλύμποιο θεῶν αἰειγενετάων
Żeby z Olimpu zaś któren ci z bogów przedwiecznie żyjących
ἐμβήῃ: μάλα τούς γε φιλεῖ ἑκάεργος Ἀπόλλων:
W drogę nie zaszedł; bo tamtych miłuje Apollo godzący;
ἀλλὰ πάλιν τρωπᾶσθαι, ἐπὴν φάος ἐν νήεσσι
Ale napowrót się zwracaj, jak tylko zbawienie przyniesiesz
θήῃς, τοὺς δ' ἔτ' ἐᾶν πεδίον κάτα δηριάασθαι.
Łodziom, a tamtych pozostaw, niech dalej się biją w równinie.
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον
Bodajby Zewsie rodzicu, Apollinie, Pallas Atheno!
μήτέ τις οὖν Τρώων θάνατον φύγοι ὅσσοι ἔασι,
Żaden z Trojan przed śmiercią nie uszedł, ilu ich żyje,
μήτέ τις Ἀργείων, νῶϊν δ' ἐκδῦμεν ὄλεθρον,
Ani też któren z Argeiów, a nam by się ostać udało;
ὄφρ' οἶοι Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα λύωμεν.
Byśmy samowtór wyburzyć Trojańskie szczyty zdołali!
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
W taki to sposób oni pomiędzy sobą mówili.
Αἴας δ' οὐκ ἔτ' ἔμιμνε: βιάζετο γὰρ βελέεσσι:
Ajas już wytrwać niemoże, przemożą go bowiem pociski;
δάμνα μιν Ζηνός τε νόος καὶ Τρῶες ἀγαυοὶ
Pokonywała go wola Diosa i pyszni Trojanie
βάλλοντες: δεινὴν δὲ περὶ κροτάφοισι φαεινὴ
Swemi razami, okropny wydawał odgłos świecący
πήληξ βαλλομένη καναχὴν ἔχε, βάλλετο δ' αἰεὶ
Hełm na skroni rażony strzałami, trafiały zaś ciągle
κὰπ φάλαρ' εὐποίηθ': ὃ δ' ἀριστερὸν ὦμον ἔκαμνεν
W guzy gładziutkie; lecz jemu już lewe ramie od tarczy
ἔμπεδον αἰὲν ἔχων σάκος αἰόλον: οὐδὲ δύναντο
Zwrotnej zdrętwiało, bo na niem ciężyła bez przerwy; lecz oni
ἀμφ' αὐτῷ πελεμίξαι ἐρείδοντες βελέεσσιν.
Ruszyć go z miejsca nie mogli, choć zewsząd nań lecą pociski.
αἰεὶ δ' ἀργαλέῳ ἔχετ' ἄσθματι, κὰδ δέ οἱ ἱδρὼς
Ciągle on dyszał okropnie, a pot mu się leje strumieniem
πάντοθεν ἐκ μελέων πολὺς ἔρρεεν, οὐδέ πῃ εἶχεν
Zewsząd obfity z członków, a chwili znaleść niemoże
ἀμπνεῦσαι: πάντῃ δὲ κακὸν κακῷ ἐστήρικτο.
Żeby odetchnąć, bo wszędzie za klęską klęska goniła.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσαι,
Teraz powiedźcie mi Muzy co w domach Olimpu mieszkacie,
ὅππως δὴ πρῶτον πῦρ ἔμπεσε νηυσὶν Ἀχαιῶν.
Jako się najpierw płomienie dostały do łodzi Achajskich.
Ἕκτωρ Αἴαντος δόρυ μείλινον ἄγχι παραστὰς
Hektor w Ajaxa dzidę z jaworu, stanąwszy bliziutko,
πλῆξ' ἄορι μεγάλῳ αἰχμῆς παρὰ καυλὸν ὄπισθεν,
Mieczem ogromnym uderzył, i koło proporca za ostrzem
ἀντικρὺ δ' ἀπάραξε: τὸ μὲν Τελαμώνιος Αἴας
Przeciął z kretesem; Tak więc Telamończyk Ajas na próżno
πῆλ' αὔτως ἐν χειρὶ κόλον δόρυ, τῆλε δ' ἀπ' αὐτοῦ
Dłońmi tępym oszczepem wywijał, bo zdala od niego
αἰχμὴ χαλκείη χαμάδις βόμβησε πεσοῦσα.
Ostrze spiżowe o ziemię odbiwszy się z dźwiękiem upadło.
γνῶ δ' Αἴας κατὰ θυμὸν ἀμύμονα ῥίγησέν τε
W duszy wyniosłej Ajas poznaje, trwogą przejęty,
ἔργα θεῶν, ὅ ῥα πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κεῖρε
Boską potęgę, że wszelkie zamysły walki przecina
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην:
Grzmiący wysoko Zews, Trojanom życzący zwycięztwa;
χάζετο δ' ἐκ βελέων. τοὶ δ' ἔμβαλον ἀκάματον πῦρ
Cofa się przed pociskami. Rzucają tamci do łodzi
νηὶ̈ θοῇ: τῆς δ' αἶψα κατ' ἀσβέστη κέχυτο φλόξ.
Szybkiej zarzewie, natychmiast obejmie ją żar niezgaszony.
ὣς τὴν μὲν πρυμνὴν πῦρ ἄμφεπεν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Wnet aż do steru się płomień rozchodzi; atoli Achilles,
μηρὼ πληξάμενος Πατροκλῆα προσέειπεν:
Uderzywszy się ręką po udzie, zagadnie Patrokla:
ὄρσεο διογενὲς Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε:
"Powstań z boga rodzony Patroklu co z wozu nacierasz,
λεύσσω δὴ παρὰ νηυσὶ πυρὸς δηί̈οιο ἰωήν:
Widzę już bowiem przy statkach wrogiego płomienia potęgę.
μὴ δὴ νῆας ἕλωσι καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται:
Bodaj by statków nie wzięli, bo wyjścia już wcale niebędzie;
δύσεο τεύχεα θᾶσσον, ἐγὼ δέ κε λαὸν ἀγείρω.
Zbroję co prędzej przywdziewaj, zwoływać pójdę ja wojskoi"
ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ.
Tak powtedział; Patroklos uzbraja się miedzią świecącą.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
Koło goleni nasamprzód pasuje szyny stalowe,
καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας:
Pięknie gwoździkami srebrnemi na kostce zdobione;
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε
Pancerz atoli następnie do piersi przystosowuje,
ποικίλον ἀστερόεντα ποδώκεος Αἰακίδαο.
Szmelcowany, gwiazdami jaśniący, Ajkidy szybkiego.
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
Miecz nabijany srebrem, stalowy na silne zawiesił
χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε:
Ramię; tarczę nareszcie podnosi dużą i ciężką;
κρατὶ δ' ἐπ' ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
Czoło wyniosłe nakrywa przyłbicą wytwornej roboty,
ἵππουριν: δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.
Z grzywą końską, od góry się buńczuk groźnie nachylał.
εἵλετο δ' ἄλκιμα δοῦρε, τά οἱ παλάμηφιν ἀρήρει.
Chwycił za tęgie oszczepy, co dobrze się dłoni nadają.
ἔγχος δ' οὐχ ἕλετ' οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο
Spisy jedynie zacnego Ajakidesa nie zabrał,
βριθὺ μέγα στιβαρόν: τὸ μὲν οὐ δύνατ' ἄλλος Ἀχαιῶν
Wagi okrutnej, potężnej; nie dźwignie jej żaden z Achąjów
πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεὺς
Inny, lecz tylko jeden Achilles nią władać podoła,
Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
Drzewcem jarzębu z Peliona; co Chajron go ojcu drogiemu
Πηλίου ἐκ κορυφῆς, φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν.
Uciął ze szczytów Peliona by śmierć bohaterom gotować.
ἵππους δ' Αὐτομέδοντα θοῶς ζευγνῦμεν ἄνωγε,
Automedona przywoła by szybko rumaki okiełznał;
τὸν μετ' Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα τῖε μάλιστα,
Po Achillesie kruszącym szeregi najwyżej go cenił.
πιστότατος δέ οἱ ἔσκε μάχῃ ἔνι μεῖναι ὁμοκλήν.
Wiernym dla niego był druhem, by wrogom pogróżki dotrzymać.
τῷ δὲ καὶ Αὐτομέδων ὕπαγε ζυγὸν ὠκέας ἵππους
W jarzmo ujęte rumaki Awtomed szybkie podaje,
Ξάνθον καὶ Βαλίον, τὼ ἅμα πνοιῇσι πετέσθην,
Ksantha i Balia do pary, co z wiatrem pędzą w zawody;
τοὺς ἔτεκε Ζεφύρῳ ἀνέμῳ Ἅρπυια Ποδάργη
Onych spłodziła Zefirze chłodnemu Harpyja Podarge,
βοσκομένη λειμῶνι παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο.
Kiedy się pasła na łące przy falach Okeanosa.
ἐν δὲ παρηορίῃσιν ἀμύμονα Πήδασον ἵει,
Bokiem nieskazitelnego Pedaza przyprzęga, którego
τόν ῥά ποτ' Ἠετίωνος ἑλὼν πόλιν ἤγαγ' Ἀχιλλεύς,
Gród Ejetiona zdobywszy sprowadził kiedyś Achilles;
ὃς καὶ θνητὸς ἐὼν ἕπεθ' ἵπποις ἀθανάτοισι.
Chociaż śmiertelny więc szedł z nieśmiertelnemi rumaki.
Μυρμιδόνας δ' ἄρ' ἐποιχόμενος θώρηξεν Ἀχιλλεὺς
Między Myrmidonami obchodził wszędy Achilles,
πάντας ἀνὰ κλισίας σὺν τεύχεσιν: οἳ δὲ λύκοι ὣς
W pośród namiotów z rynsztunkiem by zbroić ich; oni jak wilki
ὠμοφάγοι, τοῖσίν τε περὶ φρεσὶν ἄσπετος ἀλκή,
Mięsem żyjący surowem, w poczuciu siły okrutnej,
οἵ τ' ἔλαφον κεραὸν μέγαν οὔρεσι δῃώσαντες
Kiedy jelenia z rogami zagryzły w górach wielkiego,
δάπτουσιν: πᾶσιν δὲ παρήϊον αἵματι φοινόν:
Spożywając otoczą z paszczami zakrwawionemi;
καί τ' ἀγεληδὸν ἴασιν ἀπὸ κρήνης μελανύδρου
Potem puściwszy się hurmem, z krynicy o wodzie głębokiej
λάψοντες γλώσσῃσιν ἀραιῇσιν μέλαν ὕδωρ
Ciemną wodę z powierzchni wązkiemi chlupią języki,
ἄκρον ἐρευγόμενοι φόνον αἵματος: ἐν δέ τε θυμὸς
Krwią morderczą napowrót żygając; lecz w piersi ich siła
στήθεσιν ἄτρομός ἐστι, περιστένεται δέ τε γαστήρ:
Meporuszona zostaje, a w brzuchach im wązko od żarcia;
τοῖοι Μυρμιδόνων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Myrmidonów tak samo wodzowie naczelni i druhy,
ἀμφ' ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο
W ślad towarzysza dzielnego szybkiego Ajakidesa
ῥώοντ': ἐν δ' ἄρα τοῖσιν ἀρήϊος ἵστατ' Ἀχιλλεύς,
Cisną się; między zaś niemi Arejczyk stanął Achilles,
ὀτρύνων ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας.
Zagrzewając rumaki i mężów tarczami okrytych.
πεντήκοντ' ἦσαν νῆες θοαί, ᾗσιν Ἀχιλλεὺς
Szybkich okrętów było pięćdziesiąt, na których Achilles
ἐς Τροίην ἡγεῖτο Διὶ̈ φίλος: ἐν δὲ ἑκάστῃ
Miły Zewsowi do Troi popłynął; a w każdym z nich było
πεντήκοντ' ἔσαν ἄνδρες ἐπὶ κληῖ̈σιν ἑταῖροι:
Mężów pięćdziesiąt na ławach wiosłowych współtowarzyszy
πέντε δ' ἄρ' ἡγεμόνας ποιήσατο τοῖς ἐπεποίθει
Pięciu atoli on wodzów naznaczył, i tymże poruczył
σημαίνειν: αὐτὸς δὲ μέγα κρατέων ἤνασσε.
Rozkazywać; a sam dowodził z władzą najwyższą:
τῆς μὲν ἰῆς στιχὸς ἦρχε Μενέσθιος αἰολοθώρηξ
Pierwszym oddziałem dowodził Menesthyj zwrotny w pancerzu,
υἱὸς Σπερχειοῖο διιπετέος ποταμοῖο:
Sperchejosa potomek strumienia o źródle niebiańskim;
ὃν τέκε Πηλῆος θυγάτηρ καλὴ Πολυδώρη
Polydora go rodzi Peleja córka nadobna,
Σπερχειῷ ἀκάμαντι γυνὴ θεῷ εὐνηθεῖσα,
Niestrudzonemu Sperchowi, niewiasta z bogiem się łącząc,
αὐτὰρ ἐπίκλησιν Βώρῳ Περιήρεος υἷι,
Według zaś wieści Borowi, synowi Periereja,
ὅς ῥ' ἀναφανδὸν ὄπυιε πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.
Ją bo zaślubił otwarcie wspaniałe wiano przydawszy.
τῆς δ' ἑτέρης Εὔδωρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
Drugim atoli Ewdoros waleczny dowodził, dziewicy
παρθένιος, τὸν ἔτικτε χορῷ καλὴ Πολυμήλη
Syn; Polymela go rodzi w tanecznych wdzięczna obrotach,
Φύλαντος θυγάτηρ: τῆς δὲ κρατὺς ἀργεϊφόντης
Córka Pylanta; lecz ją pokochał Argi pogromca
ἠράσατ', ὀφθαλμοῖσιν ἰδὼν μετὰ μελπομένῃσιν
Mężny, ujrzawszy oczyma pomiędzy tanecznicami
ἐν χορῷ Ἀρτέμιδος χρυσηλακάτου κελαδεινῆς.
Ją, w Artemidy gronie przegłośnej, złoto-strzalistej.
αὐτίκα δ' εἰς ὑπερῷ' ἀναβὰς παρελέξατο λάθρῃ
Zaraz na górną komnatę wyszedłszy się skrycie z nią złączył
Ἑρμείας ἀκάκητα, πόρεν δέ οἱ ἀγλαὸν υἱὸν
Hermes, wybawca w potrzebie, i synem ją świetnym obdarzył,
Εὔδωρον πέρι μὲν θείειν ταχὺν ἠδὲ μαχητήν.
Ewdorosem, zarówno w potyczce jak w biegu najszybszym.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε μογοστόκος Εἰλείθυια
Później gdy Eilejthyja, co bóle rodzącym gotuje,
ἐξάγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠελίου ἴδεν αὐγάς,
Wyprowadziła go na świat i słońca ujrzał promienie,
τὴν μὲν Ἐχεκλῆος κρατερὸν μένος Ἀκτορίδαο
Matkę, władza potężna Echekla Aktorydesa
ἠγάγετο πρὸς δώματ', ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα,
Doma wprowadził, przydawszy tysiączne podarki na wiano;
τὸν δ' ὃ γέρων Φύλας εὖ ἔτρεφεν ἠδ' ἀτίταλλεν
Jego staruszek zaś Fylas wychował dobrze i żywił,
ἀμφαγαπαζόμενος ὡς εἴ θ' ἑὸν υἱὸν ἐόντα.
Przytuliwszy z miłością, jakoby syna własnego.
τῆς δὲ τρίτης Πείσανδρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
Trzecim atoli oddziałem Pejzander Arejczyk dowodził,
Μαιμαλίδης, ὃς πᾶσι μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσιν
Majmalides co wszech Myrmidonów o wiele przewyższał,
ἔγχεϊ μάρνασθαι μετὰ Πηλεί̈ωνος ἑταῖρον.
W bitwie na dzidy, z kolei po cnym towarzyszu Pelejdy.
τῆς δὲ τετάρτης ἦρχε γέρων ἱππηλάτα Φοῖνιξ,
Stanął na czele czwartego sędziwy Fojnix bohater.
πέμπτης δ' Ἀλκιμέδων Λαέρκεος υἱὸς ἀμύμων.
Zaś piątego Alkimed, Laerka syn nieskazitelny.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντας ἅμ' ἡγεμόνεσσιν Ἀχιλλεὺς
Wreszcie, gdy wszystkich Achilles pospołem z naczelnikami
στῆσεν ἐὺ̈ κρίνας, κρατερὸν δ' ἐπὶ μῦθον ἔτελλε:
W szyki dokładnie ustawił, groźnemi słowy im rzeknie:
Μυρμιδόνες μή τίς μοι ἀπειλάων λελαθέσθω,
"Niechaj mi nikt Myrmiclony o groźbach nie zapomina,
ἃς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἀπειλεῖτε Τρώεσσι
Jakie przy szybkich okrętach rzucaliście wojskom Trojańskim,
πάνθ' ὑπὸ μηνιθμόν, καί μ' ᾐτιάασθε ἕκαστος:
W ciągu mojego gniewu i każden z was mnie oskarżał:
σχέτλιε Πηλέος υἱὲ χόλῳ ἄρα σ' ἔτρεφε μήτηρ,
Srogi Peleja potomku, snać żółcią cię matka karmiła;
νηλεές, ὃς παρὰ νηυσὶν ἔχεις ἀέκοντας ἑταίρους:
Okrutniku co druhów przymusem więzisz przy łodziach;
οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα ποντοπόροισιν
W statkach po morzu bieżących wracajmyż napowrót do domu,
αὖτις, ἐπεί ῥά τοι ὧδε κακὸς χόλος ἔμπεσε θυμῷ.
Kiedy twą duszę zupełnie okrutna mściwość zajęła!'
ταῦτά μ' ἀγειρόμενοι θάμ' ἐβάζετε: νῦν δὲ πέφανται
Często mi takie wyrzuty zbiorowo czyniliście; dzisiaj
φυλόπιδος μέγα ἔργον, ἕης τὸ πρίν γ' ἐράασθε.
Wielkie się dzieło nastręcza wojenne, za którem tęsknicie.
ἔνθά τις ἄλκιμον ἦτορ ἔχων Τρώεσσι μαχέσθω.
Zatem kto serce ma pełne odwagi niech walczy z Trojany."
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Temi słowami pobudził odwagę i serce każdego.
μᾶλλον δὲ στίχες ἄρθεν, ἐπεὶ βασιλῆος ἄκουσαν.
Ściślej się jeszcze hufce skupiają, gdy króla słyszeli.
ὡς δ' ὅτε τοῖχον ἀνὴρ ἀράρῃ πυκινοῖσι λίθοισι
Równie jak ścianę mąż kamieniami glejchuje twardemi,
δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων,
Wysokiego domostwa by wiatrów potędze się bronić;
ὣς ἄραρον κόρυθές τε καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι.
Takoż się hełmy stósują i tarcze o brzuchach wydętych.
ἀσπὶς ἄρ' ἀσπίδ' ἔρειδε, κόρυς κόρυν, ἀνέρα δ' ἀνήρ:
Tarcza się z tarczą ścierała, z szyszakiem szyszak, mąż z mężem;
ψαῦον δ' ἱππόκομοι κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι
Hełmy grzywiaste guzami się błyszczącemi stykają,
νευόντων, ὡς πυκνοὶ ἐφέστασαν ἀλλήλοισι.
Chyłkiem ku sobie, tak gęsto w ściśniętych szeregach stanęli.
πάντων δὲ προπάροιθε δύ' ἀνέρε θωρήσσοντο
Ale na wszystkich czele dwóch mężów okutych we zbroje,
Πάτροκλός τε καὶ Αὐτομέδων ἕνα θυμὸν ἔχοντες
Patrokl i Automedon, przejęci jednem pragnieniem,
πρόσθεν Μυρμιδόνων πολεμιζέμεν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
By Myrmidonów do boju prowadzić. Atoli Achilles
βῆ ῥ' ἴμεν ἐς κλισίην, χηλοῦ δ' ἀπὸ πῶμ' ἀνέῳγε
Wszedł do namiotu pospiesznie i wieko podnosi od skrzynki
καλῆς δαιδαλέης, τήν οἱ Θέτις ἀργυρόπεζα
Pięknej, misternej, co Thetis o srebrnych nóżkach mu dała,
θῆκ' ἐπὶ νηὸς ἄγεσθαι ἐὺ̈ πλήσασα χιτώνων
Żeby ją wziął do okrętu, chitony w nią nałożywszy,
χλαινάων τ' ἀνεμοσκεπέων οὔλων τε ταπήτων.
Płaszcze chroniące od wiatrów, i grube dery dychtowne;
ἔνθα δέ οἱ δέπας ἔσκε τετυγμένον, οὐδέ τις ἄλλος
Chował w niej puhar kunsztownej roboty, a z niego nikt inny
οὔτ' ἀνδρῶν πίνεσκεν ἀπ' αὐτοῦ αἴθοπα οἶνον,
Z ludzi nie zakosztował wina o blasku złocistym,
οὔτέ τεῳ σπένδεσκε θεῶν, ὅτε μὴ Διὶ πατρί.
Ani też bogom w ofierze nie kropił, prócz ojcu Kronidzie.
τό ῥα τότ' ἐκ χηλοῖο λαβὼν ἐκάθηρε θεείῳ
Taki to puhar ze skrzynki wyjąwszy, oczyścił go siarką
πρῶτον, ἔπειτα δ' ἔνιψ' ὕδατος καλῇσι ῥοῇσι,
Najprzód, a potem go umył w uroczej wody strumieniach;
νίψατο δ' αὐτὸς χεῖρας, ἀφύσσατο δ' αἴθοπα οἶνον.
Ręce zaś potem umywszy napełnił winem świecącem.
εὔχετ' ἔπειτα στὰς μέσῳ ἕρκεϊ, λεῖβε δὲ οἶνον
Potem w środku zagrody stanąwszy napojem pokropił
οὐρανὸν εἰσανιδών: Δία δ' οὐ λάθε τερπικέραυνον:
W niebo spojrzawszy; a Zewsa co w gromach lubuje nie uszło.
Ζεῦ ἄνα Δωδωναῖε Πελασγικὲ τηλόθι ναίων
"Zewsie Pelasgijczyku z Dodony, co mieszkasz daleko,
Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου, ἀμφὶ δὲ Σελλοὶ
W zimnej Dodonie panując, a Selly naokoło mieszkają
σοὶ ναίουσ' ὑποφῆται ἀνιπτόποδες χαμαιεῦναι,
Ciebie, wróżbici, co nóg nie umywszy na ziemi sypiają.
ἠμὲν δή ποτ' ἐμὸν ἔπος ἔκλυες εὐξαμένοιο,
Jeśli dawniej me prośby łaskawie raczyłeś wysłuchać,
τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ' ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν,
Mnię uczciwszy, a ciężko skarawszy naród Achajski;
ἠδ' ἔτι καὶ νῦν μοι τόδ' ἐπικρήηνον ἐέλδωρ:
Więc i teraz tak samo życzenie moje mi spełnij;
αὐτὸς μὲν γὰρ ἐγὼ μενέω νηῶν ἐν ἀγῶνι,
Będę ja bowiem sam oczekiwać w przystani okrętów,
ἀλλ' ἕταρον πέμπω πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσι
Ale z Myrmidonami licznemi druha wysyłani
μάρνασθαι: τῷ κῦδος ἅμα πρόες εὐρύοπα Ζεῦ,
W bitwę; niech towarzyszy mu sława, o Zewsie rządzący.
θάρσυνον δέ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, ὄφρα καὶ Ἕκτωρ
Serce mu w piersiach uczyń odważne, ażeby i Hektor
εἴσεται ἤ ῥα καὶ οἶος ἐπίστηται πολεμίζειν
Poznał, czy również i sam nasz giermek się w boju potykać
ἡμέτερος θεράπων, ἦ οἱ τότε χεῖρες ἄαπτοι
Zdoła, czyli też wtedy mu tylko nietknięta prawica
μαίνονθ', ὁππότ' ἐγώ περ ἴω μετὰ μῶλον Ἄρηος.
Miota się, kiedy ja sam podejmuję z nim dzieło Aresa.
αὐτὰρ ἐπεί κ' ἀπὸ ναῦφι μάχην ἐνοπήν τε δίηται,
Ale jak tylko od statków zamieszkę i bitwę odeprze,
ἀσκηθής μοι ἔπειτα θοὰς ἐπὶ νῆας ἵκοιτο
Niechaj mi potem zdrowy do szybkich okrętów powraca,
τεύχεσί τε ξὺν πᾶσι καὶ ἀγχεμάχοις ἑτάροισιν.
Z całym rynsztunkiem i z blizka nacierającemi druhami. "
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε μητίετα Ζεύς.
Tak błagając się modlił; a Zews rządzący go słuchał.
τῷ δ' ἕτερον μὲν ἔδωκε πατήρ, ἕτερον δ' ἀνένευσε:
Rodzic na jedno przyzwolił, lecz drugiej prośby odmówił:
νηῶν μέν οἱ ἀπώσασθαι πόλεμόν τε μάχην τε
Dał mu żaby od statków odeprzeć walkę i bitwę,
δῶκε, σόον δ' ἀνένευσε μάχης ἐξαπονέεσθαι.
Ale się nie przychylił by z bitwy bez szwanku powrócił.
ἤτοι ὃ μὲν σπείσας τε καὶ εὐξάμενος Διὶ πατρὶ
Tak więc ojcu Kronidzie nalawszy i modły skończywszy,
ἂψ κλισίην εἰσῆλθε, δέπας δ' ἀπέθηκ' ἐνὶ χηλῷ,
Wszedł do namiotu napowrót i puhar złożył do skrzyni;
στῆ δὲ πάροιθ' ἐλθὼν κλισίης, ἔτι δ' ἤθελε θυμῷ
Przed namiotem, wróciwszy, zaczekał i w duszy zapragnął
εἰσιδέειν Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν.
Walkę okropną Achajów przeciwko Trojanom oglądać.
οἳ δ' ἅμα Πατρόκλῳ μεγαλήτορι θωρηχθέντες
Oni zaś razem z Patroklem walecznym zbrojnemi szykami
ἔστιχον, ὄφρ' ἐν Τρωσὶ μέγα φρονέοντες ὄρουσαν.
Naprzód ruszają, by wielkim impetem na Trojan uderzyć.
αὐτίκα δὲ σφήκεσσιν ἐοικότες ἐξεχέοντο
Wnet się wysypią podobni do ós co gniazdo przy drodze
εἰνοδίοις, οὓς παῖδες ἐριδμαίνωσιν ἔθοντες
Założyły, a które chłopaki drażnić przywykły,
αἰεὶ κερτομέοντες ὁδῷ ἔπι οἰκί' ἔχοντας
[Ciągle im dokuczają, mającym gniazdo przy drodze]
νηπίαχοι: ξυνὸν δὲ κακὸν πολέεσσι τιθεῖσι.
Wcale niebaczni; bo wspólną dla wielu szkodę gotują;
τοὺς δ' εἴ περ παρά τίς τε κιὼν ἄνθρωπος ὁδίτης
Jeśli bo człowiek jakowy spokojnie drogą idący,
κινήσῃ ἀέκων, οἳ δ' ἄλκιμον ἦτορ ἔχοντες
One trąci z niechcenia, więc mając serce odważne
πρόσσω πᾶς πέτεται καὶ ἀμύνει οἷσι τέκεσσι.
Rojem wylecą naprzeciw, by swoje bronić osięta;
τῶν τότε Μυρμιδόνες κραδίην καὶ θυμὸν ἔχοντες
Również i Myrmidony pałając odwagą i męztwem,
ἐκ νηῶν ἐχέοντο: βοὴ δ' ἄσβεστος ὀρώρει.
Z łodzi się sypią i zgiełk się wszczyna okrutny i wrzawa.
Πάτροκλος δ' ἑτάροισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Zaś Patroldos na druhów zawołał głosem ogromnym:
Μυρμιδόνες ἕταροι Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
"Myrmidony, Pelejdy Achilla wybrani druhowie!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
Drodzy mężami bądźcie i walki zaciętej pamiętni;
ὡς ἂν Πηλεί̈δην τιμήσομεν, ὃς μέγ' ἄριστος
Żebyśmy syna Polej a uczcili, co lepszy o wiele
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ καὶ ἀγχέμαχοι θεράποντες,
Z wszystkich Argeiów, przy łodziach; jak również i wojska waleczne;
γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
Niechże Atreja syn Agamemnon się możny przekona,
ἣν ἄτην, ὅ τ' ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.
Ile zawinił pierwszego z Achajów nieumiąc ocenić. "
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου,
Temi słowami pobudził odwagę i serce każdego.
ἐν δ' ἔπεσον Τρώεσσιν ἀολλέες: ἀμφὶ δὲ νῆες
Wpadli więc szturmemna Trojan gromadnie; wokoło zaś statków
σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπ' Ἀχαιῶν.
Groźnie się odgłos rozlega na hasło wojenne Achajów.
Τρῶες δ' ὡς εἴδοντο Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
Kiedy zoczyli Trojanie, Menojtia syna dzielnego,
αὐτὸν καὶ θεράποντα σὺν ἔντεσι μαρμαίροντας,
Jego i towarzysza zbrojami i bronią świecących,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός, ἐκίνηθεν δὲ φάλαγγες
Wszystkim się dusza wzruszyła i wstecz się cofają szeregi,
ἐλπόμενοι παρὰ ναῦφι ποδώκεα Πηλεί̈ωνα
Sądząc, że koło okrętów Pelejon szybkobieżący
μηνιθμὸν μὲν ἀπορρῖψαι, φιλότητα δ' ἑλέσθαι:
Gniewu się w duszy już wyrzekł i znów do zgody powrócił;
πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπῃ φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
Każden się więc ogląda, gdzie uciec przed zgubą okropną.
Πάτροκλος δὲ πρῶτος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ
Pierwszy się zmierza Patroklos i rzuca dzirytem świecącym
ἀντικρὺ κατὰ μέσσον, ὅθι πλεῖστοι κλονέοντο,
W prost przed siebie do środka, gdzie w kupie ich było najwięcej,
νηὶ̈ πάρα πρυμνῇ μεγαθύμου Πρωτεσιλάου,
Z tyłu za Protezylaja okrętem, wielkodusznego;
καὶ βάλε Πυραίχμην, ὃς Παίονας ἱπποκορυστὰς
Trafił on Pyrajchmena, co zbrojnych na koniach Pajonów
ἤγαγεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπ' Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος:
Z Amydony prowadził, od Axia co płynie szeroko;
τὸν βάλε δεξιὸν ὦμον: ὃ δ' ὕπτιος ἐν κονίῃσι
W prawe go ramie ugodził; lecz ten na wznak się w kurzawę
κάππεσεν οἰμώξας, ἕταροι δέ μιν ἀμφεφόβηθεν
Z jękiem wywrócił, w około druhowie tyły podali
Παίονες: ἐν γὰρ Πάτροκλος φόβον ἧκεν ἅπασιν
Pajonowie, bo strachu napędził wszystkim Patroklos,
ἡγεμόνα κτείνας, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
Naczelnika zabiwszy, co zawsze im w bitwie przodował.
ἐκ νηῶν δ' ἔλασεν, κατὰ δ' ἔσβεσεν αἰθόμενον πῦρ.
Wszystkich wypędził z okrętów i ogień żarzący przygasił.
ἡμιδαὴς δ' ἄρα νηῦς λίπετ' αὐτόθι: τοὶ δὲ φόβηθεν
Statek w połowie spalony zostawił, a tamci pierżchają
Τρῶες θεσπεσίῳ ὁμάδῳ: Δαναοὶ δ' ἐπέχυντο
W zamieszaniu okropnem Trojanie; Danaje się w pogoń
νῆας ἀνὰ γλαφυράς: ὅμαδος δ' ἀλίαστος ἐτύχθη.
Puszczą przez gładkie okręty i gwałt niesłychany powstaje.
ὡς δ' ὅτ' ἀφ' ὑψηλῆς κορυφῆς ὄρεος μεγάλοιο
Równie jak czasem ze szczytu stromego na górach wysokich
κινήσῃ πυκινὴν νεφέλην στεροπηγερέτα Ζεύς,
Zews gromadzący pioruny odchyla chmury głębokie,
ἔκ τ' ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι
Wszystkie wychodzą na jaw krawędzie i strome wyżyny,
καὶ νάπαι, οὐρανόθεν δ' ἄρ' ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ,
Oraz doliny, niezmierny na niebie zaś dzieli się ether;
ὣς Δαναοὶ νηῶν μὲν ἀπωσάμενοι δήϊον πῦρ
Takoż Danaje z okrętów odparłszy wrogie płomienie
τυτθὸν ἀνέπνευσαν, πολέμου δ' οὐ γίγνετ' ἐρωή:
Odetchnęli cokolwiek; lecz w bitwie przystanku nie było.
οὐ γάρ πώ τι Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπ' Ἀχαιῶν
Wcale albowiem Trojanie przed mężnych Achajów impetem
προτροπάδην φοβέοντο μελαινάων ἀπὸ νηῶν,
Nie uciekali w odwrocie od ciemnych szarych okrętów,
ἀλλ' ἔτ' ἄρ' ἀνθίσταντο, νεῶν δ' ὑπόεικον ἀνάγκῃ.
Owszem czoło stawili, cofając się z musu od łodzi.
ἔνθα δ' ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης
Wtedy się z mężem mąż potykał w zmięszanych szeregach,
ἡγεμόνων. πρῶτος δὲ Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
Sami wodzowie. A pierwszy Menojtia waleczny potomek
αὐτίκ' ἄρα στρεφθέντος Ἀρηϊλύκου βάλε μηρὸν
Arelykosa co w tył się odwracał po udzie ugodził,
ἔγχεϊ ὀξυόεντι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε:
Dzidą kończystą i śpiżem na wylot udo mu przebił;
ῥῆξεν δ' ὀστέον ἔγχος, ὃ δὲ πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
Dzida skruszyła mu kości, lecz on się zwalił na ziemię
κάππεσ': ἀτὰρ Μενέλαος ἀρήϊος οὖτα Θόαντα
Przodem; atoli Menelaj Arejczyk ugodził Thoanta,
στέρνον γυμνωθέντα παρ' ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα.
W piersi, gdy ten się odsłonił, przy tarczy; rozwiązał mu członki.
Φυλεί̈δης δ' Ἄμφικλον ἐφορμηθέντα δοκεύσας
Amfiklosa Fylejdes, nacierającego zoczywszy,
ἔφθη ὀρεξάμενος πρυμνὸν σκέλος, ἔνθα πάχιστος
Rzutem uprzedził, w pachwinę od góry, gdzie mięśnia najtęższe
μυὼν ἀνθρώπου πέλεται: περὶ δ' ἔγχεος αἰχμῇ
W ludzkiem ciele bywają; z kretesem drzewca kończyna
νεῦρα διεσχίσθη: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Poprzecinała ścięgacze; ciemności mu oczy pokryły.
Νεστορίδαι δ' ὃ μὲν οὔτασ' Ἀτύμνιον ὀξέϊ δουρὶ
Z Nestorydów zaś jeden, Antyloch, Atymnia oszczepem
Ἀντίλοχος, λαπάρης δὲ διήλασε χάλκεον ἔγχος:
Ostrym ugodził i w dołek mu wepchnął dzidę śpiżową;
ἤριπε δὲ προπάροιθε. Μάρις δ' αὐτοσχεδὰ δουρὶ
Zwalił się naprzód; a wtedy z blizkości Marys oszczepem
Ἀντιλόχῳ ἐπόρουσε κασιγνήτοιο χολωθεὶς
Natrze na Antylochosa, w okrutnym gniewie o brata,
στὰς πρόσθεν νέκυος: τοῦ δ' ἀντίθεος Θρασυμήδης
Stając przed trupem; lecz wtedy podobny do boga Thrazymed
ἔφθη ὀρεξάμενος πρὶν οὐτάσαι, οὐδ' ἀφάμαρτεν,
Rzutem uprzedził, nie chybił i zanim tamten uderzył,
ὦμον ἄφαρ: πρυμνὸν δὲ βραχίονα δουρὸς ἀκωκὴ
W ramię go trafił; ze stawu i z mięśni rękę wyrwała
δρύψ' ἀπὸ μυώνων, ἀπὸ δ' ὀστέον ἄχρις ἄραξε:
Dzidy kończyna, i kości mu pokruszyła z kretesem.
δούπησεν δὲ πεσών, κατὰ δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.
Z wielkim się zwalił łoskotem, ciemności mu oczy pokryły.
ὣς τὼ μὲν δοιοῖσι κασιγνήτοισι δαμέντε
W taki to sposób ci dwaj, pokonani braćmi obojgiem
βήτην εἰς Ἔρεβος Σαρπηδόνος ἐσθλοὶ ἑταῖροι
Razem w Erebie zginęli, Sarpeda szlachetni druhowie,
υἷες ἀκοντισταὶ Ἀμισωδάρου, ὅς ῥα Χίμαιραν
Sławni z oszczepu synowie Amizodara, co niegdyś
θρέψεν ἀμαιμακέτην πολέσιν κακὸν ἀνθρώποισιν.
Straszną wykarmił Chimerę, na wielu śmiertelnych nieszczęście.
Αἴας δὲ Κλεόβουλον Ὀϊλιάδης ἐπορούσας
Kleobulosa zaś Ajas Olejczyk, rzuciwszy się naprzód
ζωὸν ἕλε βλαφθέντα κατὰ κλόνον: ἀλλά οἱ αὖθι
Złapał żywego, bo w tłumie się wplątał; lecz jego natychmiast
λῦσε μένος πλήξας ξίφει αὐχένα κωπήεντι.
Siły pozbawił, okrutnym go mieczem w kark uderzywszy.
πᾶν δ' ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι: τὸν δὲ κατ' ὄσσε
Cała zagrzała się klinga od krwi, lecz oczy oboje,
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Purpurowa oblekła śmierć i Mojra przemożna.
Πηνέλεως δὲ Λύκων τε συνέδραμον: ἔγχεσι μὲν γὰρ
Zbiegli się razem Penelej i Lykon; albowiem dzidami
ἤμβροτον ἀλλήλων, μέλεον δ' ἠκόντισαν ἄμφω:
Wzajem się byli chybili, rzuciwszy obaj daremnie;
τὼ δ' αὖτις ξιφέεσσι συνέδραμον. ἔνθα Λύκων μὲν
Natrą więc znowu na siebie mieczami; natedy więc Lykon
ἱπποκόμου κόρυθος φάλον ἤλασεν, ἀμφὶ δὲ καυλὸν
W buńczuk od grzywiastego szyszaka uderzył, lecz szabla
φάσγανον ἐρραίσθη: ὃ δ' ὑπ' οὔατος αὐχένα θεῖνε
Pękła mu przy rękojeści; Penelej tamtego pod uchem
Πηνέλεως, πᾶν δ' εἴσω ἔδυ ξίφος, ἔσχεθε δ' οἶον
Ciął po karku, aż miecz w nim utopił i tylko się skórą
δέρμα, παρηέρθη δὲ κάρη, ὑπέλυντο δὲ γυῖα.
Jeszcze trzymała, po boku się głowa zwiesiła i skonał.
Μηριόνης δ' Ἀκάμαντα κιχεὶς ποσὶ καρπαλίμοισι
Merion zaś Akamanta dognawszy nogami szybkiemi,
νύξ' ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον:
W prawo ugodził ramie gdy tenże do wozu wskakiwał;
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, κατὰ δ' ὀφθαλμῶν κέχυτ' ἀχλύς.
Wypadł z powózki, a chmura na oczach jego zawisła.
Ἰδομενεὺς δ' Ἐρύμαντα κατὰ στόμα νηλέϊ χαλκῷ
W gębę zaś Erymanta Idomen srogiem żelazem
νύξε: τὸ δ' ἀντικρὺ δόρυ χάλκεον ἐξεπέρησε
Trafił; dzida śpiżowa na wylot przebiła i spodem
νέρθεν ὑπ' ἐγκεφάλοιο, κέασσε δ' ἄρ' ὀστέα λευκά:
Wyszła mu karkiem pod mózgiem, i białe kości skruszyła,
ἐκ δ' ἐτίναχθεν ὀδόντες, ἐνέπλησθεν δέ οἱ ἄμφω
Zęby wybite zleciały i krwią 'mu oczy oboje
αἵματος ὀφθαλμοί: τὸ δ' ἀνὰ στόμα καὶ κατὰ ῥῖνας
Zaszły zupełnie, lecz on ustami ziejąc i nosem
πρῆσε χανών: θανάτου δὲ μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν.
Krwią bełkotał, aż śmierci go ciemna zasłona pokryła.
οὗτοι ἄρ' ἡγεμόνες Δαναῶν ἕλον ἄνδρα ἕκαστος.
Każden z tych wodzów Danajskich pokonał wroga swojego.
ὡς δὲ λύκοι ἄρνεσσιν ἐπέχραον ἢ ἐρίφοισι
Równie jak wilki drapieżne na owce lub na koźlątka
σίνται ὑπ' ἐκ μήλων αἱρεύμενοι, αἵ τ' ἐν ὄρεσσι
Wpadną, by porwać je z trzody, co w górach, na skutek pasterza
ποιμένος ἀφραδίῃσι διέτμαγεν: οἳ δὲ ἰδόντες
Opieszałości poszła w rozsypkę; lecz oni ujrzawszy
αἶψα διαρπάζουσιν ἀνάλκιδα θυμὸν ἐχούσας:
Rozszarpali natychmiast owieczki tchórzliwe i słabe;
ὣς Δαναοὶ Τρώεσσιν ἐπέχραον: οἳ δὲ φόβοιο
Takoż i Trojan Danaje napadli; lecz oni o podłej
δυσκελάδου μνήσαντο, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Tylko ucieczce myśleli nie dbając o walną obronę.
Αἴας δ' ὃ μέγας αἰὲν ἐφ' Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
Wielki zaś Ajas bez przerwy na miedziokrytego Hektora
ἵετ' ἀκοντίσσαι: ὃ δὲ ἰδρείῃ πολέμοιο
Starał się rzucić dzirydem; lecz ten świadomy potyczki,
ἀσπίδι ταυρείῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους
Tarczą ze skóry wołowej nakrywszy ramiona szerokie,
σκέπτετ' ὀϊστῶν τε ῥοῖζον καὶ δοῦπον ἀκόντων.
Pilnie uważał na strzał świstanie i łoskot oszczepów.
ἦ μὲν δὴ γίγνωσκε μάχης ἑτεραλκέα νίκην:
Wprawdzie już widział że szala zwycięztwa się w boju chyliła.
ἀλλὰ καὶ ὧς ἀνέμιμνε, σάω δ' ἐρίηρας ἑταίρους.
Mimo to jednak pozostał i druhów szlachetnych wybawił.
ὡς δ' ὅτ' ἀπ' Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω
Równie jak chmura z Olimpu do nieba wysoko się wznosi,
αἰθέρος ἐκ δίης, ὅτε τε Ζεὺς λαίλαπα τείνῃ,
Z boskiej etheru przestrzeni gdy Zews zawieruchę roztacza;
ὣς τῶν ἐκ νηῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,
Takoż od łodzi z ich strony ucieczka i krzyki powstały;
οὐδὲ κατὰ μοῖραν πέραον πάλιν. Ἕκτορα δ' ἵπποι
Nazad się więc przerzucali w nieładzie. Hektora rumaki
ἔκφερον ὠκύποδες σὺν τεύχεσι, λεῖπε δὲ λαὸν
Szybkonogie wyniosły z rynsztunkiem, i wojska opuścił
Τρωϊκόν, οὓς ἀέκοντας ὀρυκτὴ τάφρος ἔρυκε.
Trojan, co ich mimowoli wstrzymywał przekop wybrany.
πολλοὶ δ' ἐν τάφρῳ ἐρυσάρματες ὠκέες ἵπποι
Wiele chyżych rumaków zaprzężnych do wozu w przekopie,
ἄξαντ' ἐν πρώτῳ ῥυμῷ λίπον ἅρματ' ἀνάκτων,
Wozy na końcu dyszla złamawszy od panów uciekło.
Πάτροκλος δ' ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων
Gonił za niemi Patroklos wydając żywo rozkazy,
Τρωσὶ κακὰ φρονέων: οἳ δὲ ἰαχῇ τε φόβῳ τε
Z myślą złowieszczą dla Trojan; lecz oni krzykami i trwogą
πάσας πλῆσαν ὁδούς, ἐπεὶ ἂρ τμάγεν: ὕψι δ' ἀέλλη
Wszystkie zalegli drożyny, pierzchając w rozsypce; wysoko
σκίδναθ' ὑπὸ νεφέων, τανύοντο δὲ μώνυχες ἵπποι
W niebo się wznosi kurzawa, w największym pędzie rumaki
ἄψορρον προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.
Lecą ku miastu sprężyste, od strony namiotów i łodzi.
Πάτροκλος δ' ᾗ πλεῖστον ὀρινόμενον ἴδε λαόν,
Patrokl atoli gdzie widział kłębiące się tłumy największe,
τῇ ῥ' ἔχ' ὁμοκλήσας: ὑπὸ δ' ἄξοσι φῶτες ἔπιπτον
Tam się kierował z okrzykiem; pod kółmi padali mężowie
πρηνέες ἐξ ὀχέων, δίφροι δ' ἀνακυμβαλίαζον.
Naprzód głowami z powózek, trzaskały w spotkaniu się wozy.
ἀντικρὺ δ' ἄρα τάφρον ὑπέρθορον ὠκέες ἵπποι
Po nad przekopem na przełaj sadziły szybkie rumaki
ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα,
Wieczne, co darem wspaniałym od bogów Pelej uzyskał,
πρόσσω ἱέμενοι, ἐπὶ δ' Ἕκτορι κέκλετο θυμός:
Rwące się naprzód; on zaś na Hektora w zapędzie odwagi
ἵετο γὰρ βαλέειν: τὸν δ' ἔκφερον ὠκέες ἵπποι.
Pragnie oszczep skierować, lecz konie tamtego uniosły.
ὡς δ' ὑπὸ λαίλαπι πᾶσα κελαινὴ βέβριθε χθὼν
Równie jak czarna ziemica od burz ociążeje deszczowych
ἤματ' ὀπωρινῷ, ὅτε λαβρότατον χέει ὕδωρ
Porą jesienną, gdy Zews nawałnicą leje największą,
Ζεύς, ὅτε δή ῥ' ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ,
Kiedy na ludzi zagniewali karami na nich zacięży,
οἳ βίῃ εἰν ἀγορῇ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας,
Którzy przemocą w zebraniu fałszywe wydają wyroki,
ἐκ δὲ δίκην ἐλάσωσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες:
Prawom gwałt zadawają nie dbając o zemstę niebieską;
τῶν δέ τε πάντες μὲν ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες,
Wszystkie ich rzeki bieżące się napełniły wodami,
πολλὰς δὲ κλιτῦς τότ' ἀποτμήγουσι χαράδραι,
Wiele też stromych spadków gwałtowne potoki zerwały,
ἐς δ' ἅλα πορφυρέην μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι
I do morza ciemnego się walą z jękami głuchemi;
ἐξ ὀρέων ἐπικάρ, μινύθει δέ τε ἔργ' ἀνθρώπων:
Z góry na łeb; zagrożone są dzieła ludzkie zniszczeniem;
ὣς ἵπποι Τρῳαὶ μεγάλα στενάχοντο θέουσαι.
Takoż Trojańskie źrebice biegając dyszą okropnie.
Πάτροκλος δ' ἐπεὶ οὖν πρώτας ἐπέκερσε φάλαγγας,
Potem atoli Patroklos odciąwszy pierwsze falangi,
ἂψ ἐπὶ νῆας ἔεργε παλιμπετές, οὐδὲ πόληος
Nazad je zwrócił i pędzi ku statkom, i wcale do miasta
εἴα ἱεμένους ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ μεσηγὺ
Chcących się dostać nie puścił, atoli w pośrodku pomiędzy
νηῶν καὶ ποταμοῦ καὶ τείχεος ὑψηλοῖο
Rzeką i okrętami i murem wysokim obronnym,
κτεῖνε μεταί̈σσων, πολέων δ' ἀπετίνυτο ποινήν.
Goniąc za niemi mordował, i wielu pomścił poległych.
ἔνθ' ἤτοι Πρόνοον πρῶτον βάλε δουρὶ φαεινῷ
Wtedy Pronoja nasamprzód ugodził oszczepem świecącym,
στέρνον γυμνωθέντα παρ' ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα:
W piersi, gdy się odsłonił, przy tarczy i członki rozwiązał;
δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δὲ Θέστορα Ἤνοπος υἱὸν
Runął z łoskotem; następnie Thestora, potomka Enopa,
δεύτερον ὁρμηθείς: ὃ μὲν εὐξέστῳ ἐνὶ δίφρῳ
Nacierając powtórnie (ten bowiem w ozdobnem siedzeniu
ἧστο ἀλείς: ἐκ γὰρ πλήγη φρένας, ἐκ δ' ἄρα χειρῶν
Siedział skulony, straciwszy przytomność, a z rąk mu na ziemię
ἡνία ἠί̈χθησαν: ὃ δ' ἔγχεϊ νύξε παραστὰς
Lejce zleciały); lecz on zbliżywszy się dzidę mu wepchnął
γναθμὸν δεξιτερόν, διὰ δ' αὐτοῦ πεῖρεν ὀδόντων,
W szczękę po prawej stronie i wskróś przez zęby go przebił;
ἕλκε δὲ δουρὸς ἑλὼν ὑπὲρ ἄντυγος, ὡς ὅτε τις φὼς
Potem atoli po brzegu powózki go ściągnął, jak czasem
πέτρῃ ἔπι προβλῆτι καθήμενος ἱερὸν ἰχθὺν
Człowiek na skale wiszącej siedzący, rybę ogromną,
ἐκ πόντοιο θύραζε λίνῳ καὶ ἤνοπι χαλκῷ:
Z morza na wierzch wyciąga po sznurze, ostrym haczykiem.
ὣς ἕλκ' ἐκ δίφροιο κεχηνότα δουρὶ φαεινῷ,
Takoż go ściągnął z siedzenia za gębę otwartą oszczepem.
κὰδ δ' ἄρ' ἐπὶ στόμ' ἔωσε: πεσόντα δέ μιν λίπε θυμός.
Rzucił go potem na twarz; ten padłszy ducha wyzionął.
αὐτὰρ ἔπειτ' Ἐρύλαον ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ
Wnet Erylaja kamieniem nacierającego w sam środek
μέσσην κὰκ κεφαλήν: ἣ δ' ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη
Głowy ugodził, że cała zupełnie pękła na dwoje.
ἐν κόρυθι βριαρῇ: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
W środku ciężkiej przyłbicy; on głową naprzód na ziemię
κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
Runął, objęła go śmierci potęga co życie pożera.
αὐτὰρ ἔπειτ' Ἐρύμαντα καὶ Ἀμφοτερὸν καὶ Ἐπάλτην
Erymanta zaś potem Epalta i Amfoterosa,
Τληπόλεμόν τε Δαμαστορίδην Ἐχίον τε Πύριν τε
Tlepolemosa, Damastora syna, Echiona i Pyra,
Ἰφέα τ' Εὔιππόν τε καὶ Ἀργεάδην Πολύμηλον
Polymelosa, Argeja potomka, Ewippa, Ifeja,
πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.
Wszystkich jednego na drugim na ziemię żywiącą powalił.
Σαρπηδὼν δ' ὡς οὖν ἴδ' ἀμιτροχίτωνας ἑταίρους
Wtedy Sarpedon ujrzawszy drużynę w pancerzach bez pasów
χέρσ' ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμέντας,
Ulegającą dłoniom Patrokla Menojtiadesa,
κέκλετ' ἄρ' ἀντιθέοισι καθαπτόμενος Λυκίοισιν:
Napominając i karcąc na boskich Lykiów zawołał:
αἰδὼς ὦ Λύκιοι: πόσε φεύγετε; νῦν θοοὶ ἔστε.
"Wstydź się narodzie dokądże uciekasz? Do dzieła co prędzej!
ἀντήσω γὰρ ἐγὼ τοῦδ' ἀνέρος, ὄφρα δαείω
Stanę ja bowiem naprzeciw owego męża, bym poznał,
ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε
Któren to tak dokazuje i złego tak wiele Trojanom
Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατ' ἔλυσεν.
Zdziałał; bo wielu mężów szlachetnych życia pozbawił."
ἦ ῥα, καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
Rzekł i w pełnym rynsztunku zeskoczył z wozu na ziemię.
Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἐπεὶ ἴδεν ἔκθορε δίφρου.
Z swojej zaś strony Patroklos to widząc wyskoczył z siedzenia.
οἳ δ' ὥς τ' αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι
Równie jak sępy o szponach zagiętych i dziubach kończystych,
πέτρῃ ἐφ' ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται,
Czubią się z wrzaskiem okropnym na szczycie skały wyniosłej;
ὣς οἳ κεκλήγοντες ἐπ' ἀλλήλοισιν ὄρουσαν.
Takoż i oni z okrzykiem naprzeciw siebie powstali.
τοὺς δὲ ἰδὼν ἐλέησε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω,
Widząc to zdjęty litością syn Krona niezbadanego,
Ἥρην δὲ προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε:
Mowę do Hery obraca swej siostry i żony zarazem:
ὤ μοι ἐγών, ὅ τέ μοι Σαρπηδόνα φίλτατον ἀνδρῶν
"Biada mi, oto Sarpedon co z ludzi mi najulubieńszy,
μοῖρ' ὑπὸ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι.
Teraz ulegnie losowi pod ręką Menojtiadesa.
διχθὰ δέ μοι κραδίη μέμονε φρεσὶν ὁρμαίνοντι,
Serce podwójnie mi radzi, gdy w duszy sobie rozważam,
ἤ μιν ζωὸν ἐόντα μάχης ἄπο δακρυοέσσης
Czyli go jeszcze żywego od opłakanej potyczki
θείω ἀναρπάξας Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ,
Wyrwać i do bogatej Lykijskiej przenieść krainy,
ἦ ἤδη ὑπὸ χερσὶ Μενοιτιάδαο δαμάσσω.
Czyli dozwolić by zginął pod ręką Menojtiadesa."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:
Here wypukłooka dostojna rzeknie w odpowiedź:
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
"Najstraszliwszy Kronidzie, co to za słowo wyrzekłeś!
ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ
Męża co jest śmiertelnym i dawno losowi przeznaczon,
ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;
Chceszli napowrót od groźnej potęgi śmierci wyzwolić ?
ἔρδ': ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
Uczyńże, lecz potakiwać bogowie ci inni nie będą.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:
Lecz co innego ci powiem, i w duszy o tem pamiętaj;
αἴ κε ζὼν πέμψῃς Σαρπηδόνα ὃν δὲ δόμον δέ,
Jeśli żywego Sarpeda zawiedziesz do jego domostwa,
φράζεο μή τις ἔπειτα θεῶν ἐθέλῃσι καὶ ἄλλος
Zważaj, by później kto inny nie zechciał z bogów tak samo
πέμπειν ὃν φίλον υἱὸν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης:
Syna swojego miłego wyłączyć z ciężkiej potyczki;
πολλοὶ γὰρ περὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο μάχονται
Wielu ich walczy albowiem przy grodzie Priama obszernym
υἱέες ἀθανάτων, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἐνήσεις.
Synów po nieśmiertelnych, co żalem ich srogim napełnisz.
ἀλλ' εἴ τοι φίλος ἐστί, τεὸν δ' ὀλοφύρεται ἦτορ,
Jeśli jednakże ci drogim i serce się nad nim lituje,
ἤτοι μέν μιν ἔασον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
Wtedy go wprawdzie w zapasach potyczki srogiej pozostaw,
χέρσ' ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι:
Żeby ulegnął pod ręką Patrokla Menojtiadesa;
αὐτὰρ ἐπὴν δὴ τόν γε λίπῃ ψυχή τε καὶ αἰών,
Ale następnie, gdy jego opuści dusza i tchnienie,
πέμπειν μιν θάνατόν τε φέρειν καὶ νήδυμον ὕπνον
Wyszlej ku niemu sen błogi i śmierć by jego ponieśli,
εἰς ὅ κε δὴ Λυκίης εὐρείης δῆμον ἵκωνται,
Póki z nim do Lykijskiej obszernej krainy nie zdążą!
ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε
Tam go uczczą pogrzebem rodzeni bracia i krewni,
τύμβῳ τε στήλῃ τε: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
Oraz pomnikiem i kopcem, bo taka poległych nagroda."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Rzekła; i nie był przeciwnym śmiertelnych ojciec i bogów.
αἱματοέσσας δὲ ψιάδας κατέχευεν ἔραζε
Krwiste więc rosy kropelki wypuścił na ziemię, by syna
παῖδα φίλον τιμῶν, τόν οἱ Πάτροκλος ἔμελλε
Uszanować drogiego, co miał go zniweczyć Patroklos,
φθίσειν ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.
W Troi szerokoskibnej, daleko za ziemią ojczystą.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Oni gdy blizko już byli naprzeciw siebie dążący,
ἔνθ' ἤτοι Πάτροκλος ἀγακλειτὸν Θρασύμηλον,
Wtedy zaprawdę Patroklos pysznego Thrazynielosa,
ὅς ῥ' ἠὺ̈ς θεράπων Σαρπηδόνος ἦεν ἄνακτος,
Któren był giermkiem wybornym u Sarpedona książęcia,
τὸν βάλε νείαιραν κατὰ γαστέρα, λῦσε δὲ γυῖα.
Spodem pod brzuchem ugodził i zaraz go życia pozbawił.
Σαρπηδὼν δ' αὐτοῦ μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ
Wprawdzie Sarpedon Patrokla oszczepem chybił świecącym
δεύτερον ὁρμηθείς, ὃ δὲ Πήδασον οὔτασεν ἵππον
Nacierając z kolei, lecz trafił Pedaza bachmata
ἔγχεϊ δεξιὸν ὦμον: ὃ δ' ἔβραχε θυμὸν ἀί̈σθων,
Dzidą, po prawem ramieniu; ten parsknął i ciucha wyzionął;
κὰδ δ' ἔπεσ' ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δ' ἔπτατο θυμός.
Jęknął, w kurzawę się zwalił, a z życiem poszła i siła.
τὼ δὲ διαστήτην, κρίκε δὲ ζυγόν, ἡνία δέ σφι
Tamte się rozstąpiły, skrzypnęło jarzmo, a lejce
σύγχυτ', ἐπεὶ δὴ κεῖτο παρήορος ἐν κονίῃσι.
Spadły w nieładzie, bo koń drążkowy leżał w kurzawie.
τοῖο μὲν Αὐτομέδων δουρικλυτὸς εὕρετο τέκμωρ:
Automedon kopijnik wyborny i na to miał sposób;
σπασσάμενος τανύηκες ἄορ παχέος παρὰ μηροῦ
Miecza długiego dobywszy, co wisiał przy udzie żylastem,
ἀί̈ξας ἀπέκοψε παρήορον οὐδ' ἐμάτησε:
Długo niemyśląc zamachem bocznego konia odcina;
τὼ δ' ἰθυνθήτην, ἐν δὲ ῥυτῆρσι τάνυσθεν:
Tamte się dwa sprostowały i równo w postronkach ciągnęły.
τὼ δ' αὖτις συνίτην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο.
Wtedy wojacy na nowo w zabójczej zetrą, się kłótni.
ἔνθ' αὖ Σαρπηδὼν μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ,
Znowu Sarpedon chybił, rzuciwszy dzirydem świecącym,
Πατρόκλου δ' ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθ' ἀκωκὴ
Po nad lewem ramieniem Patrokla bowiem przeleciał
ἔγχεος, οὐδ' ἔβαλ' αὐτόν: ὃ δ' ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ
Dziryd, nie trafił go wcale; z kolei Patroklos naciera
Πάτροκλος: τοῦ δ' οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,
Spiżem, atoli z ręki na darmo nie puścił pocisku,
ἀλλ' ἔβαλ' ἔνθ' ἄρα τε φρένες ἔρχαται ἀμφ' ἁδινὸν κῆρ.
Trafił go bowiem tam gdzie wątroba do serca przytyka;
ἤριπε δ' ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωὶ̈ς
Padł, zarówno jak wali się dąb lub topól srebrzysta,
ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τ' οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες
Albo i jodła wyniosła, co męże cieślowie ją w lesie,
ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι:
Ścięli ostrzonym świeżo toporem na belkę do statku;
ὣς ὃ πρόσθ' ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς
Takoż i on przed powózką i końmi upadł jak długi,
βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.
Z wrzaskiem okropnym, chwyciwszy rękoma za krwawą, kurzawę.
ἠύ̈τε ταῦρον ἔπεφνε λέων ἀγέληφι μετελθὼν
Równie jak byka lew zamordował, do bydła podchodząc,
αἴθωνα μεγάθυμον ἐν εἰλιπόδεσσι βόεσσι,
Wielkodusznego, srogiego, pomiędzy ciężkiemi wołami,
ὤλετό τε στενάχων ὑπὸ γαμφηλῇσι λέοντος,
Zginął ciężko dychając pod lwa srogiemi paszczęki;
ὣς ὑπὸ Πατρόκλῳ Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων
Takoż i wódz Likijczyków tarczami zakrytych; pokonan
κτεινόμενος μενέαινε, φίλον δ' ὀνόμηνεν ἑταῖρον:
Przez Patrokla, wysilił się jeszcze i druha przywołał:
Γλαῦκε πέπον πολεμιστὰ μετ' ἀνδράσι νῦν σε μάλα χρὴ
"Drogi mój Glauku, co w bitwie przodujesz na teraz ci trzeba
αἰχμητήν τ' ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν:
Dzielnym być kopijnikiem, a razem wojakiem odważnym.
νῦν τοι ἐελδέσθω πόλεμος κακός, εἰ θοός ἐσσι.
Niechże ci będzie na sercu bój srogi, jeżeliś gotowy.
πρῶτα μὲν ὄτρυνον Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας
Najprzód zagrzewaj wydatnych mężów pomiędzy Lykiami,
πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι:
Zewsząd obchodząc ażeby nakoło Sarpeda walczyli;
αὐτὰρ ἔπειτα καὶ αὐτὸς ἐμεῦ πέρι μάρναο χαλκῷ.
Później tak samo i ty żelazem się o mnie potykaj.
σοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα κατηφείη καὶ ὄνειδος
Będę ja bowiem dla ciebie w przyszłości hańbą i wstydem,
ἔσσομαι ἤματα πάντα διαμπερές, εἴ κέ μ' Ἀχαιοὶ
Wszystkie po czasy bez przerwy, jeżeli ze mnie Achaje
τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα.
Zedrą broń i rynsztunek, gdy padłem w potyczce okrętów.
ἀλλ' ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.
Ale się trzymaj odważnie i cały naród zagrzewaj"
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψεν
Ledwo powiedział, a już kres śmierci mu nos i oblicze
ὀφθαλμοὺς ῥῖνάς θ': ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων
Pokrył całunem; lecz ów stanąwszy piętą na piersiach
ἐκ χροὸς ἕλκε δόρυ, προτὶ δὲ φρένες αὐτῷ ἕποντο:
Z ciała proporzec wyciągnął, a za nim wylazły jelita;
τοῖο δ' ἅμα ψυχήν τε καὶ ἔγχεος ἐξέρυσ' αἰχμήν.
Z niego więc razem i duszę i dzidy wydobył kończynę.
Μυρμιδόνες δ' αὐτοῦ σχέθον ἵππους φυσιόωντας
Myrmidonowie na miejscu spienione trzymali rumaki
ἱεμένους φοβέεσθαι, ἐπεὶ λίπον ἅρματ' ἀνάκτων.
Rwiące się do ucieczki, bo wozy bez panów zostały.
Γλαύκῳ δ' αἰνὸν ἄχος γένετο φθογγῆς ἀί̈οντι:
Glauka sroga żałoba ścisnęła na głos towarzysza,
ὠρίνθη δέ οἱ ἦτορ ὅ τ' οὐ δύνατο προσαμῦναι.
Serce mu też się burzyło, że nieść pomocy nie zdołał.
χειρὶ δ' ἑλὼν ἐπίεζε βραχίονα: τεῖρε γὰρ αὐτὸν
Ręką chwyciwszy za ramię przycisnął, bo jego dręczyło
ἕλκος, ὃ δή μιν Τεῦκρος ἐπεσσύμενον βάλεν ἰῷ
Rana co Tewker mu strzałą, był zadał, gdy na mur wysoki
τείχεος ὑψηλοῖο, ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύνων.
Chciał się wydrapać, a ten towarzyszów od klęski ochraniał,
εὐχόμενος δ' ἄρα εἶπεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι:
Zatem w dal godzącego Apollina błaga modlitwą:
κλῦθι ἄναξ ὅς που Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ
"Słuchaj mię panie, czy gdzieś w obfitej Łyków krainie,
εἲς ἢ ἐνὶ Τροίῃ: δύνασαι δὲ σὺ πάντοσ' ἀκούειν
Czyli się w Troi znajdujesz, boć zewsządeś mocen wysłuchać
ἀνέρι κηδομένῳ, ὡς νῦν ἐμὲ κῆδος ἱκάνει.
Strapionego człowieka, jak wielki mnie smutek dosięga.
ἕλκος μὲν γὰρ ἔχω τόδε καρτερόν, ἀμφὶ δέ μοι χεὶρ
Mam oto bowiem tę ranę okrutną, a w ręku mnie wszędy
ὀξείῃς ὀδύνῃσιν ἐλήλαται, οὐδέ μοι αἷμα
Ostre przejmują boleści, toż samo i krew zatamować,
τερσῆναι δύναται, βαρύθει δέ μοι ὦμος ὑπ' αὐτοῦ:
Ani przysuszyć się nie da, obciąża zaś ramię okropnie.
ἔγχος δ' οὐ δύναμαι σχεῖν ἔμπεδον, οὐδὲ μάχεσθαι
Dzidy już silnie utrzymać nie zdołam, ani z wrogami
ἐλθὼν δυσμενέεσσιν. ἀνὴρ δ' ὤριστος ὄλωλε
Walczyć podchodząc. Poległ ze wszystkich mąż najwaleczniejszy
Σαρπηδὼν Διὸς υἱός: ὃ δ' οὐ οὗ παιδὸς ἀμύνει.
Sarped potomek Diosa, lecz ton swego syna nie zbawił.
ἀλλὰ σύ πέρ μοι ἄναξ τόδε καρτερὸν ἕλκος ἄκεσσαι,
Ale ty Panie choć z rany tej ciężkiej chciej mnie wyleczyć;
κοίμησον δ' ὀδύνας, δὸς δὲ κράτος, ὄφρ' ἑτάροισι
Ukój boleści, przywracaj mi siły, ażebym na druhów
κεκλόμενος Λυκίοισιν ἐποτρύνω πολεμίζειν,
Zawoławszy do walki mógł Lykijczyków zagrzewać,
αὐτός τ' ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχωμαι.
Sam zaś w obronie zwłók poległego potykać się zdołali."
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.
Tak błagając się modlił, wysłuchał go Fojbos Apollon.
αὐτίκα παῦσ' ὀδύνας ἀπὸ δ' ἕλκεος ἀργαλέοιο
Bóle mu zaraz uciszył, a krew co z rany bolesnej
αἷμα μέλαν τέρσηνε, μένος δέ οἱ ἔμβαλε θυμῷ.
Czarna płynęła zatrzymał, i w duszę mu natchnął odwagę.
Γλαῦκος δ' ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ γήθησέν τε
Glaukos w swoim rozumie rozpoznał i wielce się cieszył,
ὅττί οἱ ὦκ' ἤκουσε μέγας θεὸς εὐξαμένοιο.
Że go tak prędko wysłuchał bóg wielki gdy doń się pomodlił.
πρῶτα μὲν ὄτρυνεν Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας
Najprzód więc mężów naczelnych pomiędzy Lykiami zagrzewa,
πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι:
Zewsząd obchodząc, ażeby nakoło Sarpeda walczyli;
αὐτὰρ ἔπειτα μετὰ Τρῶας κίε μακρὰ βιβάσθων
Potem zaś między Trojany pośpieszył krokiem szerokim,
Πουλυδάμαντ' ἔπι Πανθοί̈δην καὶ Ἀγήνορα δῖον,
Do Polydama, Panthojdy i Agenora boskiego;
βῆ δὲ μετ' Αἰνείαν τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστήν,
Do Eneasza tak samo i miedziokrytego Hektora,
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Blizko stanąwszy się do nich lotnemi odezwie słowami:
Ἕκτορ νῦν δὴ πάγχυ λελασμένος εἰς ἐπικούρων,
"Hektor zupełnie tyś widać o sojusznikach zapomniał,
οἳ σέθεν εἵνεκα τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
Którzy dla ciebie z daleka od swoich i ziemi ojczystej
θυμὸν ἀποφθινύθουσι: σὺ δ' οὐκ ἐθέλεις ἐπαμύνειν.
Życiem przypłacą; lecz ty ochraniać ich niemasz ochoty.
κεῖται Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων,
Poległ Sarpedon dowódca Lykiów tarczami okrytych,
ὃς Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ:
Któren prawością i męztwem dla Lykyi stanowił zbawienie;
τὸν δ' ὑπὸ Πατρόκλῳ δάμασ' ἔγχεϊ χάλκεος Ἄρης.
Jego pod włócznią Patrokla spiżowy Ares pokonał.
ἀλλὰ φίλοι πάρστητε, νεμεσσήθητε δὲ θυμῷ,
Stójcie więc z nami o drodzy i bierzcie tę hańbę do serca,
μὴ ἀπὸ τεύχε' ἕλωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρὸν
Żeby nie zdarli mu zbroi i trupa nie zbeszcześcili
Μυρμιδόνες, Δαναῶν κεχολωμένοι ὅσσοι ὄλοντο,
W gniewie Myrmidonowie, że tyle Danajów poległo,
τοὺς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνομεν ἐγχείῃσιν.
Spisy naszemi zabitych w około szybkich okrętowi'
ὣς ἔφατο, Τρῶας δὲ κατὰ κρῆθεν λάβε πένθος
Tak powiedział; żałoba ze wszystkiem Trojan ogarnie
ἄσχετον, οὐκ ἐπιεικτόν, ἐπεί σφισιν ἕρμα πόληος
Straszna, nie do wytrzymania, bo tamten był dla nich podporą;.
ἔσκε καὶ ἀλλοδαπός περ ἐών: πολέες γὰρ ἅμ' αὐτῷ
Miasta, choć z cudzej był ziemi, a wiele za nim przybyło
λαοὶ ἕποντ', ἐν δ' αὐτὸς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι:
Wojska, pomiędzy zaś niemi celował w bitwie niezwykle.
βὰν δ' ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι: ἦρχε δ' ἄρά σφιν
Prosto więc szli na Danajów, namiętnie; a stanął na czele
Ἕκτωρ χωόμενος Σαρπηδόνος. αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Hektor o Sarpedona przejęty żalem. Achajów
ὦρσε Μενοιτιάδεω Πατροκλῆος λάσιον κῆρ:
Mężne Menojtiadesa Patrokla serce zagrzewa
Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ:
Najprzód Ajaxów zagadnie bez tego do walki gotowych::
Αἴαντε νῦν σφῶϊν ἀμύνεσθαι φίλον ἔστω,
"Niechże wam teraz Ajaxy po myśli będzie obrona,
οἷοί περ πάρος ἦτε μετ' ἀνδράσιν ἢ καὶ ἀρείους.
Jako poprzednio byliście pomiędzy mężami, lub dzielniej.
κεῖται ἀνὴρ ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν
Leży ten mąż co pierwszy się wdrapał na mury Achajskie"
Σαρπηδών: ἀλλ' εἴ μιν ἀεικισσαίμεθ' ἑλόντες,
Sarped. Bodaj się nam go chwyciwszy udało zbezcześcić,
τεύχεά τ' ὤμοιιν ἀφελοίμεθα, καί τιν' ἑταίρων
Zbroję mu zedrzeć z ramienia i niejednego z przyjaciół,
αὐτοῦ ἀμυνομένων δαμασαίμεθα νηλέϊ χαλκῷ.
Którzy bronić go będą pokonać ostrem żelazem".
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον.
Rzekł; lecz oni do walki bez tego z zapałem się biorą.
οἳ δ' ἐπεὶ ἀμφοτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας
Oni gdy z obu stron wzmocnili swoje szeregi,
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Μυρμιδόνες καὶ Ἀχαιοί,
Lykijczycy, Trojanie, Achaje i Myrmidonowie,
σύμβαλον ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχεσθαι
Zetrą się z sobą. do walki przy trupie tego co poległ,
δεινὸν ἀύ̈σαντες: μέγα δ' ἔβραχε τεύχεα φωτῶν.
Z groźnym okrzykiem, ogromnie zabrzękły zbroje walczących..
Ζεὺς δ' ἐπὶ νύκτ' ὀλοὴν τάνυσε κρατερῇ ὑσμίνῃ,
Srogą ciemnicą Zews otoczył walkę zaciętą,
ὄφρα φίλῳ περὶ παιδὶ μάχης ὀλοὸς πόνος εἴη.
Żeby zajadle przy drogim potomku się wszczęła robota.
ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς:
Pierwsi uderzą Trojanie na śmiało patrzących Achajów",
βλῆτο γὰρ οὔ τι κάκιστος ἀνὴρ μετὰ Μυρμιδόνεσσιν
Mąż niepośledni albowiem pomiędzy Myrmidonami
υἱὸς Ἀγακλῆος μεγαθύμου δῖος Ἐπειγεύς,
Został ugodzon, syn Agakleja wielkodusznego,
ὅς ῥ' ἐν Βουδείῳ εὖ ναιομένῳ ἤνασσε
Boski Epejgos, co rządził w Budionie o licznym narodzie
τὸ πρίν: ἀτὰρ τότε γ' ἐσθλὸν ἀνεψιὸν ἐξεναρίξας
Dawniej; atoli natenczas krewniaka zacnego zabiwszy,
ἐς Πηλῆ' ἱκέτευσε καὶ ἐς Θέτιν ἀργυρόπεζαν:
Schronił się był do Peleja i srebronóżkiej Thetydy;
οἳ δ' ἅμ' Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι πέμπον ἕπεσθαι
Oni go razem z Achillem szeregi łamiącym wysłali
Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.
W Ilion o pięknych źrebakach, ażeby walczył z Trojany.
τόν ῥα τόθ' ἁπτόμενον νέκυος βάλε φαίδιμος Ἕκτωρ
Jego więc Hektor prześwietny, chcącego trupa pochwycić.
χερμαδίῳ κεφαλήν: ἣ δ' ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη
W głowę kamieniem ugodził, że pękła zupełnie na dwoje
ἐν κόρυθι βριαρῇ: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ
W środku ciężkiej przyłbicy; on głową naprzód na trupa
κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.
Upadł, objęła go śmierci potęga co duszę pożera.
Πατρόκλῳ δ' ἄρ' ἄχος γένετο φθιμένου ἑτάροιο,
Żalem przejęty Patroklos o druha co życie postradał,
ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων ἴρηκι ἐοικὼς
Rzuca się prosto ku przednim szeregom podobny szybkiemu
ὠκέϊ, ὅς τ' ἐφόβησε κολοιούς τε ψῆράς τε:
Jastrzębiowi, co kawki nastrasza i płoche gawrony;
ὣς ἰθὺς Λυκίων Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε
Takoż i ty bohaterze Patroklu obcesem na Lykiów,
ἔσσυο καὶ Τρώων, κεχόλωσο δὲ κῆρ ἑτάροιο.
Oraz i Trojan natarłeś, o druha w sercu zagniewan.
καί ῥ' ἔβαλε Σθενέλαον Ἰθαιμένεος φίλον υἱὸν
Sthenelajosa, Ithajmy drogiego syna ugodził,
αὐχένα χερμαδίῳ, ῥῆξεν δ' ἀπὸ τοῖο τένοντας.
W szyję kamieniem i jemu ścięgacze wszystkie przetrącił.
χώρησαν δ' ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.
Pierwsze się przed nim szeregi cofnęły i Hektor prześwietny.
ὅσση δ' αἰγανέης ῥιπὴ ταναοῖο τέτυκται,
Ile przestrzeni zajmuje rzut spisy o długim proporcu,
ἥν ῥά τ' ἀνὴρ ἀφέῃ πειρώμενος ἢ ἐν ἀέθλῳ
Którą, wypuszcza mąż, w zabawie rycerskiej próbując
ἠὲ καὶ ἐν πολέμῳ δηί̈ων ὕπο θυμοραϊστέων,
Siły, albo też w boju, przed wrogiem co życiu zagraża;
τόσσον ἐχώρησαν Τρῶες, ὤσαντο δ' Ἀχαιοί.
W tył się o tyle cofnęli Trojanie, a parli Achaje.
Γλαῦκος δὲ πρῶτος Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων
Glaukos pierwszy, naczelnik tarczami Lykiów okrytych,
ἐτράπετ', ἔκτεινεν δὲ Βαθυκλῆα μεγάθυμον
Zwrócił się w miejscu i zabił Bathykla wielkodusznego,
Χάλκωνος φίλον υἱόν, ὃς Ἑλλάδι οἰκία ναίων
Syna drogiego Chalkona, co dom zamieszkiwał w Helladzie,
ὄλβῳ τε πλούτῳ τε μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι.
Bogactwami celując pomiędzy Myrmidonami.
τὸν μὲν ἄρα Γλαῦκος στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ
Jego więc Glaukos w środek piersi ugodził oszczepem,
στρεφθεὶς ἐξαπίνης, ὅτε μιν κατέμαρπτε διώκων:
Nagle się odwróciwszy, gdy tamten go chwytał w pogoni.
δούπησεν δὲ πεσών: πυκινὸν δ' ἄχος ἔλλαβ' Ἀχαιούς,
Runął z łoskotem a srogi zdejmuje smutek Achajów,
ὡς ἔπεσ' ἐσθλὸς ἀνήρ: μέγα δὲ Τρῶες κεχάροντο,
Człowiek szlachetny że zginął, Trojanie zaś wielce się cieszą,
στὰν δ' ἀμφ' αὐτὸν ἰόντες ἀολλέες: οὐδ' ἄρ' Ἀχαιοὶ
Gęsto nakoło ległego stawają, lecz ani Achaje
ἀλκῆς ἐξελάθοντο, μένος δ' ἰθὺς φέρον αὐτῶν.
Nie zapomnieli o męztwie i prosto się na nich rzucają.
ἔνθ' αὖ Μηριόνης Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν
Wtedy Meryon pochwycił zbrojnego rnęża u Trojan,
Λαόγονον θρασὺν υἱὸν Ὀνήτορος, ὃς Διὸς ἱρεὺς
Syna dzielnego Onejtra, Laogona, co Zewsa kapłaństwo
Ἰδαίου ἐτέτυκτο, θεὸς δ' ὣς τίετο δήμῳ.
W Idzie sprawował i równie jak bóg był czczonym w narodzie;
τὸν βάλ' ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος: ὦκα δὲ θυμὸς
Jego więc w szczękę pod uchem ugodził, a życie natychmiast
ᾤχετ' ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δ' ἄρα μιν σκότος εἷλεν.
Z ciała i członków uciekło i groźna go ciemność chwyciła.
Αἰνείας δ' ἐπὶ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον ἧκεν:
Na Meryona Eneasz wypuścił dzidę spiżową,
ἔλπετο γὰρ τεύξεσθαι ὑπασπίδια προβιβῶντος.
Sądził że trafi tamtego jak suwał pod tarczy zasłoną.
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος:
Tenże atoli zoczywszy uniknął dzidy śpiżowej;
πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δ' ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν
Naprzód się bowiem nachylił, że oszczep ogromny po za nim
οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δ' οὐρίαχος πελεμίχθη
Wrył się do ziemi, i tylko sam koniec drzewca od włóczni
ἔγχεος: ἔνθα δ' ἔπειτ' ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.
Zadrgał, reszty zaś siły go Ares potężny pozbawił.
αἰχμὴ δ' Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης
[Dzida zaś Eneasza, rzucona zamachem się w ziemię
ᾤχετ', ἐπεί ῥ' ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν.
Wryła, bo z dłoni żylastej daremnie puszczoną została].
Αἰνείας δ' ἄρα θυμὸν ἐχώσατο φώνησέν τε:
W duszy Eneasz gniewem zapłonął i rzeknie te słowa:
Μηριόνη τάχα κέν σε καὶ ὀρχηστήν περ ἐόντα
"Rychło cię Merionesie, choć zwinnym jesteś tancerzem,
ἔγχος ἐμὸν κατέπαυσε διαμπερές, εἴ σ' ἔβαλόν περ.
Dzida moja poskromi na zawsze bylebym cię trafili'
τὸν δ' αὖ Μηριόνης δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα:
Dzielny kopijnik Merionej mu na to wręcz odpowiada:
Αἰνεία χαλεπόν σε καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα
"Trudno ci będzie Eneju, aczkolwiek jesteś walecznym,
πάντων ἀνθρώπων σβέσσαι μένος, ὅς κέ σευ ἄντα
Mężów potęgę wszelakich przygasić, ktokolwiek przeciwko
ἔλθῃ ἀμυνόμενος: θνητὸς δέ νυ καὶ σὺ τέτυξαι.
Tobie stanie w obronie, boć jesteś i ty śmiertelnikiem.
εἰ καὶ ἐγώ σε βάλοιμι τυχὼν μέσον ὀξέϊ χαλκῷ,
Bylebym ciebie ugodził w sam środek ostrem żelazem,
αἶψά κε καὶ κρατερός περ ἐὼν καὶ χερσὶ πεποιθὼς
Rychło, choć jesteś potężnym i ufnym sile twej dłoni,
εὖχος ἐμοὶ δοίης, ψυχὴν δ' Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.
Chwałę mi oddasz, a duszę Hadowi co pędzi rumaki"
ὣς φάτο, τὸν δ' ἐνένιπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός:
Rzekł; zaś jego wyłajął Menojtia waleczny potomek:
Μηριόνη τί σὺ ταῦτα καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις;
"Czemuż o Merionesie choć jesteś walecznym to mówisz?
ὦ πέπον οὔ τοι Τρῶες ὀνειδείοις ἐπέεσσι
Drogi mój, w skutek słów obelżywych Trojanie od trupa
νεκροῦ χωρήσουσι: πάρος τινὰ γαῖα καθέξει.
Nie ustąpią, nim ziemia niejednych nie ściśnie w objęcie;
ἐν γὰρ χερσὶ τέλος πολέμου, ἐπέων δ' ἐνὶ βουλῇ:
Bitwy się cel rękoma osiąga, a rady słowami.
τὼ οὔ τι χρὴ μῦθον ὀφέλλειν, ἀλλὰ μάχεσθαι.
Zatem nie przyda się na nic rozprawiać, lecz bić się należy"
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ', ὃ δ' ἅμ' ἕσπετο ἰσόθεος φώς.
Rzekłszy to naprzód się puścił; mąż boski za nim postąpił.
τῶν δ' ὥς τε δρυτόμων ἀνδρῶν ὀρυμαγδὸς ὀρώρει
Równie jak hałas powstaje przy ludziach co drzewa ścinają
οὔρεος ἐν βήσσῃς, ἕκαθεν δέ τε γίγνετ' ἀκουή,
W leśnym parowie, a zdala już odgłos da się usłyszeć,
ὣς τῶν ὄρνυτο δοῦπος ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης
Tak się ich łoskot odbija od wielodrożnej ziemicy,
χαλκοῦ τε ῥινοῦ τε βοῶν τ' εὐποιητάων,
Spiżu i skóry i tarczy ze skóry wołowej składanych,
νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν.
W miarę jak razy od mieczów padają i włóczni kończystych.
οὐδ' ἂν ἔτι φράδμων περ ἀνὴρ Σαρπηδόνα δῖον
Nawet znajomy by mąż nie poznał Sarpeda boskiego
ἔγνω, ἐπεὶ βελέεσσι καὶ αἵματι καὶ κονίῃσιν
Teraz, albowiem strzałami, zapiekłą krwią i kurzawą
ἐκ κεφαλῆς εἴλυτο διαμπερὲς ἐς πόδας ἄκρους.
Był zupełnie pokryty od końca stóp aż do głowy.
οἳ δ' αἰεὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, ὡς ὅτε μυῖαι
Oni się ciągle kręcili w około trupa, jak muchy,
σταθμῷ ἔνι βρομέωσι περιγλαγέας κατὰ πέλλας
Które brzęczą w zagrodzie przy pełnych mleka wiaderkach,
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει:
Podczas pory wiosennej gdy mleko skopce napełnia;
ὣς ἄρα τοὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, οὐδέ ποτε Ζεὺς
Takoż i oni przy trupie się kręcą, a Zews ani razu
τρέψεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης ὄσσε φαεινώ,
Nie odwrócił od bitwy okrutnej oczów świecących,
ἀλλὰ κατ' αὐτοὺς αἰὲν ὅρα καὶ φράζετο θυμῷ,
Ale bez przerwszy na nich spoglądał i w duchu rozważał,
πολλὰ μάλ' ἀμφὶ φόνῳ Πατρόκλου μερμηρίζων,
Wiele bardzo nad śmiercią Patrokla się namyślając;
ἢ ἤδη καὶ κεῖνον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
Czyli onego już teraz wśród bitwy zaciętej prześwietny
αὐτοῦ ἐπ' ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι φαίδιμος Ἕκτωρ
Hektor, miał go na miejscu przy boskim Sarpedzie pokonać
χαλκῷ δῃώσῃ, ἀπό τ' ὤμων τεύχε' ἕληται,
Spiżem, a z ramion mu zedrzeć i broń i świetny rynsztunek,
ἦ ἔτι καὶ πλεόνεσσιν ὀφέλλειεν πόνον αἰπύν.
Czyli, by jeszcze dla wielu był srogiej klęski powodem.
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι
Kiedy tak sobie rozważał, rozumie że będzie najlepiej,
ὄφρ' ἠὺ̈ς θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
Żeby szlachetny towarzysz Pelejadesa Achilla,
ἐξαῦτις Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστὴν
Znowu trojańskie szeregi i miedziokrytego Hektora
ὤσαιτο προτὶ ἄστυ, πολέων δ' ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.
Odparł napowrót ku miastu i wielu życia pozbawił.
Ἕκτορι δὲ πρωτίστῳ ἀνάλκιδα θυμὸν ἐνῆκεν:
Zatem Hektora nasamprzód lękliwą dotknął bojaźnią;
ἐς δίφρον δ' ἀναβὰς φύγαδ' ἔτραπε, κέκλετο δ' ἄλλους
Wszedłszy na wóz do ucieczki się zwraca i woła na Trojan
Τρῶας φευγέμεναι: γνῶ γὰρ Διὸς ἱρὰ τάλαντα.
Żeby pierzchali; bo święte Diosa wagi rozpoznał.
ἔνθ' οὐδ' ἴφθιμοι Λύκιοι μένον, ἀλλὰ φόβηθεν
Dzielni Lyldowie natenczas nie dotrzymali, lecz wszyscy
πάντες, ἐπεὶ βασιλῆα ἴδον βεβλαμμένον ἦτορ
Tyły podali, gdy widzą, książęcia z sercem przeszytem,
κείμενον ἐν νεκύων ἀγύρει: πολέες γὰρ ἐπ' αὐτῷ
Leżącego przy mnóstwie trupów, bo wielu w około
κάππεσον, εὖτ' ἔριδα κρατερὴν ἐτάνυσσε Κρονίων.
Niego poległo, gdy walkę okropną rozwinął Kronion.
οἳ δ' ἄρ' ἀπ' ὤμοιιν Σαρπηδόνος ἔντε' ἕλοντο
Oni więc Sarpedonowi porwali z ramion rynsztunek,
χάλκεα μαρμαίροντα, τὰ μὲν κοίλας ἐπὶ νῆας
Świetny, od spiżu świecący; do łodzi głębokich takowy
δῶκε φέρειν ἑτάροισι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός.
Nieść towarzyszom nakazał Menojtia waleczny potomek.
καὶ τότ' Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Wtedy Apollina słowem zagadnie Zews chmurozbiorca:
εἰ δ' ἄγε νῦν φίλε Φοῖβε, κελαινεφὲς αἷμα κάθηρον
"Fojbie kochany, obecnie Sarpeda ze spiekłej posoki
ἐλθὼν ἐκ βελέων Σαρπηδόνα, καί μιν ἔπειτα
Pójdź obczyścić, uchodząc daleko z pocisków, a potem
πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσον ποταμοῖο ῥοῇσι
Wynieś jakby najdalej i obmyj w nurtach strumienia,
χρῖσόν τ' ἀμβροσίῃ, περὶ δ' ἄμβροτα εἵματα ἕσσον:
Namaść ambrozyą i szaty mu ambrozyjskie przywdziewaj;
πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι
Dwóm posłańcom go powierz najszybszym, ażeby go nieśli,
ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα
Snu i Śmierci, bliźniętom, niech oni go z wielkim pośpiechem
θήσουσ' ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ,
W Lykii obszerną krainę i żyzne niwy przeniosą.
ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε
Tam pogrzebem go uczczą rodzeni bracia i krewni,
τύμβῳ τε στήλῃ τε: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
Oraz pomnikiem i kopcem bo taka poległych nagroda"
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων.
Rzekł; Apollo zaś niebył przeciwnym woli rodzica.
βῆ δὲ κατ' Ἰδαίων ὀρέων ἐς φύλοπιν αἰνήν,
Spuścił się na dół ze szczytów Idajskich do groźnej potyczki;
αὐτίκα δ' ἐκ βελέων Σαρπηδόνα δῖον ἀείρας
Zaraz ująwszy z daleka od strzał boskiego Sarpeda,
πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσεν ποταμοῖο ῥοῇσι
Jak najdalej go wyniósł i w nurtach obmywa strumienia,
χρῖσέν τ' ἀμβροσίῃ, περὶ δ' ἄμβροτα εἵματα ἕσσε:
Potem ambrozyą namaścił i szaty mu wdział ambrozyjskie;
πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι,
Dwóm posłańcom najszybszym, ażeby go nieśli powierzył,
ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα
Snu i Śmierci, bliźniętom, a ci go później pośpiesznie
κάτθεσαν ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ.
W Lykii obszerną krainę i żyzne niwy zanieśli.
Πάτροκλος δ' ἵπποισι καὶ Αὐτομέδοντι κελεύσας
Koniom i Automedoncie Patroklos otuchy dodając,
Τρῶας καὶ Λυκίους μετεκίαθε, καὶ μέγ' ἀάσθη
W pogoń się puścił na Trojan i Lykiów i leci niebaczny,
νήπιος: εἰ δὲ ἔπος Πηληϊάδαο φύλαξεν
Zaślepiony; a gdyby Pelejdy rady był słuchał,
ἦ τ' ἂν ὑπέκφυγε κῆρα κακὴν μέλανος θανάτοιο.
Byłby uniknął Kiery złowrogiej i zgonu czarnego.
ἀλλ' αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος ἠέ περ ἀνδρῶν:
Ale Diosa zamiary są zawsze od ludzkich silniejsze;
ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην
[Któren i męża dzielnego przerazi, i wyrwie zwycięztwo
ῥηϊδίως, ὅτε δ' αὐτὸς ἐποτρύνῃσι μάχεσθαι:
Łatwo, a później napowrót go sam do walki zagrzewa].
ὅς οἱ καὶ τότε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἀνῆκεν.
On to wtedy i jemu pobudził w sercu odwagę.
ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δ' ὕστατον ἐξενάριξας
Kogoś pierwszego natenczas, a kogoś w ostatku pozbawił
Πατρόκλεις, ὅτε δή σε θεοὶ θάνατον δὲ κάλεσσαν;
Zbroi Patroklu, gdy bogi do zgonu cię powołali?
Ἄδρηστον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ἔχεκλον
Adrestosa nasamprzód, Echekla i Awtonoosa,
καὶ Πέριμον Μεγάδην καὶ Ἐπίστορα καὶ Μελάνιππον,
Syna Megaza Peryma, Epistra i Melanippa,
αὐτὰρ ἔπειτ' Ἔλασον καὶ Μούλιον ἠδὲ Πυλάρτην:
Potem atoli Elaza, Muliona, tożsamo Pylarta;
τοὺς ἕλεν: οἳ δ' ἄλλοι φύγαδε μνώοντο ἕκαστος.
Sprzątnął ich wszystkich, lecz z innych się każden brał do ucieczki.
ἔνθά κεν ὑψίπυλον Τροίην ἕλον υἷες Ἀχαιῶν
Wtedy by byli zdobyli o bramach Troję wysokich,
Πατρόκλου ὑπὸ χερσί, περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν,
Dłonią Patrokla Achaje, tak wściekle z dzidą się rzucał;
εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐϋδμήτου ἐπὶ πύργου
Żeby nie Fojbos Apollon na baszcie warownej był stanął,
ἔστη τῷ ὀλοὰ φρονέων, Τρώεσσι δ' ἀρήγων.
Jemu gotując zagładę, a stając w Trojan obronie.
τρὶς μὲν ἐπ' ἀγκῶνος βῆ τείχεος ὑψηλοῖο
Trzykroć na szkarpę wysokich próbował wdrapać się murów
Πάτροκλος, τρὶς δ' αὐτὸν ἀπεστυφέλιξεν Ἀπόλλων
Patrokl, atoli po trzykroć go odparł Pojbos Apollon,
χείρεσσ' ἀθανάτῃσι φαεινὴν ἀσπίδα νύσσων.
Nieśmiertelnemi rękoma świecącą tarczę trącając.
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
Kiedy po czwarty się raz zapędził, do boga podobny,
δεινὰ δ' ὁμοκλήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Wtedy z groźnym okrzykiem lotnemi zagadnie go słowy:
χάζεο διογενὲς Πατρόκλεες: οὔ νύ τοι αἶσα
"Cofaj się z boga rodzony Patroklu, bo nie przeznaczono
σῷ ὑπὸ δουρὶ πόλιν πέρθαι Τρώων ἀγερώχων,
Miastu odważnych Trojan, by z twego oszczepu zginęło,
οὐδ' ὑπ' Ἀχιλλῆος, ὅς περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
Ani Achillesowego, co wiele od ciebie jest lepszym".
ὣς φάτο, Πάτροκλος δ' ἀνεχάζετο πολλὸν ὀπίσσω
Tak powiedział; Patroklos daleko w tył się wycofał
μῆνιν ἀλευάμενος ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
Ustępując przed groźbą Apollina w dal godzącego.
Ἕκτωρ δ' ἐν Σκαιῇσι πύλῃς ἔχε μώνυχας ἵππους:
Hektor przy bramie Skajskiej sprężyste konie zatrzymał,
δίζε γὰρ ἠὲ μάχοιτο κατὰ κλόνον αὖτις ἐλάσσας,
Bowiem rozważał czy walczyć, napowrót do zgiełku je pędząc,
ἦ λαοὺς ἐς τεῖχος ὁμοκλήσειεν ἀλῆναι.
Czyli na wojska zawołać, by w murach szukali schronienia.
ταῦτ' ἄρα οἱ φρονέοντι παρίστατο Φοῖβος Ἀπόλλων
Kiedy tak sobie rozważał, przybliża się Fojbos Apollon,
ἀνέρι εἰσάμενος αἰζηῷ τε κρατερῷ τε
Męża przybrawszy postać, dzielnego w kwiecie młodości,
Ἀσίῳ, ὃς μήτρως ἦν Ἕκτορος ἱπποδάμοιο
Azya, co wujem się mienił Hektora koni poskromcy,
αὐτοκασίγνητος Ἑκάβης, υἱὸς δὲ Δύμαντος,
Brata własnego Hekaby, a syna Dymanta zacnego,
ὃς Φρυγίῃ ναίεσκε ῥοῇς ἔπι Σαγγαρίοιο:
Któren zamieszkał Prygią, nad Sangariosem strumieniem;
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
W jego postaci Apollo Diosa potomek przemawia:
Ἕκτορ τίπτε μάχης ἀποπαύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
"Czemuś Hektorze potyczki zaprzestał? nie godzi się tobie;
αἴθ' ὅσον ἥσσων εἰμί, τόσον σέο φέρτερος εἴην:
Żeby to, ilem od ciebie jest gorszym o tyle był lepszym,
τώ κε τάχα στυγερῶς πολέμου ἀπερωήσειας.
Pewno byś szybko i z klęską, dla siebie umykał z potyczki.
ἀλλ' ἄγε Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους,
Dalejże, pędź na Patrokla twe konie o tęgich kopytach;
αἴ κέν πώς μιν ἕλῃς, δώῃ δέ τοι εὖχος Ἀπόλλων.
Może też jego pochwycisz i sławąć obdarzy Apollo"
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν,
Rzekłszy to, bóg się napowrót do walki mężów oddalił;
Κεβριόνῃ δ' ἐκέλευσε δαί̈φρονι φαίδιμος Ἕκτωρ
Kebrionowi dzielnemu zaś Hektor nakazał prześwietny,
ἵππους ἐς πόλεμον πεπληγέμεν. αὐτὰρ Ἀπόλλων
Żeby ku bitwie rumaki popędził; atoli Apollon
δύσεθ' ὅμιλον ἰών, ἐν δὲ κλόνον Ἀργείοισιν
Dotarł do wnętrza zamieszki, i postrach do zgiełku Argeiów
ἧκε κακόν, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζεν.
Rzucił; przeciwnie zaś okrył Hektora sławą i Trojan.
Ἕκτωρ δ' ἄλλους μὲν Δαναοὺς ἔα οὐδ' ἐνάριζεν:
Hektor innych Danajów unikał i więcej ich nie bił,
αὐτὰρ ὃ Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους.
Lecz na Patrokla kieruje rumaki o tęgich kopytach.
Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἀφ' ἵππων ἆλτο χαμᾶζε
W stronie przeciwnej Patroklos zeskoczył z powózki na ziemię,
σκαιῇ ἔγχος ἔχων: ἑτέρηφι δὲ λάζετο πέτρον
"W lewej dzidę trzymając, a drugą uchwycił za kamień
μάρμαρον ὀκριόεντα τόν οἱ περὶ χεὶρ ἐκάλυψεν,
Biały, ostrokończysty, co ręką go snadnie mógł objąć.
ἧκε δ' ἐρεισάμενος, οὐδὲ δὴν χάζετο φωτός,
Całym go puścił zamachem, że pocisk powolnie na męża
οὐδ' ἁλίωσε βέλος, βάλε δ' Ἕκτορος ἡνιοχῆα
Ani na darmo nie poszedł, i trafił woźnicę Hektora,
Κεβριόνην νόθον υἱὸν ἀγακλῆος Πριάμοιο
Kebrioneja, bękarta Priama o sławie szerokiej,
ἵππων ἡνί' ἔχοντα μετώπιον ὀξέϊ λᾶϊ.
Lejce trzymającego, po czole ostrym kamieniem.
ἀμφοτέρας δ' ὀφρῦς σύνελεν λίθος, οὐδέ οἱ ἔσχεν
Brwi mu oboje krzemień rozmiażdżył, i nie wytrzymały
ὀστέον, ὀφθαλμοὶ δὲ χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν
Kości od głowy, lecz oczy wypadły na ziemię w kurzawę,
αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν: ὃ δ' ἄρ' ἀρνευτῆρι ἐοικὼς
Prosto przed nogi, lecz ten podobnie do nurka zręcznego
κάππεσ' ἀπ' εὐεργέος δίφρου, λίπε δ' ὀστέα θυμός.
Zleciał z pięknego siedzenia, a duch mu z członków uleciał.
τὸν δ' ἐπικερτομέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ:
Wydrwiwając do niego przemawiasz Patrokłu rycerzu:
ὢ πόποι ἦ μάλ' ἐλαφρὸς ἀνήρ, ὡς ῥεῖα κυβιστᾷ.
"Patrzcie jak zwinny ten mąż, jak łatwo nurka dać umie.
εἰ δή που καὶ πόντῳ ἐν ἰχθυόεντι γένοιτο,
Żeby to kiedy się rzucił do morza obficie rybnego,
πολλοὺς ἂν κορέσειεν ἀνὴρ ὅδε τήθεα διφῶν
Wieluby mąż ów nasycił, ostrygi na wierzch dobywając,
νηὸς ἀποθρῴσκων, εἰ καὶ δυσπέμφελος εἴη,
Z łódki na głowę skakając, choć nawet morze wzburzone;
ὡς νῦν ἐν πεδίῳ ἐξ ἵππων ῥεῖα κυβιστᾷ.
Tak się z powózki w równinę na głowę spuszcza z łatwością..
ἦ ῥα καὶ ἐν Τρώεσσι κυβιστητῆρες ἔασιν.
Widać, że między Trojany się także i nurki znajdują"
ὣς εἰπὼν ἐπὶ Κεβριόνῃ ἥρωϊ βεβήκει
Rzekł, i na bohatera Kebriona pędem się puszcza,
οἶμα λέοντος ἔχων, ὅς τε σταθμοὺς κεραί̈ζων
Z ruchów podobny do lwa co bydła zagrody pustosząc
ἔβλητο πρὸς στῆθος, ἑή τέ μιν ὤλεσεν ἀλκή:
Pada w piersi ugodzon, bo męztwo go własne zgubiło;
ὣς ἐπὶ Κεβριόνῃ Πατρόκλεες ἆλσο μεμαώς.
Tak na Kebrionesa Patrokłu namiętnie się rzucasz.
Ἕκτωρ δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἀφ' ἵππων ἆλτο χαμᾶζε.
Z drugiej zaś strony Hektor z powózki zeskoczył na ziemię.
τὼ περὶ Κεβριόναο λέονθ' ὣς δηρινθήτην,
Obaj o Kebrionesa jakoby lwy się rozżarli,
ὥ τ' ὄρεος κορυφῇσι περὶ κταμένης ἐλάφοιο
Które na górskiej krawędzi w około łani zabitej,
ἄμφω πεινάοντε μέγα φρονέοντε μάχεσθον:
Obaj głodem zmorzeni z zajadłą się biją odwagą;
ὣς περὶ Κεβριόναο δύω μήστωρες ἀϋτῆς
O Kebriona tak samo dwaj mistrze zamieszki wojennej,
Πάτροκλός τε Μενοιτιάδης καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ
Syn Menojtia Patroklos i Hektor sławą promienny"
ἵεντ' ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.
Obaj pragnący nawzajem się ostrem kaleczyć żelazem.
Ἕκτωρ μὲν κεφαλῆφιν ἐπεὶ λάβεν οὐχὶ μεθίει:
Hektor chwyciwszy za głowę już wcale jej puścić nie myślał;
Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἔχεν ποδός: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
Z końca drugiego Patroklos za nogę trzymał, a reszta
Τρῶες καὶ Δαναοὶ σύναγον κρατερὴν ὑσμίνην.
Wojska Danajów i Trajan w zaciętej się zwarła potyczce.
ὡς δ' Εὖρός τε Νότος τ' ἐριδαίνετον ἀλλήλοιιν
Równie jak Ewros i Notos gwałtownie nastają na siebie.
οὔρεος ἐν βήσσῃς βαθέην πελεμιζέμεν ὕλην
W górskich parowach i silnie głęboką knieją wstrząsają,
φηγόν τε μελίην τε τανύφλοιόν τε κράνειαν,
Jaworami, bukami, i rozgałęzioną czeremchą,
αἵ τε πρὸς ἀλλήλας ἔβαλον τανυήκεας ὄζους
Które na siebie miotają gałęźmi rozłożystemi,
ἠχῇ θεσπεσίῃ, πάταγος δέ τε ἀγνυμενάων,
Z hukiem okropnym, i trzask łamiących drzew się poczyna,
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ' ἀλλήλοισι θορόντες
Również Achaje z Trojany na przeciw siebie lecący
δῄουν, οὐδ' ἕτεροι μνώοντ' ὀλοοῖο φόβοιο.
Biją się, z żadnej zaś strony o zgubnej ucieczce nie myślą.
πολλὰ δὲ Κεβριόνην ἀμφ' ὀξέα δοῦρα πεπήγει
Wiele w około Kebriona kończystych włóczni utkwiło,
ἰοί τε πτερόεντες ἀπὸ νευρῆφι θορόντες,
Oraz i strzał uskrzydlonych, co raźno wyskoczą z cięciwy;
πολλὰ δὲ χερμάδια μεγάλ' ἀσπίδας ἐστυφέλιξαν
Wiele też wielkich kamieni o tarcze się rozgruchotało
μαρναμένων ἀμφ' αὐτόν: ὃ δ' ἐν στροφάλιγγι κονίης
Mężów naokoło walczących; on leżał w wirze kurzawy,
κεῖτο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.
Wielki na wielkiej przestrzeni, zapomniał o sztuce wożenia.
ὄφρα μὲν Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,
Póki się słońce w okręgu do środka południa wznosiło.
τόφρα μάλ' ἀμφοτέρων βέλε' ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός:
Póty trafiały z stron obu pociski, padały narody;
ἦμος δ' Ἠέλιος μετενίσετο βουλυτὸν δέ,
Kiedy zaś słońce się zniży do chwili gdy woły puszczają,
καὶ τότε δή ῥ' ὑπὲρ αἶσαν Ἀχαιοὶ φέρτεροι ἦσαν.
Wtedy jeszcze nad miarę Achaje się górą trzymali.
ἐκ μὲν Κεβριόνην βελέων ἥρωα ἔρυσσαν
Z pośród pocisków albowiem Kebriona dzielnego wynieśli,
Τρώων ἐξ ἐνοπῆς, καὶ ἀπ' ὤμων τεύχε' ἕλοντο,
Oraz i z Trojan zamieszki i zbroję z ramion mu zdarli;
Πάτροκλος δὲ Τρωσὶ κακὰ φρονέων ἐνόρουσε.
Z wrogim dla Trojan zamiarem Patroklos natenczas powstaje.
τρὶς μὲν ἔπειτ' ἐπόρουσε θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Trzykroć następnie uderzył, podobnie jak Ares najszybszy,
σμερδαλέα ἰάχων, τρὶς δ' ἐννέα φῶτας ἔπεφνεν.
Z groźnym okrzykiem i trzykroć po dziewięć mężów pokonał.
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
Ale gdy po raz czwarty naciera do boga podobny,
ἔνθ' ἄρα τοι Πάτροκλε φάνη βιότοιο τελευτή:
Wtedy Patroklu dla ciebie się kres żywota objawił.
ἤντετο γάρ τοι Φοῖβος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
Fojbos cię bowiem napotkał w pośrodku zajadłej rozprawy,
δεινός: ὃ μὲν τὸν ἰόντα κατὰ κλόνον οὐκ ἐνόησεν,
Groźny; lecz nadchodzącego przy zgiełku on nie był rozpoznał;
ἠέρι γὰρ πολλῇ κεκαλυμμένος ἀντεβόλησε:
Gestem albowiem powietrzem zakryty na niego wystąpił;
στῆ δ' ὄπιθεν, πλῆξεν δὲ μετάφρενον εὐρέε τ' ὤμω
Z tyłu stanąwszy uderzył go w plecy i barki szerokie,
χειρὶ καταπρηνεῖ, στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε.
Dłonią prawicy; lecz jemu zawrotem się oczy zaćmiły.
τοῦ δ' ἀπὸ μὲν κρατὸς κυνέην βάλε Φοῖβος Ἀπόλλων:
Potem z głowy mu strącił przyłbicę Fojbos Apollon;
ἣ δὲ κυλινδομένη καναχὴν ἔχε ποσσὶν ὑφ' ἵππων
Ona zabrzękła stoczywszy się na dół pod końskie kopyta
αὐλῶπις τρυφάλεια, μιάνθησαν δὲ ἔθειραι
Stożkowata przyłbica; zwalały się włósia buńczuka
αἵματι καὶ κονίῃσι: πάρος γε μὲν οὐ θέμις ἦεν
Krwią, i kurzawą. Poprzednio by nikt się nie był spodziewał,
ἱππόκομον πήληκα μιαίνεσθαι κονίῃσιν,
Żeby się jego szyszak buńczuczny mógł tarzać w kurzawie;
ἀλλ' ἀνδρὸς θείοιο κάρη χαρίεν τε μέτωπον
Wdzięczne on owszem czoło i głowę męża boskiego
ῥύετ' Ἀχιλλῆος: τότε δὲ Ζεὺς Ἕκτορι δῶκεν
Achillesowe ochraniał; Hektora nim Kronid obdarzył,
ᾗ κεφαλῇ φορέειν, σχεδόθεν δέ οἱ ἦεν ὄλεθρος.
Żeby go nosił na głowie, choć zguba mu z bliska groziła.
πᾶν δέ οἱ ἐν χείρεσσιν ἄγη δολιχόσκιον ἔγχος
Pękła mu w rękach zupełnie, o drzewcu podłużnym potężna
βριθὺ μέγα στιβαρὸν κεκορυθμένον: αὐτὰρ ἀπ' ὤμων
Dzida ciężka i silna, z okuciem, atoli z ramienia
ἀσπὶς σὺν τελαμῶνι χαμαὶ πέσε τερμιόεσσα.
Tarcza co stopy dosięga z rzemieniem upadła na ziemię.
λῦσε δέ οἱ θώρηκα ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων.
Wreszcie mu pancerz rozwiązał syn Zewsa możny Apollon.
τὸν δ' ἄτη φρένας εἷλε, λύθεν δ' ὑπὸ φαίδιμα γυῖα,
Zdjęty przestrachem w sercu i w członkach siły pozbawion,
στῆ δὲ ταφών: ὄπιθεν δὲ μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ
Stanął zdumiony; od tyłu go w plecy oszczepem kończystym,
ὤμων μεσσηγὺς σχεδόθεν βάλε Δάρδανος ἀνὴρ
Między ramiona ugodził z blizkości wojownik Dardański,
Πανθοί̈δης Εὔφορβος, ὃς ἡλικίην ἐκέκαστο
Syn Panthosa Eforbos co między młodzieżą celował
ἔγχεί̈ θ' ἱπποσύνῃ τε πόδεσσί τε καρπαλίμοισι:
Kopją i sztuką, jeżdżenia i najszybszemi nogami;
καὶ γὰρ δὴ τότε φῶτας ἐείκοσι βῆσεν ἀφ' ἵππων
Wtedy już bowiem dwudziestu był zrucił mężów z powózek,
πρῶτ' ἐλθὼν σὺν ὄχεσφι διδασκόμενος πολέμοιο:
Pierwszy raz walcząc na wozie, rzemiosła wojny się ucząc;
ὅς τοι πρῶτος ἐφῆκε βέλος Πατρόκλεες ἱππεῦ
Pierwszy on pocisk na ciebie wypuścił Patroklu witeziu,
οὐδὲ δάμασσ': ὃ μὲν αὖτις ἀνέδραμε, μίκτο δ' ὁμίλῳ,
Aleć nie złamał; lecz on uciekając w tłumy się wmięszał,
ἐκ χροὸς ἁρπάξας δόρυ μείλινον, οὐδ' ὑπέμεινε
Z ciała wyrwawszy proporzec z jaworu i nie śmiał wytrzymać
Πάτροκλον γυμνόν περ ἐόντ' ἐν δηϊοτῆτι.
Wobec Patrolda, choćbył onbezbronnym, w okrutnej rozprawie.
Πάτροκλος δὲ θεοῦ πληγῇ καὶ δουρὶ δαμασθεὶς
Ciosem od boga Patroklos atoli zgwałcony i dzidą,
ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων.
W tłumy się druhów napowrót wycofał przed Kierą uchodząc,
Ἕκτωρ δ' ὡς εἶδεν Πατροκλῆα μεγάθυμον
Hektor co tylko zmiarkował, że wielkoduszny Patroklos
ἂψ ἀναχαζόμενον βεβλημένον ὀξέϊ χαλκῷ,
W tył się wycofał, ponieważ ugodzon był ostrem żelazem,
ἀγχίμολόν ῥά οἱ ἦλθε κατὰ στίχας, οὖτα δὲ δουρὶ
Blizko do niego podążył przez hufce i pchnął go oszczepem
νείατον ἐς κενεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε:
Niżej brzucha i spiżem na wylot zupełnie go przeszył.
δούπησεν δὲ πεσών, μέγα δ' ἤκαχε λαὸν Ἀχαιῶν:
Runął z łoskotem i wielce pognębił naród Achajski.
ὡς δ' ὅτε σῦν ἀκάμαντα λέων ἐβιήσατο χάρμῃ,
Równie jak dzika strasznego w potyczce lew przezwyciężył,
ὥ τ' ὄρεος κορυφῇσι μέγα φρονέοντε μάχεσθον
Kiedy na górskiej krawędzi odważnie ze sobą walczyli,
πίδακος ἀμφ' ὀλίγης: ἐθέλουσι δὲ πιέμεν ἄμφω:
Koło źródełka małego, bo obaj napoić się chcieli;
πολλὰ δέ τ' ἀσθμαίνοντα λέων ἐδάμασσε βίηφιν:
Dychającego atoli przemocą, lew przezwyciężył;
ὣς πολέας πεφνόντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
Również i syna dzielnego Menojtia co wielu był zabił
Ἕκτωρ Πριαμίδης σχεδὸν ἔγχεϊ θυμὸν ἀπηύρα,
Hektor Priamid z blizkości oszczepem życia pozbawił;
καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Chełpiąc się więc do niego w skrzydlate odezwie się słowa:
Πάτροκλ' ἦ που ἔφησθα πόλιν κεραϊξέμεν ἁμήν,
"Kiedyś Patroklu twierdziłeś, iż miasto nasze zniweczysz,
Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας
Zaś Trojańskie niewiasty wydarłszy im czasy wolności,
ἄξειν ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Uprowadzisz w okrętach do drogiej ziemi ojczystej;
νήπιε: τάων δὲ πρόσθ' Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι
Głupi; właśnie przed niemi Hektora szybkie rumaki
ποσσὶν ὀρωρέχαται πολεμίζειν: ἔγχεϊ δ' αὐτὸς
Nogi usilnie wyprężą w potyczce; ja sam zaś oszczepem
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισι μεταπρέπω, ὅ σφιν ἀμύνω
Będę dla Trojan walecznych przykładem, by dla nich odwrócić
ἦμαρ ἀναγκαῖον: σὲ δέ τ' ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
Dzień przemocy, zaś ciebie na miejscu tem sępy rozszarpią.
ἆ δείλ', οὐδέ τοι ἐσθλὸς ἐὼν χραίσμησεν Ἀχιλλεύς,
Ciebie nędzarzu zaprawdę i dzielny nie zbawi Achilles,
ὅς πού τοι μάλα πολλὰ μένων ἐπετέλλετ' ἰόντι:
Któren ci pewno gdyś szedł, pozostając wiele zalecił;
μή μοι πρὶν ἰέναι Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε
Żebyś mi prędzej nie wracał Patroklu poskromco rumaków,
νῆας ἔπι γλαφυρὰς πρὶν Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Do głębokich okrętów, aż mężów mordującego
αἱματόεντα χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαί̈ξαι.
Chiton Hektora krwią zbroczony na piersi przeszyjesz!
ὥς πού σε προσέφη, σοὶ δὲ φρένας ἄφρονι πεῖθε.
Pewno do ciebie tak mówił i umysł niebaczny ci skłonili'
τὸν δ' ὀλιγοδρανέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ:
Ledwo dychając mu na to Patroklu rycerzu odrzekłeś:
ἤδη νῦν Ἕκτορ μεγάλ' εὔχεο: σοὶ γὰρ ἔδωκε
"Możesz się teraz pochwalić Hektorze, bo tobie użyczjł
νίκην Ζεὺς Κρονίδης καὶ Ἀπόλλων, οἵ με δάμασσαν
Zews Kronida zwycięztwa i Fojbos, co mnie pokonali
ῥηιδίως: αὐτοὶ γὰρ ἀπ' ὤμων τεύχε' ἕλοντο.
Łacno; albowiem sami z ramienia mi zbroję zerwali.
τοιοῦτοι δ' εἴ πέρ μοι ἐείκοσιν ἀντεβόλησαν,
Takich jak ty żeby na mnie natarło chociażby dwudziestu,
πάντές κ' αὐτόθ' ὄλοντο ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.
Wszysczy by tutaj zginęli przemocą oszczepu mojego.
ἀλλά με μοῖρ' ὀλοὴ καὶ Λητοῦς ἔκτανεν υἱός,
Ale mnie los złowrogi i Lety potomek pokonał,
ἀνδρῶν δ' Εὔφορβος: σὺ δέ με τρίτος ἐξεναρίζεις.
Z mężów atoli Eforbos; ty trzeci mi zdarłeś rynsztunek.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:
Lecz co innego ci powiem i dobrze to chowaj w pamięci;
οὔ θην οὐδ' αὐτὸς δηρὸν βέῃ, ἀλλά τοι ἤδη
Niemniej i ty już niedługo pożyjesz, albowiem przy tobie
ἄγχι παρέστηκεν θάνατος καὶ μοῖρα κραταιὴ
Blizko już śmierć w pogotowiu stanęła i Mojra potężna,
χερσὶ δαμέντ' Ἀχιλῆος ἀμύμονος Αἰακίδαο.
Której pod ręką Achilla ulegniesz Ajakidesa."
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε:
Ledwo wymówił te słowa już kres go zgonu dosięgnął.
ψυχὴ δ' ἐκ ῥεθέων πταμένη Ἄϊδος δὲ βεβήκει
Z członków się dusza wymknęła i lotem do Hada zdążyła,
ὃν πότμον γοόωσα λιποῦσ' ἀνδροτῆτα καὶ ἥβην.
Srogi swój los opłakując z młodości wyrwana i siły.
τὸν καὶ τεθνηῶτα προσηύδα φαίδιμος Ἕκτωρ:
Jeszcze do poległego się Hektor odezwał prześwietny:
Πατρόκλεις τί νύ μοι μαντεύεαι αἰπὺν ὄλεθρον;
"Czemuż Patroklu mi zgon zapowiadasz teraz okrutny?
τίς δ' οἶδ' εἴ κ' Ἀχιλεὺς Θέτιδος πάϊς ἠϋκόμοιο
Któż to wie czy Achilles, Thetydy syn pięknowłosej,
φθήῃ ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσαι;
Prędzej pod ciosem oszczepu mojego życia nie straci?"
ὣς ἄρα φωνήσας δόρυ χάλκεον ἐξ ὠτειλῆς
Tak powiedziawszy bohater wyciągnął z rany spiżową
εἴρυσε λὰξ προσβάς, τὸν δ' ὕπτιον ὦσ' ἀπὸ δουρός.
Dzidę, oparłszy się piętą, i w tył go z dzidy odtrącił.
αὐτίκα δὲ ξὺν δουρὶ μετ' Αὐτομέδοντα βεβήκει
Potem odrazu naciera oszczepem na Automedonta,
ἀντίθεον θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο:
Giermka boskiego Achilla, szybkiego Ajakidesa.
ἵετο γὰρ βαλέειν: τὸν δ' ἔκφερον ὠκέες ἵπποι
Pragnął go bowiem ugodzić, lecz tego rumaki nieśmiertne
ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα.
Szybkie uniosły, co Pelej odebrał w darze od bogów.
οὐδ' ἔλαθ' Ἀτρέος υἱὸν ἀρηί̈φιλον Μενέλαον
Menelaosa dzielnego Atrydy nie uszło uwagi,
Πάτροκλος Τρώεσσι δαμεὶς ἐν δηϊοτῆτι.
Że Patroklos Trojanom w potyczce uległ okrutnej.
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ,
W przednie więc hufce skoczywszy okuty spiżem świecącym,
ἀμφὶ δ' ἄρ' αὐτῷ βαῖν' ὥς τις περὶ πόρτακι μήτηρ
Krążył w około niego, jak matka co pierwsze spłodziła,
πρωτοτόκος κινυρὴ οὐ πρὶν εἰδυῖα τόκοιο:
Beczy w około cielątka, nieobeznana z opieką;
ὣς περὶ Πατρόκλῳ βαῖνε ξανθὸς Μενέλαος.
Również w około Patrokla Menelaj płowy obchodził.
πρόσθε δέ οἱ δόρυ τ' ἔσχε καὶ ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην,
Dzidę przed niego wystawił i tarczę gładko wykutą,
τὸν κτάμεναι μεμαὼς ὅς τις τοῦ γ' ἀντίος ἔλθοι.
Gotów zabić każdego, co śmiałby do niego się zbliżyć.
οὐδ' ἄρα Πάνθου υἱὸς ἐϋμμελίης ἀμέλησε
Lecz niezapornniał i syn Panthosa o walce na dzidy,
Πατρόκλοιο πεσόντος ἀμύμονος: ἄγχι δ' ἄρ' αὐτοῦ
W obec zgonu Patrokla nieskazitelnego, więc blizko
ἔστη, καὶ προσέειπεν ἀρηί̈φιλον Μενέλαον:
Stanął przy nim i rzekł do Menelaosa dzielnego:
Ἀτρεί̈δη Μενέλαε διοτρεφὲς ὄρχαμε λαῶν
"Boski Menelaosie Atrydo przywódzco narodów,
χάζεο, λεῖπε δὲ νεκρόν, ἔα δ' ἔναρα βροτόεντα:
Cofnij się, ustąp od trupa i zostaw rynsztunek zbroczony;
οὐ γάρ τις πρότερος Τρώων κλειτῶν τ' ἐπικούρων
Żaden albowiem przedemną Trojanin lub sławny sojusznik
Πάτροκλον βάλε δουρὶ κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην:
W ciągu okrutnej potyczki Patrokla dzidą nie trafił;
τώ με ἔα κλέος ἐσθλὸν ἐνὶ Τρώεσσιν ἀρέσθαι,
Więc dozwólcie bym sławę szlachetną u Trojan pozyskał,
μή σε βάλω, ἀπὸ δὲ μελιηδέα θυμὸν ἕλωμαι.
Żebym i ciebie nie trafił i życie błogie odebrał"
τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη ξανθὸς Μενέλαος:
Z gniewem okrutnym odrzecze mu na to płowy Menelaj:
Ζεῦ πάτερ οὐ μὲν καλὸν ὑπέρβιον εὐχετάασθαι.
"Wcale nie pięknie, na Zewsa, się tak bez miary przechwalać.
οὔτ' οὖν παρδάλιος τόσσον μένος οὔτε λέοντος
Nawet i lew tak wielką nie szczyci się siłą, lub lampart,
οὔτε συὸς κάπρου ὀλοόφρονος, οὗ τε μέγιστος
Ani też w dzikim i groźnym odyńcu się mieści tak wielka
θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι περὶ σθένεϊ βλεμεαίνει,
Serca odwaga, na której polega w każdem zuchwalstwie,
ὅσσον Πάνθου υἷες ἐϋμμελίαι φρονέουσιν.
Ile synowie Panthosa dufają swej sztuce na dzidy.
οὐδὲ μὲν οὐδὲ βίη Ὑπερήνορος ἱπποδάμοιο
Wszak Hyperenos potężny poskromca koni, młodością
ἧς ἥβης ἀπόνηθ', ὅτε μ' ὤνατο καί μ' ὑπέμεινε
Już się nie cieszy, a kiedyś z obelgą na mnie nastawał;
καί μ' ἔφατ' ἐν Δαναοῖσιν ἐλέγχιστον πολεμιστὴν
Mówił że najpodlejszym wojakiem z pomiędzy Danajów
ἔμμεναι: οὐδέ ἕ φημι πόδεσσί γε οἷσι κιόντα
Jestem; nie sądzę by teraz o własnych nogach wracając
εὐφρῆναι ἄλοχόν τε φίλην κεδνούς τε τοκῆας.
Mógł małżonkę najdroższą i godnych rodziców ucieszyć.
ὥς θην καὶ σὸν ἐγὼ λύσω μένος εἴ κέ μευ ἄντα
Ciebie ja siły tak samo pozbawię, jeżeli mi w drodze
στήῃς: ἀλλά σ' ἔγωγ' ἀναχωρήσαντα κελεύω
Staniesz; a zatem ci radzę byś prędko się ztąd wycofawszy.
ἐς πληθὺν ἰέναι, μηδ' ἀντίος ἵστασ' ἐμεῖο
W tłumy powracał i na mnie nastawać się nie poważył,
πρίν τι κακὸν παθέειν: ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.
Żebyś co złego nie ścierpiał; i głupi po szkodzie zmądrzeje'
ὣς φάτο, τὸν δ' οὐ πεῖθεν: ἀμειβόμενος δὲ προσηύδα:
Rzekł; zaś jego nie skłonił, i tenże mu zaraz odpowie:
νῦν μὲν δὴ Μενέλαε διοτρεφὲς ἦ μάλα τείσεις
"Teraz więc o Menelaju boski sowicie wykupisz
γνωτὸν ἐμὸν τὸν ἔπεφνες, ἐπευχόμενος δ' ἀγορεύεις,
Brata któregoś mi zabił, wynosząc się z tego; a wdową
χήρωσας δὲ γυναῖκα μυχῷ θαλάμοιο νέοιο,
Uczyniłeś małżonkę w kąciku nowej sypialni,
ἀρητὸν δὲ τοκεῦσι γόον καὶ πένθος ἔθηκας.
Zaś rodzicom okropną żałobę i smutek, sprawiłeś.
ἦ κέ σφιν δειλοῖσι γόου κατάπαυμα γενοίμην
Owym nieszczęsnym zaprawdę bym przyniósł ulgę w żałobie,
εἴ κεν ἐγὼ κεφαλήν τε τεὴν καὶ τεύχε' ἐνείκας
Żebym porwawszy twą głowę i cały zarazem rynsztunek,
Πάνθῳ ἐν χείρεσσι βάλω καὶ Φρόντιδι δίῃ.
Rzucił je w ręce Panthosa i matki Frontydy szanownej.
ἀλλ' οὐ μὰν ἔτι δηρὸν ἀπείρητος πόνος ἔσται
Ale robota bez próby już długo nie pozostanie,
οὐδ' ἔτ' ἀδήριτος ἤτ' ἀλκῆς ἤτε φόβοιο.
Ani też bez rozprawy, czy męztwo górą, czy trwogai
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην:
Rzekłszy to godzi oszczepem na tarczę gładko wykutą;
οὐδ' ἔρρηξεν χαλκός, ἀνεγνάμφθη δέ οἱ αἰχμὴ
Śpiżu atoli nie przebił, bo koniec włóczni na tarczy,
ἀσπίδ' ἐνὶ κρατερῇ: ὃ δὲ δεύτερος ὄρνυτο χαλκῷ
Hartowanej się ugiął. Następnie oręż podnosi
Ἀτρεί̈δης Μενέλαος ἐπευξάμενος Διὶ πατρί:
Menelaos Atryda błagając do ojca Diosa;
ἂψ δ' ἀναχαζομένοιο κατὰ στομάχοιο θέμεθλα
W chwili gdy tamten się cofał poniżej gardziela go trafił,
νύξ', ἐπὶ δ' αὐτὸς ἔρεισε βαρείῃ χειρὶ πιθήσας:
Potem przycisnął gwałtownie dufając ręce żylastej,
ἀντικρὺ δ' ἁπαλοῖο δι' αὐχένος ἤλυθ' ἀκωκή,
Aż na wylot się ostrze przez miętki kark wydostało.
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Runął z łoskotem, a zbroja na koło niego zabrzękła.
αἵματί οἱ δεύοντο κόμαι Χαρίτεσσιν ὁμοῖαι
Włosy się krwią zwilżyły, podobne do włosów Charytek,
πλοχμοί θ', οἳ χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἐσφήκωντο.
Oraz kędziory splecione nitkami ze złota i srebra.
οἷον δὲ τρέφει ἔρνος ἀνὴρ ἐριθηλὲς ἐλαίης
Równie jak człowiek choduje oliwną sadzonkę wysmukłą,
χώρῳ ἐν οἰοπόλῳ, ὅθ' ἅλις ἀναβέβροχεν ὕδωρ,
W miejscu odosobnionem gdzie woda wytryska obficie;
καλὸν τηλεθάον: τὸ δέ τε πνοιαὶ δονέουσι
Pięknie rośnie do góry, kołysząc się lekko powiewem
παντοίων ἀνέμων, καί τε βρύει ἄνθεϊ λευκῷ:
Wiatrów przeróżnych i gęsto się kwieciem bieluchnym, pokrywa;
ἐλθὼν δ' ἐξαπίνης ἄνεμος σὺν λαίλαπι πολλῇ
Nagle w tem wicher nadchodzi połączon z burzą, gwałtowną,
βόθρου τ' ἐξέστρεψε καὶ ἐξετάνυσσ' ἐπὶ γαίῃ:
Drzewko z dołku wyrywa i strąca jak długie na ziemię;
τοῖον Πάνθου υἱὸν ἐϋμμελίην Εὔφορβον
Takoż i syna Panthosa, sławnego z dzidy Eforba,
Ἀτρεί̈δης Μενέλαος ἐπεὶ κτάνε τεύχε' ἐσύλα.
Menelaos Atryda zabiwszy rynsztunku pozbawia.
ὡς δ' ὅτε τίς τε λέων ὀρεσίτροφος ἀλκὶ πεποιθὼς
Równie jak lew co na górach się chował, dufając swej sile,
βοσκομένης ἀγέλης βοῦν ἁρπάσῃ ἥ τις ἀρίστη:
Z trzódy pasącej się krowę porywa, ze wszystkich najlepszą;
τῆς δ' ἐξ αὐχέν' ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι
Skruszył jej szyję odrazu chwyciwszy ostremi zębami
πρῶτον, ἔπειτα δέ θ' αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει
Najprzód, potem zaś krew i jelita wszystkie pochłania
δῃῶν: ἀμφὶ δὲ τόν γε κύνες τ' ἄνδρές τε νομῆες
Szarpiąc; w około zaś niego pasterze męże i kundle
πολλὰ μάλ' ἰύζουσιν ἀπόπροθεν οὐδ' ἐθέλουσιν
Straszą go wielce hałasem z daleka, lecz obces na niego
ἀντίον ἐλθέμεναι: μάλα γὰρ χλωρὸν δέος αἱρεῖ:
Nie chcą nacierać, bo wielce ich blada trwoga zdejmuje;
ὣς τῶν οὔ τινι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐτόλμα
Również ich z tamtych żadnemu nie stało w piersiach odwagi,
ἀντίον ἐλθέμεναι Μενελάου κυδαλίμοιο.
Żeby wystąpić naprzeciw sławnego Menelaosa.
ἔνθά κε ῥεῖα φέροι κλυτὰ τεύχεα Πανθοί̈δαο
Wtedy z łatwością Atrydes by świetną był uniósł Panthojdy
Ἀτρεί̈δης, εἰ μή οἱ ἀγάσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
Zbroję, gdyby nie Fojbos Apollon mu tego zazdrościł,
ὅς ῥά οἱ Ἕκτορ' ἐπῶρσε θοῷ ἀτάλαντον Ἄρηϊ
Któren Hektora pobudził, Aresa współzawodnika,
ἀνέρι εἰσάμενος Κικόνων ἡγήτορι Μέντῃ:
Postać na siebie przyjąwszy Menteja dowódcy Kikonów;
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Jego więc zagadując w skrzydlate odezwie się słowa:
Ἕκτορ νῦν σὺ μὲν ὧδε θέεις ἀκίχητα διώκων
"Teraz ty biegniesz Hektorze ścigając niedoścignionych,
ἵππους Αἰακίδαο δαί̈φρονος: οἳ δ' ἀλεγεινοὶ
Ajakidesa mężnego rumaków, lecz one za twarde
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι ἠδ' ὀχέεσθαι
Są dla ludzi śmiertelnych by módz je poskromić i wstrzymać,
ἄλλῳ γ' ἢ Ἀχιλῆϊ, τὸν ἀθανάτη τέκε μήτηρ.
Prócz Achillesa, którego nieśmiertna matka rodziła.
τόφρα δέ τοι Μενέλαος ἀρήϊος Ἀτρέος υἱὸς
Podczas tego Menelaj Arejczyk, Atreja potomek,
Πατρόκλῳ περιβὰς Τρώων τὸν ἄριστον ἔπεφνε
Chodząc w około Patrokla dzielnego zabił Trojana
Πανθοί̈δην Εὔφορβον, ἔπαυσε δὲ θούριδος ἀλκῆς.
Ejforbosa Panthojdę i zmusił go walki zaprzestać: "
ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν,
Rzekłszy to bóg napowrót się zwrócił do mężów utarczki;
Ἕκτορα δ' αἰνὸν ἄχος πύκασε φρένας ἀμφὶ μελαίνας:
Serce ponure Hektora objęła sroga żałoba.
πάπτηνεν δ' ἄρ' ἔπειτα κατὰ στίχας, αὐτίκα δ' ἔγνω
Zatem ogląda się w koło po hufcach, i zaraz dostrzega
τὸν μὲν ἀπαινύμενον κλυτὰ τεύχεα, τὸν δ' ἐπὶ γαίῃ
Tego co świetny rynsztunek porywa, tamtego na ziemi
κείμενον: ἔρρει δ' αἷμα κατ' οὐταμένην ὠτειλήν.
Leżącego, gdy krew z otwartej rany wytryska,
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
Kroczy więc w przednie szeregi świecącym spiżem okuty,
ὀξέα κεκλήγων φλογὶ εἴκελος Ἡφαίστοιο
Ostro krzyknąwszy, podobny do Helaistosa płomienia
ἀσβέστῳ: οὐδ' υἱὸν λάθεν Ἀτρέος ὀξὺ βοήσας:
Niezgaszonego; Atrydes usłyszał głos przeraźliwy;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Zatem strapiony wyrzeknie do swojej duszy wyniosłej:
ὤ μοι ἐγὼν εἰ μέν κε λίπω κάτα τεύχεα καλὰ
"Biada mi, jeśli ja tutaj opuszczę świetny rynsztunek,
Πάτροκλόν θ', ὃς κεῖται ἐμῆς ἕνεκ' ἐνθάδε τιμῆς,
Oraz Patrokla co leży z powodu mojej zniewagi;
μή τίς μοι Δαναῶν νεμεσήσεται ὅς κεν ἴδηται.
Pewno niejeden z Danajów mi będzie miał za złe gdy zoczy.
εἰ δέ κεν Ἕκτορι μοῦνος ἐὼν καὶ Τρωσὶ μάχωμαι
Jeśli zaś będąc sam na Hektora się puszczę i Trojan,
αἰδεσθείς, μή πώς με περιστήωσ' ἕνα πολλοί:
Wstydu się bojąc, to łatwo mnie wielu otoczy jednego;
Τρῶας δ' ἐνθάδε πάντας ἄγει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Hektor z powiewnym szyszakiem zaś wszystkich tu Trojan prowadzi.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
Czemuż atoli to wszystko mi lube serce przekłada?
ὁππότ' ἀνὴρ ἐθέλῃ πρὸς δαίμονα φωτὶ μάχεσθαι
Kiedy na przekór demona się człowiek walczyć odważy
ὅν κε θεὸς τιμᾷ, τάχα οἱ μέγα πῆμα κυλίσθη.
Z mężem od boga uczczonym, to szybko dosięgnie go klęska.
τώ μ' οὔ τις Δαναῶν νεμεσήσεται ὅς κεν ἴδηται
Niechże więc żaden z Danajów nie gniewa się na mnie, gdy zoczy
Ἕκτορι χωρήσαντ', ἐπεὶ ἐκ θεόφιν πολεμίζει.
Żem Hektorowi ustąpił, gdyż walczy on z boską pomocą.
εἰ δέ που Αἴαντός γε βοὴν ἀγαθοῖο πυθοίμην,
Żebym to chociaż Ajaxa o głosie donośnym wypatrzył,
ἄμφω κ' αὖτις ἰόντες ἐπιμνησαίμεθα χάρμης
Obaj zwróciwszy się naprzód do bitwy byśmy dążyli,
καὶ πρὸς δαίμονά περ, εἴ πως ἐρυσαίμεθα νεκρὸν
Nawet na przekór demona, a może trupa pochwycim
Πηλεί̈δῃ Ἀχιλῆϊ: κακῶν δέ κε φέρτατον εἴη.
Dla Pelejdy Achilla; by klęskę choć w części naprawić"
εἷος ὁ ταῦθ' ὅρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
Podczas gdy w sercu i. w duszy to sobie wszystko rozważał,
τόφρα δ' ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον: ἦρχε δ' ἄρ' Ἕκτωρ.
Nadciągały Trojańskie szeregi z Hektorem na czele.
αὐτὰρ ὅ γ' ἐξοπίσω ἀνεχάζετο, λεῖπε δὲ νεκρὸν
Wtedy on w tył się wycofał i poległego opuścił,
ἐντροπαλιζόμενος ὥς τε λὶς ἠϋγένειος,
Często się w tył oglądając, podobnie do lwa brodatego,
ὅν ῥα κύνες τε καὶ ἄνδρες ἀπὸ σταθμοῖο δίωνται
Kiedy go ludzie i psy od zagrody wypędzić próbują
ἔγχεσι καὶ φωνῇ: τοῦ δ' ἐν φρεσὶν ἄλκιμον ἦτορ
Głośnem wołaniem i dzidą; lecz jego serce waleczne
παχνοῦται, ἀέκων δέ τ' ἔβη ἀπὸ μεσσαύλοιο:
Dreszczem się przejmie, a chociaż niechętnie, opuszcza zagrodę;
ὣς ἀπὸ Πατρόκλοιο κίε ξανθὸς Μενέλαος.
Takoż i płowy Menelaj się od Patrokla wycofał.
στῆ δὲ μεταστρεφθεὶς ἐπεὶ ἵκετο ἔθνος ἑταίρων
Stanął dopiero zwrócony, gdy zdążył do druhów gromady,
παπταίνων Αἴαντα μέγαν Τελαμώνιον υἱόν.
Śledząc oczyma wielkiego Ajana Telamończyka.
τὸν δὲ μάλ' αἶψ' ἐνόησε μάχης ἐπ' ἀριστερὰ πάσης
Szybko tamtego rozpoznał na lewem skrzydle potyczki,
θαρσύνονθ' ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι:
Druhów zagrzewającego, do walki napominając;
θεσπέσιον γάρ σφιν φόβον ἔμβαλε Φοῖβος Ἀπόλλων:
Trwogą albowiem okropną nawiedził ich Pojbos Apollon.
βῆ δὲ θέειν, εἶθαρ δὲ παριστάμενος ἔπος ηὔδα.
Szybko więc bieży i przy nim stanąwszy wyrzeknie te słowa:
Αἶαν δεῦρο πέπον, περὶ Πατρόκλοιο θανόντος
"Za mną drogi Ajaxie, do walki o ciało Patrokla
σπεύσομεν, αἴ κε νέκυν περ Ἀχιλλῆϊ προφέρωμεν
Spieszmy, może choć trupa Achillesowi poniesieni
γυμνόν: ἀτὰρ τά γε τεύχε' ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Obnażonego, bo zbroję już porwał Hektor prześwietny."
ὣς ἔφατ', Αἴαντι δὲ δαί̈φρονι θυμὸν ὄρινε:
Rzekł i wypróbowane poruszył serce Ajaxa.
βῆ δὲ διὰ προμάχων, ἅμα δὲ ξανθὸς Μενέλαος.
Spieszy więc w przednie szeregi, a za nim płowy Menelaj.
Ἕκτωρ μὲν Πάτροκλον ἐπεὶ κλυτὰ τεύχε' ἀπηύρα,
Hektor, obdarłszy Patrokla z rynsztunku sławnego, wyciąga,
ἕλχ' ἵν' ἀπ' ὤμοιιν κεφαλὴν τάμοι ὀξέϊ χαλκῷ,
Żeby mu głowę z ramienia oberżnąć ostrem żelazem,
τὸν δὲ νέκυν Τρῳῇσιν ἐρυσσάμενος κυσὶ δοίη.
Trupa zaś wywleczonego dla psów Trojańskich, wyrzucić.
Αἴας δ' ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠύ̈τε πύργον:
Wtedy się Ajas przybliżył dźwigając tarczę jak wieża.
Ἕκτωρ δ' ἂψ ἐς ὅμιλον ἰὼν ἀνεχάζεθ' ἑταίρων,
Hektor cofając się nazad w gromadę swych towarzyszów,
ἐς δίφρον δ' ἀνόρουσε: δίδου δ' ὅ γε τεύχεα καλὰ
Skoczył do wozu i bronie powierzył piękne Trojanom,
Τρωσὶ φέρειν προτὶ ἄστυ, μέγα κλέος ἔμμεναι αὐτῷ.
Żeby je zanieść do miasta; ku wielkiej mu sławie posłużą.
Αἴας δ' ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ σάκος εὐρὺ καλύψας
Ajas Menojtiadesa okrywszy tarczą szeroką,
ἑστήκει ὥς τίς τε λέων περὶ οἷσι τέκεσσιν,
Stanął, zarówno jak lew przed swemi stawa małemi,
ᾧ ῥά τε νήπι' ἄγοντι συναντήσωνται ἐν ὕλῃ
Któren gdy młode prowadząc napotkał w kniei cienistej
ἄνδρες ἐπακτῆρες: ὃ δέ τε σθένεϊ βλεμεαίνει,
Mężów myśliwych, lecz on zawierza swojej odwadze,
πᾶν δέ τ' ἐπισκύνιον κάτω ἕλκεται ὄσσε καλύπτων:
Brwi zmarszczywszy aż na dół je spuścił i oczy zakrywa;
ὣς Αἴας περὶ Πατρόκλῳ ἥρωϊ βεβήκει.
Również i Ajax w około Patrokla się kręcił dzielnego.
Ἀτρεί̈δης δ' ἑτέρωθεν ἀρηί̈φιλος Μενέλαος
Z drugiej zaś strony Atrydes, do boju waleczny Menelaj.
ἑστήκει, μέγα πένθος ἐνὶ στήθεσσιν ἀέξων.
Stanął gotowy, obciążeń okropną w sercu żałobą.
Γλαῦκος δ' Ἱππολόχοιο πάϊς Λυκίων ἀγὸς ἀνδρῶν
Głaukos, mężów Lykiiskich dowódca, syn Hippolochosa,
Ἕκτορ' ὑπόδρα ἰδὼν χαλεπῷ ἠνίπαπε μύθῳ:
Krzywem rzucając nań okiem Hektora zagadnie obelgą:
Ἕκτορ εἶδος ἄριστε μάχης ἄρα πολλὸν ἐδεύεο.
"Dzielnyś postacią Hektorze, lecz w bitwie swojego nie czynisz,
ἦ σ' αὔτως κλέος ἐσθλὸν ἔχει φύξηλιν ἐόντα.
Niezasłużona twa sława szlachetna, bo szukasz ucieczki.
φράζεο νῦν ὅππως κε πόλιν καὶ ἄστυ σαώσῃς
Pomyślże, jakim sposobem wybawisz miasto i twierdze
οἶος σὺν λαοῖς τοὶ Ἰλίῳ ἐγγεγάασιν:
Sam, i z własnym narodem, co w Ilion jest zamieszkały;
οὐ γάρ τις Λυκίων γε μαχησόμενος Δαναοῖσιν
Z Lyków żaden albowiem w obronie grodu waszego,
εἶσι περὶ πτόλιος, ἐπεὶ οὐκ ἄρα τις χάρις ἦεν
Walczyć z Danajem nie będzie, boć wcale się nie opłaciło
μάρνασθαι δηί̈οισιν ἐπ' ἀνδράσι νωλεμὲς αἰεί.
Nieustannie i dzielnie się bić z mężami wrogiemi.
πῶς κε σὺ χείρονα φῶτα σαώσειας μεθ' ὅμιλον
Jakżebyś męża gorszego w potyczce zbawić podołał,
σχέτλι', ἐπεὶ Σαρπηδόν' ἅμα ξεῖνον καὶ ἑταῖρον
Nędzny, kiedy Sarpeda co był przyjacielem i druhem,
κάλλιπες Ἀργείοισιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι,
Pozostawiłeś na łup i zdobycz dla mężnych Argeiów?
ὅς τοι πόλλ' ὄφελος γένετο πτόλεί̈ τε καὶ αὐτῷ
Któren był wielce potrzebnym dla miasta i ciebie samego,
ζωὸς ἐών: νῦν δ' οὔ οἱ ἀλαλκέμεναι κύνας ἔτλης.
Będąc przy życiu, a teraz od psów go nieśmiesz ochronić.
τὼ νῦν εἴ τις ἐμοὶ Λυκίων ἐπιπείσεται ἀνδρῶν
To też, jeśli mnie teraz kto z Lyków zechce usłuchać,
οἴκαδ' ἴμεν, Τροίῃ δὲ πεφήσεται αἰπὺς ὄλεθρος.
Pójdziem do domu; dla Troi niech zguba się zjawia okrutna.
εἰ γὰρ νῦν Τρώεσσι μένος πολυθαρσὲς ἐνείη
Żeby to bowiem Trojanie odwagę mieli stateczną,
ἄτρομον, οἷόν τ' ἄνδρας ἐσέρχεται οἳ περὶ πάτρης
Nieustraszoną, jak męże miewają, co gwoli ojczyzny
ἀνδράσι δυσμενέεσσι πόνον καὶ δῆριν ἔθεντο,
Walkę i ciężar wojenny przeciwko wrogom podjęli,
αἶψά κε Πάτροκλον ἐρυσαίμεθα Ἴλιον εἴσω.
Dawno już do Iliony Patrokla byśmy zawlekli.
εἰ δ' οὗτος προτὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
Jeśliby tenże do miasta wielkiego, Priama książęcia
ἔλθοι τεθνηὼς καί μιν ἐρυσαίμεθα χάρμης,
Dostał się trupem, a my go wydostali z potyczki,
αἶψά κεν Ἀργεῖοι Σαρπηδόνος ἔντεα καλὰ
Szybko Argeie by świetny Sarpeda rynsztunek oddali,
λύσειαν, καί κ' αὐτὸν ἀγοίμεθα Ἴλιον εἴσω:
My zaś by jego zdołali do wnętrza zanieść Iliony.
τοίου γὰρ θεράπων πέφατ' ἀνέρος, ὃς μέγ' ἄριστος
Zginął albowiem giermek wielkiego męża, co pierwszym
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ καὶ ἀγχέμαχοι θεράποντες.
Jest w narodzie Argejskim, i zblizka walczący druhowie.
ἀλλὰ σύ γ' Αἴαντος μεγαλήτορος οὐκ ἐτάλασσας
Ty zaś naprzeciw Ajaxa wystąpić się nie odważyłeś,
στήμεναι ἄντα κατ' ὄσσε ἰδὼν δηί̈ων ἐν ἀϋτῇ,
Wielkodusznego, i zajrzyć mu w oczy wśród wrogów zamieszki,
οὐδ' ἰθὺς μαχέσασθαι, ἐπεὶ σέο φέρτερός ἐστι.
Ani też walczyć obcesem, gdyż on dzielniejszym od ciebie".
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym mu z wzrokiem ponurym odpowie:
Γλαῦκε τί ἢ δὲ σὺ τοῖος ἐὼν ὑπέροπλον ἔειπες;
"Taki jak ty Glaukosie, dla czego wyraża się dumnie?
ὢ πόποι ἦ τ' ἐφάμην σὲ περὶ φρένας ἔμμεναι ἄλλων
Przebóg sądziłem że ty rozsądkiem nad innych celujesz,
τῶν ὅσσοι Λυκίην ἐριβώλακα ναιετάουσι:
Między wszystkiemi, co w Lykii szerokoskibnej mieszkają;
νῦν δέ σευ ὠνοσάμην πάγχυ φρένας οἷον ἔειπες,
Teraz atoli ci w sercu stanowczo naganiam co rzekłeś,
ὅς τέ με φῂς Αἴαντα πελώριον οὐχ ὑπομεῖναι.
Twierdząc iż olbrzymiego Ajaxa nie zdołam wytrzymać.
οὔ τοι ἐγὼν ἔρριγα μάχην οὐδὲ κτύπον ἵππων:
Nigdy ja walki i koni tentętu. się nie obawiałem;
ἀλλ' αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος αἰγιόχοιο,
Górą jednakże jest zawsze Diosa myśl egidodzierżcy,
ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην
Któren i męża dzielnego przerazi i wyrwie zwycięztwo
ῥηϊδίως, ὁτὲ δ' αὐτὸς ἐποτρύνει μαχέσασθαι.
Łatwo, a później znowu go sam do walki zagrzewa.
ἀλλ' ἄγε δεῦρο πέπον, παρ' ἔμ' ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,
Chodźże tu więc mój drogi, stań przy mnię i dzieła oglądaj;
ἠὲ πανημέριος κακὸς ἔσσομαι, ὡς ἀγορεύεις,
Czyli przez cały dzień trwożliwym ja będę jak mówisz,
ἦ τινα καὶ Δαναῶν ἀλκῆς μάλα περ μεμαῶτα
Albo czy męztwa którego z Danajów nie skruszę, choć żywo
σχήσω ἀμυνέμεναι περὶ Πατρόκλοιο θανόντος.
Pragnie o ciało Patrokla co poległ się mężnie potykać."
ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:
Tak powiedziawszy na Trojan zawoła głosem ogromnym:
Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταί,
"Lykijczycy, Trojanie i z blizka walczący Dardany!
ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,
Drodzy mężami bądźcie i walki zaciętej pamiętni,
ὄφρ' ἂν ἐγὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἔντεα δύω
Póki ja zbroji niewdzieję Achilla nieskazitelnego
καλά, τὰ Πατρόκλοιο βίην ἐνάριξα κατακτάς.
Pięknej, co zdarłem Patrokla potędze gdy jego zabiłem."
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ
Tak powiedziawszy ustąpił Hektor o hełmie powiewnym
δηί̈ου ἐκ πολέμοιο: θέων δ' ἐκίχανεν ἑταίρους
Z wrogiej potyczki, i biegnąc dogonił druhów szlachetnych,
ὦκα μάλ' οὔ πω τῆλε ποσὶ κραιπνοῖσι μετασπών,
Bardzo prędko, nie zdala, szybkiemi nogami ścigając,
οἳ προτὶ ἄστυ φέρον κλυτὰ τεύχεα Πηλεί̈ωνος.
Onych co nieśli ku miastu przesławny rynsztunek Pelejdy.
στὰς δ' ἀπάνευθε μάχης πολυδακρύου ἔντε' ἄμειβεν:
Zdala od walki nieszczęsnej stanąwszy zbroję zamienił;
ἤτοι ὃ μὲν τὰ ἃ δῶκε φέρειν προτὶ Ἴλιον ἱρὴν
Swoją własną oddaje, by nieść do świętej Iliony,
Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν, ὃ δ' ἄμβροτα τεύχεα δῦνε
Mężnym Trojanom, a sam nieśmiertelną zbroję przywdziewa
Πηλεί̈δεω Ἀχιλῆος ἅ οἱ θεοὶ Οὐρανίωνες
Achillesa Pelejdy, tę właśnie co bogi niebiańskie
πατρὶ φίλῳ ἔπορον: ὃ δ' ἄρα ᾧ παιδὶ ὄπασσε
Ojcu dali drogiemu; a tenże ją dziecku w starości
γηράς: ἀλλ' οὐχ υἱὸς ἐν ἔντεσι πατρὸς ἐγήρα.
Oddał; lecz syn w ojcowskim rynsztunku się nie miał zestarzeć.
τὸν δ' ὡς οὖν ἀπάνευθεν ἴδεν νεφεληγερέτα Ζεὺς
Jego ujrzawszy na stronie Kronida co chmury gromadzi,
τεύχεσι Πηλεί̈δαο κορυσσόμενον θείοιο,
Uzbrojonego rynsztunkiem boskiego Peleja potomka,
κινήσας ῥα κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν:
Skinął głową i rzeknie do swego umysłu wielkiego:
ἆ δείλ' οὐδέ τί τοι θάνατος καταθύμιός ἐστιν
"Biedny, widać że zgon ci wcale na myśli nie stoi,
ὃς δή τοι σχεδὸν εἶσι: σὺ δ' ἄμβροτα τεύχεα δύνεις
Któren ci właśnie tak blizkim; przywdziewasz nieśmiertny rynsztunek
ἀνδρὸς ἀριστῆος, τόν τε τρομέουσι καὶ ἄλλοι:
Męża najdzielniejszego, którego się wszyscy lękają.
τοῦ δὴ ἑταῖρον ἔπεφνες ἐνηέα τε κρατερόν τε,
Jego ty druha zabiłeś słodkiego a razem silnego;
τεύχεα δ' οὐ κατὰ κόσμον ἀπὸ κρατός τε καὶ ὤμων
Zbroję zaś jego przeciwnie losowi z ramienia i z głowy
εἵλευ: ἀτάρ τοι νῦν γε μέγα κράτος ἐγγυαλίξω,
Zdarłeś; na teraz ja tobie użyczę siły ogromnej,
τῶν ποινὴν ὅ τοι οὔ τι μάχης ἐκνοστήσαντι
Nagradzając, że później gdy z bitwy będziesz powracał
δέξεται Ἀνδρομάχη κλυτὰ τεύχεα Πηλεί̈ωνος.
Już Andromache ci sławnej Pelejdy zbroi nie zdejmie."
ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπ' ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων.
Tak powiedział i brwiami ciemnemi skinął Kronion.
Ἕκτορι δ' ἥρμοσε τεύχε' ἐπὶ χροί̈, δῦ δέ μιν Ἄρης
Hektorowi do ciała przyległa zbroja; zaś Ares
δεινὸς ἐνυάλιος, πλῆσθεν δ' ἄρα οἱ μέλε' ἐντὸς
Przejął go srogi, a członki wewnętrznie mu się napełniły
ἀλκῆς καὶ σθένεος: μετὰ δὲ κλειτοὺς ἐπικούρους
Siłą i męztwem; a zatem do sojuszników przesławnych
βῆ ῥα μέγα ἰάχων: ἰνδάλλετο δέ σφισι πᾶσι
Z groźnym podąża okrzykiem; wydawał się wszystkim jak żeby
τεύχεσι λαμπόμενος μεγαθύμου Πηλεί̈ωνος.
Sam wielkoduszny Pelejon, gdy świecił jego rynsztunkiem.
ὄτρυνεν δὲ ἕκαστον ἐποιχόμενος ἐπέεσσι
Wtedy każdego zagrzewał obchodząc szeregi słowami,
Μέσθλην τε Γλαῦκόν τε Μέδοντά τε Θερσίλοχόν τε
Mesthla i Glaukosa, Medonta i Therzylochosa,
Ἀστεροπαῖόν τε Δεισήνορά θ' Ἱππόθοόν τε
Dejzenora, Asteropajoa i Hippothoona,
Φόρκυν τε Χρομίον τε καὶ Ἔννομον οἰωνιστήν:
Niemniej Forkyna i Chromia i Ennomosa wróżbitę;
τοὺς ὅ γ' ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Onych więc namawiając w skrzydlate odezwie się słowa:
κέκλυτε μυρία φῦλα περικτιόνων ἐπικούρων:
"Szczepy przeliczne sojuszu co w koło mieszkacie słuchajcie!
οὐ γὰρ ἐγὼ πληθὺν διζήμενος οὐδὲ χατίζων
Nie dlatego bym szukał i wojska licznego pożądał,
ἐνθάδ' ἀφ' ὑμετέρων πολίων ἤγειρα ἕκαστον,
Tutaj was nagromadziłem każdego z grodu swojego,
ἀλλ' ἵνα μοι Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα
Ale żebyście mi Trojan małżonki i dzieci niewinne,
προφρονέως ῥύοισθε φιλοπτολέμων ὑπ' Ἀχαιῶν.
Z chęcią stateczną zbawili przed mężnych Achajów przemocą.
τὰ φρονέων δώροισι κατατρύχω καὶ ἐδωδῇ
Z takim zamiarem, daniną i ciągłem żywieniem obciążon
λαούς, ὑμέτερον δὲ ἑκάστου θυμὸν ἀέξω.
Naród, by między wami pomnożyć odwagę każdego.
τώ τις νῦν ἰθὺς τετραμμένος ἢ ἀπολέσθω
Zatem niech każden do przodu się zwraca, i albo polegnie,
ἠὲ σαωθήτω: ἣ γὰρ πολέμου ὀαριστύς.
Albo się zbawi, bo takie są losy wojennej rozprawy.
ὃς δέ κε Πάτροκλον καὶ τεθνηῶτά περ ἔμπης
Któren jednakże Patrokla, choć poległego, potrafi
Τρῶας ἐς ἱπποδάμους ἐρύσῃ, εἴξῃ δέ οἱ Αἴας,
Wciągnąć do Trojan walecznych, i komu się Ajax ustąpi,
ἥμισυ τῷ ἐνάρων ἀποδάσσομαι, ἥμισυ δ' αὐτὸς
Tego połową rynsztunków obdarzę, a drugą zatrzymam
ἕξω ἐγώ: τὸ δέ οἱ κλέος ἔσσεται ὅσσον ἐμοί περ.
Sobie; onego zaś chwała ta sama będzie co moja."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἰθὺς Δαναῶν βρίσαντες ἔβησαν
Rzekł; przeważnemi siłami Danajów z czoła zaczepią,
δούρατ' ἀνασχόμενοι: μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
Spisy do góry podnosząc, z niepłonną w sercu nadzieją,
νεκρὸν ὑπ' Αἴαντος ἐρύειν Τελαμωνιάδαο
Że Ajaxowi trupa odbiją Telamończykowi;
νήπιοι: ἦ τε πολέσσιν ἐπ' αὐτῷ θυμὸν ἀπηύρα.
Głupi; toż właśnie przy tymże miał wielu życia pozbawić.
καὶ τότ' ἄρ' Αἴας εἶπε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον:
Ajas do Menelaosa tęgiego w glosie przemówi:
ὦ πέπον ὦ Μενέλαε διοτρεφὲς οὐκέτι νῶϊ
"O Menelaju drogi ze szczepu Diosa, już wcale
ἔλπομαι αὐτώ περ νοστησέμεν ἐκ πολέμοιο.
Niemam nadziei, że obaj wyjdziemy cali z potyczki.
οὔ τι τόσον νέκυος περιδείδια Πατρόκλοιο,
Już ja nie tyle o zwłoki się Patroklosa obawiam,
ὅς κε τάχα Τρώων κορέει κύνας ἠδ' οἰωνούς,
Rychło bo pójdą na pastwę dla psów i ptaków Trojańskich,
ὅσσον ἐμῇ κεφαλῇ περιδείδια μή τι πάθῃσι,
Ile o własną się głowę obawiam, by los jej nie spotkał,
καὶ σῇ, ἐπεὶ πολέμοιο νέφος περὶ πάντα καλύπτει
Oraz o twoją, gdyż burza wojenna wszędy pochłania,
Ἕκτωρ, ἡμῖν δ' αὖτ' ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος.
Hektor, atoli dla nas pojawia się zguba okrutna.
ἀλλ' ἄγ' ἀριστῆας Δαναῶν κάλει, ἤν τις ἀκούσῃ.
"Wołajże zatem na lepszych z Danajów czy może posłyszą."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
Rzekł; nie sprzeciwił się wcale Menelaj o głosie donośnym;
ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς:
Krzyknie, daleko go słychać, Danajów do walki wzywając:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"O moi drodzy Argeiów książęta i wodze naczelni,
οἵ τε παρ' Ἀτρεί̈δῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ
Którym z mojego powodu i Agamemnona, Atrydów,
δήμια πίνουσιν καὶ σημαίνουσιν ἕκαστος
Trunkiem szafują, a z was rozkazy każden wydaje
λαοῖς: ἐκ δὲ Διὸς τιμὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.
Wojskom; od Zewsa zaiste pochodzi zasługa i chwała.
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι διασκοπιᾶσθαι ἕκαστον
Trudno mi w chwili obecnej każdego wypatrzeć oczyma
ἡγεμόνων: τόσση γὰρ ἔρις πολέμοιο δέδηεν:
Z wodzów, bo walki zaciętość się rozżarzyła okrutnie.
ἀλλά τις αὐτὸς ἴτω, νεμεσιζέσθω δ' ἐνὶ θυμῷ
Niechże więc każden przybywa i wstydem w sercu zapłonie,
Πάτροκλον Τρῳῇσι κυσὶν μέλπηθρα γενέσθαι.
Że na igraszkę dla psów Trojańskich służy Patroklos."
ὣς ἔφατ', ὀξὺ δ' ἄκουσεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας:
Rzekł; usłyszał go dobrze Olejczyk Ajas najszybszy.
πρῶτος δ' ἀντίος ἦλθε θέων ἀνὰ δηϊοτῆτα,
Pierwszy więc wyszedł ku niemu przez tłumy bieżąc wojenne;
τὸν δὲ μετ' Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος
Za nim Idomen, a potem towarzysz Idomeneja,
Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ.
Merion, mężny zarówno jak Enyal co męże morduje.
τῶν δ' ἄλλων τίς κεν ᾗσι φρεσὶν οὐνόματ' εἴποι,
Innych zaś któżby potrafił wymienić w myśli nazwiska,
ὅσσοι δὴ μετόπισθε μάχην ἤγειραν Ἀχαιῶν;
Którzy za niemi dążąc do walki Achajów się łączą?
Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες: ἦρχε δ' ἄρ' Ἕκτωρ.
Pierwsi Trojanie uderzą gromadnie z Hektorem na czele.
ὡς δ' ὅτ' ἐπὶ προχοῇσι διιπετέος ποταμοῖο
Równie jak czasem przy ujściu strumienia co z nieba pochodzi,
βέβρυχεν μέγα κῦμα ποτὶ ῥόον, ἀμφὶ δέ τ' ἄκραι
Fala przeciw prądowi gwałtownie się piętrzy, a w koło
ἠϊόνες βοόωσιν ἐρευγομένης ἁλὸς ἔξω,
Strome zahuczą przylądki, gdy morskie żygają bałwany;
τόσσῃ ἄρα Τρῶες ἰαχῇ ἴσαν. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Z gwarem podobnym Trojanie szli naprzód; atoli Achaje
ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ ἕνα θυμὸν ἔχοντες
W koło Menojtiadesa stanęli, w odwadze skupieni,
φραχθέντες σάκεσιν χαλκήρεσιν: ἀμφὶ δ' ἄρά σφι
Tarcze śpiżowe jak wał nastawiwszy, lecz w koło ich przyłbic
λαμπρῇσιν κορύθεσσι Κρονίων ἠέρα πολλὴν
Miedzią świecących Kronion roztoczył gęstą pomrokę;
χεῦ', ἐπεὶ οὐδὲ Μενοιτιάδην ἔχθαιρε πάρος γε,
Nigdy się bowiem poprzednio na syna Menojtia nie sierdził,
ὄφρα ζωὸς ἐὼν θεράπων ἦν Αἰακίδαο:
Póki on był przy życiu i giermkiem Ajakidesa;
μίσησεν δ' ἄρα μιν δηί̈ων κυσὶ κύρμα γενέσθαι
Wstrętnem prócz tego mu było by psom Trojańskim na pastwę
Τρῳῇσιν: τὼ καί οἱ ἀμυνέμεν ὦρσεν ἑταίρους.
Służyć miał; więc towarzyszów zachęcał by jego bronili.
ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς:
Pierwsi Trojanie natarli na śmiało patrzących Achajów;
νεκρὸν δὲ προλιπόντες ὑπέτρεσαν, οὐδέ τιν' αὐτῶν
Oni od zwłok odstępując zadrżeli, atoli żadnego
Τρῶες ὑπέρθυμοι ἕλον ἔγχεσιν ἱέμενοί περ,
Dumni Trojanie na dzidę nie wzięli, acz pragnąc gorąco;
ἀλλὰ νέκυν ἐρύοντο: μίνυνθα δὲ καὶ τοῦ Ἀχαιοὶ
Ale ciągnęli za trupa; jednakże tylko na krótko
μέλλον ἀπέσσεσθαι: μάλα γάρ σφεας ὦκ' ἐλέλιξεν
Mieli Achaje odstąpić, bo szybko napowrót ich zwrócił
Αἴας, ὃς περὶ μὲν εἶδος, περὶ δ' ἔργα τέτυκτο
Ajas, co również postacią jak dziełem się pierwszym okazał,
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετ' ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα.
Z wszystkich innych Danajów, po nieskazitelnym Pelejdzie.
ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων συὶ̈ εἴκελος ἀλκὴν
Rzucił się w przednie szeregi, podobny potęgą do dzika,
καπρίῳ, ὅς τ' ἐν ὄρεσσι κύνας θαλερούς τ' αἰζηοὺς
Któren w kniei górzystej psiarnie i młodzież ochoczą
ῥηϊδίως ἐκέδασσεν, ἑλιξάμενος διὰ βήσσας:
Łatwo rozproszył, kołując w gęstwinie jarów głębokich;
ὣς υἱὸς Τελαμῶνος ἀγαυοῦ φαίδιμος Αἴας
Takoż i syn Telamona sławnego, Ajas prześwietny,
ῥεῖα μετεισάμενος Τρώων ἐκέδασσε φάλαγγας
Wpadłszy na Trojan z łatwością rozproszył ich liczne falangi,
οἳ περὶ Πατρόκλῳ βέβασαν, φρόνεον δὲ μάλιστα
Którzy obchodząc Patrokla najwięcej ku temu dążyli,
ἄστυ πότι σφέτερον ἐρύειν καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
Żeby go wciągnąć do grodu swojego i sławę pozyskać.
ἤτοι τὸν Λήθοιο Πελασγοῦ φαίδιμος υἱὸς
Świetny potomek Lethosa Pelasgijczyka Hippothoj,
Ἱππόθοος ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην
Ciągnie go wtedy za nogę w zamiarze walki okrutnej,
δησάμενος τελαμῶνι παρὰ σφυρὸν ἀμφὶ τένοντας
Uwiązawszy mu rzemień przy kostce w około ścięgaczy,
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος: τάχα δ' αὐτῷ
Pragnąc Hektora i Trojan ucieszyć; lecz szybko dla niego
ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.
Zguba nadeszła, od której, acz chcieli, go nikt nie wybawił.
τὸν δ' υἱὸς Τελαμῶνος ἐπαί̈ξας δι' ὁμίλου
Syn Telamona ku niemu albowiem przez tłumy skoczywszy,
πλῆξ' αὐτοσχεδίην κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου:
Z blizka nań godzi w przyłbicę, co twarz mu spiżem zasłania,
ἤρικε δ' ἱπποδάσεια κόρυς περὶ δουρὸς ἀκωκῇ
Pęknął mu hełm buńczuczny gdzie ostrze kopji utkwiło,
πληγεῖσ' ἔγχεί̈ τε μεγάλῳ καὶ χειρὶ παχείῃ,
Pchnięty potężnym oszczepem i siłą dłoni żylastej;
ἐγκέφαλος δὲ παρ' αὐλὸν ἀνέδραμεν ἐξ ὠτειλῆς
Z rany wytrysnął mózg przez hełm zdziurawiony oszczepem,
αἱματόεις: τοῦ δ' αὖθι λύθη μένος, ἐκ δ' ἄρα χειρῶν
Z krwią zmięszany, opuszcza go siła; a z ręki bezwładnej,
Πατρόκλοιο πόδα μεγαλήτορος ἧκε χαμᾶζε
Wielkodusznego Patrokla na ziemię nogę upuścił;
κεῖσθαι: ὃ δ' ἄγχ' αὐτοῖο πέσε πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ
Sam zaś blizko takowej na trupa twarzą uderzył,
τῆλ' ἀπὸ Λαρίσης ἐριβώλακος, οὐδὲ τοκεῦσι
Z dala szerokoskibnej Laryasy; rodzicom już nie mógł
θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, μινυνθάδιος δέ οἱ αἰὼν
Złożyć wdzięczności dowodu, bo życie się jemu skróciło,
ἔπλεθ' ὑπ' Αἴαντος μεγαθύμου δουρὶ δαμέντι.
Zwalczonemu oszczepem Ajaxa wielkodusznego.
Ἕκτωρ δ' αὖτ' Αἴαντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ:
Hektor natedy Ajaxa wziął na cel dzirytem świecącym.
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος
Tenże zoczywszy, zaledwie uniknął dzidy śpiżowej;
τυτθόν: ὃ δὲ Σχεδίον μεγαθύμου Ἰφίτου υἱὸν
Trafił ów jednak Schediosa, zacnego Ifita potomka,
Φωκήων ὄχ' ἄριστον, ὃς ἐν κλειτῷ Πανοπῆϊ
Najlepszego z Fokejów, co w Panopei przesławnej
οἰκία ναιετάασκε πολέσσ' ἄνδρεσσιν ἀνάσσων,
Zamieszkiwał domostwa i rządził mężami licznemi;
τὸν βάλ' ὑπὸ κληῖ̈δα μέσην: διὰ δ' ἀμπερὲς ἄκρη
Jego to w sam obojczyk ugodził, na wylot mu przeszła
αἰχμὴ χαλκείη παρὰ νείατον ὦμον ἀνέσχε:
Dzida śpiżowa i górą przez ramię na wierzch się dostała.
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε' ἐπ' αὐτῷ.
Runął z łoskotem aż broń w około niego brzęczała.
Αἴας δ' αὖ Φόρκυνα δαί̈φρονα Φαίνοπος υἱὸν
Ajax atoli Forkyna, Fajnopa syna dzielnego,
Ἱπποθόῳ περιβάντα μέσην κατὰ γαστέρα τύψε:
Któren zasłaniał Hippotha w sam środek brzucha ugodził;
ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δ' ἔντερα χαλκὸς
Skruszył mu blachę pancerza, a miedź wewnętrznie utkwiła
ἤφυσ': ὃ δ' ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.
W kiszkach: on runął w kurzawę i dłonią za ziemię pochwycił.
χώρησαν δ' ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ:
Wstecz się cofnęli walczący na przedzie i Hektor prześwietny;
Ἀργεῖοι δὲ μέγα ἴαχον, ἐρύσαντο δὲ νεκροὺς
Z głośnym okrzykiem Argeie poczęli ciągnąć za trupy,
Φόρκυν θ' Ἱππόθοόν τε, λύοντο δὲ τεύχε' ἀπ' ὤμων.
Hippothoosa, Forkyna i zbroje im z ramion zdejmują.
ἔνθά κεν αὖτε Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπ' Ἀχαιῶν
Wtedy by znowu Trojanie pod mężnych Achajów naciskiem,
Ἴλιον εἰσανέβησαν ἀναλκείῃσι δαμέντες,
Byli ku Ilion pierzchnęli, w niemocy pobici, a chwałę
Ἀργεῖοι δέ κε κῦδος ἕλον καὶ ὑπὲρ Διὸς αἶσαν
Argaiowie zyskali, przeciwnie Diosa wyrokom,
κάρτεϊ καὶ σθένεϊ σφετέρῳ: ἀλλ' αὐτὸς Ἀπόλλων
Siłą i męztwem własnem. Lecz osobiście Apollon,
Αἰνείαν ὄτρυνε δέμας Περίφαντι ἐοικὼς
Nagli Eneję, postacią do Peryfanta podobny,
κήρυκι Ἠπυτίδῃ, ὅς οἱ παρὰ πατρὶ γέροντι
Epytidesa Keryxa, co w służbie ojca staruszka
κηρύσσων γήρασκε φίλα φρεσὶ μήδεα εἰδώς:
Będąc keryxem posiwiał, łagodny i w sercu roztropny;
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
W jego postaci Apollo syn Zewsa do niego przemawia:
Αἰνεία πῶς ἂν καὶ ὑπὲρ θεὸν εἰρύσσαισθε
"Jakże wy Eneaszu na przekór bogowi zdołacie
Ἴλιον αἰπεινήν; ὡς δὴ ἴδον ἀνέρας ἄλλους
Stromą Ilionę ratować? Jak męże, których widziałem
κάρτεί̈ τε σθένεί̈ τε πεποιθότας ἠνορέῃ τε
Ufających potędze i męztwu i własnej odwadze,
πλήθεί̈ τε σφετέρῳ καὶ ὑπερδέα δῆμον ἔχοντας:
Oraz i liczbie, popartych narodem co trwogę pogardza.
ἡμῖν δὲ Ζεὺς μὲν πολὺ βούλεται ἢ Δαναοῖσι
Dużo nam więcej Zews przewagi niżeli Danajom
νίκην: ἀλλ' αὐτοὶ τρεῖτ' ἄσπετον οὐδὲ μάχεσθε.
Życzy; lecz sami się strasznie lękacie i walczyć nie chcecie!
ὣς ἔφατ', Αἰνείας δ' ἑκατηβόλον Ἀπόλλωνα
Tak powiedział; Eneasz Apollina w dal godzącego
ἔγνω ἐς ἄντα ἰδών, μέγα δ' Ἕκτορα εἶπε βοήσας:
Poznał, ujrzawszy oblicze i z krzykiem Hektora zagadnie:
Ἕκτόρ τ' ἠδ' ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδ' ἐπικούρων
"Hektor i wy Trojańscy i sojuszników dowódcy!
αἰδὼς μὲν νῦν ἥδε γ' ἀρηϊφίλων ὑπ' Ἀχαιῶν
Wstydem by było, żebyśmy pod mężnych Achajów naciskiem
Ἴλιον εἰσαναβῆναι ἀναλκείῃσι δαμέντας.
Nazad ku Ilion pierżchnęli, pobici w zupełnej niemocy.
ἀλλ' ἔτι γάρ τίς φησι θεῶν ἐμοὶ ἄγχι παραστὰς
Teraz atoli ktoś z bogów mi rzekł zbliżywszy się do mnie,
Ζῆν' ὕπατον μήστωρα μάχης ἐπιτάρροθον εἶναι:
Jako rządzący nam Zews pomocnym będzie w potyczce,
τώ ῥ' ἰθὺς Δαναῶν ἴομεν, μηδ' οἵ γε ἕκηλοι
Prosto więc na Danajów uderzmy, by oni swobodnie
Πάτροκλον νηυσὶν πελασαίατο τεθνηῶτα.
Poległego Patrokla nie mogli do statków zaciągnąć"
ὣς φάτο, καί ῥα πολὺ προμάχων ἐξάλμενος ἔστη:
Rzekł i naprzód skoczywszy szeregi wyprzedził i stanął;
οἳ δ' ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν.
Oni się zaś odwrócili i czoło stawili Achajom.
ἔνθ' αὖτ' Αἰνείας Λειώκριτον οὔτασε δουρὶ
Wtedy Lejokritona Eneasz ugodził oszczepem,
υἱὸν Ἀρίσβαντος Λυκομήδεος ἐσθλὸν ἑταῖρον.
Arrysbanty potomka, co druhem był Lykomedesa.
τὸν δὲ πεσόντ' ἐλέησεν ἀρηί̈φιλος Λυκομήδης,
Tenże gdy padał zlitował się nad nim Arejczyk Lykomed,
στῆ δὲ μάλ' ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,
Stanął więc jak najbliżej i rzucił drirytem świecącym;
καὶ βάλεν Ἱππασίδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν
Trafił też Hippazydesa Apizę pasterza narodów,
ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δ' ὑπὸ γούνατ' ἔλυσεν,
Spodem w samą wątrobę i zaraz mu członki rozwiązał;
ὅς ῥ' ἐκ Παιονίης ἐριβώλακος εἰληλούθει,
Właśnie on był przywędrował z Pajonii o skibie szerokiej,
καὶ δὲ μετ' Ἀστεροπαῖον ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.
Jeden z najlepszych w potyczce po dzielnym Asteropaju.
τὸν δὲ πεσόντ' ἐλέησεν ἀρήϊος Ἀστεροπαῖος,
Asteropajos Arejczyk zlitował sic nad nim gdy padał,
ἴθυσεν δὲ καὶ ὃ πρόφρων Δαναοῖσι μάχεσθαι:
Sunął więc naprzód odważnie, by w boju Danajom się stawić;
ἀλλ' οὔ πως ἔτι εἶχε: σάκεσσι γὰρ ἔρχατο πάντῃ
Ale napróżno się silił, bo wszędy zamknęli tarczami,
ἑσταότες περὶ Πατρόκλῳ, πρὸ δὲ δούρατ' ἔχοντο.
Którzy w około Patrokla stanęli z dzidami do góry.
Αἴας γὰρ μάλα πάντας ἐπῴχετο πολλὰ κελεύων:
Wszystkich albowiem Ajax obchodził z rozkazem stanowczym,
οὔτέ τιν' ἐξοπίσω νεκροῦ χάζεσθαι ἀνώγει
Me dozwalając nikomu, by w tył od ciała się cofał,
οὔτέ τινα προμάχεσθαι Ἀχαιῶν ἔξοχον ἄλλων,
Ani też innych Achajów wyprzedzać nie chciał w potyczce,
ἀλλὰ μάλ' ἀμφ' αὐτῷ βεβάμεν, σχεδόθεν δὲ μάχεσθαι.
Tylko by zewsząd zwłoki otaczać i walczyć z blizkości.
ὣς Αἴας ἐπέτελλε πελώριος, αἵματι δὲ χθὼν
Takie rozkazy wydawał potężny Ajas; lecz ziemia
δεύετο πορφυρέῳ, τοὶ δ' ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον
Krwią się czerwoną zwilżyła; kupami oni padali,
νεκροὶ ὁμοῦ Τρώων καὶ ὑπερμενέων ἐπικούρων
Trupy Trojańskie pospołem i sojuszników przemożnych,
καὶ Δαναῶν: οὐδ' οἳ γὰρ ἀναιμωτί γε μάχοντο,
Oraz Danajów, bez krwi nie obeszła się walka zaprawdę,
παυρότεροι δὲ πολὺ φθίνυθον: μέμνηντο γὰρ αἰεὶ
Mniej ich jednakże poległo; bo ciągle mieli w pamięci,
ἀλλήλοις ἀν' ὅμιλον ἀλεξέμεναι φόνον αἰπύν.
Żeby w zamieszce nawzajem się bronić od mordów okrutnych.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρός, οὐδέ κε φαίης
Tak walczyli podobnie do ognia, że widać nie było,
οὔτέ ποτ' ἠέλιον σῶν ἔμμεναι οὔτε σελήνην:
Czyli się słońce lub księżyc na cało jeszcze ostały.
ἠέρι γὰρ κατέχοντο μάχης ἐπί θ' ὅσσον ἄριστοι
Mgłą otoczeni albowiem przy walce byli najlepsi,
ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ κατατεθνηῶτι.
Którzy stanęli w koło zmarłego Menojtiadesa.
οἳ δ' ἄλλοι Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Inni atoli Trojanie i łydookuci Achaje
εὔκηλοι πολέμιζον ὑπ' αἰθέρι, πέπτατο δ' αὐγὴ
Bez przeszkody za widna walczyli; bo słońca promienie
ἠελίου ὀξεῖα, νέφος δ' οὐ φαίνετο πάσης
Ostre padały, i żadna się chmurka na całej nie zjawi
γαίης οὐδ' ὀρέων: μεταπαυόμενοι δὲ μάχοντο
Ziemi, albo na górach; walczyli z chwilowym spoczynkiem,
ἀλλήλων ἀλεείνοντες βέλεα στονόεντα
Gdyż wzajemnie się strzegli od własnych śmiertelnych pocisków,
πολλὸν ἀφεσταότες. τοὶ δ' ἐν μέσῳ ἄλγε' ἔπασχον
Stojąc od siebie daleko. Lecz w środku będący cierpieli
ἠέρι καὶ πολέμῳ, τείροντο δὲ νηλέϊ χαλκῷ
Wiele od walki i mgły, rażeni ostrem żelazem,
ὅσσοι ἄριστοι ἔσαν: δύο δ' οὔ πω φῶτε πεπύσθην
Ilu ich było najlepszych. Dwaj męże świadomi nie byli,
ἀνέρε κυδαλίμω Θρασυμήδης Ἀντίλοχός τε
Dzielni obaj wojacy, Thrazymed a również Antyloch,
Πατρόκλοιο θανόντος ἀμύμονος, ἀλλ' ἔτ' ἔφαντο
Śmierci nieskazitelnego Patrokla, lecz jeszcze sądzili,
ζωὸν ἐνὶ πρώτῳ ὁμάδῳ Τρώεσσι μάχεσθαι.
Że żyjący na przedzie szeregów się bije z Trojany.
τὼ δ' ἐπιοσσομένω θάνατον καὶ φύζαν ἑταίρων
Tylko więc przeczuwając i śmierć i druhów porażkę,
νόσφιν ἐμαρνάσθην, ἐπεὶ ὣς ἐπετέλλετο Νέστωρ
Nieco opodal walczyli, bo tak im Nestor był zlecił,
ὀτρύνων πόλεμον δὲ μελαινάων ἀπὸ νηῶν.
Kiedy ich zesłał do bitwy od strony ciemnych okrętów.
τοῖς δὲ πανημερίοις ἔριδος μέγα νεῖκος ὀρώρει
Przez dzień cały wciąż oni w zaciętej ścierają się bitwie
ἀργαλέης: καμάτῳ δὲ καὶ ἱδρῷ νωλεμὲς αἰεὶ
Strasznej; bez ustanku się potem i skwarem zagrzeją
γούνατά τε κνῆμαί τε πόδες θ' ὑπένερθεν ἑκάστου
Łytki, kolana i nogi każdego do dołu samego,
χεῖρές τ' ὀφθαλμοί τε παλάσσετο μαρναμένοιιν
Uwalały się ręce i oczy walczących zawzięcie
ἀμφ' ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο.
Koło dzielnego giermka, szybkiego Ajakidesa.
ὡς δ' ὅτ' ἀνὴρ ταύροιο βοὸς μεγάλοιο βοείην
Równie jak skórę z wielkiego buchaja gospodarz oddaje
λαοῖσιν δώῃ τανύειν μεθύουσαν ἀλοιφῇ:
Do kręcenia swym ludziom, już nasyconą tłustością;
δεξάμενοι δ' ἄρα τοί γε διαστάντες τανύουσι
Oni stanąwszy kołem, daleko od siebie, ją chwycą,
κυκλόσ', ἄφαρ δέ τε ἰκμὰς ἔβη, δύνει δέ τ' ἀλοιφὴ
Ciągną i kręcą, rozchodzi się wilgoć, a tłustość nasiąka,
πολλῶν ἑλκόντων, τάνυται δέ τε πᾶσα διὰ πρό:
Gdyż kilkoro ich. ciągnie, aż cała się dobrze wykręci;
ὣς οἵ γ' ἔνθα καὶ ἔνθα νέκυν ὀλίγῃ ἐνὶ χώρῃ
Również i oni na ciasnym obszarze za trupa ciągnęli,
εἵλκεον ἀμφότεροι: μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
W strony przeciwne do siebie, bo mieli nadzieję niepłonną,
Τρωσὶν μὲν ἐρύειν προτὶ Ἴλιον, αὐτὰρ Ἀχαιοῖς
Jedni że aż do Iliony go wciągną, Achaje przeciwnie
νῆας ἔπι γλαφυράς: περὶ δ' αὐτοῦ μῶλος ὀρώρει
Do głębokich okrętów; zamieszka w koło nich wrzała
ἄγριος: οὐδέ κ' Ἄρης λαοσσόος οὐδέ κ' Ἀθήνη
Dzika; i nawet Athene lub Ares co mężów podjudza
τόν γε ἰδοῦσ' ὀνόσαιτ', οὐδ' εἰ μάλα μιν χόλος ἵκοι:
Tego by zganić widoku nie mogli, acz w sercu niechętni.
τοῖον Ζεὺς ἐπὶ Πατρόκλῳ ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων
Taką to walkę rumaków i mężów nakoło Patrokla,
ἤματι τῷ ἐτάνυσσε κακὸν πόνον: οὐδ' ἄρα πώ τι
Kronid onego dnia zaciętą roztoczył. Jednakże
ᾔδεε Πάτροκλον τεθνηότα δῖος Ἀχιλλεύς:
Jeszcze boski Achilles nie wiedział, że zginął Patroklos.
πολλὸν γὰρ ῥ' ἀπάνευθε νεῶν μάρναντο θοάων
Bardzo daleko albowiem walczyli od szybkich okrętów,
τείχει ὕπο Τρώων: τό μιν οὔ ποτε ἔλπετο θυμῷ
Tuż pod murem Trojańskim; lecz wcale Achilles nie sądził,
τεθνάμεν, ἀλλὰ ζωὸν ἐνιχριμφθέντα πύλῃσιν
Żeby on zginął, lecz myślał że żyw i dotarłszy do bramy,
ἂψ ἀπονοστήσειν, ἐπεὶ οὐδὲ τὸ ἔλπετο πάμπαν
Nazad powraca, bo sam nie przypuszczał wcale, by tamten
ἐκπέρσειν πτολίεθρον ἄνευ ἕθεν, οὐδὲ σὺν αὐτῷ:
Miasto bez niego mógł zdobyć, lub też do spółki z nim samym.
πολλάκι γὰρ τό γε μητρὸς ἐπεύθετο νόσφιν ἀκούων,
Często albowiem tajemnie od matki się był dowiadywał,
ἥ οἱ ἀπαγγέλλεσκε Διὸς μεγάλοιο νόημα.
Kiedy go powiadamiała o Zewsa wielkiego wyrokach.
δὴ τότε γ' οὔ οἱ ἔειπε κακὸν τόσον ὅσσον ἐτύχθη
Ale i wtedy mu matka nieszczęścia co miało nastąpić
μήτηρ, ὅττί ῥά οἱ πολὺ φίλτατος ὤλεθ' ἑταῖρος.
Nie objawiła, że zginął towarzysz najulubieńszy.
οἳ δ' αἰεὶ περὶ νεκρὸν ἀκαχμένα δούρατ' ἔχοντες
Oni w około trupa kończyste oszczepy trzymając,
νωλεμὲς ἐγχρίμπτοντο καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον:
Ciągle walczyli bez przerwy i jedni drugich mordują;
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων:
Wtedy powiada niejeden z Achajów śpiżem okrytych:
ὦ φίλοι οὐ μὰν ἧμιν ἐϋκλεὲς ἀπονέεσθαι
"Drodzy już wracać zaprawdę nie możem ze sławą uczciwą,
νῆας ἔπι γλαφυράς, ἀλλ' αὐτοῦ γαῖα μέλαινα
Do głębokich okrętów, lecz ziemia niech czarna obecnie
πᾶσι χάνοι: τό κεν ἧμιν ἄφαρ πολὺ κέρδιον εἴη
Wszystkich pochłania, bo to by dla nas było najlepszem,
εἰ τοῦτον Τρώεσσι μεθήσομεν ἱπποδάμοισιν
Jeśli Trojanom co końmi harcują dozwolim, by jego
ἄστυ πότι σφέτερον ἐρύσαι καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
Zaciągnęli do swojej siedziby i sławę zyskali."
ὣς δέ τις αὖ Τρώων μεγαθύμων αὐδήσασκεν:
Również i między Trojany dzielnymi niejeden powiada:
ὦ φίλοι, εἰ καὶ μοῖρα παρ' ἀνέρι τῷδε δαμῆναι
"Drodzy, choć taki już los by nas czekał, by przy tym wojaku
πάντας ὁμῶς, μή πώ τις ἐρωείτω πολέμοιο.
Wszyscy zarówno zginęli, niech nikt od walki nie stromi".
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, μένος δ' ὄρσασκεν ἑκάστου.
Tak przemawiał niejeden i druha do męztwa nakłaniał.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο, σιδήρειος δ' ὀρυμαγδὸς
Oni więc tak walczyli, a szczęk żelaza do nieba
χάλκεον οὐρανὸν ἷκε δι' αἰθέρος ἀτρυγέτοιο:
Śpiżowego dosięgał, przez puste etheru przestwory.
ἵπποι δ' Αἰακίδαο μάχης ἀπάνευθεν ἐόντες
Ajakidesa rumaki opodal od bitwy stojące,
κλαῖον, ἐπεὶ δὴ πρῶτα πυθέσθην ἡνιόχοιο
Rzewnie płakały, gdy pierwsza ich doszła wieść, że woźnica
ἐν κονίῃσι πεσόντος ὑφ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο.
Legnął w kurzawie pod ręką Hektora, co męże morduje.
ἦ μὰν Αὐτομέδων Διώρεος ἄλκιμος υἱὸς
Chociaż ich więc Awtomedon Diosa waleczny potomek,
πολλὰ μὲν ἂρ μάστιγι θοῇ ἐπεμαίετο θείνων,
Gęsto razami batoga ciętego do biegu napędzał,
πολλὰ δὲ μειλιχίοισι προσηύδα, πολλὰ δ' ἀρειῇ:
To łagodnemi słowami, to znowu groźbą pobudzał,
τὼ δ' οὔτ' ἂψ ἐπὶ νῆας ἐπὶ πλατὺν Ἑλλήσποντον
Mimo to ani do łodzi ku Hellespontowi wielkiemu,
ἠθελέτην ἰέναι οὔτ' ἐς πόλεμον μετ' Ἀχαιούς,
Ani do bitwy pomiędzy Achajów się ruszyć nie chciały;
ἀλλ' ὥς τε στήλη μένει ἔμπεδον, ἥ τ' ἐπὶ τύμβῳ
Ale podobnie jak pomnik co niewzruszony na grobie
ἀνέρος ἑστήκῃ τεθνηότος ἠὲ γυναικός,
Stoi człowieka zmarłego, lub też nieboszczki niewiasty;
ὣς μένον ἀσφαλέως περικαλλέα δίφρον ἔχοντες
Również i one stanęły jak wryte przed piękną powózką,
οὔδει ἐνισκίμψαντε καρήατα: δάκρυα δέ σφι
Głowy ku ziemi zwiesiwszy; a łzy im gorące na ziemię
θερμὰ κατὰ βλεφάρων χαμάδις ῥέε μυρομένοισιν
Grochem z pod oczów leciały, na skutek tęsknoty i żalu
ἡνιόχοιο πόθῳ: θαλερὴ δ' ἐμιαίνετο χαίτη
Za woźnicą, młodzieńcze zaś grzywy tarzały się w kurzu,
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν ἀμφοτέρωθεν.
Z jednej i drugiej strony z pod kółka na jarzmie zwieszone.
μυρομένω δ' ἄρα τώ γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
Widząc je tak zmartwione, nad niemi się Kronid zlitował.
κινήσας δὲ κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν:
Zatem skinąwszy głową do swego się ducha odezwie:
ἆ δειλώ, τί σφῶϊ δόμεν Πηλῆϊ ἄνακτι
"Biedne wy, czemuż Peleju książęciu was darowałem,
θνητῷ, ὑμεῖς δ' ἐστὸν ἀγήρω τ' ἀθανάτω τε;
Śmiertelnemu, gdy wy nieśmiertelne i niestarzejące.
ἦ ἵνα δυστήνοισι μετ' ἀνδράσιν ἄλγε' ἔχητον;
Na to byście niedolę znosili z nieszczęsną ludzkością?
οὐ μὲν γάρ τί πού ἐστιν ὀϊζυρώτερον ἀνδρὸς
Niema ci bowiem nigdzie co nędzniejszego, jak człowiek,
πάντων, ὅσσά τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.
Z tego wszystkiego co na tej ziemicy się rusza i żyje.
ἀλλ' οὐ μὰν ὑμῖν γε καὶ ἅρμασι δαιδαλέοισιν
Ale zaprawdę na was i na wykwintną powózkę
Ἕκτωρ Πριαμίδης ἐποχήσεται: οὐ γὰρ ἐάσω.
Hektor Priamid nie wsiądzie; bo tego ja nie dopuszczę.
ἦ οὐχ ἅλις ὡς καὶ τεύχε' ἔχει καὶ ἐπεύχεται αὔτως;
Czyż mu niedosyć, że zbroję posiada i próżno się chełpi?
σφῶϊν δ' ἐν γούνεσσι βαλῶ μένος ἠδ' ἐνὶ θυμῷ,
Duszę ja wam i kolana czerstwością nową napełnię,
ὄφρα καὶ Αὐτομέδοντα σαώσετον ἐκ πολέμοιο
Żebyście Automedonta ze zgiełku potyczki wynieśli,
νῆας ἔπι γλαφυράς: ἔτι γάρ σφισι κῦδος ὀρέξω
Do głębokich okrętów; bo sławą ich jeszcze obdarzę,
κτείνειν, εἰς ὅ κε νῆας ἐϋσσέλμους ἀφίκωνται
Żeby rąbali, dopóki nie dojdą do łodzi wiosłowych,
δύῃ τ' ἠέλιος καὶ ἐπὶ κνέφας ἱερὸν ἔλθῃ:
Póki nie zajdzie słońce i święte nadejdą ciemności"
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐνέπνευσεν μένος ἠύ̈.
Tak powiedziawszy rumaków ożywił siłę szlachetną.
τὼ δ' ἀπὸ χαιτάων κονίην οὖδας δὲ βαλόντε
One więc oba kurzawę zrzuciwszy z grzywy na ziemię,
ῥίμφα φέρον θοὸν ἅρμα μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς.
Szybko zaniosły powózkę pomiędzy Achajów i Trojan.
τοῖσι δ' ἐπ' Αὐτομέδων μάχετ' ἀχνύμενός περ ἑταίρου
Z niemi Automedon walczył, choć wielce o druha strapiony,
ἵπποις ἀί̈σσων ὥς τ' αἰγυπιὸς μετὰ χῆνας:
Lecąc pędem rumaków, jak sęp co wpada na gęsi;
ῥέα μὲν γὰρ φεύγεσκεν ὑπ' ἐκ Τρώων ὀρυμαγδοῦ,
Łacno on bowiem umykał przed zgiełkiem szeregów Trojańskich,
ῥεῖα δ' ἐπαί̈ξασκε πολὺν καθ' ὅμιλον ὀπάζων.
Łacno napowrót nacierał puszczając się w tłumy najgęstsze.
ἀλλ' οὐχ ᾕρει φῶτας ὅτε σεύαιτο διώκειν:
Mężów atoli nie chwytał, choć w natarczywym pościgu,
οὐ γάρ πως ἦν οἶον ἐόνθ' ἱερῷ ἐνὶ δίφρῳ
Nie był albowiem w stanie, sam jeden w świętej powózce,
ἔγχει ἐφορμᾶσθαι καὶ ἐπίσχειν ὠκέας ἵππους.
Kopią nacierać i razem szybkiemi końmi kierować.
ὀψὲ δὲ δή μιν ἑταῖρος ἀνὴρ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν
Później dopiero go wojak, towarzysz rozpoznał oczyma,
Ἀλκιμέδων υἱὸς Λαέρκεος Αἱμονίδαο:
Alkimedon, Laerka, Hajmonidesa potomek;
στῆ δ' ὄπιθεν δίφροιο καὶ Αὐτομέδοντα προσηύδα:
Stanął on z tyłu na wozie i Automedonta zagadnie:
Αὐτόμεδον, τίς τοί νυ θεῶν νηκερδέα βουλὴν
"Automedoncie, któż z bogów cię tak niedorzecznym zamiarem
ἐν στήθεσσιν ἔθηκε, καὶ ἐξέλετο φρένας ἐσθλάς;
Natchnął w duszy, i zmysłu cię szlachetnego pozbawił?
οἷον πρὸς Τρῶας μάχεαι πρώτῳ ἐν ὁμίλῳ
Samże tak w pierwszych szeregach z Trojany walczyć zamierzasz,
μοῦνος: ἀτάρ τοι ἑταῖρος ἀπέκτατο, τεύχεα δ' Ἕκτωρ
Kiedy ci towarzysza zabili; rynsztunek zaś Hektor.
αὐτὸς ἔχων ὤμοισιν ἀγάλλεται Αἰακίδαο.
Ajakidesa na ramię przywdziawszy nadyma się pychą".
τὸν δ' αὖτ' Αὐτομέδων προσέφη Διώρεος υἱός:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Awtomed syn Dioreja:
Ἀλκίμεδον τίς γάρ τοι Ἀχαιῶν ἄλλος ὁμοῖος
"Alkimedonie, bo któż z Achajów innych poradzi,
ἵππων ἀθανάτων ἐχέμεν δμῆσίν τε μένος τε,
Nieśmiertelne rumaki kierować i w pędzie ich zażyć,
εἰ μὴ Πάτροκλος θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος
Chyba jedyny Patroklos, rówiennik bogów w pogoni,
ζωὸς ἐών; νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
Póki był żyw ? Lecz teraz go śmierć i Mojra dosięgła.
ἀλλὰ σὺ μὲν μάστιγα καὶ ἡνία σιγαλόεντα
Otóż na ciebie kolej, by batog i lejce świecące
δέξαι, ἐγὼ δ' ἵππων ἀποβήσομαι, ὄφρα μάχωμαι.
Chwycić, a ja z powózki zeskoczę, by w bitwę się rzucić"
ὣς ἔφατ', Ἀλκιμέδων δὲ βοηθόον ἅρμ' ἐπορούσας
Rzekł; Alkimed skoczywszy na lekką do walki powózkę,
καρπαλίμως μάστιγα καὶ ἡνία λάζετο χερσίν,
Szybko rękami za batog i lejce gładkie pochwycił;
Αὐτομέδων δ' ἀπόρουσε: νόησε δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ,
Automedon zeskoczył; spostrzega to Hektor prześwietny,
αὐτίκα δ' Αἰνείαν προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα:
Więc Eneasza natychmiast zagadnie co czekał w pobliżu:
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε χαλκοχιτώνων
"Eneaszu doradco Trojańskich zbrojnych szeregów,
ἵππω τώδ' ἐνόησα ποδώκεος Αἰακίδαο
Właśnie ja konie ujrzałem szybkiego Ajakidesa,
ἐς πόλεμον προφανέντε σὺν ἡνιόχοισι κακοῖσι:
Zjawiające się w bitwie pod lichych woźniców kierunkiem.
τώ κεν ἐελποίμην αἱρησέμεν, εἰ σύ γε θυμῷ
Sądzę żebyśmy je mogli pochwycić, jeżeli w twej duszy
σῷ ἐθέλεις, ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐφορμηθέντε γε νῶϊ
Tego byś pragnął; bo pewno gdy obaj na nich natrzemy,
τλαῖεν ἐναντίβιον στάντες μαχέσασθαι Ἄρηϊ.
Nie zdołają nam czoła postawić w Aresa rozprawie "
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησεν ἐὺ̈ς πάϊς Ἀγχίσαο.
Rzekł; nie sprzeciwił się wcale Anchizy dzielny potomek.
τὼ δ' ἰθὺς βήτην βοέῃς εἰλυμένω ὤμους
Obaj więc naprzód ruszyli pod skór wołowych zasłoną,
αὔῃσι στερεῇσι: πολὺς δ' ἐπελήλατο χαλκός.
Suchych i twardych, dostatnio spiżową powłoką okutych.
τοῖσι δ' ἅμα Χρομίος τε καὶ Ἄρητος θεοειδὴς
Z niemi zaś razem Chromios i Bogom podobny Aretos
ἤϊσαν ἀμφότεροι: μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς
Obaj dążyli i wielką żywili w duszy nadzieję,
αὐτώ τε κτενέειν ἐλάαν τ' ἐριαύχενας ἵππους
Tamtych pokonać i konie o szyjach wysmukłych pochwycić;
νήπιοι, οὐδ' ἄρ' ἔμελλον ἀναιμωτί γε νέεσθαι
Głupi, niemieli już oni bez krwi przelewu powrócić
αὖτις ἀπ' Αὐτομέδοντος. ὃ δ' εὐξάμενος Διὶ πατρὶ
Nazad od Automedonta. Lecz on ubłagawszy Diosa
ἀλκῆς καὶ σθένεος πλῆτο φρένας ἀμφὶ μελαίνας:
W sercu o czarnej powłoce był męztwem i siłą natchniony.
αὐτίκα δ' Ἀλκιμέδοντα προσηύδα πιστὸν ἑταῖρον:
Zaraz do Alkimedonta wiernego się druha odezwie:,
Ἀλκίμεδον μὴ δή μοι ἀπόπροθεν ἰσχέμεν ἵππους,
"Alkimedoncie, odemnie daleko rumaków nie trzymaj,
ἀλλὰ μάλ' ἐμπνείοντε μεταφρένῳ: οὐ γὰρ ἔγωγε
Żądam ażeby mi w plecy parskały; nie sądzę albowiem,
Ἕκτορα Πριαμίδην μένεος σχήσεσθαι ὀί̈ω,
Żeby Hektor Priamid od swego impetu ustąpił,
πρίν γ' ἐπ' Ἀχιλλῆος καλλίτριχε βήμεναι ἵππω
Zanim na pięknogrzywiaste nie wsiądzie Achilla rumaki,
νῶϊ κατακτείναντα, φοβῆσαί τε στίχας ἀνδρῶν
Obu nas pozabija, zaś mężów Argejskich szeregi
Ἀργείων, ἤ κ' αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισιν ἁλοίη.
Spłoszy, albo też sam pomiędzy pierwszemi polegnie"
ὣς εἰπὼν Αἴαντε καλέσσατο καὶ Μενέλαον:
Rzekłszy to przyzwał do siebie Ajaxów i Menelaosa:
Αἴαντ' Ἀργείων ἡγήτορε καὶ Μενέλαε
"Ajaxowie dowódcy Argeiów i Menelaosie!
ἤτοι μὲν τὸν νεκρὸν ἐπιτράπεθ' οἵ περ ἄριστοι
Trupa na teraz powierzcie najlepszym, ażeby w około
ἀμφ' αὐτῷ βεβάμεν καὶ ἀμύνεσθαι στίχας ἀνδρῶν,
Niego chodzili, w obronie od licznych szeregów napaści;
νῶϊν δὲ ζωοῖσιν ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ:
Obu nam zaś co żyjemy odwróćcie ostatnią zagładę;
τῇδε γὰρ ἔβρισαν πόλεμον κάτα δακρυόεντα
Tędy albowiem się tłoczą na przełaj krwawej potyczki
Ἕκτωρ Αἰνείας θ', οἳ Τρώων εἰσὶν ἄριστοι.
Enej i Hektor zarazem, najlepsi z mężów Trojańskich.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται:
Ale to wszystko zaprawdę na łonie spoczywa przedwiecznych.
ἥσω γὰρ καὶ ἐγώ, τὰ δέ κεν Διὶ πάντα μελήσει.
Dzidę ja teraz wypuszczam; co reszta, Diosa jest rzeczą"
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Rzekł; i zamachem ogromnym wypuścił dzidę cienistą,
καὶ βάλεν Ἀρήτοιο κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην:
Którą ugodził Areta po tarczy gładko wykutej;
ἣ δ' οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διὰ πρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
Włóczni takowa nie wstrzyma, bo śpiż na wylot ją przeszył,
νειαίρῃ δ' ἐν γαστρὶ διὰ ζωστῆρος ἔλασσεν.
Potem zaś pasek przebiwszy, od spodu brzuch mu rozpłatał.,
ὡς δ' ὅτ' ἂν ὀξὺν ἔχων πέλεκυν αἰζήϊος ἀνὴρ
Równie jak dzielny młodzieniec trzymając ostrą siekierę,
κόψας ἐξόπιθεν κεράων βοὸς ἀγραύλοιο
Ciąwszy po za rogami buhaja z wolnego pastwiska,
ἶνα τάμῃ διὰ πᾶσαν, ὃ δὲ προθορὼν ἐρίπῃσιν,
Żyły na karku mu przeciął, a tamten poskoczył i runął;
ὣς ἄρ' ὅ γε προθορὼν πέσεν ὕπτιος: ἐν δέ οἱ ἔγχος
Takoż i ten w zapędzie na wznak się przewrócił, a dzida
νηδυίοισι μάλ' ὀξὺ κραδαινόμενον λύε γυῖα.
Ostrokończysta w jelita wpędzona go siły pozbawia.
Ἕκτωρ δ' Αὐτομέδοντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ:
Hektor na Automedonta wymierzył dzirydem świecącym;
ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος:
Tenże atoli zoczywszy uniknął dzidy śpiżowej;
πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δ' ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν
Naprzód albowiem przykucnął, że oszczep ogromny po za nim
οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δ' οὐρίαχος πελεμίχθη
Wrył się do ziemi, i tylko sam koniec drzewca od włóczni
ἔγχεος: ἔνθα δ' ἔπειτ' ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.
Zadrgał, reszty zaś siły go Ares przemożny pozbawił.
καί νύ κε δὴ ξιφέεσσ' αὐτοσχεδὸν ὁρμηθήτην
Wtedy by byli mieczami z blizkości na siebie natarli,
εἰ μή σφω' Αἴαντε διέκριναν μεμαῶτε,
Tylko że dzielne Ajaxy się między nich raźno rzucili,
οἵ ῥ' ἦλθον καθ' ὅμιλον ἑταίρου κικλήσκοντος:
Którzy nadeszli przez tłumy, gdy na nich zawołał towarzysz.
τοὺς ὑποταρβήσαντες ἐχώρησαν πάλιν αὖτις
Nieco się ich zlęknąwszy odbiegli cofając się nazad,
Ἕκτωρ Αἰνείας τ' ἠδὲ Χρομίος θεοειδής,
Hektor oraz Eneasz i Chromios do bogów podobny;
Ἄρητον δὲ κατ' αὖθι λίπον δεδαϊγμένον ἦτορ
Tamże więc opuścili Areta z piersią przeszytą,
κείμενον: Αὐτομέδων δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ
Leżącego; Awtomed, rówiennik Aresa szybkiego,
τεύχεά τ' ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
Jego z rynsztunku obdziera, i chełpiąc się rzeknie te słowa:
ἦ δὴ μὰν ὀλίγον γε Μενοιτιάδαο θανόντος
"Otóż, choć trochę przynajmniej po śmierci Menojtiadesa
κῆρ ἄχεος μεθέηκα χερείονά περ καταπέφνων.
Sercu w żałobie ulżyłem, acz wiele gorszego zabiwszy"
ὣς εἰπὼν ἐς δίφρον ἑλὼν ἔναρα βροτόεντα
Z temi słowami rynsztunek zbroczony porwawszy do wozu
θῆκ', ἂν δ' αὐτὸς ἔβαινε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν
Złożył; potem zaś usiadł, po rękach i nogach od góry
αἱματόεις ὥς τίς τε λέων κατὰ ταῦρον ἐδηδώς.
Zakrwawiony, jak lew co byka pożarł całego.
ἂψ δ' ἐπὶ Πατρόκλῳ τέτατο κρατερὴ ὑσμίνη
Znowu nakoło Patrokla się straszna poczęła potyczka,
ἀργαλέη πολύδακρυς, ἔγειρε δὲ νεῖκος Ἀθήνη
Łzawa, okrutna, lecz kłótnię podjudza jeszcze Athene,
οὐρανόθεν καταβᾶσα: προῆκε γὰρ εὐρύοπα Ζεὺς
Z nieba zstąpiwszy, bo Zews o głosie szerokim ją wysłał,
ὀρνύμεναι Δαναούς: δὴ γὰρ νόος ἐτράπετ' αὐτοῦ.
Żeby Danajów zagrzewać, bo wolę swą ku nim nakłonił.
ἠύ̈τε πορφυρέην ἶριν θνητοῖσι τανύσσῃ
Równie jak tęczę z purpum dla śmiertelników roztacza
Ζεὺς ἐξ οὐρανόθεν τέρας ἔμμεναι ἢ πολέμοιο
Zews na niebie wysoko, by wojny była zwiastunem,
ἢ καὶ χειμῶνος δυσθαλπέος, ὅς ῥά τε ἔργων
Albo też przejmującej zawiei, co ludzi od polnych
ἀνθρώπους ἀνέπαυσεν ἐπὶ χθονί, μῆλα δὲ κήδει,
Robót na ziemi wstrzymuje, i wszystkim dokucza bydlętom;
ὣς ἣ πορφυρέῃ νεφέλῃ πυκάσασα ἓ αὐτὴν
Takoż i ona się cała zakrywszy obłokiem z purpury,
δύσετ' Ἀχαιῶν ἔθνος, ἔγειρε δὲ φῶτα ἕκαστον.
W tłumy się nurza Achajskie i męża każdego zagrzewa.
πρῶτον δ' Ἀτρέος υἱὸν ἐποτρύνουσα προσηύδα
Zachęcając się najprzód odezwie do syna Atrewsa
ἴφθιμον Μενέλαον: ὃ γάρ ῥά οἱ ἐγγύθεν ἦεν:
Menelaja dzielnego (bo tenże stał przy niej w blizkości),
εἰσαμένη Φοίνικι δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν:
Do Fojnika podobna postacią i głosem wytrwałym:
σοὶ μὲν δὴ Μενέλαε κατηφείη καὶ ὄνειδος
"O Menelaju dla ciebie i hańbą i wstydem okropnym
ἔσσεται εἴ κ' Ἀχιλῆος ἀγαυοῦ πιστὸν ἑταῖρον
Będzie, jeżeli świetnego Achilla, druha wiernego,
τείχει ὕπο Τρώων ταχέες κύνες ἑλκήσουσιν.
Szybkie sobaki pod murem Trojańskim będą szarpały.
ἀλλ' ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.
Trzymaj się więc odważnie i wszystkie zachęcaj szeregi."
τὴν δ' αὖτε προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
Odpowiadając jej rzeknie Menelaj o głosie donośnym:
Φοῖνιξ ἄττα γεραιὲ παλαιγενές, εἰ γὰρ Ἀθήνη
"Ojcze Fenixie, staruszku sędziwy, żebyć to Athone
δοίη κάρτος ἐμοί, βελέων δ' ἀπερύκοι ἐρωήν:
Siłą mnie darzyć zechciała, i chronić od pędu pocisków,
τώ κεν ἔγωγ' ἐθέλοιμι παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
Wtedy dopiero bym chętnie się stawił, ażeby Patrokla
Πατρόκλῳ: μάλα γάρ με θανὼν ἐσεμάσσατο θυμόν.
Chronić, gdyż śmiercią swoją mi serce dotknął boleśnie.
ἀλλ' Ἕκτωρ πυρὸς αἰνὸν ἔχει μένος, οὐδ' ἀπολήγει
Aleć Hektor ma groźną odwagę płomienia, i spiżem
χαλκῷ δηϊόων: τῷ γὰρ Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
Nie przestaje wojować, a Zews go sławą obdarza"
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Rzekł; ucieszyło boginię wypukłooką Athenę,
ὅττί ῥά οἱ πάμπρωτα θεῶν ἠρήσατο πάντων.
Że przed innemi wszystkiemi bogami się do niej uciekał.
ἐν δὲ βίην ὤμοισι καὶ ἐν γούνεσσιν ἔθηκε,
Więc go dzielną potęgą natchnęła w kolanach i barkach;
καί οἱ μυίης θάρσος ἐνὶ στήθεσσιν ἐνῆκεν,
Natarczywą odwagę jak muszki wlewając mu w piersi,
ἥ τε καὶ ἐργομένη μάλα περ χροὸς ἀνδρομέοιο
Która, choć często spędzona, ludzkiego ciała ukłuciem
ἰσχανάᾳ δακέειν, λαρόν τέ οἱ αἷμ' ἀνθρώπου:
Pragnie skosztować, bo krew człowiecza jest dla niej łakocią;
τοίου μιν θάρσευς πλῆσε φρένας ἀμφὶ μελαίνας,
Taką odwagą mu serce o czarnej powłoce natchnęła.
βῆ δ' ἐπὶ Πατρόκλῳ, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.
W stronę Patrokla pospiesza i dzidą celuje świecącą.
ἔσκε δ' ἐνὶ Τρώεσσι Ποδῆς υἱὸς Ἠετίωνος
Między Trojany żył Podes, Ejetiona potomek,
ἀφνειός τ' ἀγαθός τε: μάλιστα δέ μιν τίεν Ἕκτωρ
Zacny i bardzo zamożny; najwięcej go Hektor szanował
δήμου, ἐπεί οἱ ἑταῖρος ἔην φίλος εἰλαπιναστής:
W ludzie, gdyż był mu druhem najmilszym i uczty wspólnikiem;
τόν ῥα κατὰ ζωστῆρα βάλε ξανθὸς Μενέλαος
Jego to w samą przepaskę ugodził płowy Menelaj,
ἀί̈ξαντα φόβον δέ, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε:
Kiedy się zwracał w ucieczkę, i spiżem na wylot go przebił;
δούπησεν δὲ πεσών: ἀτὰρ Ἀτρεί̈δης Μενέλαος
Runął z łoskotem; atoli Atreja syn Menelaos
νεκρὸν ὑπ' ἐκ Τρώων ἔρυσεν μετὰ ἔθνος ἑταίρων.
Trupa z pod mocy Trojan wyciągnął do ciżby drużyny.
Ἕκτορα δ' ἐγγύθεν ἱστάμενος ὄτρυνεν Ἀπόλλων
Blizko stanąwszy Apollon Hektora do walki zagrzewa,
Φαίνοπι Ἀσιάδῃ ἐναλίγκιος, ὅς οἱ ἁπάντων
Do Fajnopa Azyady podobny, co między wszystkiemi
ξείνων φίλτατος ἔσκεν Ἀβυδόθι οἰκία ναίων:
Był mu gościem najmilszym, a dom zamieszkiwał w Abydos.
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων:
[W jego postaci więc rzeknie Apollon co godzi z daleka:]
Ἕκτορ τίς κέ σ' ἔτ' ἄλλος Ἀχαιῶν ταρβήσειεν;
"Będzieli któren z Achajów się ciebie Hektorze obawia!?
οἷον δὴ Μενέλαον ὑπέτρεσας, ὃς τὸ πάρος γε
Jakże to Menelaosa się zląkłeś, co przecież był dawniej
μαλθακὸς αἰχμητής: νῦν δ' οἴχεται οἶος ἀείρας
Kopijnikiem nie tęgim, a teraz uchodzi sam jeden
νεκρὸν ὑπ' ἐκ Τρώων, σὸν δ' ἔκτανε πιστὸν ἑταῖρον
Trupa zabrawszy Trojanom, i druha wiernego ci zabił,
ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Ποδῆν υἱὸν Ἠετίωνος.
Między pierwszemi dzielnego, Podesa Ejetionidę."
ὣς φάτο, τὸν δ' ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα,
Rzekł; tamtego pochmurna i czarna objęła żałoba;
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
W pierwsze się puścił szeregi, uzbrojon miedzią świecącą.
καὶ τότ' ἄρα Κρονίδης ἕλετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν
Wtedy Kronides pochwycił egidę w kutasy zdobioną,
μαρμαρέην, Ἴδην δὲ κατὰ νεφέεσσι κάλυψεν,
Olśniewającą, zaś Idę chmurami do koła otoczył,
ἀστράψας δὲ μάλα μεγάλ' ἔκτυπε, τὴν δὲ τίναξε,
Gromy wypuścił i zagrzmiał donośnie, potrząsał egidą;
νίκην δὲ Τρώεσσι δίδου, ἐφόβησε δ' Ἀχαιούς.
Trojan obdarzył zwycięztwem, Achajów zaś puścił w rozsypkę.
πρῶτος Πηνέλεως Βοιώτιος ἦρχε φόβοιο.
Pierwszy Penelej z Bojotów dał znak do zgubnej ucieczki;
βλῆτο γὰρ ὦμον δουρὶ πρόσω τετραμμένος αἰεὶ
W ramię go bowiem trafiono, gdy wciąż się przodem odwracał;
ἄκρον ἐπιλίγδην: γράψεν δέ οἱ ὀστέον ἄχρις
Ledwo go wierzchem drasnęła i kości lekko dosięgła
αἰχμὴ Πουλυδάμαντος: ὃ γάρ ῥ' ἔβαλε σχεδὸν ἐλθών.
Włócznia Polydamanta, bo tenże z blizka nacierał,
Λήϊτον αὖθ' Ἕκτωρ σχεδὸν οὔτασε χεῖρ' ἐπὶ καρπῷ
Hektor Leita oszczepem na zgięcie ręki ugodził;
υἱὸν Ἀλεκτρυόνος μεγαθύμου, παῦσε δὲ χάρμης:
Syna Alektryonosa zacnego i w bitwie powstrzymał;
τρέσσε δὲ παπτήνας, ἐπεὶ οὐκέτι ἔλπετο θυμῷ
Zadrżał do koła się patrząc, bo wcale już niemiał nadziei
ἔγχος ἔχων ἐν χειρὶ μαχήσεσθαι Τρώεσσιν.
Żeby z oszczepem w dłoni z Trojany mógł się potykać.
Ἕκτορα δ' Ἰδομενεὺς μετὰ Λήϊτον ὁρμηθέντα
Idomenej Hektora, gdy tenże za Lejtem poskoczył,
βεβλήκει θώρηκα κατὰ στῆθος παρὰ μαζόν:
W pancerz na piersiach oszczepem w pobliżu brodawki ugodził;
ἐν καυλῷ δ' ἐάγη δολιχὸν δόρυ, τοὶ δὲ βόησαν
Dzida pękła przy końcu proporca; natenczas Trojanie
Τρῶες: ὃ δ' Ἰδομενῆος ἀκόντισε Δευκαλίδαο
Wrzasną; On Idomeneja wziął na cel Dewkalidesa,
δίφρῳ ἐφεσταότος: τοῦ μέν ῥ' ἀπὸ τυτθὸν ἅμαρτεν:
Stojącego w powózce; lecz jego chybił o troszkę;
αὐτὰρ ὃ Μηριόναο ὀπάονά θ' ἡνίοχόν τε
W miejsce zaś tego Meriony woźnicę i towarzysza,
Κοίρανον, ὅς ῥ' ἐκ Λύκτου ἐϋκτιμένης ἕπετ' αὐτῷ:
Kojranosa, co z Lykty wspaniałej za nim podążył:
πεζὸς γὰρ τὰ πρῶτα λιπὼν νέας ἀμφιελίσσας
[Najprzód albowiem pieszo, odchodząc od łodzi wiosłowych
ἤλυθε, καί κε Τρωσὶ μέγα κράτος ἐγγυάλιξεν,
Przyszedł i byłby Trojanom niezmiernie sławy przysporzył,
εἰ μὴ Κοίρανος ὦκα ποδώκεας ἤλασεν ἵππους:
Żeby nie Kojran, co żywo popędził szybkie rumaki;
καὶ τῷ μὲν φάος ἦλθεν, ἄμυνε δὲ νηλεὲς ἦμαρ,
Jemu on tedy był zbawcą i dzień mu zguby odwrócił,
αὐτὸς δ' ὤλεσε θυμὸν ὑφ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο:
Sam zaś poległ pod ręką, Hektora co męże morduje];
τὸν βάλ' ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος, ἐκ δ' ἄρ' ὀδόντας
Jego to w szczękę pod uchem ugodził i wszystkie mu zęby
ὦσε δόρυ πρυμνόν, διὰ δὲ γλῶσσαν τάμε μέσσην.
Końcem oszczepu wybił i język przeciął w połowie.
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, κατὰ δ' ἡνία χεῦεν ἔραζε.
Zleciał z powózki i lejce wypuścił z ręki na ziemię.
καὶ τά γε Μηριόνης ἔλαβεν χείρεσσι φίλῃσι
Chwycił takowe co prędzej Merionej lubemi rękoma
κύψας ἐκ πεδίοιο, καὶ Ἰδομενῆα προσηύδα:
Nagle z równiny powstawszy i rzeknie do Idomeneja:
μάστιε νῦν εἷός κε θοὰς ἐπὶ νῆας ἵκηαι:
"Konie popędzaj dopóki nie zdążysz do szybkich okrętów;
γιγνώσκεις δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τ' οὐκέτι κάρτος Ἀχαιῶν.
Sam to widzisz wyraźnie, że niema przewagi Achajów"
ὣς ἔφατ', Ἰδομενεὺς δ' ἵμασεν καλλίτριχας ἵππους
Rzekł, a Idomen zaciąwszy rumaki pięknogrzywiaste,
νῆας ἔπι γλαφυράς: δὴ γὰρ δέος ἔμπεσε θυμῷ.
Pędzi do łodzi głębokich, bo strach mu serce ogarnął.
οὐδ' ἔλαθ' Αἴαντα μεγαλήτορα καὶ Μενέλαον
Dobrze widzieli Menelaj i Ajax o duszy wyniosłej
Ζεύς, ὅτε δὴ Τρώεσσι δίδου ἑτεραλκέα νίκην.
Zewsa zamiary, by Trojan z kolei zwycięztwem obdarzyć.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
Rzeknie więc pierwszy Ajas potężny syn Telamona:
ὢ πόποι ἤδη μέν κε καὶ ὃς μάλα νήπιός ἐστι
"Przebóg, teraz już nawet i ten, co wielce niemądry,
γνοίη ὅτι Τρώεσσι πατὴρ Ζεὺς αὐτὸς ἀρήγει.
Pozna że ojciec Zews Trojanom sam dopomaga;
τῶν μὲν γὰρ πάντων βέλε' ἅπτεται ὅς τις ἀφήῃ
Wszystkie ich bowiem pociski trafiają; kto tylko wypuści,
ἢ κακὸς ἢ ἀγαθός: Ζεὺς δ' ἔμπης πάντ' ἰθύνει:
Lichy lub dzielny, a Zews je wszystkie na prosto kieruie;
ἡμῖν δ' αὔτως πᾶσιν ἐτώσια πίπτει ἔραζε.
Nasze zaś wszystkie zarówno daremnie spadają na ziemię.
ἀλλ' ἄγετ' αὐτοί περ φραζώμεθα μῆτιν ἀρίστην,
Zatem do dzieła, pomyślmy choć sami o radzie najlepszej,
ἠμὲν ὅπως τὸν νεκρὸν ἐρύσσομεν, ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
Raz by trupa co prędzej wydostać, a potem i samym
χάρμα φίλοις ἑτάροισι γενώμεθα νοστήσαντες,
Wracać by druhom kochanym zwiastować skutek pomyślny,
οἵ που δεῦρ' ὁρόωντες ἀκηχέδατ', οὐδ' ἔτι φασὶν
Którzy zmartwieni w tę stronę się patrzą, i wcale nie sądzą,
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους
Żebyśmy impet Hektora i dłonie jego nietknięte
σχήσεσθ', ἀλλ' ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.
Mogli wytrzymać, lecz wkrótce do łodzi głębokich wpadniemy.
εἴη δ' ὅς τις ἑταῖρος ἀπαγγείλειε τάχιστα
Żebyć to znalazł się jakiś towarzysz by donieść Pelejdzie
Πηλεί̈δῃ, ἐπεὶ οὔ μιν ὀί̈ομαι οὐδὲ πεπύσθαι
Jak najprędzej, bo sądzę że jeszcze onego nie doszła
λυγρῆς ἀγγελίης, ὅτι οἱ φίλος ὤλεθ' ἑταῖρος.
Smutna nowina, że zginął towarzysz mu najulubieńszy.
ἀλλ' οὔ πῃ δύναμαι ἰδέειν τοιοῦτον Ἀχαιῶν:
Nigdzie atoli takiego z Achajów dojrzeć nie mogę,
ἠέρι γὰρ κατέχονται ὁμῶς αὐτοί τε καὶ ἵπποι.
Chmura ich bowiem zasłania, zarówno onych i konie.
Ζεῦ πάτερ ἀλλὰ σὺ ῥῦσαι ὑπ' ἠέρος υἷας Ἀχαιῶν,
Zewsie rodzicu wyratuj z ciemności synów Achajskich!
ποίησον δ' αἴθρην, δὸς δ' ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι:
Uczyń światło napowrót i dozwól oczyma spoglądać;
ἐν δὲ φάει καὶ ὄλεσσον, ἐπεί νύ τοι εὔαδεν οὕτως.
Dajże choć w świetle nam zginąć, gdy tobie się tak spodobało!
ὣς φάτο, τὸν δὲ πατὴρ ὀλοφύρατο δάκρυ χέοντα:
Tak powiedział, a rodzic nad łzami się jego zlitował,
αὐτίκα δ' ἠέρα μὲν σκέδασεν καὶ ἀπῶσεν ὀμίχλην,
Chmury natychmiast rozproszył i precz rozpędził ciemności,
ἠέλιος δ' ἐπέλαμψε, μάχη δ' ἐπὶ πᾶσα φαάνθη:
Słońce rzuciło promienie i cała się bitwa zjawiła;
καὶ τότ' ἄρ' Αἴας εἶπε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον:
Do Menelaj a o głosie donośnym się Ajax odezwie:
σκέπτεο νῦν Μενέλαε διοτρεφὲς αἴ κεν ἴδηαι
"Patrzajże o Menelaju boski czy kędy nie ujrzysz,
ζωὸν ἔτ' Ἀντίλοχον μεγαθύμου Νέστορος υἱόν,
Antylochosa przy życiu, zacnego Nestora potomka;
ὄτρυνον δ' Ἀχιλῆϊ δαί̈φρονι θᾶσσον ἰόντα
Każ mu co prędzej iść do Achilla w boju dzielnego,
εἰπεῖν ὅττι ῥά οἱ πολὺ φίλτατος ὤλεθ' ἑταῖρος.
Żeby mu donieść, że zginął towarzysz najulubieńszy"
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
Rzekł, a nie był od tego Menelaj o glosie donośnym,
βῆ δ' ἰέναι ὥς τίς τε λέων ἀπὸ μεσσαύλοιο,
Spieszy więc, równie jak lew od szczelnie zawartej zagrody,
ὅς τ' ἐπεὶ ἄρ κε κάμῃσι κύνας τ' ἄνδρας τ' ἐρεθίζων,
Kiedy się znużył ciągłem drażnieniem psów i parobków,
οἵ τέ μιν οὐκ εἰῶσι βοῶν ἐκ πῖαρ ἑλέσθαι
Którzy mu nie dozwalają napychać się tłuszczem wołowym,
πάννυχοι ἐγρήσσοντες: ὃ δὲ κρειῶν ἐρατίζων
Nocą bez przerwy czuwając; lecz on do ścierwa znęcony
ἰθύει, ἀλλ' οὔ τι πρήσσει: θαμέες γὰρ ἄκοντες
Rzuca się, nic atoli nie wskóra, bo gęste oszczepy
ἀντίον ἀί̈σσουσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν,
Lecą na niego rzucane nieustraszonemi rękoma,
καιόμεναί τε δεταί, τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ:
Oraz palące się szczypy, lecz on choć odważny się boi;
ἠῶθεν δ' ἀπονόσφιν ἔβη τετιηότι θυμῷ:
Z pierwszym się brzaskiem oddala, choć w sercu wielce strapiony;
ὣς ἀπὸ Πατρόκλοιο βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
Takoż Menelaj o głosie donośnym od ciała Patrokla
ἤϊε πόλλ' ἀέκων: περὶ γὰρ δίε μή μιν Ἀχαιοὶ
Uszedł, acz wielce niechętnie, gdyż lękał się żeby Achaje
ἀργαλέου πρὸ φόβοιο ἕλωρ δηί̈οισι λίποιεν.
W strachu okrutnym na łup go wrogom nie pozostawili.
πολλὰ δὲ Μηριόνῃ τε καὶ Αἰάντεσσ' ἐπέτελλεν:
To też Ajaxom usilnie zalecił i Merionowi:
Αἴαντ' Ἀργείων ἡγήτορε Μηριόνη τε
"Ajasowie Argeiów dowódcy i Merionesie!
νῦν τις ἐνηείης Πατροκλῆος δειλοῖο
Mech mi teraz każden łagodność biednego Patrokla
μνησάσθω: πᾶσιν γὰρ ἐπίστατο μείλιχος εἶναι
Trzyma w pamięci, gdyż on dla wszystkim słodkim być umiał,
ζωὸς ἐών: νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
Póki był żyw, lecz teraz go śmierć i Mojra dosięgła."
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη ξανθὸς Μενέλαος,
Tak powiedziawszy odszedł pospiesznie płowy Menelaj,
πάντοσε παπταίνων ὥς τ' αἰετός, ὅν ῥά τέ φασιν
Wszędzie się oglądając, jak orzeł, któren jak mówią
ὀξύτατον δέρκεσθαι ὑπουρανίων πετεηνῶν,
Najprzenikliwszy ma wzrok z latawców pod niebem żyjących;
ὅν τε καὶ ὑψόθ' ἐόντα πόδας ταχὺς οὐκ ἔλαθε πτὼξ
Przed nim, choć krąży wysoko, nie skryje się szybki zajączek,
θάμνῳ ὑπ' ἀμφικόμῳ κατακείμενος, ἀλλά τ' ἐπ' αὐτῷ
Któren pod gęstym krzakiem przycupnął; lecz obces na niego
ἔσσυτο, καί τέ μιν ὦκα λαβὼν ἐξείλετο θυμόν.
Spada i szybko go w szpony chwyciwszy życia pozbawia;
ὣς τότε σοὶ Μενέλαε διοτρεφὲς ὄσσε φαεινὼ
Takoż i wtedy twe oczy świecące o Menelaju
πάντοσε δινείσθην πολέων κατὰ ἔθνος ἑταίρων,
Wszędy ścigają do koła po tłumach druhów przelicznych,
εἴ που Νέστορος υἱὸν ἔτι ζώοντα ἴδοιτο.
Czyby też gdzie nie zoczyły Nestora syna żywego.
τὸν δὲ μάλ' αἶψ' ἐνόησε μάχης ἐπ' ἀριστερὰ πάσης
Wkrótce też jego rozpoznał na lewem skrzydle potyczki,
θαρσύνονθ' ἑτάρους καὶ ἐποτρύνοντα μάχεσθαι,
Druhów zachęcającego i wołającego do walki.
ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος:
Blizko stanąwszy do niego sie płowy Menelaj odezwie:
Ἀντίλοχ' εἰ δ' ἄγε δεῦρο διοτρεφὲς ὄφρα πύθηαι
"Boski Antylochosie przybywaj, ażebyś usłyszał
λυγρῆς ἀγγελίης, ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι.
Smutną nowinę, bodajby się ona nigdy nie stała.
ἤδη μὲν σὲ καὶ αὐτὸν ὀί̈ομαι εἰσορόωντα
Sądzę że sam już poznałeś gdy na to wszystko się patrzysz,
γιγνώσκειν ὅτι πῆμα θεὸς Δαναοῖσι κυλίνδει,
Że bóg jakiś okropną gotuje klęskę Danajom,
νίκη δὲ Τρώων: πέφαται δ' ὤριστος Ἀχαιῶν
Zaś Trojanom zwycięztwo; bo zginął najlepszy z Achajów,
Πάτροκλος, μεγάλη δὲ ποθὴ Δαναοῖσι τέτυκται.
Patrokl, za którym okrutnie Danaje wkrótce zatęsknią.
ἀλλὰ σύ γ' αἶψ' Ἀχιλῆϊ θέων ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Ale ty donieś natychmiast ku łodziom biegnąc Achajskim
εἰπεῖν, αἴ κε τάχιστα νέκυν ἐπὶ νῆα σαώσῃ
Achillowi, by trupa co prędzej schronił w okrętach,
γυμνόν: ἀτὰρ τά γε τεύχε' ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Chociaż nagiego, gdyż broń już zdobył Hektor potężny."
ὣς ἔφατ', Ἀντίλοχος δὲ κατέστυγε μῦθον ἀκούσας:
Rzekł; Antylocha przejmują aż dreszcze, gdy słowo posłyszał.
δὴν δέ μιν ἀμφασίη ἐπέων λάβε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
Oniemiawszy na długo utracił mowę, zaś oczy
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
Zaszły mu łzami i głos młodzieńczy w ustach mu zamarł;
ἀλλ' οὐδ' ὧς Μενελάου ἐφημοσύνης ἀμέλησε,
Mimo to nie zaniedbuje zlecenia Menelaosa;
βῆ δὲ θέειν, τὰ δὲ τεύχε' ἀμύμονι δῶκεν ἑταίρῳ
Szybko więc bieży, a broń pewnemu oddaje druhowi
Λαοδόκῳ, ὅς οἱ σχεδὸν ἔστρεφε μώνυχας ἵππους.
Laodokowi co blizko zawrócił sprężyste rumaki.
τὸν μὲν δάκρυ χέοντα πόδες φέρον ἐκ πολέμοιο
Podczas gdy łzami ronił, wyniosły go nogi z utarczki,
Πηλεί̈δῃ Ἀχιλῆϊ κακὸν ἔπος ἀγγελέοντα.
Achillowi Pelejdzie nieszczęsne słowo zwiastować.
οὐδ' ἄρα σοὶ Μενέλαε διοτρεφὲς ἤθελε θυμὸς
Boski ty Menelaju natenczas pragnąć nie mogłeś
τειρομένοις ἑτάροισιν ἀμυνέμεν, ἔνθεν ἀπῆλθεν
Tamże druhowi w potrzebie pomagać, zkąd uszedł Antyloch,
Ἀντίλοχος, μεγάλη δὲ ποθὴ Πυλίοισιν ἐτύχθη:
Wielką po sobie tęsknotę wzbudzając u mężów Pylejskich;
ἀλλ' ὅ γε τοῖσιν μὲν Θρασυμήδεα δῖον ἀνῆκεν,
Ale on tymże nastręczył boskiego Thrazymedesa,
αὐτὸς δ' αὖτ' ἐπὶ Πατρόκλῳ ἥρωϊ βεβήκει,
Sam zaś do bohatera Patrokla napowrót się udał;
στῆ δὲ παρ' Αἰάντεσσι θέων, εἶθαρ δὲ προσηύδα:
Biegiem Ajaxów dogania, przystanął i rzeknie natychmiast:
κεῖνον μὲν δὴ νηυσὶν ἐπιπροέηκα θοῇσιν
"Do głębokich okrętów onego ja tedy wysłałem,
ἐλθεῖν εἰς Ἀχιλῆα πόδας ταχύν: οὐδέ μιν οἴω
Zeby szedł do Achilla szybkiego; nie sądzę atoli
νῦν ἰέναι μάλα περ κεχολωμένον Ἕκτορι δίῳ:
Żeby się tenże ruszył choć srogi ma żal do Hektora,
οὐ γάρ πως ἂν γυμνὸς ἐὼν Τρώεσσι μάχοιτο.
Wcale by bowiem z Trojany bezbronnie potykać się nie mógł.
ἡμεῖς δ' αὐτοί περ φραζώμεθα μῆτιν ἀρίστην,
Ale my sami na teraz obmyślmy radę najlepszą,
ἠμὲν ὅπως τὸν νεκρὸν ἐρύσσομεν, ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
Najpierw jakoby trupa wyciągnąć, a potem i samym
Τρώων ἐξ ἐνοπῆς θάνατον καὶ κῆρα φύγωμεν.
Z wrzawy Trojańskiej przed śmiercią i Kierą coprędzej się chronić;
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
Jemu zaś Telamończyk potężny Ajas odpowie:
πάντα κατ' αἶσαν ἔειπες ἀγακλεὲς ὦ Μενέλαε:
"O Menelaju przesławny stosownie to wszystko wyrzekłeś;
ἀλλὰ σὺ μὲν καὶ Μηριόνης ὑποδύντε μάλ' ὦκα
Ty więc z Merionesem ku ziemi się szybko schyliwszy,
νεκρὸν ἀείραντες φέρετ' ἐκ πόνου: αὐτὰρ ὄπισθε
Trupa do góry podnosząc wynieście z potyczki; zatenczas
νῶϊ μαχησόμεθα Τρωσίν τε καὶ Ἕκτορι δίῳ
Z tyłu my staniem naprzeciw Hektora boskiego i Trojan,
ἶσον θυμὸν ἔχοντες ὁμώνυμοι, οἳ τὸ πάρος περ
Z równą odwagą, jak równi z imienia, tak samo jak dawniej
μίμνομεν ὀξὺν Ἄρηα παρ' ἀλλήλοισι μένοντες.
Wytrzymaliśmy ostrą potyczkę przy sobie stanąwszy"
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα νεκρὸν ἀπὸ χθονὸς ἀγκάζοντο
Rzekł; zaś oni na rękach ze ziemi trupa unieśli,
ὕψι μάλα μεγάλως: ἐπὶ δ' ἴαχε λαὸς ὄπισθε
Jak najwyżej usilnie; zawrzasnął naród Trojański
Τρωϊκός, ὡς εἴδοντο νέκυν αἴροντας Ἀχαιούς.
Z tyłu, natenczas gdy zoczył Achajów co zwłoki porwali.
ἴθυσαν δὲ κύνεσσιν ἐοικότες, οἵ τ' ἐπὶ κάπρῳ
Prosto natarli podobnie do kundli, które na dzika
βλημένῳ ἀί̈ξωσι πρὸ κούρων θηρητήρων:
Trafionego ruszają przed myśliwcami młodemi;
ἕως μὲν γάρ τε θέουσι διαρραῖσαι μεμαῶτες,
Pędzą ku niemu chwilami pragnące onego rozszarpać;
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἐν τοῖσιν ἑλίξεται ἀλκὶ πεποιθώς,
Ale gdy tenże wśród nich się odwraca, odwadze dufając,
ἄψ τ' ἀνεχώρησαν διά τ' ἔτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος.
Szybko się w biegu zwracają spłoszone, tędy owędy;
ὣς Τρῶες εἷος μὲν ὁμιλαδὸν αἰὲν ἕποντο
Również Trojanie czas jakiś kupami ciągle ścigali,
νύσσοντες ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν:
Wywijając mieczami, lub obosiecznemi dzidami;
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' Αἴαντε μεταστρεφθέντε κατ' αὐτοὺς
Kiedy zaś tylko Ajaxy zwróciwszy się czołem stawali
σταίησαν, τῶν δὲ τράπετο χρώς, οὐδέ τις ἔτλη
Przeciw nim, wtedy im bladły oblicza i nikt się nie ważył
πρόσσω ἀί̈ξας περὶ νεκροῦ δηριάασθαι.
Wysunąwszy się naprzód o ciało bójkę poczynać.
ὣς οἵ γ' ἐμμεμαῶτε νέκυν φέρον ἐκ πολέμοιο
Oni tak z wielkim wysiłkiem z utarczki trupa wynieśli
νῆας ἔπι γλαφυράς: ἐπὶ δὲ πτόλεμος τέτατό σφιν
Ku głębokim okrętom; za niemi się bitwa rozwarła
ἄγριος ἠύ̈τε πῦρ, τό τ' ἐπεσσύμενον πόλιν ἀνδρῶν
Straszna, zarówno jak płomień, co mężów gród ogarniając
ὄρμενον ἐξαίφνης φλεγέθει, μινύθουσι δὲ οἶκοι
Nagle powstawszy pożera; znikają domy bez śladu
ἐν σέλαϊ μεγάλῳ: τὸ δ' ἐπιβρέμει ἲς ἀνέμοιο.
W łunie ogromnej, a wiatru go jeszcze potęga roznieca;
ὣς μὲν τοῖς ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν αἰχμητάων
Takoż i na nich rumaków i mężów zbrojnych w oszczepy
ἀζηχὴς ὀρυμαγδὸς ἐπήϊεν ἐρχομένοισιν:
Wrzawa nastaje bez przerwy i ściga za uchodzącemi.
οἳ δ' ὥς θ' ἡμίονοι κρατερὸν μένος ἀμφιβαλόντες
Równie jak muły do pary swą siłę łącząc potężną,
ἕλκωσ' ἐξ ὄρεος κατὰ παιπαλόεσσαν ἀταρπὸν
Ciągną z lasu górskiego po kamienistym przesmyku,
ἢ δοκὸν ἠὲ δόρυ μέγα νήϊον: ἐν δέ τε θυμὸς
Belkę lub dyla tęgiego do statku, a serce im ciężko
τείρεθ' ὁμοῦ καμάτῳ τε καὶ ἱδρῷ σπευδόντεσσιν:
Dyszy z mordęgi zarazem i z potu przy ciężkiej robocie;
ὣς οἵ γ' ἐμμεμαῶτε νέκυν φέρον. αὐτὰρ ὄπισθεν
Również i oni z mordęgą dźwigali trupa. Lecz z tyłu
Αἴαντ' ἰσχανέτην, ὥς τε πρὼν ἰσχάνει ὕδωρ
Powstrzymywali Ajaxy, jak szczyt opiera się wodzie
ὑλήεις πεδίοιο διαπρύσιον τετυχηκώς,
Lasem zarosły, co całą na wskróś równinę przegradza;
ὅς τε καὶ ἰφθίμων ποταμῶν ἀλεγεινὰ ῥέεθρα
Któren i silnych strumieni gwałtowne nurty powstrzymać
ἴσχει, ἄφαρ δέ τε πᾶσι ῥόον πεδίον δὲ τίθησι
Zdoła i wszystkich odrazu koryto w równinę odwraca
πλάζων: οὐδέ τί μιν σθένεϊ ῥηγνῦσι ῥέοντες:
Odpierając, a siłą impetu go złamać niezdolne;
ὣς αἰεὶ Αἴαντε μάχην ἀνέεργον ὀπίσσω
Tak Ajaxowie bez przerwy na tył odpierali potyczkę
Τρώων: οἳ δ' ἅμ' ἕποντο, δύω δ' ἐν τοῖσι μάλιστα
Trojan; lecz oni ścigali, a dwóch między niemi najbardziej
Αἰνείας τ' Ἀγχισιάδης καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.
Anchizyades Eneasz bohater, i Hektor prześwietny.
τῶν δ' ὥς τε ψαρῶν νέφος ἔρχεται ἠὲ κολοιῶν
Równie jak polatuje dzięciołów chmara lub kawek
οὖλον κεκλήγοντες, ὅτε προί̈δωσιν ἰόντα
Z trwożliwemi krzykami, gdy ujrzą, przed sobą jastrzębia
κίρκον, ὅ τε σμικρῇσι φόνον φέρει ὀρνίθεσσιν,
Kołującego, co ptactwu mniejszemu przynosi zagładę;
ὣς ἄρ' ὑπ' Αἰνείᾳ τε καὶ Ἕκτορι κοῦροι Ἀχαιῶν
Przed Eneaszem tak samo i dzielnym Hektorem pędziła
οὖλον κεκλήγοντες ἴσαν, λήθοντο δὲ χάρμης.
Młodzież Achajska z krzykami nie myśląc o żadnym oporze.
πολλὰ δὲ τεύχεα καλὰ πέσον περί τ' ἀμφί τε τάφρον
Wiele ozdobnej broni rzucili naokoło przekopu
φευγόντων Δαναῶν: πολέμου δ' οὐ γίγνετ' ἐρωή.
Uciekający Danaje; lecz bitwa trwała bez przerwy.
ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο,
Oni tak więc walczyli na kształt żarzącego płomienia
Ἀντίλοχος δ' Ἀχιλῆϊ πόδας ταχὺς ἄγγελος ἦλθε.
Szybko do Achillesa z poselstwem Antyloch przybywa.
τὸν δ' εὗρε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
Jego przed okrętami z kabłąkiem wysokim znajduje,
τὰ φρονέοντ' ἀνὰ θυμὸν ἃ δὴ τετελεσμένα ἦεν:
W myśli rozważającego co już spełnionem zostało;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Wtedy posępnie do swojej wyniosłej się duszy odzywa:
ὤ μοι ἐγώ, τί τ' ἄρ' αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
"Biada mi! czemuż to znowu Achaje bujnokędzierni
νηυσὶν ἔπι κλονέονται ἀτυζόμενοι πεδίοιο;
Cisną się w stronę okrętów ze strachem biegnąc w równinie?
μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ κήδεα θυμῷ,
Byleby nie dotknęły mnie bogi ciosem złowrogim,
ὥς ποτέ μοι μήτηρ διεπέφραδε καί μοι ἔειπε
Jak mi kiedyś to matka wytłómaczyła i rzekła,
Μυρμιδόνων τὸν ἄριστον ἔτι ζώοντος ἐμεῖο
Że z Myrmidonów najlepszy, i to za życia mojego,
χερσὶν ὕπο Τρώων λείψειν φάος ἠελίοιο.
Pod przewagą Trojańską opuści światło słoneczne.
ἦ μάλα δὴ τέθνηκε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς
Pewno zaprawdę już zginął Menojtia waleczny potomek,
σχέτλιος: ἦ τ' ἐκέλευον ἀπωσάμενον δήϊον πῦρ
Nieszczęśliwy, kazałem mu przecież, by ogień zgasiwszy
ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν, μηδ' Ἕκτορι ἶφι μάχεσθαι.
Wrogów, do łodzi nawracał i siłą z Hektorem nie walczył."
εἷος ὃ ταῦθ' ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
Podczas gdy o tem rozważał w umyśle i głębi swej duszy,
τόφρά οἱ ἐγγύθεν ἦλθεν ἀγαυοῦ Νέστορος υἱὸς
Właśnie do niego przystąpił sławnego Nestora potomek,
δάκρυα θερμὰ χέων, φάτο δ' ἀγγελίην ἀλεγεινήν:
Łzy wylewając gorące i straszną mu wieść opowiada:
ὤ μοι Πηλέος υἱὲ δαί̈φρονος ἦ μάλα λυγρῆς
"Biada mi! synu Peleja dzielnego, zaprawdę o smutnej
πεύσεαι ἀγγελίης, ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι.
Dowiesz się wieści, która bodajby się nigdy nie stała.
κεῖται Πάτροκλος, νέκυος δὲ δὴ ἀμφιμάχονται
Leży nasz drogi Patroklos, w około zaś trupa się biją
γυμνοῦ: ἀτὰρ τά γε τεύχε' ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.
Obnażonego, bo zbroję już porwał Hektor potężny."
ὣς φάτο, τὸν δ' ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα:
Rzekł; tamtego pokryła żałoby czarna powłoka.
ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν
Obydwiema rękoma chwyciwszy za czarną kurzawę,
χεύατο κὰκ κεφαλῆς, χαρίεν δ' ᾔσχυνε πρόσωπον:
Głowę takową posypie i piękne szpeci oblicze;
νεκταρέῳ δὲ χιτῶνι μέλαιν' ἀμφίζανε τέφρη.
Czarna jak popiół kurzawa na pięknym obiegła chitonie.
αὐτὸς δ' ἐν κονίῃσι μέγας μεγαλωστὶ τανυσθεὶς
Sam zaś w pośród kurzawy, ogromny na wielkiej przestrzeni,
κεῖτο, φίλῃσι δὲ χερσὶ κόμην ᾔσχυνε δαί̈ζων.
Legł, i rękoma lubemi swe włosy targając, zeszpecił.
δμῳαὶ δ' ἃς Ἀχιλεὺς ληί̈σσατο Πάτροκλός τε
Służki zaś, które Achilles do spółki z Patroklem był zdobył,
θυμὸν ἀκηχέμεναι μεγάλ' ἴαχον, ἐκ δὲ θύραζε
Bólem w sercu przejęte krzyknęły okrutnie i drzwiami
ἔδραμον ἀμφ' Ἀχιλῆα δαί̈φρονα, χερσὶ δὲ πᾶσαι
Wbiegły w około Achilla mężnego, i wszystkie rękoma
στήθεα πεπλήγοντο, λύθεν δ' ὑπὸ γυῖα ἑκάστης.
Biły się w piersi, pod każdą się chwiać zaczęły kolana.
Ἀντίλοχος δ' ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυα λείβων
Lamentuje z swej strony Antyloch łzy wylewając,
χεῖρας ἔχων Ἀχιλῆος: ὃ δ' ἔστενε κυδάλιμον κῆρ:
Ręce Achilla trzymając, lecz ten miał serce rozdarte;
δείδιε γὰρ μὴ λαιμὸν ἀπαμήσειε σιδήρῳ.
Bał się on bowiem by szyję tamtemu żelazem nie spłatał.
σμερδαλέον δ' ᾤμωξεν: ἄκουσε δὲ πότνια μήτηρ
Jęknął okropnie, a wtedy go matka dostojna usłyszy,
ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι,
W morskich głębinach siedząca przy boku ojca starego;
κώκυσέν τ' ἄρ' ἔπειτα: θεαὶ δέ μιν ἀμφαγέροντο
Wtedy szlochać poczyna; boginie się przy niej gromadzą
πᾶσαι ὅσαι κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηί̈δες ἦσαν.
Wszystkie, ile ich było Nereid w morskiej otchłani.
ἔνθ' ἄρ' ἔην Γλαύκη τε Θάλειά τε Κυμοδόκη τε
[Były obecne Glauka, Thaleja i Kymodokea
Νησαίη Σπειώ τε Θόη θ' Ἁλίη τε βοῶπις
Speja, Nezaje i Thoe i Halis wypukłej źrenicy,
Κυμοθόη τε καὶ Ἀκταίη καὶ Λιμνώρεια
Kymothoe, zarazem Aktaja i Limnoreja,
καὶ Μελίτη καὶ Ἴαιρα καὶ Ἀμφιθόη καὶ Ἀγαυὴ
Jajra, Melita, Agana i również Amfithoeja,
Δωτώ τε Πρωτώ τε Φέρουσά τε Δυναμένη τε
Doto i Proto, Peruza i piękna Dynamenaja,
Δεξαμένη τε καὶ Ἀμφινόμη καὶ Καλλιάνειρα
Dexamene, toż Amfinome i Kallionejra,
Δωρὶς καὶ Πανόπη καὶ ἀγακλειτὴ Γαλάτεια
Doris Panope a z nią Galateja o sławie szlachetnej,
Νημερτής τε καὶ Ἀψευδὴς καὶ Καλλιάνασσα:
Apsejdes i Nemertes, a z niemi Kallianassa;
ἔνθα δ' ἔην Κλυμένη Ἰάνειρά τε καὶ Ἰάνασσα
Tamże się równie znajdują, Klymena, Janajra, Janassa,
Μαῖρα καὶ Ὠρείθυια ἐϋπλόκαμός τ' Ἀμάθεια
Orejthyja i Majra i pięknowarkoczna Amathej,
ἄλλαι θ' αἳ κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηί̈δες ἦσαν.
W końcu i reszta Nereid w otchłani morskiej będących].
τῶν δὲ καὶ ἀργύφεον πλῆτο σπέος: αἳ δ' ἅμα πᾶσαι
Niemi jaskinia srebrzysta się zapełniła, a wszystkie
στήθεα πεπλήγοντο, Θέτις δ' ἐξῆρχε γόοιο:
Biły się w piersi, lecz Thetys poczyna żale rozwodzić:
κλῦτε κασίγνηται Νηρηί̈δες, ὄφρ' ἐὺ̈ πᾶσαι
"O Nereidy me siostry słuchajcie, ażebyście wszystkie
εἴδετ' ἀκούουσαι ὅσ' ἐμῷ ἔνι κήδεα θυμῷ.
Dobrze wiedziały, jak wielka zawisła w mem sercu żałoba.
ὤ μοι ἐγὼ δειλή, ὤ μοι δυσαριστοτόκεια,
Biada mi nędznej, o biada nieszczęsnej matce wojaka,
ἥ τ' ἐπεὶ ἂρ τέκον υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε
Która zrodziłam syna dzielnego, nieskazitelnego,
ἔξοχον ἡρώων: ὃ δ' ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος:
Bohatera nad wszystkich; jak drzewo do góry wystrzelił.
τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς
Jego ja wychodowawszy, jak w bujnym latorośl ogrodzie,
νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω
W kabłączastych okrętach ku Ilionie wysłałam,
Τρωσὶ μαχησόμενον: τὸν δ' οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
Żeby walczył z Trojany; już więcej ja go nie podejmę
οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.
Wracającego w ojczyznę do Pelejowego domostwa.
ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο
Póki zaś jeszcze przy życiu i światło słońca ogląda,
ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.
Cierpi, a ja przybywając do niego mu pomódz nie zdołam.
ἀλλ' εἶμ', ὄφρα ἴδωμι φίλον τέκος, ἠδ' ἐπακούσω
Mimo to idę by syna drogiego zobaczyć i słyszeć
ὅττί μιν ἵκετο πένθος ἀπὸ πτολέμοιο μένοντα.
Jaka spotkała go klęska, choć zdala od bitwy się trzymał."
ὣς ἄρα φωνήσασα λίπε σπέος: αἳ δὲ σὺν αὐτῇ
Z temi słowami jaskinię opuszcza, a tamte z nią, razem
δακρυόεσσαι ἴσαν, περὶ δέ σφισι κῦμα θαλάσσης
Wyszły ze łzami, wokoło się dla nich rozwarły bałwany
ῥήγνυτο: ταὶ δ' ὅτε δὴ Τροίην ἐρίβωλον ἵκοντο
Morskie. Lecz one do Troi zdążywszy o skibie szerokiej,
ἀκτὴν εἰσανέβαινον ἐπισχερώ, ἔνθα θαμειαὶ
Jedna za drugą na strome wybrzeże wyszły, gdzie liczne
Μυρμιδόνων εἴρυντο νέες ταχὺν ἀμφ' Ἀχιλῆα.
Myrmidonów okręty przystały wokoło Achilla.
τῷ δὲ βαρὺ στενάχοντι παρίστατο πότνια μήτηρ,
Matka dostojna przy boku wzdychającego stanęła;
ὀξὺ δὲ κωκύσασα κάρη λάβε παιδὸς ἑοῖο,
Płaczem wybuchła i głowę dzielnego syna objęła,
καί ῥ' ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Potem litością przejęta w skrzydlate odezwie się słowa:
τέκνον τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας ἵκετο πένθος;
"Dziecko, czegóż ty płaczesz i cóż cię za smutek dotyka?
ἐξαύδα, μὴ κεῦθε: τὰ μὲν δή τοι τετέλεσται
Powiedz, nie tając przedemną; wszak tobie się wszystko ze strony
ἐκ Διός, ὡς ἄρα δὴ πρίν γ' εὔχεο χεῖρας ἀνασχὼν
Zewsa spełniło, jak dawniej podnosząc ręce błagałeś,
πάντας ἐπὶ πρύμνῃσιν ἀλήμεναι υἷας Ἀχαιῶν
Żeby mężowie Achajscy ściśnięci w około okrętów,
σεῦ ἐπιδευομένους, παθέειν τ' ἀεκήλια ἔργα.
Kiedy im ciebie zabrakło, znosili czyny niegodnei."
τὴν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Ciężko wzdychając jej na to najszybszy Achilles odpowie:
μῆτερ ἐμή, τὰ μὲν ἄρ μοι Ὀλύμπιος ἐξετέλεσσεν:
"O moja matko to wszystko mi Olimpijczyk dotrzymał;
ἀλλὰ τί μοι τῶν ἦδος ἐπεὶ φίλος ὤλεθ' ἑταῖρος
Cóż mi atoli po tem, gdy zginął towarzysz Patroklos,
Πάτροκλος, τὸν ἐγὼ περὶ πάντων τῖον ἑταίρων
Luby, którego ze wszystkich najbardziej druhów ceniłem,
ἶσον ἐμῇ κεφαλῇ; τὸν ἀπώλεσα, τεύχεα δ' Ἕκτωρ
Równie jak moją głowę? On zginął, a Hektor mu zbroje
δῃώσας ἀπέδυσε πελώρια θαῦμα ἰδέσθαι
Jego zabiwszy porwał, ogromną, aż dziwo oglądać,
καλά: τὰ μὲν Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα
Piękną; a tę Pelejowi bogowie wspaniałym podarkiem
ἤματι τῷ ὅτε σε βροτοῦ ἀνέρος ἔμβαλον εὐνῇ.
Dali dnia tego, jak ciebie wpuścili na łoże człowieka.
αἴθ' ὄφελες σὺ μὲν αὖθι μετ' ἀθανάτῃς ἁλίῃσι
Bodajbyś tamże pomiędzy morskiemi nimfami została
ναίειν, Πηλεὺς δὲ θνητὴν ἀγαγέσθαι ἄκοιτιν.
Nieśmiertelnemi, zaś Pelej śmiertelną był pojął małżonkę.
νῦν δ' ἵνα καὶ σοὶ πένθος ἐνὶ φρεσὶ μυρίον εἴη
W miejsce zaś tego cię w sercu niezmienna czeka żałoba,
παιδὸς ἀποφθιμένοιο, τὸν οὐχ ὑποδέξεαι αὖτις
Kiedy polegnie twój syn, którego już więcej nie przyjmiesz
οἴκαδε νοστήσαντ', ἐπεὶ οὐδ' ἐμὲ θυμὸς ἄνωγε
Wracającego do domu, bo serce me wcale nie pragnie
ζώειν οὐδ' ἄνδρεσσι μετέμμεναι, αἴ κε μὴ Ἕκτωρ
Żyć i z ludźmi obcować, dopóki Hektor najpierwszy
πρῶτος ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσῃ,
Moim ugodzon oszczepem nie zginie i życia nie odda,
Πατρόκλοιο δ' ἕλωρα Μενοιτιάδεω ἀποτίσῃ.
W pomstę za ciała obdarcie Patrokla Menojtiadesa."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Thetyda łzy wylewając:
ὠκύμορος δή μοι τέκος ἔσσεαι, οἷ' ἀγορεύεις:
"Szybko ty żywot utracisz mój synu, jeżeli tak mówisz;
αὐτίκα γάρ τοι ἔπειτα μεθ' Ἕκτορα πότμος ἑτοῖμος.
Po Hektorze albowiem ci zgon odrazu naznaczon".
τὴν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Wielce zgniewany jej na to najszybszy Achilles odrzecze:
αὐτίκα τεθναίην, ἐπεὶ οὐκ ἄρ' ἔμελλον ἑταίρῳ
"Bodajbym zginął na miejscu, gdy druha lubego niemogłem
κτεινομένῳ ἐπαμῦναι: ὃ μὲν μάλα τηλόθι πάτρης
Wspomódz gdy go zabijali, lecz on od ojczyzny daleko
ἔφθιτ', ἐμεῖο δὲ δῆσεν ἀρῆς ἀλκτῆρα γενέσθαι.
Zginął, a mnie potrzebował, bym w bitwie mu stanął obrońcą.
νῦν δ' ἐπεὶ οὐ νέομαί γε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
Teraz atoli nie wrócę do drogiej ziemi ojczystej,
οὐδέ τι Πατρόκλῳ γενόμην φάος οὐδ' ἑτάροισι
Ani Patrokla wybawić niemógłem, ani też druhów
τοῖς ἄλλοις, οἳ δὴ πολέες δάμεν Ἕκτορι δίῳ,
Reszty, których tak wiele zginęło pod boskim Hektorem;
ἀλλ' ἧμαι παρὰ νηυσὶν ἐτώσιον ἄχθος ἀρούρης,
Lecz przesiaduję przy łodziach, jak ciężar niezdatny na roli,
τοῖος ἐὼν οἷος οὔ τις Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Takim będąc mężem jak nikt z miedziokrytych Achajów
ἐν πολέμῳ: ἀγορῇ δέ τ' ἀμείνονές εἰσι καὶ ἄλλοι.
W boju; co rady się tycze to są i lepsi odemnie.
ὡς ἔρις ἔκ τε θεῶν ἔκ τ' ἀνθρώπων ἀπόλοιτο
Bodajby kłótnie przepadły pomiędzy bogami i ludźmi,
καὶ χόλος, ὅς τ' ἐφέηκε πολύφρονά περ χαλεπῆναι,
Oraz i gniew, co nawet najmędrszych zdoła rozdraźnić;
ὅς τε πολὺ γλυκίων μέλιτος καταλειβομένοιο
Który z początku słodszy od miodu co gładko się połknie,
ἀνδρῶν ἐν στήθεσσιν ἀέξεται ἠύ̈τε καπνός:
W piersiach się ludzkich pomnaża i rośnie jak ogień dymiący;
ὡς ἐμὲ νῦν ἐχόλωσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.
Takoż i mnie Agameinnon rozgniewał książe narodów.
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ,
Puśćmy atoli co zaszło w niepamięć, acz srodze zmartwieni;
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ:
Kiedy potrzeba, należy i żądzę w sercu pokonać.
νῦν δ' εἶμ' ὄφρα φίλης κεφαλῆς ὀλετῆρα κιχείω
Idę ja teraz by chwycić Hektora zabójcę najdroższej
Ἕκτορα: κῆρα δ' ἐγὼ τότε δέξομαι ὁππότε κεν δὴ
Głowy; a potem się memu poddaję losowi, gdykolwiek
Ζεὺς ἐθέλῃ τελέσαι ἠδ' ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
Zews go na mnię dokona, lub inni bogowie nieśmiertni.
οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βίη Ἡρακλῆος φύγε κῆρα,
Ani zaś bowiem Herakla potęga przed Kierą nie uszła,
ὅς περ φίλτατος ἔσκε Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι:
Któren był milszym nad wszystkich Zewsowi, Panu Kronidzie;
ἀλλά ἑ μοῖρα δάμασσε καὶ ἀργαλέος χόλος Ἥρης.
Ale go Mojra zgwałciła i Hery niechęć zawzięta.
ὣς καὶ ἐγών, εἰ δή μοι ὁμοίη μοῖρα τέτυκται,
Również i ja, jeżeli podobny mi los przeznaczony,
κείσομ' ἐπεί κε θάνω: νῦν δὲ κλέος ἐσθλὸν ἀροίμην,
Legnę po śmierci; lecz teraz pozyskam sławę szlachetną;
καί τινα Τρωϊάδων καὶ Δαρδανίδων βαθυκόλπων
Jeszcze niejedną z Trojanek i piersi wypukłej Dardanek
ἀμφοτέρῃσιν χερσὶ παρειάων ἁπαλάων
Zmuszę, by obydwiema rękoma z pulchnych jagodek
δάκρυ' ὀμορξαμένην ἁδινὸν στοναχῆσαι ἐφείην,
Łzy ocierała żałoby, wzdychając ciężko i smutnie;
γνοῖεν δ' ὡς δὴ δηρὸν ἐγὼ πολέμοιο πέπαυμαι:
Wtedy poznają, że już dość długom walki zaprzestał.
μὴ δέ μ' ἔρυκε μάχης φιλέουσά περ: οὐδέ με πείσεις.
Zatem, walczyć mi nie broń, choć kochasz, bo nigdy nie skłonisz"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα:
Srebrnonóżka Thetyda mu na to rzeknie w odpowiedź:
ναὶ δὴ ταῦτά γε τέκνον ἐτήτυμον οὐ κακόν ἐστι
"Wszystko zaprawdę to słuszne me dziecko, i pewno że nie źle
τειρομένοις ἑτάροισιν ἀμυνέμεν αἰπὺν ὄλεθρον.
Od przyjaciół w potrzebie odwracać zgubę okropną;
ἀλλά τοι ἔντεα καλὰ μετὰ Τρώεσσιν ἔχονται
Ale twój piękny rynsztunek się w mocy Trojan znajduje,
χάλκεα μαρμαίροντα: τὰ μὲν κορυθαίολος Ἕκτωρ
Spiżem świecący; bo Hektor o hełmie powiewnym takowy
αὐτὸς ἔχων ὤμοισιν ἀγάλλεται: οὐδέ ἕ φημι
Na ramiona przywdziawszy się chełpi; nie sądzę atoli
δηρὸν ἐπαγλαϊεῖσθαι, ἐπεὶ φόνος ἐγγύθεν αὐτῷ.
Żeby nim długo się szczycił, bo zgon już bliskim od niego
ἀλλὰ σὺ μὲν μή πω καταδύσεο μῶλον Ἄρηος
Ty zaś nie prędzej się puszczaj w zamieszkę straszną Aresa,
πρίν γ' ἐμὲ δεῦρ' ἐλθοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδηαι:
Zanim, gdy tutaj powrócę nie ujrzysz mnię swemi oczyma;
ἠῶθεν γὰρ νεῦμαι ἅμ' ἠελίῳ ἀνιόντι
Przyjdę ja bowiem z jutrzenką, jak tylko wejdzie słoneczko,
τεύχεα καλὰ φέρουσα παρ' Ἡφαίστοιο ἄνακτος.
Zbroję ci niosąc wspaniałą od Hefajstosa książęcia."
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τράπεθ' υἷος ἑοῖο,
Tak powiedziawszy od syna się odwróciła dzielnego,
καὶ στρεφθεῖσ' ἁλίῃσι κασιγνήτῃσι μετηύδα:
I zwrócona do morskich siostrzyczek w te słowa przemawia:
ὑμεῖς μὲν νῦν δῦτε θαλάσσης εὐρέα κόλπον
"Idźcie wy teraz i w morza zanurzcie się łono szerokie,
ὀψόμεναί τε γέρονθ' ἅλιον καὶ δώματα πατρός,
Żeby zobaczyć starca morskiego i ojca domostwa;
καί οἱ πάντ' ἀγορεύσατ': ἐγὼ δ' ἐς μακρὸν Ὄλυμπον
Jemu o wszystkiem donieście, zaś ja na Olimp wysoki
εἶμι παρ' Ἥφαιστον κλυτοτέχνην, αἴ κ' ἐθέλῃσιν
Pójdę do Hefaistosa płatnerza słynnego, czy zechce
υἱεῖ ἐμῷ δόμεναι κλυτὰ τεύχεα παμφανόωντα.
Syna mojego przesławną świecącą zbroją obdarzyć."
ὣς ἔφαθ', αἳ δ' ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκ' ἔδυσαν:
Rzekła; lecz one natychmiast sunęły pod morskie bałwany;
ἣ δ' αὖτ' Οὔλυμπον δὲ θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα
Srebrnonóżka Thetyda bogini zaś ku Olimpowi
ἤϊεν ὄφρα φίλῳ παιδὶ κλυτὰ τεύχε' ἐνείκαι.
Spieszy, by dziecku drogiemu przesławny zgotować rynsztunek.
τὴν μὲν ἄρ' Οὔλυμπον δὲ πόδες φέρον: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Nogi ją w Olimp uniosły następnie; atoli Achaje,
θεσπεσίῳ ἀλαλητῷ ὑφ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Przed Hektorem co męże morduje w zamieszce okropnej
φεύγοντες νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο.
Uciekający, dopadli do Hellesponta i łodzi.
οὐδέ κε Πάτροκλόν περ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Wtedy by łydookuci Achaje nie byli Patrokla
ἐκ βελέων ἐρύσαντο νέκυν θεράποντ' Ἀχιλῆος:
Wyciągnęli z pod strzał, poległego giermka Achilla;
αὖτις γὰρ δὴ τόν γε κίχον λαός τε καὶ ἵπποι
Ludzie i konie go bowiem na nowo do koła otoczą,
Ἕκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς φλογὶ εἴκελος ἀλκήν.
Oraz i Hektor Priamid potęgą do ognia podobny.
τρὶς μέν μιν μετόπισθε ποδῶν λάβε φαίδιμος Ἕκτωρ
Trzykroć go z tyłu za nogi pochwycił Hektor prześwietny,
ἑλκέμεναι μεμαώς, μέγα δὲ Τρώεσσιν ὁμόκλα:
Usiłując wyciągnąć i głośno zawołał na Trojan;
τρὶς δὲ δύ' Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκὴν
Trzykroć obaj Ajaxy w niezłomną zbrojni odwagę
νεκροῦ ἀπεστυφέλιξαν: ὃ δ' ἔμπεδον ἀλκὶ πεποιθὼς
Odepchnęli od trupa, lecz on wytrwale i mężnie
ἄλλοτ' ἐπαί̈ξασκε κατὰ μόθον, ἄλλοτε δ' αὖτε
W pośród zgiełku z nienacka przyskoczył, i znowu gdzieindziej
στάσκε μέγα ἰάχων: ὀπίσω δ' οὐ χάζετο πάμπαν.
Z głośnym krzykiem powstawał, i piędzi się w tył nie ustąpił.
ὡς δ' ἀπὸ σώματος οὔ τι λέοντ' αἴθωνα δύνανται
Równie jak od zabitego bydlęcia pasterze niezdolni
ποιμένες ἄγραυλοι μέγα πεινάοντα δίεσθαι,
Lwa burego odegnać, gdy głodem zmorzony się rzuca;
ὥς ῥα τὸν οὐκ ἐδύναντο δύω Αἴαντε κορυστὰ
Takoż i dwaj uzbrojeni Ajaxy nie mogli podołać
Ἕκτορα Πριαμίδην ἀπὸ νεκροῦ δειδίξασθαι.
Priamidę Hektora od poległego odstraszyć.
καί νύ κεν εἴρυσσέν τε καὶ ἄσπετον ἤρατο κῦδος,
Byłby go wtedy pochwycił i sławę niezmierną, pozyskał,
εἰ μὴ Πηλεί̈ωνι ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
Żeby do Pelejona nie przyszła szybka Iryda,
ἄγγελος ἦλθε θέουσ' ἀπ' Ὀλύμπου θωρήσσεσθαι
Lecąc jako wysłaniec z Olimpu, ażeby się zbroił,
κρύβδα Διὸς ἄλλων τε θεῶν: πρὸ γὰρ ἧκέ μιν Ἥρη.
Skrycie przed resztą bogów i Zewsem; wysłana przez Herę.
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Blizko niego stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:
ὄρσεο Πηλεί̈δη, πάντων ἐκπαγλότατ' ἀνδρῶν:
"Powstań Pelejdo, co męztwem na ludźmi wszystkiemi górujesz!
Πατρόκλῳ ἐπάμυνον, οὗ εἵνεκα φύλοπις αἰνὴ
Stawaj w obronie Patrokla; z powodu którego straszliwa
ἕστηκε πρὸ νεῶν: οἳ δ' ἀλλήλους ὀλέκουσιν
Wre przy okrętach potyczka. Nawzajem się oni mordują,
οἳ μὲν ἀμυνόμενοι νέκυος πέρι τεθνηῶτος,
Jedni stawając do walki w obronie zwłok poległego,
οἳ δὲ ἐρύσσασθαι ποτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν
Drudzy by wciągnąć takowe do Ilion wiatrami owianej
Τρῶες ἐπιθύουσι: μάλιστα δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ
Nacierają Trojanie; najbardziej zaś Hektor prześwietny
ἑλκέμεναι μέμονεν: κεφαλὴν δέ ἑ θυμὸς ἄνωγε
Usiłuje go porwać, bo z duszy pragnie by głowę
πῆξαι ἀνὰ σκολόπεσσι ταμόνθ' ἁπαλῆς ἀπὸ δειρῆς.
Jego wbić na pal, uciąwszy takową od karku miękkiego.
ἀλλ' ἄνα μηδ' ἔτι κεῖσο: σέβας δέ σε θυμὸν ἱκέσθω
Dalej więc, nie leż bezczynnie, a trwoga niech duszę ci przejmie
Πάτροκλον Τρῳῇσι κυσὶν μέλπηθρα γενέσθαι:
Żeby Trojańskim sobakom na pastwę nie został Patroklos;
σοὶ λώβη, αἴ κέν τι νέκυς ᾐσχυμμένος ἔλθῃ.
Hańba na ciebie, jeżeli trup zbeszczeszczony nadejdzie."
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Odpowiada jej na to Achilles boski najszybszy:
Ἶρι θεὰ τίς γάρ σε θεῶν ἐμοὶ ἄγγελον ἧκε;
"Boska Irydo, kto z bogów cię tutaj z wieścią wysyła?"
τὸν δ' αὖτε προσέειπε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις:
Jemu zaś odpowiedziała o wietrznych nóżkach Iryda:
Ἥρη με προέηκε Διὸς κυδρὴ παράκοιτις:
"Here mnię tutaj wysłała, Diosa przesławna małżonka;
οὐδ' οἶδε Κρονίδης ὑψίζυγος οὐδέ τις ἄλλος
Nie wie nic o tem Kronid z wysoka rządzący, bądź inny
ἀθανάτων, οἳ Ὄλυμπον ἀγάννιφον ἀμφινέμονται.
Z niebian, co na śnieżystych Olimpu szczytach mieszkają."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy;
πῶς τὰρ ἴω μετὰ μῶλον; ἔχουσι δὲ τεύχε' ἐκεῖνοι:
"Jakże ja pójdę w utarczkę? Rynsztunek tamci posiedli;
μήτηρ δ' οὔ με φίλη πρίν γ' εἴα θωρήσσεσθαι
Matka zaś droga nieprędzej mi zbroić się dozwoliła,
πρίν γ' αὐτὴν ἐλθοῦσαν ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἴδωμαι:
Zanim ją przybywającą nie ujrzę mojemi oczyma;
στεῦτο γὰρ Ἡφαίστοιο πάρ' οἰσέμεν ἔντεα καλά.
Poszła by od Hefajstosa mi przynieść piękny rynsztunek.
ἄλλου δ' οὔ τευ οἶδα τεῦ ἂν κλυτὰ τεύχεα δύω,
Inny mi zaś niewiadomy którego bym zbroją się okrył
εἰ μὴ Αἴαντός γε σάκος Τελαμωνιάδαο.
Chyba jednego Ajaxa, Telamończyka paiżą.
ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὅ γ' ἔλπομ' ἐνὶ πρώτοισιν ὁμιλεῖ
Pewno zaś on jak sądzę pomiędzy pierwszemi się bije,
ἔγχεϊ δηϊόων περὶ Πατρόκλοιο θανόντος.
Dokazując oszczepem w. obronie zmarłego Patrokla."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις:
Szybka, o wietrznych nóżkach Iryda mu rzeknie w odpowiedź:
εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι κλυτὰ τεύχε' ἔχονται:
"Dobrze my wiemy toż samo, że tamci posiedli twą zbroję;
ἀλλ' αὔτως ἐπὶ τάφρον ἰὼν Τρώεσσι φάνηθι,
Ale i tak na przekopie stanąwszy się ukaż Trojanom,
αἴ κέ σ' ὑποδείσαντες ἀπόσχωνται πολέμοιο
Czyli też oni ze strachu nie zaprzestaną potyczki,
Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δ' ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
Żeby mogli odetchnąć waleczni synowie Achajów
τειρόμενοι: ὀλίγη δέ τ' ἀνάπνευσις πολέμοιο.
Walką sterani; choć krótkie by w bitwie było wytchnienie!'
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
Tak powiedziawszy, odeszła najszybsza w nóżkach Iryda.
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς ὦρτο Διὶ̈ φίλος: ἀμφὶ δ' Ἀθήνη
Powstał Achilles Diosa wybraniec; wokoło Athene.
ὤμοις ἰφθίμοισι βάλ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν,
Ramion potężnych mu rzuci w kutasy egidę zdobioną;
ἀμφὶ δέ οἱ κεφαλῇ νέφος ἔστεφε δῖα θεάων
Czoło zaś jego wyniosłe bogini chmurą obwiodła,
χρύσεον, ἐκ δ' αὐτοῦ δαῖε φλόγα παμφανόωσαν.
Złotą, od której strzelały promienie jasno świecące.
ὡς δ' ὅτε καπνὸς ἰὼν ἐξ ἄστεος αἰθέρ' ἵκηται
Równie jak z miasta się dym aż w ether wznosi do góry,
τηλόθεν ἐκ νήσου, τὴν δήϊοι ἀμφιμάχωνται,
Z oddalonego ostrowia przez wrogów obsaczonego;
οἵ τε πανημέριοι στυγερῷ κρίνονται Ἄρηϊ
Oni przez cały dzień się w krwawej ścierają potyczce
ἄστεος ἐκ σφετέρου: ἅμα δ' ἠελίῳ καταδύντι
Z miasta robiąc wycieczki; jak tylko zaś słońce zachodzi
πυρσοί τε φλεγέθουσιν ἐπήτριμοι, ὑψόσε δ' αὐγὴ
Liczne i gęste zapłoną ogniska, zaś łuna wysoko
γίγνεται ἀί̈σσουσα περικτιόνεσσιν ἰδέσθαι,
Wzbija się w górę, by oni co w koło mieszkają widzieli,
αἴ κέν πως σὺν νηυσὶν ἄρεω ἀλκτῆρες ἵκωνται:
Czy z kąd pomoc w okrętach nie przyjdzie w bitwie morderczej;
ὣς ἀπ' Ἀχιλλῆος κεφαλῆς σέλας αἰθέρ' ἵκανε:
Takoż i z głowy Achilla strzelała jasność do góry.
στῆ δ' ἐπὶ τάφρον ἰὼν ἀπὸ τείχεος, οὐδ' ἐς Ἀχαιοὺς
Stanąłnad rowem przez wały przeszedłszy, lecz w stronę Achajów
μίσγετο: μητρὸς γὰρ πυκινὴν ὠπίζετ' ἐφετμήν.
Zbliżyć się nie chciał w obawie przed matki surowem zleceniem.
ἔνθα στὰς ἤϋσ', ἀπάτερθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
Tam stanąwszy zawrzasnął; osobno zaś Pallas Athene
φθέγξατ': ἀτὰρ Τρώεσσιν ἐν ἄσπετον ὦρσε κυδοιμόν.
Odgłos wydała i straszny u Trojan popłoch wzbudziła.
ὡς δ' ὅτ' ἀριζήλη φωνή, ὅτε τ' ἴαχε σάλπιγξ
Równie jak głos się rozlega donośny, gdy trąba zahuczy
ἄστυ περιπλομένων δηί̈ων ὕπο θυμοραϊστέων,
W obec wrogów morderczych co miasto do koła obiegną;
ὣς τότ' ἀριζήλη φωνὴ γένετ' Αἰακίδαο.
Takoż i wtedy się grzmiący rozlega głos Ajakidy.
οἳ δ' ὡς οὖν ἄϊον ὄπα χάλκεον Αἰακίδαο,
Oni więc gdy usłyszeli spiżowy głos Ajakidesa,
πᾶσιν ὀρίνθη θυμός: ἀτὰρ καλλίτριχες ἵπποι
Postrach wszystkich ogarnął, zaś pięknogrzywiaste rumaki
ἂψ ὄχεα τρόπεον: ὄσσοντο γὰρ ἄλγεα θυμῷ.
W tył się z wozami cofnęły, z przeczuciem w duszy złowrogiem.
ἡνίοχοι δ' ἔκπληγεν, ἐπεὶ ἴδον ἀκάματον πῦρ
Zaś woźnice się zlękli, płomienie żywe ujrzawszy
δεινὸν ὑπὲρ κεφαλῆς μεγαθύμου Πηλεί̈ωνος
Tuż nad głową Pelejdy płonące, wielkodusznego,
δαιόμενον: τὸ δὲ δαῖε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
Straszne co je roznieciła wypukłooka Athene.
τρὶς μὲν ὑπὲρ τάφρου μεγάλ' ἴαχε δῖος Ἀχιλλεύς,
Trzykroć nad rowem okropnie zawrzasnął boski Achilles,
τρὶς δὲ κυκήθησαν Τρῶες κλειτοί τ' ἐπίκουροι.
Trzykroć poszli w rozsypkę Trojanie z przymierzeńcami.
ἔνθα δὲ καὶ τότ' ὄλοντο δυώδεκα φῶτες ἄριστοι
Wtedy zginęło na miejscu dwunastu mężów najlepszych,
ἀμφὶ σφοῖς ὀχέεσσι καὶ ἔγχεσιν. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Między własnemi wozami i bronią. Atoli Achaje
ἀσπασίως Πάτροκλον ὑπ' ἐκ βελέων ἐρύσαντες
Z wielkim zapałem Patrokla z pod gwałtu pocisków unosząc,
κάτθεσαν ἐν λεχέεσσι: φίλοι δ' ἀμφέσταν ἑταῖροι
Złożą na marach; w około stanęli drodzy druhowie
μυρόμενοι: μετὰ δέ σφι ποδώκης εἵπετ' Ἀχιλλεὺς
Lamentując; za niemi Achilles żwawy postąpił,
δάκρυα θερμὰ χέων, ἐπεὶ εἴσιδε πιστὸν ἑταῖρον
Łzy wylewając gorące; gdy ujrzał druha wiernego
κείμενον ἐν φέρτρῳ δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Leżącego na marach, skłutego ostrem żelazem.
τόν ῥ' ἤτοι μὲν ἔπεμπε σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν
On to jego był wysłał z powózką razem i końmi
ἐς πόλεμον, οὐδ' αὖτις ἐδέξατο νοστήσαντα.
W bitwę, lecz już go więcej powracającego nie przyjął.
Ἠέλιον δ' ἀκάμαντα βοῶπις πότνια Ἥρη
Słońce niezmordowane, wypukłooka dostojna
πέμψεν ἐπ' Ὠκεανοῖο ῥοὰς ἀέκοντα νέεσθαι:
Here do fal Okeana wysłała; schodziło niechętnie.
ἠέλιος μὲν ἔδυ, παύσαντο δὲ δῖοι Ἀχαιοὶ
Zeszedł Helios, a wtedy Achaje boscy spoczęli
φυλόπιδος κρατερῆς καὶ ὁμοιί̈ου πολέμοιο.
Od zapasów morderczych i walki wspólnie złowrogiej.
Τρῶες δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης
W stronie przeciwnej Trojanie, od krwawej uchodząc utarczki
χωρήσαντες ἔλυσαν ὑφ' ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
Zaraz szybkie rumaki od wozów poczęli wyprzęgać;
ἐς δ' ἀγορὴν ἀγέροντο πάρος δόρποιο μέδεσθαι.
Potem na radę się zeszli nim pomyśleli o strawie.
ὀρθῶν δ' ἑσταότων ἀγορὴ γένετ', οὐδέ τις ἔτλη
Wyprostowani do rady stanęli, a nikt się nie ważył
ἕζεσθαι: πάντας γὰρ ἔχε τρόμος, οὕνεκ' Ἀχιλλεὺς
Usiąść; bo wszystkich przestrach ogarnął, ponieważ Achilles
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτ' ἀλεγεινῆς.
Zjawił się, on co tak długo unikał walki złowrogiej.
τοῖσι δὲ Πουλυδάμας πεπνυμένος ἦρχ' ἀγορεύειν
Między niemi Polydam roztropny zagaił obrady,
Πανθοί̈δης: ὃ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω:
Syn Panthosa; on jeden się w tył i naprzód oglądał;
Ἕκτορι δ' ἦεν ἑταῖρος, ἰῇ δ' ἐν νυκτὶ γένοντο,
Był on druhem Hektora, tej samej się nocy rodzili;
ἀλλ' ὃ μὲν ἂρ μύθοισιν, ὃ δ' ἔγχεϊ πολλὸν ἐνίκα:
Jeden słowami najbardziej, a drugi kopją celował;
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν:
Tenże więc z dobrym zamysłem poczyna radzić i mówić:
ἀμφὶ μάλα φράζεσθε φίλοι: κέλομαι γὰρ ἔγωγε
"Dobrze to sobie rozważcie o drodzy; co do mnie, ja radzę,
ἄστυδε νῦν ἰέναι, μὴ μίμνειν ἠῶ δῖαν
Udać się teraz do miasta i boskiej nie czekać jutrzenki
ἐν πεδίῳ παρὰ νηυσίν: ἑκὰς δ' ἀπὸ τείχεός εἰμεν.
W pośród równiny przy łodziach; bo zdala od murów jesteśmy.
ὄφρα μὲν οὗτος ἀνὴρ Ἀγαμέμνονι μήνιε δίῳ
Bowiem jak długo ten mąż był z Agamemnonem pogniewan,
τόφρα δὲ ῥηί̈τεροι πολεμίζειν ἦσαν Ἀχαιοί:
Póty było nam łatwiej pokonać synów Achajskich;
χαίρεσκον γὰρ ἔγωγε θοῇς ἐπὶ νηυσὶν ἰαύων
Toć i ja sam się cieszyłem gdy spałem przy szybkich okrętach,
ἐλπόμενος νῆας αἱρησέμεν ἀμφιελίσσας.
Mając nadzieję że statki o wiosłach dwurzędnych zdobędziem.
νῦν δ' αἰνῶς δείδοικα ποδώκεα Πηλεί̈ωνα:
Teraz okrutnie się lękam szybkiego Pelejona;
οἷος κείνου θυμὸς ὑπέρβιος, οὐκ ἐθελήσει
Dusza bo jego jest tak zuchwałą, że pewno nie zechce
μίμνειν ἐν πεδίῳ, ὅθι περ Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ
Oczekiwać w równinie, gdzie razem z Trojany Achaje
ἐν μέσῳ ἀμφότεροι μένος Ἄρηος δατέονται,
Równo na obie strony dzielili przychylność Aresa,
ἀλλὰ περὶ πτόλιός τε μαχήσεται ἠδὲ γυναικῶν.
Ale się będzie potykać o gród i niewiasty zarazem.
ἀλλ' ἴομεν προτὶ ἄστυ, πίθεσθέ μοι: ὧδε γὰρ ἔσται:
Zatem uchodźmy do miasta, słuchajcie, bo pewno tak będzie.
νῦν μὲν νὺξ ἀπέπαυσε ποδώκεα Πηλεί̈ωνα
Tylko noc Pelejona szybkiego wstrzymała na teraz
ἀμβροσίη: εἰ δ' ἄμμε κιχήσεται ἐνθάδ' ἐόντας
Ambrozyjska, lecz jeźli dopadnie nas tutaj będących
αὔριον ὁρμηθεὶς σὺν τεύχεσιν, εὖ νύ τις αὐτὸν
Z rana, i z bronią uderzy, natenczas niejeden dokładnie
γνώσεται: ἀσπασίως γὰρ ἀφίξεται Ἴλιον ἱρὴν
Pozna go; wtedy zaś chętnie do świętej Iliony się schroni
ὅς κε φύγῃ, πολλοὺς δὲ κύνες καὶ γῦπες ἔδονται
Uciekając, a wielu sobaki pożrą i sępy
Τρώων: αἲ γὰρ δή μοι ἀπ' οὔατος ὧδε γένοιτο.
Z Trojan; bodajby nigdy ta wieść mych uszów nie doszła.
εἰ δ' ἂν ἐμοῖς ἐπέεσσι πιθώμεθα κηδόμενοί περ,
Jeśli zaś moich słów usłuchacie, acz wielce zmartwieni,
νύκτα μὲν εἰν ἀγορῇ σθένος ἕξομεν, ἄστυ δὲ πύργοι
Całą przez noc na rynku pod bronią, przesiedźmy; zaś miasto
ὑψηλαί τε πύλαι σανίδες τ' ἐπὶ τῇς ἀραρυῖαι
Chronią baszty i bramy wysokie z ryglami szczelnemi,
μακραὶ ἐύ̈ξεστοι ἐζευγμέναι εἰρύσσονται:
Dokładnemi, wielkiemi, co strzegą zapartych podwoi.
πρῶϊ δ' ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Jutro atoli przed świtem przywdziawszy zbroje na siebie
στησόμεθ' ἂμ πύργους: τῷ δ' ἄλγιον, αἴ κ' ἐθέλῃσιν
Wszyscy na basztach staniemy; lecz biada mu jeśli zapragnie
ἐλθὼν ἐκ νηῶν περὶ τείχεος ἄμμι μάχεσθαι.
Wypadając z okrętów o mury się z nami potykać.
ἂψ πάλιν εἶσ' ἐπὶ νῆας, ἐπεί κ' ἐριαύχενας ἵππους
Wróci napowrót ku łodziom, zmęczywszy wysokoszyjaste
παντοίου δρόμου ἄσῃ ὑπὸ πτόλιν ἠλασκάζων:
Konie przeciągłem bieganiem, pod miasta murami harcując.
εἴσω δ' οὔ μιν θυμὸς ἐφορμηθῆναι ἐάσει,
Żeby się dostać do wnętrza odwagi mu nigdy nie stanie,
οὐδέ ποτ' ἐκπέρσει: πρίν μιν κύνες ἀργοὶ ἔδονται.
Ani je zburzyć, bo pierwej go ścigłe pieski rozszarpią"
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym mu z okiem ponurem odpowie:
Πουλυδάμα σὺ μὲν οὐκέτ' ἐμοὶ φίλα ταῦτ' ἀγορεύεις,
"Polydamancie bynajmniej po myśli mi tego nie mówisz,
ὃς κέλεαι κατὰ ἄστυ ἀλήμεναι αὖτις ἰόντας.
Radząc byśmy się w mieście zamknęli wracając napowrót.
ἦ οὔ πω κεκόρησθε ἐελμένοι ἔνδοθι πύργων;
Czyż wam się nie uprzykrzyło zamknięcie między basztami?
πρὶν μὲν γὰρ Πριάμοιο πόλιν μέροπες ἄνθρωποι
Dawniej gród Priamowy, językiem ludzie mówiący
πάντες μυθέσκοντο πολύχρυσον πολύχαλκον:
Wszyscy głosili bogatym, zamożnym złotem i miedzią.
νῦν δὲ δὴ ἐξαπόλωλε δόμων κειμήλια καλά,
Teraz atoli w rodzinach zmarniały piękne klejnoty;
πολλὰ δὲ δὴ Φρυγίην καὶ Μῃονίην ἐρατεινὴν
Wiele się z nich do Frygii bądź pięknej Meonii dostało
κτήματα περνάμεν' ἵκει, ἐπεὶ μέγας ὠδύσατο Ζεύς.
Wyprowadzonych na sprzedaż, na skutek sierdzenia Diosa.
νῦν δ' ὅτε πέρ μοι ἔδωκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
Kiedy mi teraz dozwolił syn Krona niezbadanego
κῦδος ἀρέσθ' ἐπὶ νηυσί, θαλάσσῃ τ' ἔλσαι Ἀχαιούς,
Sławy przy łodziach pozyskać, Achajów zaś weprzeć ku morzu,
νήπιε μηκέτι ταῦτα νοήματα φαῖν' ἐνὶ δήμῳ:
Głupi, nie próbuj takowych rozsiewać myśli w narodzie.
οὐ γάρ τις Τρώων ἐπιπείσεται: οὐ γὰρ ἐάσω.
Z Trojan żaden za tobą nie pójdzie bo ja niedozwolę;
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω, πειθώμεθα πάντες.
Zatem do dzieła jak mówią, a wszyscy niech będą posłuszni.
νῦν μὲν δόρπον ἕλεσθε κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,
Teraz wieczerzę spożyjcie w obozie, porządkiem oddziałów,
καὶ φυλακῆς μνήσασθε, καὶ ἐγρήγορθε ἕκαστος:
Pamiętajcie o straży by każden był w pogotowiu.
Τρώων δ' ὃς κτεάτεσσιν ὑπερφιάλως ἀνιάζει,
Któren zaś z Trojan nad miarę o swoje dostatki się martwi,
συλλέξας λαοῖσι δότω καταδημοβορῆσαι:
Niechaj zebrawszy je odda na wspólny narodu pożytek,
τῶν τινὰ βέλτερόν ἐστιν ἐπαυρέμεν ἤ περ Ἀχαιούς.
Lepiej że ktoś na takowych skorzysta niżeli Achaje.
πρῶϊ δ' ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες
Jutro atoli przed świtem przywdziawszy zbroje na siebie,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
Będziem Aresa srogiego pobudzać przy gładkich okrętach.
εἰ δ' ἐτεὸν παρὰ ναῦφιν ἀνέστη δῖος Ἀχιλλεύς,
Jeśli naprawdę od statków się ruszył boski Achilles,
ἄλγιον αἴ κ' ἐθέλῃσι τῷ ἔσσεται: οὔ μιν ἔγωγε
Będzie, skoro tak pragnie, tem gorzej dla niego. Co do mnię
φεύξομαι ἐκ πολέμοιο δυσηχέος, ἀλλὰ μάλ' ἄντην
Nie ucieknę ja przed nim w złowrogiej bitwie, lecz obces
στήσομαι, ἤ κε φέρῃσι μέγα κράτος, ἦ κε φεροίμην.
Stanę; może on sławę pozyskać, lecz mogę ja nad nim.
ξυνὸς Ἐνυάλιος, καί τε κτανέοντα κατέκτα.
Wspólnym jest Enyal, on czasem i zabijającego zabija!'
ὣς Ἕκτωρ ἀγόρευ', ἐπὶ δὲ Τρῶες κελάδησαν
Tak się Hektor odezwał, Trojanie mu głośno wtorują"
νήπιοι: ἐκ γάρ σφεων φρένας εἵλετο Παλλὰς Ἀθήνη.
Głupi; bo Pallas Athene ich pozbawiła rozumu.
Ἕκτορι μὲν γὰρ ἐπῄνησαν κακὰ μητιόωντι,
Gdyż na Hektora się zdali, co radę zgubną podawał,
Πουλυδάμαντι δ' ἄρ' οὔ τις ὃς ἐσθλὴν φράζετο βουλήν.
Polydamanta zaś słuchać nie chcieli, choć mądrze im radził.
δόρπον ἔπειθ' εἵλοντο κατὰ στρατόν: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Później wieczerzę spożyli w obozie. Atoli Achaje
παννύχιοι Πάτροκλον ἀνεστενάχοντο γοῶντες.
Przez noc całą żałośnie nad Patroklosem stękali.
τοῖσι δὲ Πηλεί̈δης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο
Pierwszy pomiędzy niemi Pelejdes lamenty zaczyna,
χεῖρας ἐπ' ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου
Dłonie co męże mordują na piersiach druha złożywszy,
πυκνὰ μάλα στενάχων ὥς τε λὶς ἠϋγένειος,
Często wzdychając okropnie; podobnie do lwa brodatego,
ᾧ ῥά θ' ὑπὸ σκύμνους ἐλαφηβόλος ἁρπάσῃ ἀνὴρ
Kiedy mu lwiątka porwał myśliwy co ściga jelenia
ὕλης ἐκ πυκινῆς: ὃ δέ τ' ἄχνυται ὕστερος ἐλθών,
Z kniei zarosłej; lecz on się gryzie że przybył za późno;
πολλὰ δέ τ' ἄγκε' ἐπῆλθε μετ' ἀνέρος ἴχνι' ἐρευνῶν
Wiele on przebył parowów szukając śladów człowieka,
εἴ ποθεν ἐξεύροι: μάλα γὰρ δριμὺς χόλος αἱρεῖ:
Czyby go nie wynalazł, bo gniew nim groźny zawładnął;
ὣς ὃ βαρὺ στενάχων μετεφώνεε Μυρμιδόνεσσιν:
Również on ciężko wzdychając do Myrmidonów przemawia:
ὢ πόποι ἦ ῥ' ἅλιον ἔπος ἔκβαλον ἤματι κείνῳ
"Przebóg, jak marne ja słowo wyrzekłem czasu onego,
θαρσύνων ἥρωα Μενοίτιον ἐν μεγάροισι:
Gdym bohatera Menojtia otuchą w domostwie napełniał;
φῆν δέ οἱ εἰς Ὀπόεντα περικλυτὸν υἱὸν ἀπάξειν
Rzekłem że do Opoentu mu syna sławnego powrócę,
Ἴλιον ἐκπέρσαντα, λαχόντα τε ληί̈δος αἶσαν.
Wówczas gdy zburzy Ilionę i w łupach udział odbierze.
ἀλλ' οὐ Ζεὺς ἄνδρεσσι νοήματα πάντα τελευτᾷ:
Ale nie wszystkie zamysły dla ludzi Zews dokonywa.
ἄμφω γὰρ πέπρωται ὁμοίην γαῖαν ἐρεῦσαι
Obu nam bowiem wypadło tę samą ziemię zakrwawić,
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, ἐπεὶ οὐδ' ἐμὲ νοστήσαντα
Tutaj w Troi, gdyż równie i mnie gdy będę powracał,
δέξεται ἐν μεγάροισι γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς
Już nie podejmie w domostwie rycerski Pelej staruszek,
οὐδὲ Θέτις μήτηρ, ἀλλ' αὐτοῦ γαῖα καθέξει.
Ani też matka Thetyda, lecz tutaj mnię ziemia pokryje.
νῦν δ' ἐπεὶ οὖν Πάτροκλε σεῦ ὕστερος εἶμ' ὑπὸ γαῖαν,
Teraz atoli Patroklu, gdy schodzę do ziemi po tobie,
οὔ σε πρὶν κτεριῶ πρίν γ' Ἕκτορος ἐνθάδ' ἐνεῖκαι
Prędzej cię nie pochowam, aż tutaj Hektora przyniosę
τεύχεα καὶ κεφαλὴν μεγαθύμου σοῖο φονῆος:
Zbroję i głowę dzielnego, z powodu twojego zabicia;
δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσω
Oprócz tego dwunastum przy stosie głowę oderżnę
Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.
Dzieciom szlachetnym Trojańskim, zgniewany o twoje zabicie.
τόφρα δέ μοι παρὰ νηυσὶ κορωνίσι κείσεαι αὔτως,
Przez ten czas tu spoczywaj przy kabłączastych okrętach;
ἀμφὶ δὲ σὲ Τρῳαὶ καὶ Δαρδανίδες βαθύκολποι
W koło zaś ciebie Trojanki i piersi wypukłej Dardanki
κλαύσονται νύκτάς τε καὶ ἤματα δάκρυ χέουσαι,
Będą żałobę zawodzić, nocami łzy roniąc i dniami,
τὰς αὐτοὶ καμόμεσθα βίηφί τε δουρί τε μακρῷ
Które ja sobie zdobyłem potęgą i długim oszczepem,
πιείρας πέρθοντε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων.
Miasta zamożne zdobywszy, językiem ludzi mówiących."
ὣς εἰπὼν ἑτάροισιν ἐκέκλετο δῖος Ἀχιλλεὺς
Tak powiedziawszy druhom nakazał boski Achilles,
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, ὄφρα τάχιστα
Trójnóg potężny przy ogniu postawić, ażeby co prędzej
Πάτροκλον λούσειαν ἄπο βρότον αἱματόεντα.
Zwłoki Patrokla obmywać ze krwi spieczonej i kurzu.
οἳ δὲ λοετροχόον τρίποδ' ἵστασαν ἐν πυρὶ κηλέῳ,
Oni kąpielny trójnóg na ogniu żarzącym stawiwszy,
ἐν δ' ἄρ' ὕδωρ ἔχεαν, ὑπὸ δὲ ξύλα δαῖον ἑλόντες.
Wodę nalali, a szczapy zebrawszy ogień rozniecą.
γάστρην μὲν τρίποδος πῦρ ἄμφεπε, θέρμετο δ' ὕδωρ:
Brzuch trójnoga płomienie objęły, zagrzała się woda.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ ζέσσεν ὕδωρ ἐνὶ ἤνοπι χαλκῷ,
Skoro zaś woda kipić poczęła W miedzi świecącej,
καὶ τότε δὴ λοῦσάν τε καὶ ἤλειψαν λίπ' ἐλαίῳ,
Wtedy go myli starannie i gładką namaszczą oliwą;
ἐν δ' ὠτειλὰς πλῆσαν ἀλείφατος ἐννεώροιο:
Wypełnili zaś rany dziewięcioletnim balsamem;
ἐν λεχέεσσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν
Potem złożywszy na łożu, przykryli go przędzą cieniutką,
ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, καθύπερθε δὲ φάρεϊ λευκῷ.
Z głowy do stóp, a wierżchem go litą, oblekli oponą.
παννύχιοι μὲν ἔπειτα πόδας ταχὺν ἀμφ' Ἀχιλῆα
Potem przez całą noc w około szybkiego Achilla,
Μυρμιδόνες Πάτροκλον ἀνεστενάχοντο γοῶντες:
Myrmidonowie stękając wywodzą żal nad Patroklem.
Ζεὺς δ' Ἥρην προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε:
Zews do Hery przemawia małżonki zarazem i siostry:
ἔπρηξας καὶ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη
"Hero wypukłooka dostojna, zrobiłaś więc swoje,
ἀνστήσασ' Ἀχιλῆα πόδας ταχύν: ἦ ῥά νυ σεῖο
Pobudziwszy Achilla szybkiego; snadź z ciebie zaprawdę,
ἐξ αὐτῆς ἐγένοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοί.
Z łona własnego pochodzą Achaje bujnokędzierni."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:
Rzeknie mu na to Here wypukłooka dostojna:
αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.
"Najstraszliwszy Kronido, co to za słowo wyrzekłeś!
καὶ μὲν δή πού τις μέλλει βροτὸς ἀνδρὶ τελέσσαι,
Wszakci potrafi śmiertelnik człekowi na przekór uczynić,
ὅς περ θνητός τ' ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδε:
Chociaż i sam śmiertelnym i nie zna takowych sposobów.
πῶς δὴ ἔγωγ', ἥ φημι θεάων ἔμμεν ἀρίστη,
Jakże więc ja, co z bogiń uważam siebie za pierwszą,
ἀμφότερον γενεῇ τε καὶ οὕνεκα σὴ παράκοιτις
Raz pochodzeniem, powtóre dlatego że twoją małżonką
κέκλημαι, σὺ δὲ πᾶσι μετ' ἀθανάτοισιν ἀνάσσεις,
Zowię się, ty zaś panujesz nad nieśmiertelnemi wszystkiemi,
οὐκ ὄφελον Τρώεσσι κοτεσσαμένη κακὰ ῥάψαι;
Miałażbym niemódz Trojanom na przekór w gniewie uczynić?"
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον:
Takie to wtedy rozmowy pomiędzy niemi się toczą.
Ἡφαίστου δ' ἵκανε δόμον Θέτις ἀργυρόπεζα
Thetys o srebrnych nóżkach przybyła w dom Hefestosa,
ἄφθιτον ἀστερόεντα μεταπρεπέ' ἀθανάτοισι
Niezużyty, błyszczący z niebiańskich siedzib największy,
χάλκεον, ὅν ῥ' αὐτὸς ποιήσατο κυλλοποδίων.
Cały ze spiżu, zbudował go sam kulawiec przemyślny.
τὸν δ' εὗρ' ἱδρώοντα ἑλισσόμενον περὶ φύσας
Jego znajduje spoconym przy miechach się krzątającego,
σπεύδοντα: τρίποδας γὰρ ἐείκοσι πάντας ἔτευχεν
Pracującego; bo całe dwadzieścia wykuł trójnogów,
ἑστάμεναι περὶ τοῖχον ἐϋσταθέος μεγάροιο,
Żeby w około ściany dosadnej komnaty stanęły;
χρύσεα δέ σφ' ὑπὸ κύκλα ἑκάστῳ πυθμένι θῆκεν,
Kółka złociste stósował do każdej podstawy trójnoga,
ὄφρά οἱ αὐτόματοι θεῖον δυσαίατ' ἀγῶνα
Żeby same przez siebie toczyły się w bogów gromadę,
ἠδ' αὖτις πρὸς δῶμα νεοίατο θαῦμα ἰδέσθαι.
Również i nazad wracały do domu, aż dziwo oglądać.
οἳ δ' ἤτοι τόσσον μὲν ἔχον τέλος, οὔατα δ' οὔ πω
Były już prawie skończone; jednakże uszków misternych
δαιδάλεα προσέκειτο: τά ῥ' ἤρτυε, κόπτε δὲ δεσμούς.
Jeszcze nie przybił, sporządzał on nity i gwoździe wykował.
ὄφρ' ὅ γε ταῦτ' ἐπονεῖτο ἰδυίῃσι πραπίδεσσι,
Podczas gdy tak się mozolił z wysoką sztuką działając,
τόφρά οἱ ἐγγύθεν ἦλθε θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα.
Wtedy się zbliża do niego Thetyda o nóżce srebrzystej.
τὴν δὲ ἴδε προμολοῦσα Χάρις λιπαροκρήδεμνος
Charys z namiotką przejrzystą wychodząc ją pierwsza dostrzegła,
καλή, τὴν ὤπυιε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις:
Piękną, którą był pojął kulawiec na nogi obydwie.
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Chwyta ją ręka za rękę wygłasza słowo i mówi:
τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον δῶ
"Thetys wszacie poważnej, dlaczego w dom nasz przybywasz,
αἰδοίη τε φίλη τε; πάρος γε μὲν οὔ τι θαμίζεις.
Zacna i luba? Co dawniej nie często u nas bywałaś.
ἀλλ' ἕπεο προτέρω, ἵνα τοι πὰρ ξείνια θείω.
Postąp że dalej, upraszam, byś była gościnnie podjętą."
ὣς ἄρα φωνήσασα πρόσω ἄγε δῖα θεάων.
Tak powiedziawszy nadobna bogini ją naprzód prowadzi.
τὴν μὲν ἔπειτα καθεῖσεν ἐπὶ θρόνου ἀργυροήλου
Potem na krześle gwoździami srebrnemi nabitem ją sadza,
καλοῦ δαιδαλέου: ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν:
Pięknem, roboty misternej; pod nogi stołeczka nie brakło;
κέκλετο δ' Ἥφαιστον κλυτοτέχνην εἶπέ τε μῦθον:
Woła na Hefajstosa sztukmistrza i rzeknie te słowa:
Ἥφαιστε πρόμολ' ὧδε: Θέτις νύ τι σεῖο χατίζει.
"Wychodź Hefeście, nie zwlekaj; Thetyda cię potrzebuje"
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις:
Rzeknie jej na to w odpowiedź przesławny Amfigyejs:
ἦ ῥά νύ μοι δεινή τε καὶ αἰδοίη θεὸς ἔνδον,
"Zacna bogini, zaprawdę, szanowna do domu przybywa,
ἥ μ' ἐσάωσ' ὅτε μ' ἄλγος ἀφίκετο τῆλε πεσόντα
Która mnię wybawiła w potrzebie gdym zleciał z wysoka,
μητρὸς ἐμῆς ἰότητι κυνώπιδος, ἥ μ' ἐθέλησε
Wskutek wyroku mej matki bezwstydnej, co mnię nakazała
κρύψαι χωλὸν ἐόντα: τότ' ἂν πάθον ἄλγεα θυμῷ,
Sprzątnąć, gdyż byłem kulawym; już zguba mnię w duszy czekała,
εἰ μή μ' Εὐρυνόμη τε Θέτις θ' ὑπεδέξατο κόλπῳ
Żeby nie Ewrynome i Thetys do łona stuliły,
Εὐρυνόμη θυγάτηρ ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
Córa Okeanosa co falą toczy do koła.
τῇσι παρ' εἰνάετες χάλκευον δαίδαλα πολλά,
Przy nich przez ciąg lat dziewięciu arcydzieł wiele wykułem,
πόρπας τε γναμπτάς θ' ἕλικας κάλυκάς τε καὶ ὅρμους
Spinki, naramienniki, pierścionki, łańcuszki na szyję,
ἐν σπῆϊ γλαφυρῷ: περὶ δὲ ῥόος Ὠκεανοῖο
W gładkiej jaskini; wokoło zaś fale Okeanosa
ἀφρῷ μορμύρων ῥέεν ἄσπετος: οὐδέ τις ἄλλος
Pianą buchając płynęły bez końca, lecz żaden się o tem
ᾔδεεν οὔτε θεῶν οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων,
Niedowiedział bądź z bogów, lub innych ludzi śmiertelnych,
ἀλλὰ Θέτις τε καὶ Εὐρυνόμη ἴσαν, αἵ μ' ἐσάωσαν.
Tylko Thetyda wiedziała i Ewrynoma zbawczynie.
ἣ νῦν ἡμέτερον δόμον ἵκει: τώ με μάλα χρεὼ
Teraz do domu naszego przybywa, przystoi mi zatem
πάντα Θέτι καλλιπλοκάμῳ ζῳάγρια τίνειν.
Pięknowłosej Thetydzie nagrodę zbawienia wypłacić.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν οἱ παράθες ξεινήϊα καλά,
Zastaw że teraz przed nią gościnne i świetne przyjęcie,
ὄφρ' ἂν ἐγὼ φύσας ἀποθείομαι ὅπλά τε πάντα.
Ja zaś temczasem odstawię i miechy i wszelkie narzędzia;
ἦ, καὶ ἀπ' ἀκμοθέτοιο πέλωρ αἴητον ἀνέστη
Rzekł, i od pniaka z kowadłem sapiący potwór się dźwignął
χωλεύων: ὑπὸ δὲ κνῆμαι ῥώοντο ἀραιαί.
Utykając, a wątłe nożyska się pod nim kiwały.
φύσας μέν ῥ' ἀπάνευθε τίθει πυρός, ὅπλά τε πάντα
Miechy z daleka od węgla odstawił i wszystkie narzędzia
λάρνακ' ἐς ἀργυρέην συλλέξατο, τοῖς ἐπονεῖτο:
"W srebrną poskładał szkatułę, któremi dotąd pracował;
σπόγγῳ δ' ἀμφὶ πρόσωπα καὶ ἄμφω χεῖρ' ἀπομόργνυ
Gąbką twarz naokoło i ręce obczyścił obydwie,
αὐχένα τε στιβαρὸν καὶ στήθεα λαχνήεντα,
Oraz i szyję żylastą i piersi włosami obrosłe;
δῦ δὲ χιτῶν', ἕλε δὲ σκῆπτρον παχύ, βῆ δὲ θύραζε
Chiton przywdziawszy uchwycił lagę, ku drzwiom się skierował,
χωλεύων: ὑπὸ δ' ἀμφίπολοι ῥώοντο ἄνακτι
Utykając; wspierają swojego pana służebne,
χρύσειαι ζωῇσι νεήνισιν εἰοικυῖαι.
Złote, podobne zupełnie do młodych żywych panienek.
τῇς ἐν μὲν νόος ἐστὶ μετὰ φρεσίν, ἐν δὲ καὶ αὐδὴ
Mają ono i duszę z rozumem i głosem gadają,
καὶ σθένος, ἀθανάτων δὲ θεῶν ἄπο ἔργα ἴσασιν.
Oraz i siłę, a sztuki od bogów się ponauczały.
αἳ μὲν ὕπαιθα ἄνακτος ἐποίπνυον: αὐτὰρ ὃ ἔρρων
Idą usłużnie przy boku książęcia, on ciężko się wlokąc,
πλησίον, ἔνθα Θέτις περ, ἐπὶ θρόνου ἷζε φαεινοῦ,
Doszedł do miejsca, gdzie Thetys na krześle wykwintnem siedziała,
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Ręką za rękę ją chwycił, wyrzeka słowo i mówi:
τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον δῶ
"Thetys w szacie poważnej, dlaczego w dom nasz przybywasz,
αἰδοίη τε φίλη τε; πάρος γε μὲν οὔ τι θαμίζεις.
Zacna i luba ? co dawniej nie często u nas bywałaś.
αὔδα ὅ τι φρονέεις: τελέσαι δέ με θυμὸς ἄνωγεν,
Powiedz czego ci trzeba; wypełnić serce mi każe,
εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστίν.
Jeśli wykonać potrafię i jeśli zdziałaneni być może:"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα:
Rzekła mu na to w odpowiedź Thetyda łzy wylewając:
Ἥφαιστ', ἦ ἄρα δή τις, ὅσαι θεαί εἰσ' ἐν Ὀλύμπῳ,
"Hefajstosie czyż która z boginiów co siedzą w Olimpie,
τοσσάδ' ἐνὶ φρεσὶν ᾗσιν ἀνέσχετο κήδεα λυγρὰ
Tyle w swej piersi ponosi żałoby okrutnej i smutku,
ὅσσ' ἐμοὶ ἐκ πασέων Κρονίδης Ζεὺς ἄλγε' ἔδωκεν;
Ile ja, którą ze wszystkich najbardziej Kronid nawiedził?
ἐκ μέν μ' ἀλλάων ἁλιάων ἀνδρὶ δάμασσεν
Między innemi nimfami mnie jedną wydał za człeka,
Αἰακίδῃ Πηλῆϊ, καὶ ἔτλην ἀνέρος εὐνὴν
Ajakidę Peleja; znosiłam śmiertelne objęcia,
πολλὰ μάλ' οὐκ ἐθέλουσα. ὃ μὲν δὴ γήραϊ λυγρῷ
Chociaż wielce niechętnie; on zaś nieszczęsną starością
κεῖται ἐνὶ μεγάροις ἀρημένος, ἄλλα δέ μοι νῦν,
Leży przygnębion w domostwie; nie koniec mojej niedoli;
υἱὸν ἐπεί μοι δῶκε γενέσθαί τε τραφέμεν τε
Syna mi potem dozwolił porodzić i pięknie wychować,
ἔξοχον ἡρώων: ὃ δ' ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος:
Bohatera nad wszystkich; jak drzewo do góry wystrzelił;
τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς
Jego ja wychodowawszy, jak w bujnym latorośl ogrodzie,
νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω
W kabłączastych okrętach do świętej Iliony wysłałam,
Τρωσὶ μαχησόμενον: τὸν δ' οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
Żeby walczył z Trojany; już więcej go ja nie podejmę,
οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.
Wracającego w ojczyznę do Pelejowego domostwa.
ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο
Póki zaś jeszcze przy życiu i światło słońca ogląda,
ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.
Cierpi, a ja przybywając do niego mu pomódz niemogę.
κούρην ἣν ἄρα οἱ γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,
Dziewkę co darem zaszczytu mu młodzież Achajska wybrała,
τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων.
Nazad mu wyrwał z rąk Agamemnon pan wiele możny.
ἤτοι ὃ τῆς ἀχέων φρένας ἔφθιεν: αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Serce on za nią trawi z tęsknoty, atoli Achajów
Τρῶες ἐπὶ πρύμνῃσιν ἐείλεον, οὐδὲ θύραζε
Koło sterniczych okrętów Trojanie ścisnęli i wymknąć
εἴων ἐξιέναι: τὸν δὲ λίσσοντο γέροντες
Im się nie dali. Lecz jego starszyzna Argeiów błagała,
Ἀργείων, καὶ πολλὰ περικλυτὰ δῶρ' ὀνόμαζον.
Wymieniając wspaniałe dary co dać obiecują.
ἔνθ' αὐτὸς μὲν ἔπειτ' ἠναίνετο λοιγὸν ἀμῦναι,
Wtedy odmówił on wręcz im w klęsce pomocy udzielić;
αὐτὰρ ὃ Πάτροκλον περὶ μὲν τὰ ἃ τεύχεα ἕσσε,
Ale na Patroklosa przywdziawszy własny rynsztunek,
πέμπε δέ μιν πόλεμον δέ, πολὺν δ' ἅμα λαὸν ὄπασσε.
Jego wyprawił na bitwę przydawszy wiele narodu.
πᾶν δ' ἦμαρ μάρναντο περὶ Σκαιῇσι πύλῃσι:
Cały się dzień potykali w pobliżu Skajskiej bramy;
καί νύ κεν αὐτῆμαρ πόλιν ἔπραθον, εἰ μὴ Ἀπόλλων
Byliby miasto w tym dniu zdobyli, gdyby nie Fojbos
πολλὰ κακὰ ῥέξαντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
Syna Menojtia dzielnego, co wielką klęskę zgotował,
ἔκταν' ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
Nie był zabił na przedzie i sławą Hektora obdarzył.
τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθ' ἱκάνομαι, αἴ κ' ἐθέλῃσθα
Z tego powodu do twoich się składam kolan byś raczył,
υἱεῖ ἐμῷ ὠκυμόρῳ δόμεν ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν
Dziecku co wkrótce zginie sporządzić tarczę i szyszak,
καὶ καλὰς κνημῖδας ἐπισφυρίοις ἀραρυίας
Piękne na nogi stalówki do kostki się stósujące,
καὶ θώρηχ': ὃ γὰρ ἦν οἱ ἀπώλεσε πιστὸς ἑταῖρος
Oraz i pancerz, bo tamten utracił wierny towarzysz
Τρωσὶ δαμείς: ὃ δὲ κεῖται ἐπὶ χθονὶ θυμὸν ἀχεύων.
W bitwie z Trojany; lecz on się na ziemi w rozpaczyrozciągnął.
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις:
Rzekniejejna to w odpowiedź przesławny kulawiec olbrzymi:
θάρσει: μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
"Dobrej bądź myśli; niech serce ci więcej się o to nie troszczy.
αἲ γάρ μιν θανάτοιο δυσηχέος ὧδε δυναίμην
Bodajbym jego od śmierci okrutnej tak samo podołał,
νόσφιν ἀποκρύψαι, ὅτε μιν μόρος αἰνὸς ἱκάνοι,
Skrycie uchronić gdy zgubna fatalność przyjdzie na niego,
ὥς οἱ τεύχεα καλὰ παρέσσεται, οἷά τις αὖτε
Jak mu teraz ozdobny zgotuję rynsztunek, co pewno
ἀνθρώπων πολέων θαυμάσσεται, ὅς κεν ἴδηται.
Wielu podziwiać będzie z ludzi, kto tylko go ujrzy"
ὣς εἰπὼν τὴν μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δ' ἐπὶ φύσας:
Tak powiedziawszy, ją tam pozostawił i poszedł do miechów;
τὰς δ' ἐς πῦρ ἔτρεψε κέλευσέ τε ἐργάζεσθαι.
Zwrócił takowe do ognia, by dęły potężnie do pracy.
φῦσαι δ' ἐν χοάνοισιν ἐείκοσι πᾶσαι ἐφύσων
Miechów dwadzieścia w czeluście poczęło wszystkie dąć razem,
παντοίην εὔπρηστον ἀϋτμὴν ἐξανιεῖσαι,
Nadymając się zewsząd by silne dęcie pobudzić,
ἄλλοτε μὲν σπεύδοντι παρέμμεναι, ἄλλοτε δ' αὖτε,
Raz by pracującemu pomagać, to znowu ustawać,
ὅππως Ἥφαιστός τ' ἐθέλοι καὶ ἔργον ἄνοιτο.
Według rozkazu Hefaista i jak wymagała robota.
χαλκὸν δ' ἐν πυρὶ βάλλεν ἀτειρέα κασσίτερόν τε
W tygle na ogniu dorzucił najtwardszej miedzi i cyny,
καὶ χρυσὸν τιμῆντα καὶ ἄργυρον: αὐτὰρ ἔπειτα
Oraz i złoto kosztowne i srebro, atoli następnie
θῆκεν ἐν ἀκμοθέτῳ μέγαν ἄκμονα, γέντο δὲ χειρὶ
Wielkie kowadło na pniaku obsadził; i ręką, uchwycił
ῥαιστῆρα κρατερήν, ἑτέρηφι δὲ γέντο πυράγρην.
Prawą młot ogromny, a lewą chwycił obcęgi.
ποίει δὲ πρώτιστα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
Więc nasamprzód wykowa tarczę ogromną i ciężką,
πάντοσε δαιδάλλων, περὶ δ' ἄντυγα βάλλε φαεινὴν
Wszędzie ją zdobiąc misternie, i brzeżkiem obtoczył dokoła
τρίπλακα μαρμαρέην, ἐκ δ' ἀργύρεον τελαμῶνα.
Trójkarbistym świecącym, a pas do noszenia był srebrny.
πέντε δ' ἄρ' αὐτοῦ ἔσαν σάκεος πτύχες: αὐτὰρ ἐν αὐτῷ
Tarcza składała się z pięciu pokładów, atoli na wierzchu
ποίει δαίδαλα πολλὰ ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν.
Wiele wyrzeźbił obrazków z wysokim sztuki pomysłem.
ἐν μὲν γαῖαν ἔτευξ', ἐν δ' οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν,
Tamże więc wyobraził i niebo i ziemię i morze,
ἠέλιόν τ' ἀκάμαντα σελήνην τε πλήθουσαν,
Słońce o wiecznej sile i księżyc w pełni okrągłej,
ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τά τ' οὐρανὸς ἐστεφάνωται,
Tamże i znaki niebieskie, co niebo wieńcem otoczą,
Πληϊάδας θ' Ὑάδας τε τό τε σθένος Ὠρίωνος
Wszystkie Plejady, Hyjady i Orionową potęgę,
Ἄρκτόν θ', ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν,
Oraz Arktona, którego przydomkiem woza nazwano,
ἥ τ' αὐτοῦ στρέφεται καί τ' Ὠρίωνα δοκεύει,
Który się kręci na miejscu i wciąż na Oriona czatuje,
οἴη δ' ἄμμορός ἐστι λοετρῶν Ὠκεανοῖο.
Jeden on w Okeanosa się falach kąpać nie może.
ἐν δὲ δύω ποίησε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων
Dalej wyrzeźbił dwa miasta językiem ludzi mówiących,
καλάς. ἐν τῇ μέν ῥα γάμοι τ' ἔσαν εἰλαπίναι τε,
Piękne; a w nich się wesela i uczty wspaniałe gotują;
νύμφας δ' ἐκ θαλάμων δαί̈δων ὕπο λαμπομενάων
Oblubienice z komnaty przy świetle pochodni błyszczących
ἠγίνεον ἀνὰ ἄστυ, πολὺς δ' ὑμέναιος ὀρώρει:
Wyprowadzają przez miasto; gotują się gody weselne;
κοῦροι δ' ὀρχηστῆρες ἐδίνεον, ἐν δ' ἄρα τοῖσιν
Młodzież w tanecznym gronie się kręci, a z niemi do pary
αὐλοὶ φόρμιγγές τε βοὴν ἔχον: αἳ δὲ γυναῖκες
Cytry i flety odgłosem wtórują; niewiasty atoli
ἱστάμεναι θαύμαζον ἐπὶ προθύροισιν ἑκάστη.
Stojąc na progu przedsionka z osobna każda podziwia.
λαοὶ δ' εἰν ἀγορῇ ἔσαν ἀθρόοι: ἔνθα δὲ νεῖκος
Obok na rynku zebrany był naród i tamże się kłótnia
ὠρώρει, δύο δ' ἄνδρες ἐνείκεον εἵνεκα ποινῆς
Wszczęła, i mężów dwóch o zapłatę kłótnię prowadzi
ἀνδρὸς ἀποφθιμένου: ὃ μὲν εὔχετο πάντ' ἀποδοῦναι
W sprawie o mężozabójstwo, ten twierdzi że wszystko zapłacił
δήμῳ πιφαύσκων, ὃ δ' ἀναίνετο μηδὲν ἑλέσθαι:
Głosząc w obec narodu; ów przeczy by dostał cokolwiek.
ἄμφω δ' ἱέσθην ἐπὶ ἴστορι πεῖραρ ἑλέσθαι.
Obaj dążyli do sędziów by koniec sprawie położyć;
λαοὶ δ' ἀμφοτέροισιν ἐπήπυον ἀμφὶς ἀρωγοί:
Z każdej im strony lud potakuje, stronników ma każden;
κήρυκες δ' ἄρα λαὸν ἐρήτυον: οἳ δὲ γέροντες
Zaś keryxy pospólstwo wstrzymują; atoli starszyzna
εἵατ' ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοις ἱερῷ ἐνὶ κύκλῳ,
W gronie poważnem zasiadła na wygładzonych kamieniach;
σκῆπτρα δὲ κηρύκων ἐν χέρσ' ἔχον ἠεροφώνων:
Berła keryxów na rękach o głosie donośnym trzymając,
τοῖσιν ἔπειτ' ἤϊσσον, ἀμοιβηδὶς δὲ δίκαζον.
Między niemi powstawszy kolejno prawo stosują.
κεῖτο δ' ἄρ' ἐν μέσσοισι δύω χρυσοῖο τάλαντα,
Złota zaś dwoje talentów pośrodku leżało gotowych,
τῷ δόμεν ὃς μετὰ τοῖσι δίκην ἰθύντατα εἴποι.
Przeznaczonych dla tego co prawo najsłuszniej wymierzył.
τὴν δ' ἑτέρην πόλιν ἀμφὶ δύω στρατοὶ ἥατο λαῶν
W koło zaś miasta drugiego stanęły dwa wojska obozem
τεύχεσι λαμπόμενοι: δίχα δέ σφισιν ἥνδανε βουλή,
Bronią świecące. Podwójnie oblegający radzili,
ἠὲ διαπραθέειν ἢ ἄνδιχα πάντα δάσασθαι
Albo takowe zniszczyć, lub wszystko w połowie rozdzielić,
κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἔεργεν:
Co się z dostatków znajduje w uroczym grodzie zawarte.
οἳ δ' οὔ πω πείθοντο, λόχῳ δ' ὑπεθωρήσσοντο.
Tamci się jeszcze nie godzą i zbrojnie się kryją w zasadzkę.
τεῖχος μέν ῥ' ἄλοχοί τε φίλαι καὶ νήπια τέκνα
Murów zaś bronią małżonki drogie i dziecka niewinne
ῥύατ' ἐφεσταότες, μετὰ δ' ἀνέρες οὓς ἔχε γῆρας:
Stojąc na nich, a w tyle mężowie starością przybici;
οἳ δ' ἴσαν: ἦρχε δ' ἄρά σφιν Ἄρης καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
Oni więc idą; dowodzi im Ares i Pallas Athene,
ἄμφω χρυσείω, χρύσεια δὲ εἵματα ἕσθην,
Obaj ze złota i również odziani szatami złotemi,
καλὼ καὶ μεγάλω σὺν τεύχεσιν, ὥς τε θεώ περ
Wielkie i piękne, z rynsztunkiem, jak przecież nabogów przystoi,
ἀμφὶς ἀριζήλω: λαοὶ δ' ὑπολίζονες ἦσαν.
Okazali oboje; zaś naród był mniejszej postaci;
οἳ δ' ὅτε δή ῥ' ἵκανον ὅθι σφίσιν εἶκε λοχῆσαι
Tamci gdy doszli do miejsca gdzie leżeć wypadło zasadzką,
ἐν ποταμῷ, ὅθι τ' ἀρδμὸς ἔην πάντεσσι βοτοῖσιν,
Po nad rzeką gdzie wszystko do picia bydło pędzono,
ἔνθ' ἄρα τοί γ' ἵζοντ' εἰλυμένοι αἴθοπι χαλκῷ.
Tam oni sobie zasiedli, okryci miedzią świecącą.
τοῖσι δ' ἔπειτ' ἀπάνευθε δύω σκοποὶ εἵατο λαῶν
Nieco opodal przysiadło z narodu dwoje na warcie,
δέγμενοι ὁππότε μῆλα ἰδοίατο καὶ ἕλικας βοῦς.
Wyczekując aż ujrzą, owieczki i bydło rogate.
οἳ δὲ τάχα προγένοντο, δύω δ' ἅμ' ἕποντο νομῆες
Szybko się ono zjawiło, za niemi dwoje pastuszków
τερπόμενοι σύριγξι: δόλον δ' οὔ τι προνόησαν.
Przygrywających fujarką; podstępu się nie domyślali.
οἳ μὲν τὰ προϊδόντες ἐπέδραμον, ὦκα δ' ἔπειτα
Tamci ujrzawszy się na nich rzucają, i szybko następnie,
τάμνοντ' ἀμφὶ βοῶν ἀγέλας καὶ πώεα καλὰ
Stado bydełka do koła i piękną trzodę obtoczą
ἀργεννέων οἰῶν, κτεῖνον δ' ἐπὶ μηλοβοτῆρας.
Białowełniastych owieczek; i potem zabili pasterzów.
οἳ δ' ὡς οὖν ἐπύθοντο πολὺν κέλαδον παρὰ βουσὶν
Oni zaś gdy usłyszeli ten hałas i wrzawę przy wołach,
εἰράων προπάροιθε καθήμενοι, αὐτίκ' ἐφ' ἵππων
Kiedy siedzieli na radzie, natychmiast na wozy zaprzężne
βάντες ἀερσιπόδων μετεκίαθον, αἶψα δ' ἵκοντο.
Końmi szybkiemi wskoczywszy, ścigają i wkrótce dognali.
στησάμενοι δ' ἐμάχοντο μάχην ποταμοῖο παρ' ὄχθας,
Uszykowawszy się bitwę rozpoczną u brzegów strumienia,
βάλλον δ' ἀλλήλους χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.
Jedni na drugich rzucają dzidami w spiż okutemi.
ἐν δ' Ἔρις ἐν δὲ Κυδοιμὸς ὁμίλεον, ἐν δ' ὀλοὴ Κήρ,
Kłótnia się tam ujadała i Zgiełk i Kiera złowroga,
ἄλλον ζωὸν ἔχουσα νεούτατον, ἄλλον ἄουτον,
Która zarówno, czy rannych żyjących, czy wcale nietkniętych
ἄλλον τεθνηῶτα κατὰ μόθον ἕλκε ποδοῖιν:
Zmiata, zaś innych poległych śród zgiełku wlecze za nogi;
εἷμα δ' ἔχ' ἀμφ' ὤμοισι δαφοινεὸν αἵματι φωτῶν.
Szaty jej zaś na ramieniu kraśnieją od krwi bohaterów.
ὡμίλευν δ' ὥς τε ζωοὶ βροτοὶ ἠδ' ἐμάχοντο,
Tłumnie się kręcą i walczą, podobnie jak ludzie żyjący,
νεκρούς τ' ἀλλήλων ἔρυον κατατεθνηῶτας.
Ciągnąc nawzajem ku sobie poległych ciała wojaków.
ἐν δ' ἐτίθει νειὸν μαλακὴν πίειραν ἄρουραν
Potem, umieścił on pulchną i żyzną rolę nowinną,
εὐρεῖαν τρίπολον: πολλοὶ δ' ἀροτῆρες ἐν αὐτῇ
Odwracaną trzy razy, a na niej mnogich oraczy,
ζεύγεα δινεύοντες ἐλάστρεον ἔνθα καὶ ἔνθα.
Którzy skibiąc pługami orali tam i napowrót.
οἳ δ' ὁπότε στρέψαντες ἱκοίατο τέλσον ἀρούρης,
Oni zaś gdy na uwrociu do końca ugoru dociągli,
τοῖσι δ' ἔπειτ' ἐν χερσὶ δέπας μελιηδέος οἴνου
Wtedy każdemu do ręki miareczkę wina słodkiego
δόσκεν ἀνὴρ ἐπιών: τοὶ δὲ στρέψασκον ἀν' ὄγμους,
Mąż obecny podawa; lecz oni skrzętnie po skibach
ἱέμενοι νειοῖο βαθείης τέλσον ἱκέσθαι.
Nawracali, gdyż pragną ugoru do końca doorać.
ἣ δὲ μελαίνετ' ὄπισθεν, ἀρηρομένῃ δὲ ἐῴκει,
Ziemia się z tyłu czerniła, podobnie do świeżo zoranej,
χρυσείη περ ἐοῦσα: τὸ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκτο.
Chociaż będąca ze złota; tak zręcznie to było zrobione.
ἐν δ' ἐτίθει τέμενος βασιλήϊον: ἔνθα δ' ἔριθοι
Dalej umieścił on łan obficie zarosły, a na nim
ἤμων ὀξείας δρεπάνας ἐν χερσὶν ἔχοντες.
Żeli żniwiarze, z ostremi sierpami się w ręku krzątając.
δράγματα δ' ἄλλα μετ' ὄγμον ἐπήτριμα πῖπτον ἔραζε,
Jedne garście po składzie padały gęsto na ziemię,
ἄλλα δ' ἀμαλλοδετῆρες ἐν ἐλλεδανοῖσι δέοντο.
Inne zaś snopy wiążący ściągali powrósłem słomianem.
τρεῖς δ' ἄρ' ἀμαλλοδετῆρες ἐφέστασαν: αὐτὰρ ὄπισθε
Trzech wiązaczy do snopków stanęło; atoli za niemi
παῖδες δραγμεύοντες ἐν ἀγκαλίδεσσι φέροντες
Chłopcy garści zbierając na rękach je przynosili,
ἀσπερχὲς πάρεχον: βασιλεὺς δ' ἐν τοῖσι σιωπῇ
Dobrze roboty pilnując; a pan między niemi w milczeniu
σκῆπτρον ἔχων ἑστήκει ἐπ' ὄγμου γηθόσυνος κῆρ.
Laskę trzymając przystawał na składzie, radując się w sercu.
κήρυκες δ' ἀπάνευθεν ὑπὸ δρυὶ̈ δαῖτα πένοντο,
Nieco opodal keryxy pod drzewem gotują wieczerzę,
βοῦν δ' ἱερεύσαντες μέγαν ἄμφεπον: αἳ δὲ γυναῖκες
Wołu ofiarą wielkiego zajęci; atoli niewiasty
δεῖπνον ἐρίθοισιν λεύκ' ἄλφιτα πολλὰ πάλυνον.
Na przyprawę żniwiarzom sypali jęczmień mielony.
ἐν δ' ἐτίθει σταφυλῇσι μέγα βρίθουσαν ἀλωὴν
Tamże umieścił winnicę zarosła bujnie szczepami,
καλὴν χρυσείην: μέλανες δ' ἀνὰ βότρυες ἦσαν,
Piękną, złocistą, na której się czarne grona kołyszą;
ἑστήκει δὲ κάμαξι διαμπερὲς ἀργυρέῃσιν.
Srebrne paliki rzędami ustawił od końca do końca;
ἀμφὶ δὲ κυανέην κάπετον, περὶ δ' ἕρκος ἔλασσε
Rowkiem ze stali do koła obtoczył, a płotkiem ogrodził
κασσιτέρου: μία δ' οἴη ἀταρπιτὸς ἦεν ἐπ' αὐτήν,
Z cyny; lecz ścieżka jedyna się wzdłuż winnicy ciągnęła,
τῇ νίσοντο φορῆες ὅτε τρυγόῳεν ἀλωήν.
Kędy nawrócą zbieracze, gdy czas winobrania nadejdzie.
παρθενικαὶ δὲ καὶ ἠί̈θεοι ἀταλὰ φρονέοντες
Dziewki i dzielne mołojcy z wesołą w głowie pustotą,
πλεκτοῖς ἐν ταλάροισι φέρον μελιηδέα καρπόν.
Niosą w plecionych koszyczkach zbiór słodziutkiego owocu.
τοῖσιν δ' ἐν μέσσοισι πάϊς φόρμιγγι λιγείῃ
Między niemi w pośrodku chłopaczek na dźwięcznej formindze,
ἱμερόεν κιθάριζε, λίνον δ' ὑπὸ καλὸν ἄειδε
Mile przygrywał i dumkę do tego nucił wesołą
λεπταλέῃ φωνῇ: τοὶ δὲ ῥήσσοντες ἁμαρτῇ
Głosem cieniutkim, lecz oni pląsając wszyscy zarazem
μολπῇ τ' ἰυγμῷ τε ποσὶ σκαίροντες ἕποντο.
W miarę, i nucąc półgłosem rzucając nóżkami szli za nim.
ἐν δ' ἀγέλην ποίησε βοῶν ὀρθοκραιράων:
Tamże wyrzeźbił i stado bydełka o rogach wysokich;
αἳ δὲ βόες χρυσοῖο τετεύχατο κασσιτέρου τε,
Były jałówki ze złota a drugie z cyny wykute;
μυκηθμῷ δ' ἀπὸ κόπρου ἐπεσσεύοντο νομὸν δὲ
One ryczące z obory na żyzne pędzono pastwisko,
πὰρ ποταμὸν κελάδοντα, παρὰ ῥοδανὸν δονακῆα.
Koło rzeczki szumiącej i kołysącej się trzemy.
χρύσειοι δὲ νομῆες ἅμ' ἐστιχόωντο βόεσσι
Złote pastuszki z bydełkiem zarazem postępowali,
τέσσαρες, ἐννέα δέ σφι κύνες πόδας ἀργοὶ ἕποντο.
Czterej, za niemi dziewięciu leciało piesków ruchawych.
σμερδαλέω δὲ λέοντε δύ' ἐν πρώτῃσι βόεσσι
Dwóch zaś okropnych lwów z pomiędzy wołów na przedzie,
ταῦρον ἐρύγμηλον ἐχέτην: ὃ δὲ μακρὰ μεμυκὼς
Ryczącego buhaja porwało; ten ryczał okropnie
ἕλκετο: τὸν δὲ κύνες μετεκίαθον ἠδ' αἰζηοί.
Porwań w pazury; puszczają się za nim i psy i pasterze.
τὼ μὲν ἀναρρήξαντε βοὸς μεγάλοιο βοείην
Bestye te rozszarpawszy buhaja skórę wielkiego,
ἔγκατα καὶ μέλαν αἷμα λαφύσσετον: οἳ δὲ νομῆες
Czarną krew i jelita chlupały; atoli pasterze
αὔτως ἐνδίεσαν ταχέας κύνας ὀτρύνοντες.
Darmo za niemi gonili szybkiemi szczując kundlami.
οἳ δ' ἤτοι δακέειν μὲν ἀπετρωπῶντο λεόντων,
One się bowiem lękały by lwów zębami napocząć,
ἱστάμενοι δὲ μάλ' ἐγγὺς ὑλάκτεον ἔκ τ' ἀλέοντο.
Blizko dobiegłszy stanęły szczekając, lecz znów uciekały.
ἐν δὲ νομὸν ποίησε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις
Tamże wyżłobił pastwisko kulawy sztukmistrz przesławny
ἐν καλῇ βήσσῃ μέγαν οἰῶν ἀργεννάων,
W pięknej dolinie i wielką gromadę wełnistych owieczek,
σταθμούς τε κλισίας τε κατηρεφέας ἰδὲ σηκούς.
Stajnie i kryte namioty i w koło grodzone podwórze.
ἐν δὲ χορὸν ποίκιλλε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις,
Potem i grono taneczne wykonał zręczny kulawiec,
τῷ ἴκελον οἷόν ποτ' ἐνὶ Κνωσῷ εὐρείῃ
Wielce podobne do tego co kiedyś w Knozie obszernej
Δαίδαλος ἤσκησεν καλλιπλοκάμῳ Ἀριάδνῃ.
Dajdalos był wymyślił dla pieknowłosej Ariadny.
ἔνθα μὲν ἠί̈θεοι καὶ παρθένοι ἀλφεσίβοιαι
W pośród onego mołojce i panny gęsto swatane,
ὀρχεῦντ' ἀλλήλων ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔχοντες.
Tańcowali, rękoma za dłoń się wzajemnie trzymając.
τῶν δ' αἳ μὲν λεπτὰς ὀθόνας ἔχον, οἳ δὲ χιτῶνας
One w cieniutkich oponach tańczyły, a tamci chitony
εἵατ' ἐϋννήτους, ἦκα στίλβοντας ἐλαίῳ:
Sztucznie przędzone przywdziali, świecące łagodnie jak olej.
καί ῥ' αἳ μὲν καλὰς στεφάνας ἔχον, οἳ δὲ μαχαίρας
[Panny wiankami pięknemi przybrane; mołojce zaś noże
εἶχον χρυσείας ἐξ ἀργυρέων τελαμώνων.
Złote nosili przy boku, na srebrnych paskach zwieszone].
οἳ δ' ὁτὲ μὲν θρέξασκον ἐπισταμένοισι πόδεσσι
Oni się tedy kręcić poczęli wprawnemi nogami
ῥεῖα μάλ', ὡς ὅτε τις τροχὸν ἄρμενον ἐν παλάμῃσιν
Łacno i lekko; podobnie jak garncarz w dłoni zwinnego
ἑζόμενος κεραμεὺς πειρήσεται, αἴ κε θέῃσιν:
Kółka siedzący probuję, czy kręcić się będzie stosownie;
ἄλλοτε δ' αὖ θρέξασκον ἐπὶ στίχας ἀλλήλοισι.
W innem znów miejscu rzędami naprzeciw siebie tańczyli.
πολλὸς δ' ἱμερόεντα χορὸν περιίσταθ' ὅμιλος
Liczne pospólstwo stanęło przy wdzięcznem gronie tańczących,
τερπόμενοι:
Z. upodobaniem; a boski przed niemi śpiewak zanucił,
δοιὼ δὲ κυβιστητῆρε κατ' αὐτοὺς
Przygrywając na harfie, a dwóch kuglarzy w pospólstwie
μολπῆς ἐξάρχοντες ἐδίνευον κατὰ μέσσους.
Kiedy się śpiew rozpoczął w pośrodku się koła kręciło.
ἐν δ' ἐτίθει ποταμοῖο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο
Wreszcie potęgę strumienia wyrzeźbił Okeanosa
ἄντυγα πὰρ πυμάτην σάκεος πύκα ποιητοῖο.
Wzdłuż ostatniego rąbka przemyślnie tarczy wykutej.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῦξε σάκος μέγα τε στιβαρόν τε,
Później gdy tarczę wykończył, ogromną i silną potężnie
τεῦξ' ἄρα οἱ θώρηκα φαεινότερον πυρὸς αὐγῆς,
Wtedy mu wykuł i pancerz jaśniejszy od blasku płomienia;
τεῦξε δέ οἱ κόρυθα βριαρὴν κροτάφοις ἀραρυῖαν
Odkuł i ciężką przyłbicę do skroni przylegającą,
καλὴν δαιδαλέην, ἐπὶ δὲ χρύσεον λόφον ἧκε,
Piękną misternej roboty i kitą złocistą opatrzył;
τεῦξε δέ οἱ κνημῖδας ἑανοῦ κασσιτέροιο.
Wreszcie i szyny na nogi z najlepszej cyny sporządził.
αὐτὰρ ἐπεὶ πάνθ' ὅπλα κάμε κλυτὸς ἀμφιγυήεις,
Potem gdy wszystkie te bronie wykończył przesławny kulawiec,
μητρὸς Ἀχιλλῆος θῆκε προπάροιθεν ἀείρας.
Wziąwszy je w rękę położył przed matką Achillesową.
ἣ δ' ἴρηξ ὣς ἆλτο κατ' Οὐλύμπου νιφόεντος
Ona sunęła jak sokół ze szczytu Olimpu śnieżnego,
τεύχεα μαρμαίροντα παρ' Ἡφαίστοιο φέρουσα.
Pysznie świecący rynsztunek od Hefaistosa niosąca.
Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἀπ' Ὠκεανοῖο ῥοάων
W szafranowej zasłonie jutrzenka od fal Okeana,
ὄρνυθ', ἵν' ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν:
Wstała by nieśmiertelnym zwiastować światło i ludziom;
ἣ δ' ἐς νῆας ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα.
Tamta przybyła do łodzi od boga dary przynosząc.
εὗρε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν
Syna drogiego zastała jak leżał przy boku Patrokla,
κλαίοντα λιγέως: πολέες δ' ἀμφ' αὐτὸν ἑταῖροι
Płaczącego na głos; i wielu druhów dokoła
μύρονθ': ἣ δ' ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων,
Lamentujących; stanęła wśród nich niebiańska bogini,
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Ręką za rękę go chwyta, wyrzeka słowo i mówi:
τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
"Synu mój, tego już tutaj zostawmy, acz wielce zmartwieni
κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη:
Leżącego, bo przecież za boskim poległ wyrokiem;
τύνη δ' Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο
Ty zaś od Hefajstosa przesławny przyj miej rynsztunek,
καλὰ μάλ', οἷ' οὔ πώ τις ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν.
Cudny, jakiego nikt z ludzi dotychczas nie dźwigał ramieniem"
ὡς ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχε' ἔθηκε
Tak powiedziawszy bogini złożyła cały rynsztunek
πρόσθεν Ἀχιλλῆος: τὰ δ' ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα.
Przed Achillesem, a broń przecudowną wszystka zabrzękła.
Μυρμιδόνας δ' ἄρα πάντας ἕλε τρόμος, οὐδέ τις ἔτλη
Myrmidonowie się wszyscy przelękli, i żaden jej nie śmiał
ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλ' ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Spojrzeć w oblicze, zadrżeli od strachu, atoli Achilles
ὡς εἶδ', ὥς μιν μᾶλλον ἔδυ χόλος, ἐν δέ οἱ ὄσσε
Kiedy ją zoczył groźniejszym zapłonął gniewem; źrenice,
δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡς εἰ σέλας ἐξεφάανθεν:
Strasznie z pod brwi zabłysły, jak płomień ognia srogiego;
τέρπετο δ' ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα.
Cieszył się dary od boga wspaniałe w rękach trzymając.
αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων
Kiedy zaś w sercu widokiem arcydzieł się dosyć nacieszył,
αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaraz do matki swojej w skrzydlate odezwie się słowa:
μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸς πόρεν οἷ' ἐπιεικὲς
"Matko, te bronie co bóg podarował są, takie, jak zwykle
ἔργ' ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι.
Dzieła niebian bywają, nie zrobi ich żaden śmiertelnik.
νῦν δ' ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι: ἀλλὰ μάλ' αἰνῶς
Zatem uzbroję się teraz; atoli się wielce obawiam,
δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
Żeby tymczasem w około Menojtia syna dzielnego,
μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπους ὠτειλὰς
Muchy się nie zagnieździły po ranach śpiżem zadanych,
εὐλὰς ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν,
Potem robaki złożywszy nie zeszpeciły mi ciała,
ἐκ δ' αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ.
[Życie bo z niego uciekło] by ciało ze wszystkiem nie zgniło."
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα:
Rzeknie mu na to w odpowiedź o srebrnej nóżce Thetyda:
τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
"Synu mój niechże twe serce się więcej o to nie troszczy.
τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα
Będę ja usiłowała odpędzić muszek nieznośnych
μυίας, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν:
Roje, co ciało na wojnie poległych odrazu obsiądą;
ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν,
Chociaż by miał tak leżeć aż rok swe koło dokończy,
αἰεὶ τῷ γ' ἔσται χρὼς ἔμπεδος, ἢ καὶ ἀρείων.
Ciało tak samo nietknięte zostanie, lub będzie piękniejszem.
ἀλλὰ σύ γ' εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς
Ale ty przywoławszy na sejm bohaterów Achajskich,
μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
Gniewu do Agamemnona wyrzeknij się wodza narodów,
αἶψα μάλ' ἐς πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δ' ἀλκήν.
Potem zaś gotuj się raźno do bitwy i siłą się natchnij!'
ὣς ἄρα φωνήσασα μένος πολυθαρσὲς ἐνῆκε,
Temi słowami do duszy mu wlała męzką odwagę;
Πατρόκλῳ δ' αὖτ' ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν
Patroklowi zaś potem ambrozyę i nektar czerwony
στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼς ἔμπεδος εἴη.
Wlała do nosa, by jogo nietkniętem ciało zostało.
αὐτὰρ ὃ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσης δῖος Ἀχιλλεὺς
Bieży więc mimo wybrzeża morskiego boski Achilles,
σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δ' ἥρωας Ἀχαιούς.
Krzycząc donośnie by wszystkich pobudzić mężów Achajskich.
καί ῥ' οἵ περ τὸ πάρος γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον
Wszyscy więc, nawet i którzy poprzednio przy łodziach siedzieli,
οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν
Jako sternicy, bo ruchem okrętów przy sterze kierują,
καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρες,
Oraz szafarze na łodziach co strawę załodze rozdają,
καὶ μὴν οἳ τότε γ' εἰς ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκ' Ἀχιλλεὺς
Wszyscy się wtedy na radę udali; ponieważ Achilles
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτ' ἀλεγεινῆς.
Zjawił się, któren od walki tak długo stronił okrutnej.
τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεος θεράποντε
Przyszli zarówno ci dwaj kulejąc Aresa druhowie,
Τυδεί̈δης τε μενεπτόλεμος καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
W bitwie odważny Tydojda, a za nim boski Odyssej,
ἔγχει ἐρειδομένω: ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά:
Wsparci na dzidach, bo jeszcze im rany bolesne ciążyły;
κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντες.
Obaj przybywszy na pierwszych zebrania miejscach usiedli.
αὐτὰρ ὃ δεύτατος ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Agamemnon ostatni nadeszedł książe narodów,
ἕλκος ἔχων: καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
Będąc rannym, gdyż jego tożsamo w ciężkiej potyczce,
οὖτα Κόων Ἀντηνορίδης χαλκήρεϊ δουρί.
Koon syn Antenora ugodził spiżowym oszczepem.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντες ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί,
Wreszcie gdy wszyscy dokoła gromadnie stanęli Achaje
τοῖσι δ' ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Między niemi stanąwszy odezwie się szybki Achilles:
Ἀτρεί̈δη ἦ ἄρ τι τόδ' ἀμφοτέροισιν ἄρειον
"Lepiej by dla nas obojga zaprawdę było Atrydo,
ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶί̈ περ ἀχνυμένω κῆρ
Dla mnie i ciebie, niż teraz, co w sercu z żalem okrutnym
θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρης;
Gniewem co duszę rozstraja z powodu dziewicy pałamy.
τὴν ὄφελ' ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμις ἰῷ
Bodaj by ją Artemida zabiia strzałami przy łodziach,
ἤματι τῷ ὅτ' ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσας:
W onym dniu gdy takową porwałem zburzywszy Lyrnezę;
τώ κ' οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας
Wtedy by tylu z Achajów nie gryzło zębami kurzawy,
δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος.
Ręką, wrogów zgwałconych z powodu gniewu mojego.
Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον: αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
Lepiej to dla Hektora i Trojan; atoli Achaje
δηρὸν ἐμῆς καὶ σῆς ἔριδος μνήσεσθαι ὀί̈ω.
Długo jak sądzę pamiętać o naszem będą sierdzeniu.
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
Puśćmy atoli co zaszło w niepamięć, acz srodze zmartwieni,
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ:
Kiedy potrzeba, należy i żądzę w sercu pokonać.
νῦν δ' ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ
Teraz naprawdę się żalu wyrzekam; nie trzeba mi bowiem
ἀσκελέως αἰεὶ μενεαινέμεν: ἀλλ' ἄγε θᾶσσον
Ciągle namiętnie się gniewać, a zatem teraz co prędzej
ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
Pobudź i zagrzej do walki Achajów bujnokędziemych,
ὄφρ' ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν
Żebym też jeszcze stawając naprzeciw Trojan spróbował,
αἴ κ' ἐθέλωσ' ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν: ἀλλά τιν' οἴω
Czyli się zechcą przy łodziach wysypiać; lecz sądzę że wielu
ἀσπασίως αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅς κε φύγῃσι
Ugnie najchętniej kolana, gdy któren będzie uciekał
δηί̈ου ἐκ πολέμοιο ὑπ' ἔγχεος ἡμετέροιο.
Przed potyczką złowrogą i rzutem oszczepu naszego".
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Rzekł, ucieszyli się na to Achaje łydookuci,
μῆνιν ἀπειπόντος μεγαθύμου Πηλεί̈ωνος.
Widząc że gniewu się wyrzekł Pelejon duszy wyniosłej.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Potem się zaś Agamemnon odezwał książe narodów
αὐτόθεν ἐξ ἕδρης, οὐδ' ἐν μέσσοισιν ἀναστάς:
Z ławy gdzie siedział powstawszy, nie wchodząc w środek zebrania:
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
"Drodzy bohaterowie Danajów, Aresa druhowie!
ἑσταότος μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἔοικεν
Pięknie to stojącego wysłuchać, a jemu przerywać
ὑββάλλειν: χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι.
Nie przystoi, bo przykrem to nawet dla męża mądrego.
ἀνδρῶν δ' ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶς κέν τις ἀκούσαι
Jakże kto może dosłyszeć wśród gwaru ludzi wielkiego,
ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής.
Jakże przemówić? i mowca o głosie donośnym się zmęczy.
Πηλεί̈δῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι: αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
Wytłómaczę ja teraz Pelejdzie; atoli wy inni
σύνθεσθ' Ἀργεῖοι, μῦθόν τ' εὖ γνῶτε ἕκαστος.
Uważajcie Argeie i każden niech pozna me myśli.
πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον
Często już mowy takowe Achaje do mnie czynili,
καί τέ με νεικείεσκον: ἐγὼ δ' οὐκ αἴτιός εἰμι,
Łając mnie przytem; lecz ja zaprawdę winnym nie jestem
ἀλλὰ Ζεὺς καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς,
Ale Mojra i Zews i nocą chodzące Erinye,
οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην,
Którzy mnie w ciągu narady złowrogą tchnęli ślepotą,
ἤματι τῷ ὅτ' Ἀχιλλῆος γέρας αὐτὸς ἀπηύρων.
W onym dniu jak dary zaszczytu Achilla zabrałem.
ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸς διὰ πάντα τελευτᾷ.
Ale cóż miałem począć? przez Boga wszystko się stało.
πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται,
Córa Diosa najstarsza, Ate co szkodzi wszelakim,
οὐλομένη: τῇ μέν θ' ἁπαλοὶ πόδες: οὐ γὰρ ἐπ' οὔδει
Zgubna; ona ma nogi leciuchne i wcale się ziemi
πίλναται, ἀλλ' ἄρα ἥ γε κατ' ἀνδρῶν κράατα βαίνει
Me dotyka, lecz owszem nad ludzi głowami się wznosi,
βλάπτουσ' ἀνθρώπους: κατὰ δ' οὖν ἕτερόν γε πέδησε.
[Żeby im szkodzić, wplątała już nie jednego do zguby].
καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺς ἄσατο, τόν περ ἄριστον
Przecież nawet i Zewsa podeszła, choć mówią że z ludzi
ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασ' ἔμμεναι: ἀλλ' ἄρα καὶ τὸν
Oraz i z bogów on jest największym, jednakże i jego,
Ἥρη θῆλυς ἐοῦσα δολοφροσύνῃς ἀπάτησεν,
Here, aczkolwiek niewiasta, podstępem swoim zdradziła,
ἤματι τῷ ὅτ' ἔμελλε βίην Ἡρακληείην
Tego to dnia gdy miała potęgę Heraklesową
Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ.
Zrodzić Alkmene w Tebańskim grodzie o murach wysokich.
ἤτοι ὅ γ' εὐχόμενος μετέφη πάντεσσι θεοῖσι:
Wtedy on z przechwałkami do wszystkich się bogów odezwał:
κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
"Wszystkie boginie i bogi wszelakie w niebie słuchajcie,
ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει.
Żebym powiedział co dusza mi w piersi mówić nakaże.
σήμερον ἄνδρα φόως δὲ μογοστόκος Εἰλείθυια
Dzisiaj to Ejlejthyja, co bóle przywodzi, na światło
ἐκφανεῖ, ὃς πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει,
Męża wydaje, co wszystkim sąsiednim będzie panował.
τῶν ἀνδρῶν γενεῆς οἵ θ' αἵματος ἐξ ἐμεῦ εἰσί.
Z rodu samego tych ludzi, co z mojej krwi się wywodzą".
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη:
Z chytrym podstępem odrzecze mu na to Here dostojna:
ψευστήσεις, οὐδ' αὖτε τέλος μύθῳ ἐπιθήσεις.
"Fałszem to będzie, i pewno tym słowom skutku nie nadasz
εἰ δ' ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὅρκον,
Zatem przysięgaj mi teraz Diosie potężnem zaklęciem,
ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν
Jako ten oto wszystkim sąsiednim będzie panował,
ὅς κεν ἐπ' ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸς
Któren owego dnia się z łona urodzi niewiasty,
τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆς ἐξ αἵματός εἰσι γενέθλης.
Z między tych ludzi co z twojej się krwi i rodu wywodzą".
ὣς ἔφατο: Ζεὺς δ' οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν,
Tak powiedziała lecz Zęws się na podstępie nie poznał,
ἀλλ' ὄμοσεν μέγαν ὅρκον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη.
Wielką wykonał przysięgę, lecz później srodze ucierpiał.
Ἥρη δ' ἀί̈ξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
Here zaś puszcza się pędem od wyżyn skalistych Olimpu,
καρπαλίμως δ' ἵκετ' Ἄργος Ἀχαιικόν, ἔνθ' ἄρα ᾔδη
Szybko do Achajskiego Argosu zdążyła, gdzie znała
ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.
Sthenelosa szlachetną małżonkę Perzejadesa.
ἣ δ' ἐκύει φίλον υἱόν, ὃ δ' ἕβδομος ἑστήκει μείς:
Ona synaczka w łonie już siedem nosiła miesięcy;
ἐκ δ' ἄγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα,
Poród bogini przyspiesza, choć płód był niedonoszony,
Ἀλκμήνης δ' ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δ' Εἰλειθυίας.
Zaś Alkmeny zleżenie spóźniła, wstrzymując Elejthie.
αὐτὴ δ' ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα:
Potem z tą wieścią przybywa i rzeknie do Zewsa Kronidy:
Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω:
"Zewsie o jasnych piorunach do serca ci słowo dopowiem.
ἤδη ἀνὴρ γέγον' ἐσθλὸς ὃς Ἀργείοισιν ἀνάξει
Już się narodził bohater co będzie Argeiom panował,
Εὐρυσθεὺς Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο
Syn Sthenelosa możnego Perzejadesa, Erysthej,
σὸν γένος: οὔ οἱ ἀεικὲς ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν.
Rodu twojego; niegodnym nie będzie by rządzić Argeiom!"
ὣς φάτο, τὸν δ' ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν:
Rzekła, tamtego zaś dusza do głębi się bólem przejęła;
αὐτίκα δ' εἷλ' Ἄτην κεφαλῆς λιπαροπλοκάμοιο
Zaraz on Atę pochwycił za jasne sploty warkoczów,
χωόμενος φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὅρκον
W duszy zrażony do żywa i straszną wykonał przysięgę,
μή ποτ' ἐς Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα
Że do Olimpu już nigdy i niebios o stropie gwieździstym
αὖτις ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντας ἀᾶται.
Ate napowrót nie wejdzie, co wszystkim szkodę wyrządza.
ὣς εἰπὼν ἔρριψεν ἀπ' οὐρανοῦ ἀστερόεντος
Tak powiedziawszy ją strącił z niebieskich wyżyn gwieździstych,
χειρὶ περιστρέψας: τάχα δ' ἵκετο ἔργ' ἀνθρώπων.
Dłoni zamachem potężnym; ta spadla na dzieła ludzkości.
τὴν αἰεὶ στενάχεσχ' ὅθ' ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο
Zawsze z powodu jej wzdychał, gdy ujrzał syna drogiego
ἔργον ἀεικὲς ἔχοντα ὑπ' Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
Pracą obarczonego przy Erystejowych pomysłach.
ὣς καὶ ἐγών, ὅτε δ' αὖτε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
Również i ja gdy widziałem, że Hektor o hełmie powiewnym
Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν,
W bitwie mordował Argeiów nakoło sterniczych okrętów,
οὐ δυνάμην λελαθέσθ' Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην.
Aty zapomnieć nie mogłem, co pierwsza do złego skusiła.
ἀλλ' ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
Kiedy zaś byłem zaślepion i Zews mi rozum odebrał,
ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τ' ἀπερείσι' ἄποινα:
Winę naprawić zamierzam, i daję bogatą zapłatę;
ἀλλ' ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
Dalej więc, w bitwę się puszczaj i resztę narodu pobudzaj.
δῶρα δ' ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν
Dary ci wszystkie doręczyć gotowym, co tylko Odyssej
χθιζὸς ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖος Ὀδυσσεύς.
Wczoraj do twego namiotu ptzybywszy oddać obiecał.
εἰ δ' ἐθέλεις, ἐπίμεινον ἐπειγόμενός περ Ἄρηος,
Jeśli zaś chcesz, to zaczekaj, acz duch cię wojny owładnął;
δῶρα δέ τοι θεράποντες ἐμῆς παρὰ νηὸς ἑλόντες
Zaraz ci służba podarki z okrętu mojego przyniesie,
οἴσουσ', ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω.
Żebyś się mógł przekonać, że daję co serce ucieszy"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles boski najszybszy:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Agamemnonie przesławny Atrydo książe narodów!
δῶρα μὲν αἴ κ' ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡς ἐπιεικές,
Dary, jeśli tak pragniesz, oddawaj jak się należy,
ἤ τ' ἐχέμεν παρὰ σοί: νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμης
Albo zatrzymaj przy sobie; lecz my się bierzmy do walki
αἶψα μάλ': οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδ' ἐόντας
Jak najprędzej, bo tutaj słowami się bawić nie trzeba,
οὐδὲ διατρίβειν: ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον:
Ani rozprawiać, bo w dziele przeważnem nic nie zrobiono;
ὥς κέ τις αὖτ' Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται
Żeby na nowo Achilla pomiędzy pierwszymi ujrzeli,
ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας.
Mordującego dzidą spiżową trojańskie falangi.
ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω.
Równie i z was niech każden się z wrogiem potykać pamięta"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź przebiegły wielce Odyssej:
μὴ δ' οὕτως, ἀγαθός περ ἐών, θεοείκελ' Ἀχιλλεῦ
"Tak, choć jesteś walecznym Achillu do bogów podobny,
νήστιας ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἷας Ἀχαιῶν
Bez pożywienia do Ilion Achajskich synów nie prowadź,
Τρωσὶ μαχησομένους, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται
Żeby walczyć z Trojany; bo krótko pewno nie potrwa
φύλοπις, εὖτ' ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγες
Bitwa, kiedy już raz do boju się ruszą falangi
ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸς πνεύσῃ μένος ἀμφοτέροισιν.
Mężów, a strony obydwie bóg natchnie duchem wojennym.
ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺς
Owszem każ się posilić Achajom u szybkich okrętów
σίτου καὶ οἴνοιο: τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή.
Winem i strawą; bo na tem odwaga i siła polega.
οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
Żaden albowiem człowiek przez dzień aż do słońca zachodu
ἄκμηνος σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι:
Bez żywności nie zdoła na wroga obces nacierać.
εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάᾳ πολεμίζειν,
Choćby i bowiem najbardziej walecznie potykać się pragnął,
ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲ κιχάνει
W końcu pomimo woli mu członki ściężeją, poczuje
δίψά τε καὶ λιμός, βλάβεται δέ τε γούνατ' ἰόντι.
Głód i pragnienie, a nogi zmęczone posługi odmówią.
ὃς δέ κ' ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενος καὶ ἐδωδῆς
Jeśli zaś człowiek się dobrze nasycił winem i strawą,
ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζῃ,
Choćby i cały dzień się z nieprzyjaciółmi potykał,
θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα
Rzeźko mu będzie na sercu i w duszy, a członków nie prędzej
πρὶν κάμνει πρὶν πάντας ἐρωῆσαι πολέμοιο.
Zmęczy, aż wszyscy wrogowie ustąpią z pola potyczki.
ἀλλ' ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
Zatem do dzieła, szeregi rozstawiaj i strawę gotować
ὅπλεσθαι: τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
Nakaż; lecz Agamemnon książe narodów ci dary
οἰσέτω ἐς μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντες Ἀχαιοὶ
W obec zebrania przyniesie, ażeby wszyscy Achaje
ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇς.
Mogli oglądać oczyma, a tyś się w sercu radował.
ὀμνυέτω δέ τοι ὅρκον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰς
Niechaj ci złoży przysięgę powstając w obec Argeiów,
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι:
Że jej łoża się nigdy nie tykał i z nią się nie łączył;
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤ τ' ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν:
[Jako jest zwyczaj, o panie, pomiędzy niewiastą i mężem],
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.
Wtedy zaś tobie samemu się w piersi serce ukoi.
αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃς ἀρεσάσθω
W końcu niech ucztą w namiocie dla zgody ciebie uraczy
πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα.
Sutą, by już niczego nie brakło w zadośćuczynieniu,
Ἀτρεί̈δη σὺ δ' ἔπειτα δικαιότερος καὶ ἐπ' ἄλλῳ
Sprawiedliwszym zaś ty Atrydo w przyszłości dla innych
ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα
Będziesz, albowiem dla króla hańbiącem wcale nie bywa
ἄνδρ' ἀπαρέσσασθαι ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
Męża jakiego ugłaskać, którego pierwszy obrazili".
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Na to mu Agamemnon odpowie książe narodów:
χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσας:
"Cieszy mnie synu Laerta, tę mowę od ciebie posłyszeć;
ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξας.
Słusznie albowiem to wszystko przeszedłeś i opowiedziałeś.
ταῦτα δ' ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμός,
Jestem gotów przysięgę wykonać, tak serce mi każe,
οὐδ' ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Nie przysięgnę zaś krzywo, na boga. Lecz niechże Achilles
μιμνέτω αὐτόθι τεῖος ἐπειγόμενός περ Ἄρηος:
Tutaj dopóty zostanie, acz duch go pędzi wojenny;
μίμνετε δ' ἄλλοι πάντες ἀολλέες, ὄφρά κε δῶρα
Wszyscy i wy pozostańcie gromadnie, dopóki nie przyjdą
ἐκ κλισίης ἔλθῃσι καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
Dary z namiotu, a my złożymy wierne przysięgi..
σοὶ δ' αὐτῷ τόδ' ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω:
Tobie zaś teraz to wszystko polecam i nakazuję;
κρινάμενος κούρητας ἀριστῆας Παναχαιῶν
Najcelniejszych z młodzieży ze wszystkich Achajów zabrawszy,
δῶρα ἐμῆς παρὰ νηὸς ἐνεικέμεν, ὅσσ' Ἀχιλῆϊ
Dary ze statku mojego przynieście, które onegdaj
χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκας.
Chcieliśmy dać Achillowi, i przyprowadźcie niewiasty.
Ταλθύβιος δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
Talthyb atoli co żywo z obozu wielkiego Achajów
κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τ' Ἠελίῳ τε.
Dzika niech tutaj sprowadzi, na cześć dla Heliosa i Zewsa"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles boski najszybszy:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Agamemnonie przesławny Atrydo książe narodów!
ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι,
Prędzej innym już razem wypada wam o tem pomyśleć,
ὁππότε τις μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται
Kiedy w ciągu potyczki nadejdzie chwila spoczynku,
καὶ μένος οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι.
Moja zaś dusza tak wielkim nie będzie gniewem zajęta.
νῦν δ' οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓς ἐδάμασσεν
Teraz atoli tu leżą zakłuci, których pokonał
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν,
Hektor Priamid, gdy Zews go wielką sławą obdarzył,
ὑμεῖς δ' ἐς βρωτὺν ὀτρύνετον: ἦ τ' ἂν ἔγωγε
Wy zaś chcecie do strawy namawiać; zaprawdę co do mnie,
νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἷας Ἀχαιῶν
Teraz odrazu do bitwy bym zmusił synów Achajskich
νήστιας ἀκμήνους, ἅμα δ' ἠελίῳ καταδύντι
Naczczo i bez pożywienia, a wraz ze słońca zachodem
τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην.
Sutą bym ucztę zgotował, zmazawszy klęskę zadaną.
πρὶν δ' οὔ πως ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη
Mnie z pewnością zaś pierwej przez lube gardło nie przejdzie,
οὐ πόσις οὐδὲ βρῶσις ἑταίρου τεθνηῶτος
Ani jedzenie, lub napój, gdy zginął wierny towarzysz,
ὅς μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένος ὀξέϊ χαλκῷ
Któren tu w moim namiocie, przeszyty ostrem żelazem
κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος, ἀμφὶ δ' ἑταῖροι
Leży, ku drzwiom obrócony, w około zaś niego druhowie
μύρονται: τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,
Płaczą; dla tego też wcale w mej duszy o to nie stoję,
ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.
Ale o mordy i krew i straszne ludzkie stękanie!"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź przebiegły wielce Odyssej:
ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ' Ἀχαιῶν,
"Synu Peleja Achillu, najtęższy o wiele z Achajów,
κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ
Jesteś odemnie silniejszym i tęższym, a to o nie mało
ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην
W kopii, atoli rozumem bym ciebie ubiedz potrafił
πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
Wiele, bom pierwej się rodził, i więcej w życiu widziałem;
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν.
Zatem niechże twa dusza się zgodzi na moją naukę.
αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,
Szybko albowiem dla ludzi nastaje przesyt potyczki,
ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,
W której kłosy przeliczne na ziemię strąca żelazo;
ἄμητος δ' ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα
Żniwo zaś prędko się kończy, jak tylko wagi nachyli
Ζεύς, ὅς τ' ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
Zews, co wojny losami pomiędzy ludźmi kieruje.
γαστέρι δ' οὔ πως ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς:
Pocóż Achaje żołądkiem poległych mają żałować;
λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα
Bardzo ich wiele albowiem w dzień każdy jedni na drugich
πίπτουσιν: πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;
Pada; więc jakżeby ludzie od pracy mogli odetchnąć?
ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι
Zatem należy odrazu pochować tych co zginęli
νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπ' ἤματι δακρύσαντας:
Z mężną w sercu odwagą, i przez dzień jeden żałować;
ὅσσοι δ' ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται
Tym zaś, którzy z okrutnej potyczki wyjdą bez szwanku,
μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρ' ἔτι μᾶλλον
Trzeba o piciu i strawie pamiętać, abyśmy tem bardziej
ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ
Z nieprzyjaciółmi wrogiemi walczyli ciągle stanowczo,
ἑσσάμενοι χροὶ̈ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην
W miedź niespożytą okuci. A zatem niech żaden z narodu
λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω:
Nie pozostaje w tyle powtórnej czekając pobudki;
ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται
Sama już bowiem pobudka na złe mu wyjdzie, jeżeli
νηυσὶν ἐπ' Ἀργείων: ἀλλ' ἀθρόοι ὁρμηθέντες
W tyle przy łodziach Argejskich zostanie; i owszem gromadnie
Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
Nacierając na Trojan, zażyjmy Aresa krwawego"
ἦ, καὶ Νέστορος υἷας ὀπάσσατο κυδαλίμοιο
Rzekł i do siebie Nestora sławnego synów przywołał,
Φυλεί̈δην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε
Oraz Megeta Fylejdę, Thoanta i Merionesa,
καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον:
Melanippa i syna Krejona Lykomedesa;
βὰν δ' ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο.
Wszyscy się w Agamemnona Atrydy zeszli namiocie.
αὐτίκ' ἔπειθ' ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον:
Potem odrazu jak rzekło się słowo i dzieło stanęło;
ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,
Siedem z namiotu przynieśli trójnogów, jako mu przyrzekł,
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δ' ἵππους:
Naczyń świecących dwadzieścia i dzielnych dwanaścierumakow;
ἐκ δ' ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
Szybko niewiasty prowadzą, wytwornych robót świadome,
ἕπτ', ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον.
Siedem, zaś ósmą, z rzędu Bryzejdę o twarzy uroczej.
χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα
Złota zważywszy Odyssej talentów dziesięć zupełnych
ἦρχ', ἅμα δ' ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.
Wyszedł, a reszta mołojców Achajskich ponieśli podarki;
καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δ' Ἀγαμέμνων
W środku zebrania takowe złożyli. Zaś Agamemnon
ἵστατο: Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν
Powstał; a Talthyb następnie do boga z głosu podobny,
κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.
Dzika rękoma trzymając przy wodzu stanął narodów.
Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
Syn Atrewsa dobywszy rękoma noża ostrego,
ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,
Któren zawsze mu wisiał przy w elkiej pochwie od miecza,
κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
Sierć nad głową, odyńca oberżnął; i ręce do Zewsa
εὔχετο: τοὶ δ' ἄρα πάντες ἐπ' αὐτόφιν εἵατο σιγῇ
Wznosząc się modlił, a przytem w milczeniu wszyscy usiedli
Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.
Argeiowie, zwyczajem przystojnym książęcia słuchając.
εὐξάμενος δ' ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:
Głosem błagalnym przemawia w szerokie niebo się patrząc:
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος
"Zews niech pierwszy usłyszy, najlepszy z bogów, najwyższy,
Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θ' ὑπὸ γαῖαν
Ziemia i Helios i straszne Erynye, które pod ziemią,
ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κ' ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
Mszczą się na ludziach, gdy któren fałszywą składa przysięgę;
μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηί̈δι χεῖρ' ἐπένεικα,
Jakom ja nigdy rękoma Bryzejdy młodej nie dotknął,
οὔτ' εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτέ τευ ἄλλου.
Żeby ją znaglić do łoża, lub w jakim innym zamiarze.
ἀλλ' ἔμεν' ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.
Owszem nietknięta zupełnie pozostawała w namiocie.
εἰ δέ τι τῶνδ' ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν
Jeśli co mylnie przysięgam, niech bogi mnie karzą nieszczęściem
πολλὰ μάλ', ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφ' ἀλίτηται ὀμόσσας.
Mnogiem, jakowe zsyłają, na tych co grzeszą w przysiędze!"
ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.
Rzekł i gardło warchlaka poderżnął ostrem żelazem;
τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα
Jego Talthybios w sinego bezdenne morza otchłanie
ῥῖψ' ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Rzucił zamachem, na strawę dla ryb; atoli Achilles
ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα:
Wstawszy odezwał sie z mową do mężnych w boju Argeiów:
Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα:
"Zewsie rodzicu ty strasznym urokiem ludzi dotykasz!
οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν
Pewnie by duszy przenigdy mi w piersi nie był podburzył,
Ἀτρεί̈δης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην
Tak straszliwie Atrydes i nie byłby porwał dziewicy,
ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος: ἀλλά ποθι Ζεὺς
Przeciw mej woli niemocen od gniewu; lecz Kronidjedynie
ἤθελ' Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.
Żądał by, jak najwięcej Achajów śmiercią poległo.
νῦν δ' ἔρχεσθ' ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
Idźcie wy teraz na strawę by później do walki się stroić!"
ὣς ἄρ' ἐφώνησεν, λῦσεν δ' ἀγορὴν αἰψηρήν.
Tak przemówił i radę na prędce zwołaną rozwiązał.
οἳ μὲν ἄρ' ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
Tamci się zaś rozeszli do swego każden okrętu;
δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
Myrmidonowie szlachetni krzątając się w koło podarków,
βὰν δ' ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.
Poszli by zanieść takowe do statku Achillesowego;
καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας,
Pod namiotem takowe złożywszy pomieszczą niewiasty;
ἵππους δ' εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.
Konie zaś druhy szlachetne pędzili by w tabun je złączyć.
Βρισηὶ̈ς δ' ἄρ' ἔπειτ' ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ
Potem atoli Bryzejda, podobna do złotej Kiprydy,
ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Kiedy ujrzała Patrokla skłutego morderczem żelazem,
ἀμφ' αὐτῷ χυμένη λίγ' ἐκώκυε, χερσὶ δ' ἄμυσσε
Wziąwszy w objęcia żałośnie jęknęła, rękoma zaś szarpać
στήθεά τ' ἠδ' ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα.
285 Piersi poczęła i szyję gładziutka, i śliczne oblicze.
εἶπε δ' ἄρα κλαίουσα γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι:
Potem zanosząc się płaczem wyrzekła boska niewiasta:
Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ
"Drogi Patrolku co dla mnie w niedoli byłeś najmilszym,
ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα,
Ciebie gdy wyszłam z namiotu pozostawiłam żywego;
νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν
Teraz cię poległego znajduję, władyko narodów,
ἂψ ἀνιοῦσ': ὥς μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί.
Nazad wróciwszy; tak zawsze nieszczęście się styka z nieszczęściem.
ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
Męża którego mi dali mój ojciec i matka dostojna,
εἶδον πρὸ πτόλιος δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
Tego widziałam przed miastem skłutego morderczem żelazem,
τρεῖς τε κασιγνήτους, τούς μοι μία γείνατο μήτηρ,
Oraz i trzech braciszków, przez jedną, matkę zrodzonych,
κηδείους, οἳ πάντες ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον.
Bardzo mi drogich, a wszyscy w dzień klęski nieszczęsnej zginęli.
οὐδὲ μὲν οὐδέ μ' ἔασκες, ὅτ' ἄνδρ' ἐμὸν ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
Nawet i ty mi nie dałeś, gdy męża mojego Achilles
ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλιν θείοιο Μύνητος,
Zabił, a potem wyburzył boskiego miasto Myneta,
κλαίειν, ἀλλά μ' ἔφασκες Ἀχιλλῆος θείοιο
Płakać, lecz zawsze mówiłeś, że mnie boskiego Achilla
κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τ' ἐνὶ νηυσὶν
Młodą uczynisz małżonką, a potem do Fthyi zawieziesz
ἐς Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι.
W łodziach, i ucztę weselną dla Myrmidonów zgotujesz.
τώ σ' ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί.
Temu ja płaczę bez końca, żeś ty najmilszy mi zginął!"
ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες
Tak mówiła ze łzami, niewiasty jej w żalu wtórują,
Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δ' αὐτῶν κήδε' ἑκάστη.
Niby z powodu Patrokla, lecz każda nad własną niedolą;
αὐτὸν δ' ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο
Koło zaś niego starszyzna zebrała się licznie Achajska,
λισσόμενοι δειπνῆσαι: ὃ δ' ἠρνεῖτο στεναχίζων:
Prosząc by siadł do wieczerzy, lecz on odmówił stękając:
λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθ' ἑταίρων,
"Błagam, jeżeli mi któren życzliwym z druhów kochanych,
μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτος
Nie naglijcie mnie proszę, by strawą albo napojem
ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μ' ἄχος αἰνὸν ἱκάνει:
Lubą duszę pokrzepić, bo żal mnie okrutny dotyka.
δύντα δ' ἐς ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπης.
Mężnie wytrzymam i tak pozostanę, aż słońce nie zajdzie"
ὣς εἰπὼν ἄλλους μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆας,
Tak powiedziawszy z innemi narodu książęty się rozstał;
δοιὼ δ' Ἀτρεί̈δα μενέτην καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
Obaj tylko Atrydzi zostali, i boski Odyssej,
Νέστωρ Ἰδομενεύς τε γέρων θ' ἱππηλάτα Φοῖνιξ
Oraz Idomen i Nestor i wiarus Fojnix sędziwy,
τέρποντες πυκινῶς ἀκαχήμενον: οὐδέ τι θυμῷ
Pragnąc usilnie go w żalu pocieszyć; lecz wcale pociechy
τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντος.
Nie chciał, dopóki się w krwawą paszczękę wojny nie rzuci.
μνησάμενος δ' ἁδινῶς ἀνενείκατο φώνησέν τε:
Wszystko na pamięć przywodząc odetchnął głęboko i rzeknie:
ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθ' ἑταίρων
"Wszakże i ty nieszczęsny, ze wszystkich druhów najdroższy,
αὐτὸς ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκας
Sam w namiocie najlepszą mi gotowałeś wieczerzę,
αἶψα καὶ ὀτραλέως, ὁπότε σπερχοίατ' Ἀχαιοὶ
Szybko i zręcznie, gdykolwiek Achaje spieszyli by Trojan
Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
Koni poskromców nawiedzić Aresem co rodzi nieszczęście.
νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένος, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
Teraz atoli tu leżysz przeszyty, a serca posilić
ἄκμηνον πόσιος καὶ ἐδητύος ἔνδον ἐόντων
Piciem i strawą nie mogę, acz wiele zapasów gotowych,
σῇ ποθῇ: οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι,
Z żalu po tobie. Zaprawdę nie mogłem gorzej ucierpić,
οὐδ' εἴ κεν τοῦ πατρὸς ἀποφθιμένοιο πυθοίμην,
Gdyby mi nawet wiadomość o zgonie ojca nadeszła,
ὅς που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει
Który w odległej Fthyi gorżkiemi się łzami zalewa,
χήτεϊ τοιοῦδ' υἷος: ὃ δ' ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ
Tęskniąc o syna takiego; co w cudzoziemskim narodzie,
εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω:
Walczę z Trojany z powodu niegodnej, strasznej Heleny;
ἠὲ τὸν ὃς Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλος υἱός,
Albo też śmierci synaczka drogiego co w Skyrze się chowa,
εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμος θεοειδής.
Jeśli gdzie jeszcze żyw Neoptolem do bogów podobny.
πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
Dawniej albowiem nadzieję niepłonną w sercu żywiłem,
οἶον ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπ' Ἄργεος ἱπποβότοιο
Jako tylko sam jeden daleko zginę od Argos,
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι,
Tutaj na ziemi Trojańskiej, lecz ty do Fthyi powrócisz,
ὡς ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
Żebyś mi syna drogiego na szybkim ciemnym okręcie
Σκυρόθεν ἐξαγάγοις καί οἱ δείξειας ἕκαστα
Wyprowadził ze Skyru, i jemu wszystko pokazał,
κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
Domowników, dostatki i gmachy o szczytach wysokich.
ἤδη γὰρ Πηλῆά γ' ὀί̈ομαι ἢ κατὰ πάμπαν
Wielce się bowiem obawiam, że Pelej już zamarł zupełnie,
τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντ' ἀκάχησθαι
Albo że ledwie przy życiu, przybity nieszczęściem i smutkiem,
γήραί̈ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ
Oraz i ciężką, starością, odemnie smutnej nowiny
λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτ' ἀποφθιμένοιο πύθηται.
Wyglądając, gdy wreszcie o moim zgonie się dowie!"
ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντες,
Z płaczem tak mówił, a w żalu mu wtórowała starszyzna,
μνησάμενοι τὰ ἕκαστος ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον:
Każden gdy sobie przypomniał, co w domu swoim zostawił.
μυρομένους δ' ἄρα τούς γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
340 Widząc ich tak zmartwionych zlitował się, Kronid nad niemi,
αἶψα δ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Szybko więc do Atheny w skrzydlate odezwie się słowa:
τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος.
"Dziecko me tak to zupełnie opuszczasz rnęża dzielnego."
ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετ' Ἀχιλλεύς;
Czyliż cię wcale już więcej Achilla los nie obchodzi?
κεῖνος ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
Siedzi on teraz naprzeciw okrętów o wzniosłych kabłąkach
ἧσται ὀδυρόμενος ἕταρον φίλον: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
345 Żale nad wiernym druhem wywodząc; podczas gdy inni
οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὃ δ' ἄκμηνος καὶ ἄπαστος.
Poszli za pożywieniem, lecz on pozostaje bez strawy.
ἀλλ' ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
Idźże więc żeby onemu ambrozyę przyjemną i nektar
στάξον ἐνὶ στήθεσσ', ἵνα μή μιν λιμὸς ἵκηται.
Wpuścić do piersi, ażeby się wycieńczeniem nie znękali"
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην:
Tak powiedziawszy pobudził i tak już ochoczą Athenę;
ἣ δ' ἅρπῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ
Ona jak orzeł o skrzydłach szerokich, o głosie piskliwym,
οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο δι' αἰθέρος. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Z nieba lotnie sunęła przez ether. Atoli Achaje
αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν: ἣ δ' Ἀχιλῆϊ
Szybko się zbroją w obozie; lecz ona Peleja synowi
νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
Nektar do piersi wpuściła i również lubą ambrozyę.
στάξ', ἵνα μή μιν λιμὸς ἀτερπὴς γούναθ' ἵκοιτο:
Żeby mu przykra czczość i pragnienie w członki nic poszły.
αὐτὴ δὲ πρὸς πατρὸς ἐρισθενέος πυκινὸν δῶ
Potem do silnych gmachów rodzica wszechpotężnego
ᾤχετο, τοὶ δ' ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων.
Wraca. Lecz oni wtedy wylegną z szybkich okrętów.
ὡς δ' ὅτε ταρφειαὶ νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται
Równie jak gesty śnieg polatuje od strony Diosa,
ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
Zimny, pędzony podmuchem Boreja co płynie z etheru;
ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι
Takoż i wtedy liczne przyłbice świecące wesoło,
νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
Z łodzi się wysypywały, i tarcze z guzami we środku,
θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα.
Silnie zestósowane pancerze i dzidy z jaworu.
αἴγλη δ' οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν
Blask się odbijał o niebo i ziemia się rozweseliła
χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς: ὑπὸ δὲ κτύπος ὄρνυτο ποσσὶν
Wszędy od lśniącej miedzi; z pod nóg się mężów dobywał
ἀνδρῶν: ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖος Ἀχιλλεύς.
Odgłos; atoli w pośrodku Achilles boski się zbroił.
τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
Głośny mu zgrzyt z pod zębów się dobył; zaś oczy oboje
λαμπέσθην ὡς εἴ τε πυρὸς σέλας, ἐν δέ οἱ ἦτορ
Równie jak ognia płomieniem się iskrzą; lecz w sercu nieznośny
δῦν' ἄχος ἄτλητον: ὃ δ' ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων
Objął go żal; następnie pałając gniewem na Trojan
δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
Dary od boga przywdziewa, co sztucznie Hefajstos wykonał.
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
Koło goleni nasamprzód pasuje szyny stalowe,
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας:
Piękne, gwoździkami srebrnemi na kostce zdobione;
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν.
Zaś następnie i pancerz do piersi przystosowuje;
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
Miecz nabijany srebrem, stalowy na silne zawiesił
χάλκεον: αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
Ramie, tarczę nareszcie podnosi dużą i ciężką,
εἵλετο, τοῦ δ' ἀπάνευθε σέλας γένετ' ἠύ̈τε μήνης.
Blaskiem jasnym świeciła, podobnie jak pełnia miesiąca.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἐκ πόντοιο σέλας ναύτῃσι φανήῃ
Równie jak światło zabłyśnie żeglarzom na morzu obszernem
καιομένοιο πυρός, τό τε καίεται ὑψόθ' ὄρεσφι
Rozpalonego zarzewia, co świeci na górach wysoko,
σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ: τοὺς δ' οὐκ ἐθέλοντας ἄελλαι
Od samotnego szałasu; lecz gwałtem ich burza i wiatry
πόντον ἐπ' ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν:
Pędzą na rybne przestwory, daleko od swoich przyjaciół;
ὣς ἀπ' Ἀχιλλῆος σάκεος σέλας αἰθέρ' ἵκανε
Takoż i blask do nieba się wzbijał od tarczy Achilla
καλοῦ δαιδαλέου: περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρας
Pięknej, misternie zdobionej. Podniósłszy potem przyłbicę
κρατὶ θέτο βριαρήν: ἣ δ' ἀστὴρ ὣς ἀπέλαμπεν
Ciężką, na głowę ją wsadza; podobnie do gwiazdy się świecił
ἵππουρις τρυφάλεια, περισσείοντο δ' ἔθειραι
Szyszak o końskiej grzywie, a włosie spadało w około
χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
Złote, które Hefajstos do guza przyczepił obficie.
πειρήθη δ' ἕο αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖος Ἀχιλλεύς,
Boski Achilles poczyna próbować na sobie rynsztunku,
εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα:
Czyli mu jest wygodnym i ruchom się członków nadaje;
τῷ δ' εὖτε πτερὰ γίγνετ', ἄειρε δὲ ποιμένα λαῶν.
Lotnie mu było jak w skrzydłach, co wodza narodów dźwigały.
ἐκ δ' ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατ' ἔγχος
Z pochwy natedy dobywa, ojcowską kopję do góry,
βριθὺ μέγα στιβαρόν: τὸ μὲν οὐ δύνατ' ἄλλος Ἀχαιῶν
Wielką, potężną i silną; nie zdoła nią żaden z Achajów
πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς:
Robić, lecz tylko jeden Achilles nią władać podoła,
Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
Drzewcem z jarzębu z Peliona, co Chajron go ojcu drogiemu,
Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν:
Uciął ze szczytu Peliona by śmierć bohaterom gotować.
ἵππους δ' Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ἀμφιέποντες
Alkimos z Awtomedontem krzątając się koło rumaków,
ζεύγνυον: ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδν' ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺς
Ozdobnemi paskami wprzęgają do jarzma; wędzidła
γαμφηλῇς ἔβαλον, κατὰ δ' ἡνία τεῖναν ὀπίσσω
W pyski im kładą, a lejce następnie w tył wyciągnąwszy
κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὃ δὲ μάστιγα φαεινὴν
Koło silnego wozu rychtują. Lecz batóg świecący
χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφ' ἵπποιιν ἀνόρουσεν
W ręce Awtomed pochwycił, wygodny, i konie takowym
Αὐτομέδων: ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενος βῆ Ἀχιλλεὺς
Pędził, a z tyłu Achilles, od stóp do głowy we zbroi,
τεύχεσι παμφαίνων ὥς τ' ἠλέκτωρ Ὑπερίων,
Wskoczył świecąc rynsztunkiem, jak słońce blaskiem bijące.
σμερδαλέον δ' ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο:
Wtedy głośno zawrzasnął na ojca swojego rumaki:
Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργης
"Xancie i ty Balionie, potomstwo przesławne Podargi!
ἄλλως δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα
Teraz inaczej czuwajcie, by swego woźnicę wybawić
ἂψ Δαναῶν ἐς ὅμιλον ἐπεί χ' ἕωμεν πολέμοιο,
Z tłumów Danajskich, jak tylko się wojną i bitwą nasycim;
μηδ' ὡς Πάτροκλον λίπετ' αὐτόθι τεθνηῶτα.
Byście go jak Patrokla nie pozostawili zmarłego;"
τὸν δ' ἄρ' ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδας αἰόλος ἵππος
Wtedy mu rumak z pod jarzma o lotnych nogach odrzecze,
Ξάνθος, ἄφαρ δ' ἤμυσε καρήατι: πᾶσα δὲ χαίτη
Xanthos, głowę schyliwszy głęboko, że grzywa zupełnie
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδας ἵκανεν:
Z kółka od jarżma spadając głęboko, ziemi dotknęła;
αὐδήεντα δ' ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη:
Głosem wyraźnym go Herę o białych ramionach obdarza:
καὶ λίην σ' ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμ' Ἀχιλλεῦ:
"Ciebie zaprawdę na dzisiaj wybawim przemożny Achillu,
ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον: οὐδέ τοι ἡμεῖς
Ale już blizkim jest dzień twej zguby; lecz nie my z pewnością.
αἴτιοι, ἀλλὰ θεός τε μέγας καὶ Μοῖρα κραταιή.
Winni jesteśmy, lecz wielki bóg i Mojra potężna:
οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε
Nie przez nasze lenistwo lub opieszałość zaprawdę,
Τρῶες ἀπ' ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχε' ἕλοντο:
Z ramion Patrokla porwali Trojanie świetny rynsztunek;
ἀλλὰ θεῶν ὤριστος, ὃν ἠύ̈κομος τέκε Λητώ,
Ale najlepszy z bogów, co Leto warkoczna go rodzi,
ἔκταν' ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
Zabił go w pierwszych szeregach i sławą Hektora obdarzył.
νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν,
Będziem gonili na pewno o lepsze z podmuchem Zefira,
ἥν περ ἐλαφροτάτην φάσ' ἔμμεναι: ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
Któren jak mówią pędzi najszybciej; lecz tobie samemu
μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι.
Przeznaczonem przez boga i męża dzielnego polegnąć"
ὣς ἄρα φωνήσαντος Ἐρινύες ἔσχεθον αὐδήν.
Skoro to tylko powiedział, Erynje mu głos zatrzymały.
τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Z gniewem okrutnym odrzecze mu na to najszybszy Achilles:
Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
"Xancie, czegoż mi zgon przepowiadasz? nie trzeba ci tego.
εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸς ὅ μοι μόρος ἐνθάδ' ὀλέσθαι
Wiemci ja dobrze i sam, że tutaj mi zginąć potrzeba,
νόσφι φίλου πατρὸς καὶ μητέρος: ἀλλὰ καὶ ἔμπης
Zdala od ojca drogiego i matki; jednakże stanowczo
οὐ λήξω πρὶν Τρῶας ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο.
Nie przestanę nim Trojan do syta bitwą nie zgnębię"
ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοις ἰάχων ἔχε μώνυχας ἵππους.
Rzekł i z krzykiem do przodu popędził sprężyste rumaki.
ὣς οἳ μὲν παρὰ νηυσὶ κορωνίσι θωρήσσοντο
Oni tak tedy się zbroją przy kabłączastych okrętach,
ἀμφὶ σὲ Πηλέος υἱὲ μάχης ἀκόρητον Ἀχαιοί,
Achajowie przy tobie Pelejdzie, co łakniesz za bitwą;
Τρῶες δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο:
Z drugie] zaś strony Trojanie na wywyższeniu w równinie.
Ζεὺς δὲ Θέμιστα κέλευσε θεοὺς ἀγορὴν δὲ καλέσσαι
Zews Tliemidzie nakazał, by bogów na radę zwoływać
κρατὸς ἀπ' Οὐλύμποιο πολυπτύχου: ἣ δ' ἄρα πάντῃ
Z wierzchu Olimpu o licznych parowach; na wszystkie więc strony
φοιτήσασα κέλευσε Διὸς πρὸς δῶμα νέεσθαι.
Ona krocząc nakaże, by w dom Diosa wracali.
οὔτέ τις οὖν ποταμῶν ἀπέην νόσφ' Ὠκεανοῖο,
Żadnej też rzeki nie brakło, wyjąwszy Okeanosa,
οὔτ' ἄρα νυμφάων αἵ τ' ἄλσεα καλὰ νέμονται
Żadnej nimfy zarówno, co w gajach uroczych mieszkają,
καὶ πηγὰς ποταμῶν καὶ πίσεα ποιήεντα.
Oraz u źródeł strumieni, lub zieleniejących zarośli.
ἐλθόντες δ' ἐς δῶμα Διὸς νεφεληγερέταο
Wszedłszy wszyscy do gmachów Diosa co chmury gromadzi,
ξεστῇς αἰθούσῃσιν ἐνίζανον, ἃς Διὶ πατρὶ
Pod wystawą ozdobną zasiedli, co ojcu Zewsowi
Ἥφαιστος ποίησεν ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν.
Wybudował Hefajstos, pomysłem sztuki wysokim.
ὣς οἳ μὲν Διὸς ἔνδον ἀγηγέρατ': οὐδ' ἐνοσίχθων
W domu się więc zgromadzili Diosa; Pozejdon zaś nie był
νηκούστησε θεᾶς, ἀλλ' ἐξ ἁλὸς ἦλθε μετ' αὐτούς,
Głosu bogini przeciwnym, lecz z morza się do nich przyłączył.
ἷζε δ' ἄρ' ἐν μέσσοισι, Διὸς δ' ἐξείρετο βουλήν:
W gronie ich zasiadł w pośrodku i pyta o zamiar Diosa:
τίπτ' αὖτ' ἀργικέραυνε θεοὺς ἀγορὴν δὲ κάλεσσας;
"Czemuż o gromowładny na radę bogów zwołujesz?,
ἦ τι περὶ Τρώων καὶ Ἀχαιῶν μερμηρίζεις;
Maszli zamiary jakowe tyczące Achajów i Trojan?
τῶν γὰρ νῦν ἄγχιστα μάχη πόλεμός τε δέδηε.
W bitwie się bowiem zetknęli najbliżej i walka zawrzała!
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Odpowiadając mu na to wyrzecze Zews chmurozbiórca:
ἔγνως ἐννοσίγαιε ἐμὴν ἐν στήθεσι βουλὴν
"Ennozygaju poznałeś zamiary co w piersi mej chowam,
ὧν ἕνεκα ξυνάγειρα: μέλουσί μοι ὀλλύμενοί περ.
Czegom was tutaj przywołał; bo troszczę się niemi, choć giną.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ἐγὼ μενέω πτυχὶ Οὐλύμποιο
Ja więc tutaj zostanę na stromych odnogach Olimpu
ἥμενος, ἔνθ' ὁρόων φρένα τέρψομαι: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
Siedząc, i będę się cieszył widokiem; na teraz wy wszyscy
ἔρχεσθ' ὄφρ' ἂν ἵκησθε μετὰ Τρῶας καὶ Ἀχαιούς,
Idźcie, aż wreszcie staniecie przy wojskach Achajów i Trojan,
ἀμφοτέροισι δ' ἀρήγεθ' ὅπῃ νόος ἐστὶν ἑκάστου.
Jednych a drugich popierać, jak wolą każdego z was będzie.
εἰ γὰρ Ἀχιλλεὺς οἶος ἐπὶ Τρώεσσι μαχεῖται
Jeśli albowiem Achilles choć jeden walczyć z Trojany
οὐδὲ μίνυνθ' ἕξουσι ποδώκεα Πηλεί̈ωνα.
Będzie, to wcale Pelejdy szybkiego nie wytrzymają.
καὶ δέ τί μιν καὶ πρόσθεν ὑποτρομέεσκον ὁρῶντες:
Przecież i pierwej już jego widoku samego się zlękli;
νῦν δ' ὅτε δὴ καὶ θυμὸν ἑταίρου χώεται αἰνῶς
Teraz tem bardziey, gdy w duszy okrutnie rozżalon o druha,
δείδω μὴ καὶ τεῖχος ὑπέρμορον ἐξαλαπάξῃ.
Boję się żeby przeciwko wyrokom nie zburzył warowni"
ὣς ἔφατο Κρονίδης, πόλεμον δ' ἀλίαστον ἔγειρε.
Tak powiedział Kronides i walkę straszliwą rozbudził.
βὰν δ' ἴμεναι πόλεμον δὲ θεοὶ δίχα θυμὸν ἔχοντες:
Spieszą bogowie do bitwy z dwojakim w sercu zamiarem;
Ἥρη μὲν μετ' ἀγῶνα νεῶν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
Here i Pallas Athene do morskich dążą obozów,
ἠδὲ Ποσειδάων γαιήοχος ἠδ' ἐριούνης
Oraz i ziemią trzęsący Pozejdon, i zdrowie niosący
Ἑρμείας, ὃς ἐπὶ φρεσὶ πευκαλίμῃσι κέκασται:
Hermes, co między wszystkiemi celuje bystrym rozumem;
Ἥφαιστος δ' ἅμα τοῖσι κίε σθένεϊ βλεμεαίνων
Z niemi podążył Hefajstos, dufając zuchwale swej sile,
χωλεύων, ὑπὸ δὲ κνῆμαι ῥώοντο ἀραιαί.
Utykając, a wątłe nożyska się pod nim kiwały.
ἐς δὲ Τρῶας Ἄρης κορυθαίολος, αὐτὰρ ἅμ' αὐτῷ
Pędzi zaś Ares o hełmie powiewnym do Trojan, a za nim
Φοῖβος ἀκερσεκόμης ἠδ' Ἄρτεμις ἰοχέαιρα
Fojbos o długich kędziorach, i łukiem Artemis ochocza,
Λητώ τε Ξάνθός τε φιλομειδής τ' Ἀφροδίτη.
Afrodyte o słodkim uśmiechu, i Xanthos i Leto.
εἷος μέν ῥ' ἀπάνευθε θεοὶ θνητῶν ἔσαν ἀνδρῶν,
Póki bogowie z daleka od ludzi byli śmiertelnych,
τεῖος Ἀχαιοὶ μὲν μέγα κύδανον, οὕνεκ' Ἀχιλλεὺς
Póty Achaje się chwałą cieszyli, albowiem Achilles
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτ' ἀλεγεινῆς:
Zjawił się, któren tak długo unikał bitwy okrutnej;
Τρῶας δὲ τρόμος αἰνὸς ὑπήλυθε γυῖα ἕκαστον
Trwoga zaś groźna Trojanom każdemu podcięła kolana,
δειδιότας, ὅθ' ὁρῶντο ποδώκεα Πηλεί̈ωνα
Przerażonym, jak tylko szybkiego zoczyli Pelejdę
τεύχεσι λαμπόμενον βροτολοιγῷ ἶσον Ἄρηϊ.
Świecącego rynsztunkiem, jak Ares co męże morduje.
αὐτὰρ ἐπεὶ μεθ' ὅμιλον Ὀλύμπιοι ἤλυθον ἀνδρῶν,
Kiedy zaś Olimpczyki do tłumów się ludzi wmieszali;
ὦρτο δ' Ἔρις κρατερὴ λαοσσόος, αὖε δ' Ἀθήνη
Wstała Eryda potężna, waśniąca; zawrzasła Athene,
στᾶσ' ὁτὲ μὲν παρὰ τάφρον ὀρυκτὴν τείχεος ἐκτός,
Bądź stanąwszy nad rowem wybranym na zewnątrz warowni,
ἄλλοτ' ἐπ' ἀκτάων ἐριδούπων μακρὸν ἀύ̈τει.
Albo nad głośno szumiącem wybrzeżem, i krzyczy donośnie,
αὖε δ' Ἄρης ἑτέρωθεν ἐρεμνῇ λαίλαπι ἶσος
Ares gdzieindziej zawrzasnął, podobny do burzy pochmurnej,
ὀξὺ κατ' ἀκροτάτης πόλιος Τρώεσσι κελεύων,
Ostro wydając rozkazy od szczytów grodu najwyższych,
ἄλλοτε πὰρ Σιμόεντι θέων ἐπὶ Καλλικολώνῃ.
Albo nad Simoentem biegając, na Kallikolonie.
ὣς τοὺς ἀμφοτέρους μάκαρες θεοὶ ὀτρύνοντες
Tak szczęśliwi bogowie ruszywszy strony obydwie
σύμβαλον, ἐν δ' αὐτοῖς ἔριδα ῥήγνυντο βαρεῖαν:
Jednych na drugich puścili, i ciężką wzniecili niezgodę.
δεινὸν δὲ βρόντησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε
Groźnie huknął piorunem śmiertelnych ojciec i bogów
ὑψόθεν: αὐτὰρ νέρθε Ποσειδάων ἐτίναξε
Z góry, atoli od spodu Posejdon wstrząsnął okropnie
γαῖαν ἀπειρεσίην ὀρέων τ' αἰπεινὰ κάρηνα.
Ziemię niezmierną i szczyty najwyższe stromych krawędzi.
πάντες δ' ἐσσείοντο πόδες πολυπίδακος Ἴδης
Wszystkie zadrżały posady na Idzie w źródła bogatej,
καὶ κορυφαί, Τρώων τε πόλις καὶ νῆες Ἀχαιῶν.
Oraz i szczyty, i miasto Trojańskie i statki Achajów.
ἔδεισεν δ' ὑπένερθεν ἄναξ ἐνέρων Ἀϊδωνεύς,
Zląkł się nawet w otchłaniach podziemnych książe Ajdonej,
δείσας δ' ἐκ θρόνου ἆλτο καὶ ἴαχε, μή οἱ ὕπερθε
Z trwogą ze tronu zeskoczył i krzyknął, z obawy by z góry.
γαῖαν ἀναρρήξειε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
Ziemi nie rozpruł szeroko Pozejdon lądem trzęsący,
οἰκία δὲ θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισι φανείη
I śmiertelnym i bogom na jaw nie wydał domostwa
σμερδαλέ' εὐρώεντα, τά τε στυγέουσι θεοί περ:
Zapleśniałego, strasznego, którego i bogi się boją.
τόσσος ἄρα κτύπος ὦρτο θεῶν ἔριδι ξυνιόντων.
Taka się wrzawa podniosła gdy bogi w niezgodzie się starli.
ἤτοι μὲν γὰρ ἔναντα Ποσειδάωνος ἄνακτος
Wtedy zaprawdę naprzeciw Pozejdaona książęcia
ἵστατ' Ἀπόλλων Φοῖβος ἔχων ἰὰ πτερόεντα,
Stanął Pojbos Apollon puszyste strzały trzymając;
ἄντα δ' Ἐνυαλίοιο θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Obces na Enyalosa wypukłooka Athene;
Ἥρῃ δ' ἀντέστη χρυσηλάκατος κελαδεινὴ
Zwraca się zaś na Herę, o złotem wrzecionie, burzliwa
Ἄρτεμις ἰοχέαιρα κασιγνήτη ἑκάτοιο:
W strzałach się lubująca, Artemis, Apollina siostra;
Λητοῖ δ' ἀντέστη σῶκος ἐριούνιος Ἑρμῆς,
W obec Lety powstaje potężny zbawiciel Hermejas;
ἄντα δ' ἄρ' Ἡφαίστοιο μέγας ποταμὸς βαθυδίνης,
Na Hefajsta naciera ogromny strumień głęboki,
ὃν Ξάνθον καλέουσι θεοί, ἄνδρες δὲ Σκάμανδρον.
Xanthem go bogi mianują, u ludzi Skamandrem się zowie.
ὣς οἳ μὲν θεοὶ ἄντα θεῶν ἴσαν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Bogi się tak na bogów rzucili, atoli Achilles
Ἕκτορος ἄντα μάλιστα λιλαίετο δῦναι ὅμιλον
Przeciw Hektora najbardziej się w tłumy wcisnąć zapragnął
Πριαμίδεω: τοῦ γάρ ῥα μάλιστά ἑ θυμὸς ἀνώγει
Priamidesa; bo dusza najsilniej mu nakazywała,
αἵματος ἆσαι Ἄρηα ταλαύρινον πολεμιστήν.
Żeby onego krwią, strasznego Aresa nasycić.
Αἰνείαν δ' ἰθὺς λαοσσόος ὦρσεν Ἀπόλλων
Fojbos budzący narody przeciwko Pelejonowi
ἀντία Πηλεί̈ωνος, ἐνῆκε δέ οἱ μένος ἠύ̈:
Eneasza podjudza i siłą go natchnął szlachetną;
υἱέϊ δὲ Πριάμοιο Λυκάονι εἴσατο φωνήν:
Z mowy do Lykaona Priamidesa podobny;
τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
W jego postaci przemawia Diosa potomek Apollon:
Αἰνεία Τρώων βουληφόρε ποῦ τοι ἀπειλαὶ
"Rajcu trojański Eneju, a gdzież podziały się groźby,
ἃς Τρώων βασιλεῦσιν ὑπίσχεο οἰνοποτάζων
Któreś trojańskim władykom przyrzekał spełniając kielichy,
Πηλεί̈δεω Ἀχιλῆος ἐναντίβιον πολεμίξειν;
Żeś do walki gotowy naprzeciw Pelejdy Achilla?"
τὸν δ' αὖτ' Αἰνείας ἀπαμειβόμενος προσέειπε:
Odpowiadając mu na to przemawia bohater Eneasz:
Πριαμίδη τί με ταῦτα καὶ οὐκ ἐθέλοντα κελεύεις
"Priamidesie, dlaczegoż acz niemam ochoty mi każesz
ἀντία Πηλεί̈ωνος ὑπερθύμοιο μάχεσθαι;
Walki się podejmować naprzeciw możnego Pelejdy?
οὐ μὲν γὰρ νῦν πρῶτα ποδώκεος ἄντ' Ἀχιλῆος
Przecież nie pierwszy bym raz naprzeciw Achilla szybkiego
στήσομαι, ἀλλ' ἤδη με καὶ ἄλλοτε δουρὶ φόβησεν
Stawał, bo wszakże mnie już kiedyindziej spisą wystraszył
ἐξ Ἴδης, ὅτε βουσὶν ἐπήλυθεν ἡμετέρῃσι,
Z Idy, kiedy z nienacka do naszych się, wołów podsunął,
πέρσε δὲ Λυρνησσὸν καὶ Πήδασον: αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς
Ongi jak zburzył Lyrnez i Pedaz; atoli mnie Kronid
εἰρύσαθ', ὅς μοι ἐπῶρσε μένος λαιψηρά τε γοῦνα.
Zbawił, co natchnął mnie siłą i szybkie uczynił kolana;
ἦ κ' ἐδάμην ὑπὸ χερσὶν Ἀχιλλῆος καὶ Ἀθήνης,
Z ręki Achilla bym wtedy był zginął, a także Atheny
ἥ οἱ πρόσθεν ἰοῦσα τίθει φάος ἠδ' ἐκέλευεν
Która go poprzedzając przewagę zwiastuje i każe
ἔγχεϊ χαλκείῳ Λέλεγας καὶ Τρῶας ἐναίρειν.
Jemu spiżowym oszczepem Lelegów i Trojan mordować.
τὼ οὐκ ἔστ' Ἀχιλῆος ἐναντίον ἄνδρα μάχεσθαι:
Ludzką to nie jest sprawą, się z Achillesem potykać,
αἰεὶ γὰρ πάρα εἷς γε θεῶν ὃς λοιγὸν ἀμύνει.
Zawsze mu bowiem kto z bogów pomaga i broni od zguby
καὶ δ' ἄλλως τοῦ γ' ἰθὺ βέλος πέτετ', οὐδ' ἀπολήγει
Jego pociski zaś lecą na prosto i nigdy nie staną,
πρὶν χροὸς ἀνδρομέοιο διελθέμεν. εἰ δὲ θεός περ
Zanim przez ludzką skórę nie przejdą. Bodajże Bóg jaki
ἶσον τείνειεν πολέμου τέλος, οὔ κε μάλα ῥέα
Równie nam wojny szale odmierzył, natenczas nie łacno
νικήσει', οὐδ' εἰ παγχάλκεος εὔχεται εἶναι.
Będzie zwyciężał, chociażby i cały był z miedzi wykutymi
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων:
Możny Apollon Diosa potomek mu rzeknie w odpowiedź:
ἥρως ἀλλ' ἄγε καὶ σὺ θεοῖς αἰειγενέτῃσιν
"Teraz i ty bohaterze się udaj do bogów przedwiecznych;
εὔχεο: καὶ δὲ σέ φασι Διὸς κούρης Ἀφροδίτης
Wszakci to z Afrodyty Diosa córki, jak mówią,
ἐκγεγάμεν, κεῖνος δὲ χερείονος ἐκ θεοῦ ἐστίν:
Rodem pochodzisz; a tamten z plemienia boga niższego;
ἣ μὲν γὰρ Διός ἐσθ', ἣ δ' ἐξ ἁλίοιο γέροντος.
Pierwsza bo z Zewsa pochodzi, zaś druga od starca morskiego.
ἀλλ' ἰθὺς φέρε χαλκὸν ἀτειρέα, μηδέ σε πάμπαν
Prosto więc spiżem niezłomnym nacieraj, niech ciebiebynajmniej
λευγαλέοις ἐπέεσσιν ἀποτρεπέτω καὶ ἀρειῇ.
Pyszne nieodstraszają, gadania, lub groźby chełpliwe"
ὣς εἰπὼν ἔμπνευσε μένος μέγα ποιμένι λαῶν,
Rzekłszy to siłą ogromną pasterza napełnił narodów;
βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
Leci więc w pierwsze szeregi okuty miedzią świecącą.
οὐδ' ἔλαθ' Ἀγχίσαο πάϊς λευκώλενον Ἥρην
Syn Anchizy nie uszedł uwagi białoramiemiej
ἀντία Πηλεί̈ωνος ἰὼν ἀνὰ οὐλαμὸν ἀνδρῶν:
Hery, gdy szedł naprzeciwko Pelejdy przez tłumy wojaków;
ἣ δ' ἄμυδις στήσασα θεοὺς μετὰ μῦθον ἔειπε:
Zatem bogów do siebie zwołuje i rzeknie te słowa:
φράζεσθον δὴ σφῶϊ Ποσείδαον καὶ Ἀθήνη
"Teraz oboje zważajcie, Atheno i Pozejdaonie
ἐν φρεσὶν ὑμετέρῃσιν, ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
"W duszy i sercu waszem, jak dzieła takowe się skończą.
Αἰνείας ὅδ' ἔβη κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ
Otóż Eneasz się wybrał świecącą miedzią okuty
ἀντία Πηλεί̈ωνος, ἀνῆκε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων.
Naprzeciwko Pelejdy; napędził go Fojbos Apollon.
ἀλλ' ἄγεθ', ἡμεῖς πέρ μιν ἀποτρωπῶμεν ὀπίσσω
Dalej więc, ztąd onego musiemy do tyłu odeprzeć
αὐτόθεν, ἤ τις ἔπειτα καὶ ἡμείων Ἀχιλῆϊ
Zaraz, albo też któren Achillesowi pomagać
παρσταίη, δοίη δὲ κράτος μέγα, μηδέ τι θυμῷ
Z nas powinien, i siły mu dodać, by w duszy niczego
δευέσθω, ἵνα εἰδῇ ὅ μιν φιλέουσιν ἄριστοι
Jemu nie brakło, by wiedział że jego najlepsi miłują
ἀθανάτων, οἳ δ' αὖτ' ἀνεμώλιοι οἳ τὸ πάρος περ
Z bogów; gdy tamci są do niczego, co dawniej toż samo
Τρωσὶν ἀμύνουσιν πόλεμον καὶ δηϊοτῆτα.
Pomagali Trojanom w potyczce i strasznej zamieszce.
πάντες δ' Οὐλύμποιο κατήλθομεν ἀντιόωντες
Wszak z Olimpu my wszyscy schodziemy ażeby się stawić
τῆσδε μάχης, ἵνα μή τι μετὰ Τρώεσσι πάθῃσι
W tej oto walce, by szwanku od Trojan jakiego nie doznał
σήμερον: ὕστερον αὖτε τὰ πείσεται ἅσσά οἱ αἶσα
Dzisiaj, później zaś wszystko przecierpi co tylko mu Ajza
γιγνομένῳ ἐπένησε λίνῳ ὅτε μιν τέκε μήτηρ.
Przeznaczyła w przędziwie, gdy z łona się matki urodził.
εἰ δ' Ἀχιλεὺς οὐ ταῦτα θεῶν ἐκ πεύσεται ὀμφῆς
Jeźli zaś o tem Achilles nie dowie się boską wyrocznią,
δείσετ' ἔπειθ', ὅτε κέν τις ἐναντίβιον θεὸς ἔλθῃ
Będzie się trwożył, gdy bóg jakowy mu czoło postawi
ἐν πολέμῳ: χαλεποὶ δὲ θεοὶ φαίνεσθαι ἐναργεῖς.
W bitwie; bo straszne są bogi gdy komu wyraźnie się zjawiąi:
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Pozejdon lądem trzęsący,
Ἥρη μὴ χαλέπαινε παρ' ἐκ νόον: οὐδέ τί σε χρή.
"Hero, nad miarę rozsądku turbować się woale nie godzi.
οὐκ ἂν ἔγωγ' ἐθέλοιμι θεοὺς ἔριδι ξυνελάσσαι
Wcale bym ja nie pragnął żebyśmy bogów do kłótni
ἡμέας τοὺς ἄλλους, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰμεν:
Innych nawoływali, boć tężsi jesteśmy o wiele;
ἀλλ' ἡμεῖς μὲν ἔπειτα καθεζώμεσθα κιόντες
My zaś wszyscy następnie zasiądźmy uchodząc z ubitej
ἐκ πάτου ἐς σκοπιήν, πόλεμος δ' ἄνδρεσσι μελήσει.
Drogi, na wartę by patrzeć: niech ludzie o wojnę się troszczą.
εἰ δέ κ' Ἄρης ἄρχωσι μάχης ἢ Φοῖβος Ἀπόλλων,
Jeśli zaś Ares lub Fojbos Apollon wojnę rozpoczną,
ἢ Ἀχιλῆ' ἴσχωσι καὶ οὐκ εἰῶσι μάχεσθαι,
Żeby Achilla powstrzymać, lub wcale mu bić się nie dadzą,
αὐτίκ' ἔπειτα καὶ ἄμμι παρ' αὐτόθι νεῖκος ὀρεῖται
Wtedy odrazu i dla nas się kłótnia z niemi rozpocznie
φυλόπιδος: μάλα δ' ὦκα διακρινθέντας ὀί̈ω
Strasznej zamieszki, i sądzę że szybko z placu uchodząc
ἂψ ἴμεν Οὔλυμπον δὲ θεῶν μεθ' ὁμήγυριν ἄλλων
Ku Olimpowi powrócą do reszty bogów gromady,
ἡμετέρῃς ὑπὸ χερσὶν ἀναγκαίηφι δαμέντας.
Koniecznością zmuszeni gdy naszym dłoniom ulegną"
ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο κυανοχαίτης
Tak powiedziawszy naprzód postąpił czarnokędziomy
τεῖχος ἐς ἀμφίχυτον Ἡρακλῆος θείοιο
W stronę półkolistego okopu Herakla boskiego,
ὑψηλόν, τό ῥά οἱ Τρῶες καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
Wyniosłego, co niegdyś Trojanie i Pallas Athene
ποίεον, ὄφρα τὸ κῆτος ὑπεκπροφυγὼν ἀλέαιτο,
Uczynili, by mógł przed morskim potworem się chronić,
ὁππότε μιν σεύαιτο ἀπ' ἠϊόνος πεδίον δέ.
Kiedyby za nim gonił od strony wybrzeża w równinę.
ἔνθα Ποσειδάων κατ' ἄρ' ἕζετο καὶ θεοὶ ἄλλοι,
Tamże więc usiadł Pozejdon. a z nim i inni bogowie,
ἀμφὶ δ' ἄρ' ἄρρηκτον νεφέλην ὤμοισιν ἕσαντο:
Obtoczywszy się w koło nieprzebytemi chmurami;
οἳ δ' ἑτέρωσε καθῖζον ἐπ' ὀφρύσι Καλλικολώνης
Tamci zaś siedli opodal na stokach Kallikolony
ἀμφὶ σὲ ἤϊε Φοῖβε καὶ Ἄρηα πτολίπορθον.
W koło Pojba łucznika i grodoburcy Aresa.
ὣς οἳ μέν ῥ' ἑκάτερθε καθήατο μητιόωντες
Tak na miejscach odrębnych zasiedli knując zamiary,
βουλάς: ἀρχέμεναι δὲ δυσηλεγέος πολέμοιο
Jedni jak drudzy nieskłonni rozpocząć walkę co twarde
ὄκνεον ἀμφότεροι, Ζεὺς δ' ἥμενος ὕψι κέλευε.
Łoże gotuje; a Kronid siedzący na górze kierował.
τῶν δ' ἅπαν ἐπλήσθη πεδίον καὶ λάμπετο χαλκῷ
Cała równina się wojskiem napełnia i świeci od miedzi,
ἀνδρῶν ἠδ' ἵππων: κάρκαιρε δὲ γαῖα πόδεσσιν
Mężów oraz rumaków; od stóp zadrżała zieinica
ὀρνυμένων ἄμυδις. δύο δ' ἀνέρες ἔξοχ' ἄριστοι
Po wstawaj ących gromadnie; dwóch mężów o wiele najlepszych
ἐς μέσον ἀμφοτέρων συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι
Biegnie ku sobie do środka, pragnący w bitwie się zmierzyć,
Αἰνείας τ' Ἀγχισιάδης καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.
Syn Anchizy Eneasz, a drugi boski Achilles.
Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀπειλήσας ἐβεβήκει
Pierwszy kroczył Eneasz z ponurą groźbą, w obliczu,
νευστάζων κόρυθι βριαρῇ: ἀτὰρ ἀσπίδα θοῦριν
Ciężkim szyszakiem kołysząc, atoli tarczę potężną
πρόσθεν ἔχε στέρνοιο, τίνασσε δὲ χάλκεον ἔγχος.
Trzymał prosto przed piersią i kopią spiżową potrząsał.
Πηλεί̈δης δ' ἑτέρωθεν ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς
Z drugiej zaś strony Pelejdes jak lew przeciw niego powstaje
σίντης, ὅν τε καὶ ἄνδρες ἀποκτάμεναι μεμάασιν
Groźny, którego i ludzie o śmierć usiłują przyprawić,
ἀγρόμενοι πᾶς δῆμος: ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀτίζων
Całą gminą zebrani; lecz ten z początku nie bacząc
ἔρχεται, ἀλλ' ὅτε κέν τις ἀρηϊθόων αἰζηῶν
Idzie spokojnie, dopiero gdy któren z odważnych mołojców
δουρὶ βάλῃ ἐάλη τε χανών, περί τ' ἀφρὸς ὀδόντας
Trafi go, z paszczą otwartą przysiada, na zębach zaś piana
γίγνεται, ἐν δέ τέ οἱ κραδίῃ στένει ἄλκιμον ἦτορ,
Występuje, a sercem walecznem w piersiach oddycha;
οὐρῇ δὲ πλευράς τε καὶ ἰσχία ἀμφοτέρωθεν
W boki i biodra ogonem po jednej i drugiej się stronie
μαστίεται, ἑὲ δ' αὐτὸν ἐποτρύνει μαχέσασθαι,
Uderzając, samego do walki siebie pobudza;
γλαυκιόων δ' ἰθὺς φέρεται μένει, ἤν τινα πέφνῃ
Z ogniem w ślepiach naprosto się rzuca by kogo uśmiercić
ἀνδρῶν, ἢ αὐτὸς φθίεται πρώτῳ ἐν ὁμίλῳ:
Z mężów, albo też sam przy pierwszem starciu polegnąć;
ὣς Ἀχιλῆ' ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
Również Achilla pobudza odwaga i męztwo szlachetne,
ἀντίον ἐλθέμεναι μεγαλήτορος Αἰνείαο.
Żeby wielkodusznemu Eneji czoło postawić.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Oni gdy się zbliżyli naprzeciw siebie idący,
τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Pierwszy odezwie się z mową, najszybszy boski Achilles:
Αἰνεία τί σὺ τόσσον ὁμίλου πολλὸν ἐπελθὼν
"Czegóż to Eneaszu tak bardzo naprzód wychodząc
ἔστης; ἦ σέ γε θυμὸς ἐμοὶ μαχέσασθαι ἀνώγει
Stajesz ? Duszali tak do walki cię ze mną pobudza,
ἐλπόμενον Τρώεσσιν ἀνάξειν ἱπποδάμοισι
Sądząc że będziesz panował Trojanom koni poskromcom,
τιμῆς τῆς Πριάμου; ἀτὰρ εἴ κεν ἔμ' ἐξεναρίξῃς,
Z równą jak Priam godnością ? Jednakże choćbyś mnie zabił,
οὔ τοι τοὔνεκά γε Πρίαμος γέρας ἐν χερὶ θήσει:
Pewno ci za to godności swej Priam do rąk nie powierzy;
εἰσὶν γάρ οἱ παῖδες, ὃ δ' ἔμπεδος οὐδ' ἀεσίφρων.
Dziećmi on bowiem obdarzon, a myśl ma stanowczą nie płochą.
ἦ νύ τί τοι Τρῶες τέμενος τάμον ἔξοχον ἄλλων
Może ci też Trojanie wybranej ziemi kawałek,
καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης, ὄφρα νέμηαι
Piękny oddadzą na ogród i pola dla własnej uprawy,
αἴ κεν ἐμὲ κτείνῃς; χαλεπῶς δέ σ' ἔολπα τὸ ῥέξειν.
Jeśli mnie w boju zabijesz? Lecz sądzę z trudnością ci przyjdzie.
ἤδη μὲν σέ γέ φημι καὶ ἄλλοτε δουρὶ φοβῆσαι.
Twierdzę jednakże iż ciebie gdzieindziej już dzidą spłoszyłem.
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε πέρ σε βοῶν ἄπο μοῦνον ἐόντα
Czyż nie pamiętasz gdym ciebie od bydła; sam jeden siedziałeś,
σεῦα κατ' Ἰδαίων ὀρέων ταχέεσσι πόδεσσι
Spędził ze szczytów Idajskich, szybkiemi goniąc nogami
καρπαλίμως; τότε δ' οὔ τι μετατροπαλίζεο φεύγων.
Łacno? natenczas bynajmniej się nie odwracałeś w ucieczce.
ἔνθεν δ' ἐς Λυρνησσὸν ὑπέκφυγες: αὐτὰρ ἐγὼ τὴν
Ztamtąd się do Lyrnessu chroniłeś; lecz miasto ja wtedy
πέρσα μεθορμηθεὶς σὺν Ἀθήνῃ καὶ Διὶ πατρί,
Wyburzyłem, napadłszy z Atheną i ojcem Diosem;
ληϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας
Zaś niewiasty zdobyte wolności je pozbawiwszy,
ἦγον: ἀτὰρ σὲ Ζεὺς ἐρρύσατο καὶ θεοὶ ἄλλοι.
Wyprowadziłem, lecz zbawił cię Zews i inni bogowie.
ἀλλ' οὐ νῦν ἐρύεσθαι ὀί̈ομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ
Sądzę jednakże iż teraz cię nie wybawi, jak w duszy
βάλλεαι: ἀλλά σ' ἔγωγ' ἀναχωρήσαντα κελεύω
Myślisz, a zatem ci radzę, byś prędko się ztąd wycofawszy
ἐς πληθὺν ἰέναι, μηδ' ἀντίος ἵστασ' ἐμεῖο,
W tłumy powracał i mnię nastawać się niepoważył,
πρίν τι κακὸν παθέειν: ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.
Żebyś co złego nie ucierpiał; i głupi po szkodzie zmądrzeje"
τὸν δ' αὖτ' Αἰνείας ἀπαμείβετο φώνησέν τε:
Jemu zaś na to Eneasz odpowie i rzeknie te słowa:
Πηλεί̈δη μὴ δὴ ἐπέεσσί με νηπύτιον ὣς
"Nie miej nadziei Pelejdzie, że mnie jak dziecko słowami,
ἔλπεο δειδίξεσθαι, ἐπεὶ σάφα οἶδα καὶ αὐτὸς
Zdołasz nastraszyć, albowiem tak dobrze i ja bym potrafił
ἠμὲν κερτομίας ἠδ' αἴσυλα μυθήσασθαι.
Miotać obelgi, lub słowa złośliwe rzucać na ciebie.
ἴδμεν δ' ἀλλήλων γενεήν, ἴδμεν δὲ τοκῆας
Znamy nasz ród zobopólnie, tak samo i znamy rodziców,
πρόκλυτ' ἀκούοντες ἔπεα θνητῶν ἀνθρώπων:
Często już dawne dzieje od ludzi śmiertelnych słyszawszy;
ὄψει δ' οὔτ' ἄρ πω σὺ ἐμοὺς ἴδες οὔτ' ἄρ' ἐγὼ σούς.
Nigdyś ty bowiem nie widział moich, tak samo ja twoich;
φασὶ σὲ μὲν Πηλῆος ἀμύμονος ἔκγονον εἶναι,
Mówią że jesteś potomkiem Peleja nieskazitelnego,
μητρὸς δ' ἐκ Θέτιδος καλλιπλοκάμου ἁλοσύδνης:
Z matki Thetydy, morskiej rusałki o pięknych warkoczach;
αὐτὰρ ἐγὼν υἱὸς μεγαλήτορος Ἀγχίσαο
Jestem co do mnie synem Anchizy wielkodusznego,
εὔχομαι ἐκγεγάμεν, μήτηρ δέ μοί ἐστ' Ἀφροδίτη:
Szczycę się z niego pochodzić, a matką mi jest Afrodyte;
τῶν δὴ νῦν ἕτεροί γε φίλον παῖδα κλαύσονται
Jedni z obojga będą za drogim synem płakali
σήμερον: οὐ γάρ φημ' ἐπέεσσί γε νηπυτίοισιν
Dzisiaj; albowiem nie sądzę że tak po słowach dziecinnych
ὧδε διακρινθέντε μάχης ἐξαπονέεσθαι.
Znowu się rozejdziemy, wracając z pola potyczki.
εἰ δ' ἐθέλεις καὶ ταῦτα δαήμεναι, ὄφρ' ἐὺ̈ εἰδῇς
Jeśli zaś chcesz to się poucz, ażebyś był dobrze świadomym
ἡμετέρην γενεήν, πολλοὶ δέ μιν ἄνδρες ἴσασι:
Pochodzenia naszego, o którem głośno po ludziach;
Δάρδανον αὖ πρῶτον τέκετο νεφεληγερέτα Ζεύς,
Zews co chmury gromadzi nasamprzód spłodził Dardana,
κτίσσε δὲ Δαρδανίην, ἐπεὶ οὔ πω Ἴλιος ἱρὴ
Któren założył Dardanią; bo jeszcze święta Iliona
ἐν πεδίῳ πεπόλιστο πόλις μερόπων ἀνθρώπων,
Wie stanęła w równinie, siedliskiem ludzi mówiących,
ἀλλ' ἔθ' ὑπωρείας ᾤκεον πολυπίδακος Ἴδης.
Lecz na podnóżach Idy mieszkali, w źródła obfitej.
Δάρδανος αὖ τέκεθ' υἱὸν Ἐριχθόνιον βασιλῆα,
Spłodził następnie Dardanos Erychtoneja książęcia,
ὃς δὴ ἀφνειότατος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων:
Któren z ludzi śmiertelnych się został najzamożniejszyin;
τοῦ τρισχίλιαι ἵπποι ἕλος κάτα βουκολέοντο
Jego aż trzy tysiące na łąkach koni się pasło
θήλειαι, πώλοισιν ἀγαλλόμεναι ἀταλῇσι.
Klaczy wybornych, za każdą wesołe biegały źrebięta.
τάων καὶ Βορέης ἠράσσατο βοσκομενάων,
Do nich się nawet zapalił Boreasz gdy pasły się w trawach"
ἵππῳ δ' εἰσάμενος παρελέξατο κυανοχαίτῃ:
Więc w postaci bachmata karego się z niemi połączył.
αἳ δ' ὑποκυσάμεναι ἔτεκον δυοκαίδεκα πώλους.
One zaś źrebne będące dwanaście źrebiąt spłodziły.
αἳ δ' ὅτε μὲν σκιρτῷεν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν,
One gdy dokazywały po zbożodajnej ziemicy
ἄκρον ἐπ' ἀνθερίκων καρπὸν θέον οὐδὲ κατέκλων:
Biegły po czubkach kłosów i nawet ich nie pokruszyły;
ἀλλ' ὅτε δὴ σκιρτῷεν ἐπ' εὐρέα νῶτα θαλάσσης,
Kiedy się zaś uganiały na grzbiecie morza obszernym,
ἄκρον ἐπὶ ῥηγμῖνος ἁλὸς πολιοῖο θέεσκον.
Wtedy się unosiły na pianie morskich bałwanów.
Τρῶα δ' Ἐριχθόνιος τέκετο Τρώεσσιν ἄνακτα:
Potem Erychthon spłodził Troasa, władykę dla Trojan;
Τρωὸς δ' αὖ τρεῖς παῖδες ἀμύμονες ἐξεγένοντο
Znowu z Troasa pochodzą synowie trzej nieskazitelni,
Ἶλός τ' Ἀσσάρακός τε καὶ ἀντίθεος Γανυμήδης,
Ilos, Assarak a trzeci Ganymed podobny do bogów,
ὃς δὴ κάλλιστος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων:
Któren ze wszystkich ludzi się najpiękniejszym urodził;
τὸν καὶ ἀνηρείψαντο θεοὶ Διὶ οἰνοχοεύειν
Jego porwali bogowie by Cześnikował Zewsowi,
κάλλεος εἵνεκα οἷο ἵν' ἀθανάτοισι μετείη.
Gwoli nadobnej urody, by z nieśmiertelnemi przestawał.
Ἶλος δ' αὖ τέκεθ' υἱὸν ἀμύμονα Λαομέδοντα:
Syna z kolei miał Ilos zacnego Laomodonta;
Λαομέδων δ' ἄρα Τιθωνὸν τέκετο Πρίαμόν τε
Zaś Laomedon spłodził Tythona i króla Priama,
Λάμπόν τε Κλυτίον θ' Ἱκετάονά τ' ὄζον Ἄρηος:
Hiketaona, Klytiosa i Lampa ze szczepu Aresa;
Ἀσσάρακος δὲ Κάπυν, ὃ δ' ἄρ' Ἀγχίσην τέκε παῖδα:
Assarak zaś Kapyona, a tenże Anchizę potomka;
αὐτὰρ ἔμ' Ἀγχίσης, Πρίαμος δ' ἔτεχ' Ἕκτορα δῖον.
Mnie zaś Anchizes, a Priam Hektora spłodził boskiego.
ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.
Z tego ja rodu pochodzę i takiem się szczycę krewieństwem.
Ζεὺς δ' ἀρετὴν ἄνδρεσσιν ὀφέλλει τε μινύθει τε
Zews powodzenie dla ludzi pomnaża, albo uszczupla
ὅππως κεν ἐθέλῃσιν: ὃ γὰρ κάρτιστος ἁπάντων.
Zgoła jak jemu się zdaje, gdyż on możniejszym od wszystkich.
ἀλλ' ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς
Dosyć już tego, nie bajmy tu dłużej, jak dzieci niesforne,
ἑσταότ' ἐν μέσσῃ ὑσμίνῃ δηϊοτῆτος.
Obaj stojący nieczynnie w pośrodku strasznej potyczki.
ἔστι γὰρ ἀμφοτέροισιν ὀνείδεα μυθήσασθαι
Obaj albowiem potrafim obelgi na siebie bez końca
πολλὰ μάλ', οὐδ' ἂν νηῦς ἑκατόζυγος ἄχθος ἄροιτο.
Miotać, którychby łódź o stu wiosłach dźwigać nie zdolna.
στρεπτὴ δὲ γλῶσσ' ἐστὶ βροτῶν, πολέες δ' ἔνι μῦθοι
Giętkim jest język ludzki i wiele mów rozmaitych
παντοῖοι, ἐπέων δὲ πολὺς νομὸς ἔνθα καὶ ἔνθα.
Mieści, a pole na słowa obszerne we wszystkich kierunkach.
ὁπποῖόν κ' εἴπῃσθα ἔπος, τοῖόν κ' ἐπακούσαις.
Jakim się słowem odezwiesz, tak samo usłyszysz odpowiedź.
ἀλλὰ τί ἢ ἔριδας καὶ νείκεα νῶϊν ἀνάγκη
[Jakaż atoli dla nas konieczność, by kłótnie i swary
νεικεῖν ἀλλήλοισιν ἐναντίον ὥς τε γυναῖκας,
Wszczynać na siebie zawzięcie, podobnie jak owe kumoszki,
αἵ τε χολωσάμεναι ἔριδος πέρι θυμοβόροιο
Które gniewem rozżarte w zawiści życie trawiącej,
νεικεῦσ' ἀλλήλῃσι μέσην ἐς ἄγυιαν ἰοῦσαι
Wygadując na siebie aż w środek biegną ulicy,
πόλλ' ἐτεά τε καὶ οὐκί: χόλος δέ τε καὶ τὰ κελεύει.
Fałszem i prawdą gadają? bo gniew i do tego pobudza].
ἀλκῆς δ' οὔ μ' ἐπέεσσιν ἀποτρέψεις μεμαῶτα
Słowy jednakże nie zdołasz odwrócić mężne zamiary,
πρὶν χαλκῷ μαχέσασθαι ἐναντίον: ἀλλ' ἄγε θᾶσσον
Zanim żelazem na ostro nie poczniesz, a zatem co prędzej
γευσόμεθ' ἀλλήλων χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.
Popróbujmy się wzajem dzidami w spiż okutemii."
ἦ ῥα καὶ ἐν δεινῷ σάκει ἤλασεν ὄβριμον ἔγχος
Rzekł; i na tarczę okrutną, potężny oszczep wypuścił,
σμερδαλέῳ: μέγα δ' ἀμφὶ σάκος μύκε δουρὸς ἀκωκῇ.
Groźną; a tarcza pod ostrzem wydała odgłos poważny.
Πηλεί̈δης δὲ σάκος μὲν ἀπὸ ἕο χειρὶ παχείῃ
Trzymał od siebie daleko żylastą ręką Pelejdes
ἔσχετο ταρβήσας: φάτο γὰρ δολιχόσκιον ἔγχος
Tarczę; zdjęty przestrachem, bo sądził że dzida cienista
ῥέα διελεύσεσθαι μεγαλήτορος Αἰνείαο
Wielkodusznego Enei z łatwością na wylot przebije;
νήπιος, οὐδ' ἐνόησε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
Głupi, zaprawdę nie zdołał w umyśle i sercu rozpoznać,
ὡς οὐ ῥηί̈δι' ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα
Jako nie łacno przychodzi, by dary wspaniałe od bogów
ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι οὐδ' ὑποείκειν.
Dłoniom ludzi śmiertelnych się mogły poddać i uledz.
οὐδὲ τότ' Αἰνείαο δαί̈φρονος ὄβριμον ἔγχος
Toteż dzida potężna Enei wypróbowanego
ῥῆξε σάκος: χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε, δῶρα θεοῖο:
Tarczy nie złamie, bo złoto strzymało, podarek od boga.
ἀλλὰ δύω μὲν ἔλασσε διὰ πτύχας, αἳ δ' ἄρ' ἔτι τρεῖς
[Dwoje pokładów przeszyła, lecz jeszcze troje takowych
ἦσαν, ἐπεὶ πέντε πτύχας ἤλασε κυλλοποδίων,
Było; gdyż piec pokładów był zestosował Hefajstos,
τὰς δύο χαλκείας, δύο δ' ἔνδοθι κασσιτέροιο,
Dwoje zewnątrz ze spiżu, a dwoje z cyny w pośrodku,
τὴν δὲ μίαν χρυσῆν, τῇ ῥ' ἔσχετο μείλινον ἔγχος.
Jeden atoli ze złota, na którym się włócznia strzymała].
δεύτερος αὖτ' Ἀχιλεὺς προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Wtóry z kolei Achilles rzuciwszy dzidę cienistą
καὶ βάλεν Αἰνείαο κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην
W Eneaszową tarczę ugodził gładko wykutą,
ἄντυγ' ὕπο πρώτην, ᾗ λεπτότατος θέε χαλκός,
Blizko rąbka od góry, gdzie pokład spiżowy najlżejszy,
λεπτοτάτη δ' ἐπέην ῥινὸς βοός: ἣ δὲ διὰ πρὸ
Oraz i skóra wołowa najcieńsza; takową na wylot
Πηλιὰς ἤϊξεν μελίη, λάκε δ' ἀσπὶς ὑπ' αὐτῆς.
Przebił jawor Pelejski, aż tarcza pod nim zatrzeszczy.
Αἰνείας δ' ἐάλη καὶ ἀπὸ ἕθεν ἀσπίδ' ἀνέσχε
W kłąb się zwinął Eneasz i tarczę odsuwał od siebie
δείσας: ἐγχείη δ' ἄρ' ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ
W strachu; atoli włócznia po nad barkami w ziemicę
ἔστη ἱεμένη, διὰ δ' ἀμφοτέρους ἕλε κύκλους
Wryła się pędem, lecz obie zewnętrzne opaski zerwała
ἀσπίδος ἀμφιβρότης: ὃ δ' ἀλευάμενος δόρυ μακρὸν
Tarczy na chłopa wysokiej, on zaś unikając oszczepu
ἔστη, κὰδ δ' ἄχος οἱ χύτο μυρίον ὀφθαλμοῖσι,
Stanął, od niezmiernego mu żalu się oczy zaćmiły,
ταρβήσας ὅ οἱ ἄγχι πάγη βέλος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Trwogą rażony, że broń tak blizko utkwiła. Achilles
ἐμμεμαὼς ἐπόρουσεν ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
Sunął zajadle ku niemu, dobywszy miecza ostrego,
σμερδαλέα ἰάχων: ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ
Z krzykiem okropnym, lecz wtedy Eneasz kamień ze ziemi
Αἰνείας, μέγα ἔργον, ὃ οὐ δύο γ' ἄνδρε φέροιεν,
Beką pochwycił ogromny, i dwóch go mężów nie dźwignie
οἷοι νῦν βροτοί εἰσ': ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.
Dzisiaj żyjących, lecz on sam jeden go łacno kołysze.
ἔνθά κεν Αἰνείας μὲν ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ
Wtedy by był Eneasz nacierającego kamieniem
ἢ κόρυθ' ἠὲ σάκος, τό οἱ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,
W szyszak lub tarczę ugodził, co chromą tamtego od zguby,
τὸν δέ κε Πηλεί̈δης σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα,
Jego zaś z blizka Pelejdes by mieczem był życia pozbawił;
εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Żeby nie zoczył od razu Pozejdon lądem trzęsący.
αὐτίκα δ' ἀθανάτοισι θεοῖς μετὰ μῦθον ἔειπεν:
Tenże więc zaraz do bogów nieśmiertnych się zmową odezwie:
ὢ πόποι ἦ μοι ἄχος μεγαλήτορος Αἰνείαο,
"Przebóg jakże mi żal Eneasza wielkodusznego,
ὃς τάχα Πηλεί̈ωνι δαμεὶς Ἄϊδος δὲ κάτεισι
Któren tak szybko Pelejdem pokonan zejdzie do Hajda,
πειθόμενος μύθοισιν Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο
Usłuchawszy namowy Apollina w dal godzącego;
νήπιος, οὐδέ τί οἱ χραισμήσει λυγρὸν ὄλεθρον.
Głupi, toć on go przecież od strasznej zguby nie zbawi.
ἀλλὰ τί ἢ νῦν οὗτος ἀναίτιος ἄλγεα πάσχει
Czemuż atoli niewinnie ma tamten klęskę ponosić,
μὰψ ἕνεκ' ἀλλοτρίων ἀχέων, κεχαρισμένα δ' αἰεὶ
Darmo z powodu cudzej niedoli; wszak zawsze on miłe
δῶρα θεοῖσι δίδωσι τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν;
Bogom składał ofiary, co w niebie mieszkają szerokiem?
ἀλλ' ἄγεθ' ἡμεῖς πέρ μιν ὑπὲκ θανάτου ἀγάγωμεν,
Dalej więc, my go starajmy się wyratować od śmierci,
μή πως καὶ Κρονίδης κεχολώσεται, αἴ κεν Ἀχιλλεὺς
Żeby czasami się Kronid nie zgniewał, jeśliby Achilles
τόνδε κατακτείνῃ: μόριμον δέ οἵ ἐστ' ἀλέασθαι,
Zabił onego; boć jemu bez szwanku wyjść przeznaczono,
ὄφρα μὴ ἄσπερμος γενεὴ καὶ ἄφαντος ὄληται
Żeby Dardana bez wieści i bez potomstwa nie znikło
Δαρδάνου, ὃν Κρονίδης περὶ πάντων φίλατο παίδων
Plemię, bo Kronid najwięcej ze wszystkich go synów miłował,
οἳ ἕθεν ἐξεγένοντο γυναικῶν τε θνητάων.
Którzy od niego pochodzą i z łoża kobiet śmiertelnych.
ἤδη γὰρ Πριάμου γενεὴν ἔχθηρε Κρονίων:
Już znienawidził albowiem Kronion ród Priamowy;
νῦν δὲ δὴ Αἰνείαο βίη Τρώεσσιν ἀνάξει
Teraz Enei potęga Trojanom będzie panować,
καὶ παίδων παῖδες, τοί κεν μετόπισθε γένωνται.
Jego synowie i wnuki i ci co się później urodzą"
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:
Here wypukłooka, dostojna mu rzeknie w odpowiedź
ἐννοσίγαι', αὐτὸς σὺ μετὰ φρεσὶ σῇσι νόησον
"Ennozygaju, ty sam rozważaj w swoim umyśle,
Αἰνείαν ἤ κέν μιν ἐρύσσεαι ἦ κεν ἐάσῃς
Czyli chcesz Enoasza ratować, lub czyli zezwolisz,
Πηλεί̈δῃ Ἀχιλῆϊ δαμήμεναι, ἐσθλὸν ἐόντα.
[Żeby acz mężny zginął od ręki Achilla Pelejdy].
ἤτοι μὲν γὰρ νῶϊ πολέας ὠμόσσαμεν ὅρκους
Zaś co do nas, to obie składałyśmy liczne przysięgi
πᾶσι μετ' ἀθανάτοισιν ἐγὼ καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
W obec niebian zebranych, ja sama i Pallas Athene,
μή ποτ' ἐπὶ Τρώεσσιν ἀλεξήσειν κακὸν ἦμαρ,
Jako przenigdy Trojanom wrogiego dnia nie odwrócim,
μηδ' ὁπότ' ἂν Τροίη μαλερῷ πυρὶ πᾶσα δάηται
Nawet chociażby i Troja gwałtownym ogniem płonęła,
καιομένη, καίωσι δ' ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν.
Płonąc, a podpalili waleczni synowie Achajscyi"
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γ' ἄκουσε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
Kiedy to tylko posłyszał Pozejdon lądem trzęsący,
βῆ ῥ' ἴμεν ἄν τε μάχην καὶ ἀνὰ κλόνον ἐγχειάων,
Szybko się puścił naprzeciw potyczki i szczęku dzirydów,
ἷξε δ' ὅθ' Αἰνείας ἠδ' ὃ κλυτὸς ἦεν Ἀχιλλεύς.
Tam gdzie walczył Eneasz, i gdzie był Achilles przesławny.
αὐτίκα τῷ μὲν ἔπειτα κατ' ὀφθαλμῶν χέεν ἀχλὺν
Zaraz onemu następnie na oczy mu spuścił ciemnicę,
Πηλεί̈δῃ Ἀχιλῆϊ: ὃ δὲ μελίην εὔχαλκον
Achillesowi Pelejdzie, a potem jawor okuty
ἀσπίδος ἐξέρυσεν μεγαλήτορος Αἰνείαο:
Spiżem, z tarczy wyciągnął Enei wielkodusznego;
καὶ τὴν μὲν προπάροιθε ποδῶν Ἀχιλῆος ἔθηκεν,
Wreszcie takowy położył przed nogi Achilla boskiego,
Αἰνείαν δ' ἔσσευεν ἀπὸ χθονὸς ὑψόσ' ἀείρας.
Eneasza zaś porwał, od ziemi go w górę podnosząc.
πολλὰς δὲ στίχας ἡρώων, πολλὰς δὲ καὶ ἵππων
Po nad liczne szeregi wojaków i liczne rumaki
Αἰνείας ὑπερᾶλτο θεοῦ ἀπὸ χειρὸς ὀρούσας,
Górą leciał Eneasz, rękoma boskiemi wzniesiony,
ἷξε δ' ἐπ' ἐσχατιὴν πολυάϊκος πολέμοιο,
Póki nie zdążył na kresy ostatnie gwałtownej potyczki,
ἔνθά τε Καύκωνες πόλεμον μέτα θωρήσσοντο.
Gdzie Kaukonów szeregi do bitwy się zbroją pospiesznie.
τῷ δὲ μάλ' ἐγγύθεν ἦλθε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
Przystąpiwszy do niego Pozejdon lądem trzęsący,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Z blizka, do niego się zwraca i słowy lotnemi przemawia:
Αἰνεία, τίς σ' ὧδε θεῶν ἀτέοντα κελεύει
"Któż ci z bogów nakazał Enejo, byś tak w zaślepieniu
ἀντία Πηλεί̈ωνος ὑπερθύμοιο μάχεσθαι,
Stawał do boju naprzeciw hardego syna Peleja,
ὃς σεῦ ἅμα κρείσσων καὶ φίλτερος ἀθανάτοισιν;
Któren od ciebie zarazem silniejszym i bogom jest milszym?
ἀλλ' ἀναχωρῆσαι ὅτε κεν συμβλήσεαι αὐτῷ,
Zatem usuwaj się zaraz gdy tylko jego napotkasz,
μὴ καὶ ὑπὲρ μοῖραν δόμον Ἄϊδος εἰσαφίκηαι.
Żebyś wbrew przeznaczenia do domu Hadesa nie zdążył.
αὐτὰρ ἐπεί κ' Ἀχιλεὺς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ,
Później zaś kiedy Achilles doczeka się losu i śmierci,
θαρσήσας δὴ ἔπειτα μετὰ πρώτοισι μάχεσθαι:
Z całą odwagą natenczas występuj w pierwszych szeregach,
οὐ μὲν γάρ τίς σ' ἄλλος Ἀχαιῶν ἐξεναρίξει.
Żaden albowiem inny z Achajów ci zbroi nic zedrze"
ὣς εἰπὼν λίπεν αὐτόθ', ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.
Z temi słowy go tam pozostawił gdy wszystko wygłosił,
αἶψα δ' ἔπειτ' Ἀχιλῆος ἀπ' ὀφθαλμῶν σκέδασ' ἀχλὺν
Potem od razu rozproszył ciemnicę z nad oczów Achilla
θεσπεσίην: ὃ δ' ἔπειτα μέγ' ἔξιδεν ὀφθαλμοῖσιν,
Czarem zesłaną; a tamten odrazu przejrzał oczyma;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Wtedy ponuro do swojej wyniosłej się duszy odzywa:
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδ' ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι:
"Przebóg! toż wielkie dziwo takowe oczyma oglądam.
ἔγχος μὲν τόδε κεῖται ἐπὶ χθονός, οὐδέ τι φῶτα
Włócznia tutaj na ziemi złożona, jednakże nie widzę
λεύσσω, τῷ ἐφέηκα κατακτάμεναι μενεαίνων.
Męża któregom wziął na cel, pragnący mu życie odebrać.
ἦ ῥα καὶ Αἰνείας φίλος ἀθανάτοισι θεοῖσιν
Snadź naprawdę że Enej nieśmiertnym bogom był miłym;
ἦεν: ἀτάρ μιν ἔφην μὰψ αὔτως εὐχετάασθαι.
Kiedy ja tylko sądziłem że tem nadaremnie się chełpi.
ἐρρέτω: οὔ οἱ θυμὸς ἐμεῦ ἔτι πειρηθῆναι
Przecz z nim; pewno już więcej próbować się ze mną odwagi
ἔσσεται, ὃς καὶ νῦν φύγεν ἄσμενος ἐκ θανάτοιο.
Mieć nie będzie, bo rad że na teraz od śmierci się schronił;
ἀλλ' ἄγε δὴ Δαναοῖσι φιλοπτολέμοισι κελεύσας
Zatem do dzieła, zwoławszy Danajów do boju zawziętych
τῶν ἄλλων Τρώων πειρήσομαι ἀντίος ἐλθών.
Będę próbował szczęścia przeciwko innym Trojanom".
ἦ, καὶ ἐπὶ στίχας ἆλτο, κέλευε δὲ φωτὶ ἑκάστῳ:
Rzekł i skoczył w szeregi i męża każdego zagrzewał:
μηκέτι νῦν Τρώων ἑκὰς ἕστατε δῖοι Ἀχαιοί,
"Boscy Achaje, na teraz daleko nie stójcie od Trojan,
ἀλλ' ἄγ' ἀνὴρ ἄντ' ἀνδρὸς ἴτω, μεμάτω δὲ μάχεσθαι.
Ale niech mąż na męża naciera i walczy zacięcie.
ἀργαλέον δέ μοί ἐστι καὶ ἰφθίμῳ περ ἐόντι
Ciężko albowiem na mnię, aczkolwiek jestem walecznym,
τοσσούσδ' ἀνθρώπους ἐφέπειν καὶ πᾶσι μάχεσθαι:
Z takiem się mnóstwem ludu ucierać i bić ze wszystkimi.
οὐδέ κ' Ἄρης, ὅς περ θεὸς ἄμβροτος, οὐδέ κ' Ἀθήνη
Nawet i Ares, choć bogiem jest wiecznym, a nawet Atliene
τοσσῆσδ' ὑσμίνης ἐφέποι στόμα καὶ πονέοιτο:
Czołem by stanąć nie śmieli przed taką paszczęką wojenną,;
ἀλλ' ὅσσον μὲν ἐγὼ δύναμαι χερσίν τε ποσίν τε
Ile jednakże wydołam, rączością dłoni i nogi,
καὶ σθένει, οὔ μ' ἔτι φημὶ μεθησέμεν οὐδ' ἠβαιόν,
Oraz i siłą, to pewno się nie opuszczę, i troszkę,
ἀλλὰ μάλα στιχὸς εἶμι διαμπερές, οὐδέ τιν' οἴω
Owszem na przełaj przez hufce się przedrę i sądzę że żaden
Τρώων χαιρήσειν, ὅς τις σχεδὸν ἔγχεος ἔλθῃ.
Z Trojan się nie ucieszy, co blizko mej dzidy przystąpił."
ὣς φάτ' ἐποτρύνων: Τρώεσσι δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ
Tak zagrzewając przemawiał; na Trojan zaś Hektor prześwietny
κέκλεθ' ὁμοκλήσας, φάτο δ' ἴμεναι ἄντ' Ἀχιλῆος:
Krzyknął wydając rozkazy i przeciw Achilla prowadzi:
Τρῶες ὑπέρθυμοι μὴ δείδιτε Πηλεί̈ωνα.
"Duszy walecznej Trojanie, Pelejdy się wcale nie bójcie,
καί κεν ἐγὼ ἐπέεσσι καὶ ἀθανάτοισι μαχοίμην,
Słowy bym pewno potrafił i z nieśmiertelnemi się mierzyć;
ἔγχεϊ δ' ἀργαλέον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσιν.
Dzidą atoli trudniej, boć są, o wiele możniejsi.
οὐδ' Ἀχιλεὺς πάντεσσι τέλος μύθοις ἐπιθήσει,
Nawet Achilles nie zdoła wykonać wszystkie swe słowa,
ἀλλὰ τὸ μὲν τελέει, τὸ δὲ καὶ μεσσηγὺ κολούει.
Ale jednego dokona, zaś drugie w połowie obetnie.
τοῦ δ' ἐγὼ ἀντίος εἶμι καὶ εἰ πυρὶ χεῖρας ἔοικεν,
Pójdę ja prosto na niego, choć dłonie by miał jako płomień;
εἰ πυρὶ χεῖρας ἔοικε, μένος δ' αἴθωνι σιδήρῳ.
Dłonie choć miałby jak płomień, a męztwo jako odbłysk żelaza"
ὣς φάτ' ἐποτρύνων, οἳ δ' ἀντίοι ἔγχε' ἄειραν
Temi zagrzewał słowami, lecz groźne do góry podnoszą
Τρῶες: τῶν δ' ἄμυδις μίχθη μένος, ὦρτο δ' ἀϋτή.
Dzidy Trojanie, spotyka się męztwo i wrzawa się wznosi.
καὶ τότ' ἄρ' Ἕκτορα εἶπε παραστὰς Φοῖβος Ἀπόλλων:
Wtedy stanąwszy Hektora zagadnie Fojbos Apollon:
Ἕκτορ μηκέτι πάμπαν Ἀχιλλῆϊ προμάχιζε,
"Wcale Hektorze zupełnie do walki nie stawaj z Achillem,
ἀλλὰ κατὰ πληθύν τε καὶ ἐκ φλοίσβοιο δέδεξο,
Ale go w tłumach oczekuj i z pośród zgiełku zaczepiaj,
μή πώς σ' ἠὲ βάλῃ ἠὲ σχεδὸν ἄορι τύψῃ.
Żeby cię zaś nie dosięgnął, lub z blizka mieczem nie raził"
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' αὖτις ἐδύσετο οὐλαμὸν ἀνδρῶν
Rzekł; lecz Hektor napowrót się schronił w tłumy narodu,
ταρβήσας, ὅτ' ἄκουσε θεοῦ ὄπα φωνήσαντος.
Trwogą zdjęty, bo głos mówiącego boga posłyszał.
ἐν δ' Ἀχιλεὺς Τρώεσσι θόρε φρεσὶν εἱμένος ἀλκὴν
W środek Trojan się rzucił Achilles odwagą uzbrojon,
σμερδαλέα ἰάχων, πρῶτον δ' ἕλεν Ἰφιτίωνα
Krzycząc okropnie; nasamprzód Ifitiona pochwycił,
ἐσθλὸν Ὀτρυντεί̈δην πολέων ἡγήτορα λαῶν,
Otryntejdę zacnego, dowódcę wielu narodów;
ὃν νύμφη τέκε νηὶ̈ς Ὀτρυντῆϊ πτολιπόρθῳ
Grodoburcy Otryncie go nimfa młodziutka zrodziła,
Τμώλῳ ὕπο νιφόεντι Ὕδης ἐν πίονι δήμῳ:
Niżej Tmola śnieżnego, w obfitym kraju Hydejskim.
τὸν δ' ἰθὺς μεμαῶτα βάλ' ἔγχεϊ δῖος Ἀχιλλεὺς
Jego nacierającego Achilles oszczepem ugodził
μέσσην κὰκ κεφαλήν: ἣ δ' ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη,
W głowę pośrodku, że cała zupełnie pękła na dwoje.
δούπησεν δὲ πεσών, ὃ δ' ἐπεύξατο δῖος Ἀχιλλεύς:
Runął z łoskotem, radośnie wykrzyknął boski Achilles:
κεῖσαι Ὀτρυντεί̈δη πάντων ἐκπαγλότατ' ἀνδρῶν:
"Ligajże Otryntejdzie, ze wszystkich mężów najsroższy;
ἐνθάδε τοι θάνατος, γενεὴ δέ τοί ἐστ' ἐπὶ λίμνῃ
Tutaj ci koniec; atoli początek na brzegach jeziora
Γυγαίῃ, ὅθι τοι τέμενος πατρώϊόν ἐστιν
Gygajskiego, bo tamże ojcowską rolę posiadłeś,
Ὕλλῳ ἐπ' ἰχθυόεντι καὶ Ἕρμῳ δινήεντι.
Koło rybnego Hylla i Herma o nurtach głębokich"
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.
Chełpiąc się tak powiedział; tamtemu się oczy zaćmiły.
τὸν μὲν Ἀχαιῶν ἵπποι ἐπισσώτροις δατέοντο
Jego zaś ciało szynami Achajskie rumaki zmiażdżyły
πρώτῃ ἐν ὑσμίνῃ: ὃ δ' ἐπ' αὐτῷ Δημολέοντα
W przednich szeregach; lecz ów następnie Demoleonta,
ἐσθλὸν ἀλεξητῆρα μάχης Ἀντήνορος υἱὸν
Antenora potomka dzielnego, zaporę potyczki,
νύξε κατὰ κρόταφον, κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου.
W skroń uderzył oszczepem, przez hełm o miedzianej przyłbicy.
οὐδ' ἄρα χαλκείη κόρυς ἔσχεθεν, ἀλλὰ δι' αὐτῆς
Nie wytrzymała spiżowa zasłona, lecz owszem na wylot
αἰχμὴ ἱεμένη ῥῆξ' ὀστέον, ἐγκέφαλος δὲ
Czaszkę stalową kończyna strzaskała, a mózg się zupełnie
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο: δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
W środku pomięszał ze krwią i tak walecznego pokonał.
Ἱπποδάμαντα δ' ἔπειτα καθ' ἵππων ἀί̈ξαντα
Hippodamanta następnie gdy szybko z wozu się spuszczał,
πρόσθεν ἕθεν φεύγοντα μετάφρενον οὔτασε δουρί.
Przed nim uciekającego, uderzył w krzyże oszczepem.
αὐτὰρ ὃ θυμὸν ἄϊσθε καὶ ἤρυγεν, ὡς ὅτε ταῦρος
Tenże więc ducha wyzionął i ryknął, podobnie jak buhaj
ἤρυγεν ἑλκόμενος Ἑλικώνιον ἀμφὶ ἄνακτα
Ryczał, wleczony w około władyki na Helikonie,
κούρων ἑλκόντων: γάνυται δέ τε τοῖς ἐνοσίχθων:
Kiedy go młodzież wlecze; ucieszył się tem Enozychton;
ὣς ἄρα τόν γ' ἐρυγόντα λίπ' ὀστέα θυμὸς ἀγήνωρ:
Również i z ryczącego szlachetna dusza uleci.
αὐτὰρ ὃ βῆ σὺν δουρὶ μετ' ἀντίθεον Πολύδωρον
Polydora boskiego następnie dogonił oszczepem,
Πριαμίδην. τὸν δ' οὔ τι πατὴρ εἴασκε μάχεσθαι,
Priamidesa. Onemu się ojciec bić nie dozwolił,
οὕνεκά οἱ μετὰ παισὶ νεώτατος ἔσκε γόνοιο,
Z dzieci albowiem wszystkich był urodzeniem najmłodszym,
καί οἱ φίλτατος ἔσκε, πόδεσσι δὲ πάντας ἐνίκα
Oraz i jemu najmilszym, a biegiem wszystkich zwyciężał:
δὴ τότε νηπιέῃσι ποδῶν ἀρετὴν ἀναφαίνων
Teraz dziecinnym popisem, chcąc szybkość w biegu okazać,
θῦνε διὰ προμάχων, εἷος φίλον ὤλεσε θυμόν.
W pierwsze się wplątał szeregi, aż lube życie postradał.
τὸν βάλε μέσσον ἄκοντι ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Jego uderzył w środek oszczepem Achilles najszybszy
νῶτα παραί̈σσοντος, ὅθι ζωστῆρος ὀχῆες
Pleców, gdy pędem przebiegał, po miejscu gdzie sprzączki od pasa
χρύσειοι σύνεχον καὶ διπλόος ἤντετο θώρηξ:
Złote się schodzą, i gdzie podwójnie pancerz się składa;
ἀντικρὺ δὲ διέσχε παρ' ὀμφαλὸν ἔγχεος αἰχμή,
Przeszła na wylot zupełnie przy pępku oszczepu kończyna;
γνὺξ δ' ἔριπ' οἰμώξας, νεφέλη δέ μιν ἀμφεκάλυψε
Jęknął i padł na kolana, a chmura go w koło obejmie
κυανέη, προτὶ οἷ δ' ἔλαβ' ἔντερα χερσὶ λιασθείς.
Czarna, schyliwszy się na bok, rękoma jelita pochwycił.
Ἕκτωρ δ' ὡς ἐνόησε κασίγνητον Πολύδωρον
Hektor zaś Polydora gdy zoczył, brata własnego,
ἔντερα χερσὶν ἔχοντα λιαζόμενον ποτὶ γαίη
Kiedy rękoma jelita pochwycił i wił się po ziemi,
κάρ ῥά οἱ ὀφθαλμῶν κέχυτ' ἀχλύς: οὐδ' ἄρ' ἔτ' ἔτλη
Wtedy mu oczy zaszły ciemnością i już nie wytrzymał
δηρὸν ἑκὰς στρωφᾶσθ', ἀλλ' ἀντίος ἦλθ' Ἀχιλῆϊ
Dłużej się z dala obracać, lecz obces Achilla zaczepia,
ὀξὺ δόρυ κραδάων φλογὶ εἴκελος: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Grożąc ostrym oszczepem, podobnie jak płomień; Achilles
ὡς εἶδ', ὣς ἀνεπᾶλτο, καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
Kiedy go ujrzał poskoczył i dumnie wyrzeka to słowo:
ἐγγὺς ἀνὴρ ὃς ἐμόν γε μάλιστ' ἐσεμάσσατο θυμόν,
"Blizkim jest mąż co najbardziej me serce żalem zakrwawił,
ὅς μοι ἑταῖρον ἔπεφνε τετιμένον: οὐδ' ἂν ἔτι δὴν
Któren druha mi zabił najgodniejszego, zaprawdę
ἀλλήλους πτώσσοιμεν ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας.
Dłużej unikać się wzajem nie będziem w odstępach szeregowi."
ἦ, καὶ ὑπόδρα ἰδὼν προσεφώνεεν Ἕκτορα δῖον:
Rzekł, i z ponurem spojrzeniem zagadnie Hektora boskiego:
ἆσσον ἴθ' ὥς κεν θᾶσσον ὀλέθρου πείραθ' ἵκηαι.
"Chodźże tu bliżej, byś prędzej dostąpił kresu żywota".
τὸν δ' οὐ ταρβήσας προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym odrzecze nieustraszony:
Πηλεί̈δη μὴ δὴ ἐπέεσσί με νηπύτιον ὣς
"Nie miej nadziei Pelejdzie, że mię jak dziecko słowami
ἔλπεο δειδίξεσθαι, ἐπεὶ σάφα οἶδα καὶ αὐτὸς
Zdołasz nastraszyć, albowiem tak dobrze i ja bym potrafił
ἠμὲν κερτομίας ἠδ' αἴσυλα μυθήσασθαι.
Miotać obelgi lub słowa złośliwe rzucać na ciebie.
οἶδα δ' ὅτι σὺ μὲν ἐσθλός, ἐγὼ δὲ σέθεν πολὺ χείρων.
Dobrze ja wiem żeś walecznym, od ciebiem zaś gorszym o wiele.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,
Ale to wszystko zaprawdę na łonie bogów spoczywa,
αἴ κέ σε χειρότερός περ ἐὼν ἀπὸ θυμὸν ἕλωμαι
Czyli, choć będąc słabszym, ci życie odebrać potrafię,
δουρὶ βαλών, ἐπεὶ ἦ καὶ ἐμὸν βέλος ὀξὺ πάροιθεν.
Grodząc oszczepem; bo również ma ostre końce mój oręż".
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δόρυ, καὶ τό γ' Ἀθήνη
Rzekł, i dzidę zamachem wypuścił; lecz wtedy Athene
πνοιῇ Ἀχιλλῆος πάλιν ἔτραπε κυδαλίμοιο
Wstecz ją odepchnie podmuchem od walecznego Achilla,
ἦκα μάλα ψύξασα: τὸ δ' ἂψ ἵκεθ' Ἕκτορα δῖον,
Lekko dmuchnąwszy; w Hektora się stronę dzida zwróciła,
αὐτοῦ δὲ προπάροιθε ποδῶν πέσεν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
I bezzilnie przed nogi zleciała. Atoli Achilles
ἐμμεμαὼς ἐπόρουσε κατακτάμεναι μενεαίνων,
Powstał z całym impetem, gorąco pragnąc go zabić,
σμερδαλέα ἰάχων: τὸν δ' ἐξήρπαξεν Ἀπόλλων
Z krzykiem okropnym, lecz wtedy tamtego porwał Apollo
ῥεῖα μάλ' ὥς τε θεός, ἐκάλυψε δ' ἄρ' ἠέρι πολλῇ.
Łacno, zwyczajnie jak bóg i w gęstej chmurze go ukrył.
τρὶς μὲν ἔπειτ' ἐπόρουσε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Trzykroć następnie nacierał Achilles boski najszybszy
ἔγχεϊ χαλκείῳ, τρὶς δ' ἠέρα τύψε βαθεῖαν.
Dzidą spiżową; po trzykroć w głębokie uderzył powietrze.
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,
Ale gdy po raz czwarty nacierał podobnie jak demon,
δεινὰ δ' ὁμοκλήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Wtedy krzyknąwszy okropnie, w skrzydlate odezwie się, słowa:
ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον: ἦ τέ τοι ἄγχι
"Znowu przed śmiercią uszedłeś ty psie! zaprawdę już blizką
ἦλθε κακόν: νῦν αὖτέ σ' ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
Była ci zguba, lecz znowu cię Fojbos Apollos zratował,
ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.
Pewnie do niego się modlisz gdy w szczęk oszczepówsię wdajesz.
ἦ θήν σ' ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,
Już to ja ciebie zabiję, jak później kiedy cię spotkam,
εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.
Jeśli kiedyś i mnie kto z niebian przyjdzie na pomoc.
νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.
Teraz ja wsiądę na innych, którego pochwycić się uda".
ὣς εἰπὼν Δρύοπ' οὖτα κατ' αὐχένα μέσσον ἄκοντι:
Rzekłszy to pchnął Dryopsa w pół karku, dzidą kończystą;
ἤριπε δὲ προπάροιθε ποδῶν: ὃ δὲ τὸν μὲν ἔασε,
Runął mu prosto pod nogi; lecz jego tam pozostawił,
Δημοῦχον δὲ Φιλητορίδην ἠύ̈ν τε μέγαν τε
Zaś Filetorydosa, Demucha, wielkiego, dzielnego,
κὰγ γόνυ δουρὶ βαλὼν ἠρύκακε. τὸν μὲν ἔπειτα
Rzutem w kolano trafiwszy zatrzymał, a jego następnie
οὐτάζων ξίφεϊ μεγάλῳ ἐξαίνυτο θυμόν:
Trzasnął mieczem ogromnym i wnet go życia pozbawił.
αὐτὰρ ὃ Λαόγονον καὶ Δάρδανον υἷε Βίαντος
Potem zaś Laogona i Dardana synów Bianta,
ἄμφω ἐφορμηθεὶς ἐξ ἵππων ὦσε χαμᾶζε,
Obu zaczepił od razu i zrucił z powozki na ziemię,
τὸν μὲν δουρὶ βαλών, τὸν δὲ σχεδὸν ἄορι τύψας.
Tego ugodził oszczepem, tamtego z blizka ciął mieczem;
Τρῶα δ' Ἀλαστορίδην, ὃ μὲν ἀντίος ἤλυθε γούνων,
Trosa więc Alastorydę; ten rzucił się jomu do kolan,
εἴ πώς εὑ πεφίδοιτο λαβὼν καὶ ζωὸν ἀφείη
Czyli by jemu darował, chwytając, i żywym go puścił,
μηδὲ κατακτείνειεν ὁμηλικίην ἐλεήσας,
Nie zaś okrutnie zabijał, przez wzgląd na lata też same;
νήπιος, οὐδὲ τὸ ᾔδη ὃ οὐ πείσεσθαι ἔμελλεν:
Głupi, nie wiedział zaprawdę, że jego prośbą nie zmiękczy;
οὐ γάρ τι γλυκύθυμος ἀνὴρ ἦν οὐδ' ἀγανόφρων,
Nie był on bowiem tkliwym człowiekiem i duszy łagodnej,
ἀλλὰ μάλ' ἐμμεμαώς: ὃ μὲν ἥπτετο χείρεσι γούνων
Ale zawziętym okrutnie; ten ręką pochwycił kolana
ἱέμενος λίσσεσθ', ὃ δὲ φασγάνῳ οὖτα καθ' ἧπαρ:
Chcąc go przebłagać, lecz tamten mu szablę utopił w wątrobie;
ἐκ δέ οἱ ἧπαρ ὄλισθεν, ἀτὰρ μέλαν αἷμα κατ' αὐτοῦ
Wyskoczyła wątroba, zaś czarna krew lejąc się po nim
κόλπον ἐνέπλησεν: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε
Napełniła mu piersi, ciemności mu oczy pokryły,
θυμοῦ δευόμενον: ὃ δὲ Μούλιον οὖτα παραστὰς
Kiedy mu tchu zabrakło. Lecz ten Muliona oszczepem
δουρὶ κατ' οὖς: εἶθαρ δὲ δι' οὔατος ἦλθ' ἑτέροιο
W ucho ugodził, odrazu przez drugie się ucho dostało
αἰχμὴ χαλκείη: ὃ δ' Ἀγήνορος υἱὸν Ἔχεκλον
Ostrze spiżowe; następnie Agenorydzie Echekli
μέσσην κὰκ κεφαλὴν ξίφει ἤλασε κωπήεντι,
Mieczem o rękojeści potężnej głowę rozpłatał.
πᾶν δ' ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι: τὸν δὲ κατ' ὄσσε
Cała się klinga zagrzała od krwi, lecz oczy oboje
ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Czarna oblekła śmierć i Hojna, nieubłagana.
Δευκαλίωνα δ' ἔπειθ', ἵνα τε ξυνέχουσι τένοντες
Dewkaliona zaś potem, na miejscu gdzie ścięgna od łokcia
ἀγκῶνος, τῇ τόν γε φίλης διὰ χειρὸς ἔπειρεν
Schodzą się, tamże na wylot mu lube ramie przetrącił
αἰχμῇ χαλκείῃ: ὃ δέ μιν μένε χεῖρα βαρυνθεὶς
Dzidą kończystą; on stanął czekając, bo dłoń mu zciężała,
πρόσθ' ὁρόων θάνατον: ὃ δὲ φασγάνῳ αὐχένα θείνας
Spoglądając na śmierć; lecz ów go ciąwszy po karku,
τῆλ' αὐτῇ πήληκι κάρη βάλε: μυελὸς αὖτε
Głowę zarazem z przyłbicą mu strącił, a z kości krzyżowej
σφονδυλίων ἔκπαλθ', ὃ δ' ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς.
Szpik wytrysnął, a tamten jak długi runął na ziemię.
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥ' ἰέναι μετ' ἀμύμονα Πείρεω υἱὸν
Potem się puścił w pogoń za synem Pejreja Rigmonem
Ῥίγμον, ὃς ἐκ Θρῄκης ἐριβώλακος εἰληλούθει:
Nieskazitelnym, co z Thrakii o skibach szerokich przybywał;
τὸν βάλε μέσσον ἄκοντι, πάγη δ' ἐν νηδύϊ χαλκός,
Trafił go w pół oszczepem, że ostrze w. płucach utkwiło;
ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων: ὃ δ' Ἀρηί̈θοον θεράποντα
Zleciał z powózki. Następnie zaś Arejtlioosa woźnicę,
ἂψ ἵππους στρέψαντα μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ
Skręcającego końmi ugodził dzidą kończystą
νύξ', ἀπὸ δ' ἅρματος ὦσε: κυκήθησαν δέ οἱ ἵπποι.
W plecy i zrucił z powózki, wierzgnęły spłoszone rumaki.
ὡς δ' ἀναμαιμάει βαθέ' ἄγκεα θεσπιδαὲς πῦρ
Równie jak płomień złowrogi szaleje po jarach głębokich,
οὔρεος ἀζαλέοιο, βαθεῖα δὲ καίεται ὕλη,
W czasie posuchy na górach, i pali się knieja ogromna,
πάντῃ τε κλονέων ἄνεμος φλόγα εἰλυφάζει,
Dęcie zaś wichru zewsząd obraca do koła płomieniem;
ὣς ὅ γε πάντῃ θῦνε σὺν ἔγχεϊ δαίμονι ἶσος
Takoż on wszędy rozbijał oszczepem, podobnie jak demon,
κτεινομένους ἐφέπων: ῥέε δ' αἵματι γαῖα μέλαινα.
Goniąc za mordowanymi, a ziemia się krwią zalewała.
ὡς δ' ὅτε τις ζεύξῃ βόας ἄρσενας εὐρυμετώπους
Równie jak sprzęgnie kto woły barczyste, o czołach szerokich
τριβέμεναι κρῖ λευκὸν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
Żeby jęczmień bieluchny wymłacać na gładkim klepisku,
ῥίμφά τε λέπτ' ἐγένοντο βοῶν ὑπὸ πόσσ' ἐριμύκων,
Łacno się kłosy wypróżnią pod stopą wołów ryczących;
ὣς ὑπ' Ἀχιλλῆος μεγαθύμου μώνυχες ἵπποι
Takoż pod ręką Achilla dzielnego rumaki sprężyste
στεῖβον ὁμοῦ νέκυάς τε καὶ ἀσπίδας: αἵματι δ' ἄξων
Trupów i tarcze miażdżyły; od krwi się osie od spodu
νέρθεν ἅπας πεπάλακτο καὶ ἄντυγες αἳ περὶ δίφρον,
Całe zbroczyły, a również misterna obwódka siedzenia,
ἃς ἄρ' ἀφ' ἱππείων ὁπλέων ῥαθάμιγγες ἔβαλλον
Na nią albowiem od kopyt rumaków krople tryskały,
αἵ τ' ἀπ' ἐπισσώτρων: ὃ δὲ ἵετο κῦδος ἀρέσθαι
Oraz od kół obręczy. Pelejdes chwalę pozyskać
Πηλεί̈δης, λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους.
Pragnął, i krwią mordowanych nietknięte dłonie poplamił.
ἀλλ' ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Kiedy zaś doszli do brodu strumienia o mirtach uroczych,
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
Xanta wirującego, co Kronid nieśrniertny go spłodził,
ἔνθα διατμήξας τοὺς μὲν πεδίον δὲ δίωκε
Tam przeciąwszy ich szyki, w równinę jednych zapędzał,
πρὸς πόλιν, ᾗ περ Ἀχαιοὶ ἀτυζόμενοι φοβέοντο
W miasta kierunku, gdzie dawniej Achaje spłoszeni pierzchali
ἤματι τῷ προτέρῳ, ὅτε μαίνετο φαίδιμος Ἕκτωρ:
W dniu poprzednim, gdy Hektor prześwietny szalał w potyczce;
τῇ ῥ' οἵ γε προχέοντο πεφυζότες, ἠέρα δ' Ἥρη
Tamże się oni cisnęli w rozsypce; lecz Here przed niemi
πίτνα πρόσθε βαθεῖαν ἐρυκέμεν: ἡμίσεες δὲ
Gęstą roztoczy chmurę, by wstrzymać ich; drugie zaś skrzydło
ἐς ποταμὸν εἰλεῦντο βαθύρροον ἀργυροδίνην,
Wparte zostało ku rzece głębokiej o nurtach srebrzystych
ἐν δ' ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δ' αἰπὰ ῥέεθρα,
Tamże z ogromnym łoskotem wlecieli, aż fala zaszumi,
ὄχθαι δ' ἀμφὶ περὶ μεγάλ' ἴαχον: οἳ δ' ἀλαλητῷ
Stromo zaś brzegi huknęły, lecz oni gwałtu wołając
ἔννεον ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλισσόμενοι περὶ δίνας.
Tędy, owędy pływają porwani prądem wirowym.
ὡς δ' ὅθ' ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς ἀκρίδες ἠερέθονται
Równie jak chmara szarańczy przed siłą płomienia się wznosi,
φευγέμεναι ποταμὸν δέ: τὸ δὲ φλέγει ἀκάματον πῦρ
Żeby ku rzece uciekać, lecz płomień wybucha gwałtownie
ὄρμενον ἐξαίφνης, ταὶ δὲ πτώσσουσι καθ' ὕδωρ:
Nagle wzniecony, zaś one spłoszone do wody się chronią,
ὣς ὑπ' Ἀχιλλῆος Ξάνθου βαθυδινήεντος
Tak pod Achilla impetem Xanthosa głębiny szumiące
πλῆτο ῥόος κελάδων ἐπιμὶξ ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν.
Wypełniły się kupą rumaków i ludzi pospołem.
αὐτὰρ ὃ διογενὴς δόρυ μὲν λίπεν αὐτοῦ ἐπ' ὄχθῃ
Dzielny bohater natenczas na brzegu dzidę zostawił,
κεκλιμένον μυρίκῃσιν, ὃ δ' ἔσθορε δαίμονι ἶσος
Wsparłszy ją o tamaryskę i wskoczył za niemi jak demon,
φάσγανον οἶον ἔχων, κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα,
Z mieczem w ręku jedynie i straszne dzieła zamierzał.
τύπτε δ' ἐπιστροφάδην: τῶν δὲ στόνος ὄρνυτ' ἀεικὴς
Rąbał na wszystkie strony, okropne się jęki wznosiły
ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δ' αἵματι ὕδωρ.
Ludzi ranionych od miecza, i woda od krwi się czerwieni.
ὡς δ' ὑπὸ δελφῖνος μεγακήτεος ἰχθύες ἄλλοι
Równie jak przed delfinem ogromnym inne rybiątka
φεύγοντες πιμπλᾶσι μυχοὺς λιμένος εὐόρμου
Uciekając wypełnią, zakątki dogodnej przystani,
δειδιότες: μάλα γάρ τε κατεσθίει ὅν κε λάβῃσιν:
W strachu okrutnym, bo każde pożera co tylko pochwyci;
ὣς Τρῶες ποταμοῖο κατὰ δεινοῖο ῥέεθρα
Takoż Trojanie po nurtach groźnego strumienia pod strome
πτῶσσον ὑπὸ κρημνούς. ὃ δ' ἐπεὶ κάμε χεῖρας ἐναίρων,
Kryją się brzegi. Lecz on zmęczywszy dłoń zabijaniem,
ζωοὺς ἐκ ποταμοῖο δυώδεκα λέξατο κούρους
Żywych dwunastu mołojców osobno po rzece wybiera,
ποινὴν Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος:
Celem ofiary za syna Menojtia, Patrdkla zgasłego.
τοὺς ἐξῆγε θύραζε τεθηπότας ἠύ̈τε νεβρούς,
Tych na brzeg wyprowadził od strachu drżących jak łanie;
δῆσε δ' ὀπίσσω χεῖρας ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι,
Ręce im w tył powiązał paskami gładko rżniętemi,
τοὺς αὐτοὶ φορέεσκον ἐπὶ στρεπτοῖσι χιτῶσι,
Które na sobie nosili czepione do szczelnych misiurek;
δῶκε δ' ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Druhom takowych powierzył, by wiedli do łodzi głębokich.
αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε δαϊζέμεναι μενεαίνων.
Potem się rzucił na nowo, by żądzę krwi zaspokoić.
ἔνθ' υἷι Πριάμοιο συνήντετο Δαρδανίδαο
Wtedy napotkał syna Priama Dardanidesa,
ἐκ ποταμοῦ φεύγοντι Λυκάονι, τόν ῥά ποτ' αὐτὸς
Lykaona, co z wody się chronił, którego już dawniej
ἦγε λαβὼν ἐκ πατρὸς ἀλωῆς οὐκ ἐθέλοντα
Gwałtem był uprowadził, chwyciwszy na roli ojcowskiej,
ἐννύχιος προμολών: ὃ δ' ἐρινεὸν ὀξέϊ χαλκῷ
W nocy podchodząc; lecz ów z figowego drzewa żelazem
τάμνε νέους ὄρπηκας, ἵν' ἅρματος ἄντυγες εἶεν:
Młode obrzynał pędy, by litry do wozu dorabiać,
τῷ δ' ἄρ' ἀνώϊστον κακὸν ἤλυθε δῖος Ἀχιλλεύς.
Kiedy na jogo nieszczęście z nienacka nadszedł Achilles.
καὶ τότε μέν μιν Λῆμνον ἐϋκτιμένην ἐπέρασσε
Wtedy on był go sprzedał do Lemnos o domach ozdobnych
νηυσὶν ἄγων, ἀτὰρ υἱὸς Ἰήσονος ὦνον ἔδωκε:
Uprowadzając w okrętach, a cenę Jezonid opłacił.
κεῖθεν δὲ ξεῖνός μιν ἐλύσατο πολλὰ δ' ἔδωκεν
Z tamtąd Ejetion władyka na Imbrze wykupił go, wiele
Ἴμβριος Ἠετίων, πέμψεν δ' ἐς δῖαν Ἀρίσβην:
Zapłaciwszy i znów do boskiej Arysby odesłał;
ἔνθεν ὑπεκπροφυγὼν πατρώϊον ἵκετο δῶμα.
Uciekając napowrót się dostał do ojców siedziby.
ἕνδεκα δ' ἤματα θυμὸν ἐτέρπετο οἷσι φίλοισιν
W ciągu dni jedenastu ze swemi drogiemi się cieszył,
ἐλθὼν ἐκ Λήμνοιο: δυωδεκάτῃ δέ μιν αὖτις
Z Lemnos przybywszy; atoli go dnia dwunastego na nowo
χερσὶν Ἀχιλλῆος θεὸς ἔμβαλεν, ὅς μιν ἔμελλε
Wydał bóg w Achillesa boskiego dłonie, co miał go
πέμψειν εἰς Ἀί̈δαο καὶ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι.
Wysłać do Hajda napowrót, by tamże gwałtem powracał.
τὸν δ' ὡς οὖν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Jego jak tylko ujrzał Achilles boski najszybszy,
γυμνὸν ἄτερ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος, οὐδ' ἔχεν ἔγχος,
Rozbrojonego bez hełmu i tarczy, oszczepu też nie miał,
ἀλλὰ τὰ μέν ῥ' ἀπὸ πάντα χαμαὶ βάλε: τεῖρε γὰρ ἱδρὼς
Wszystko to bowiem na ziemię był zrucił, gdyż pocił się wielce,
φεύγοντ' ἐκ ποταμοῦ, κάματος δ' ὑπὸ γούνατ' ἐδάμνα:
Uciekając od rzeki, a członki z mordęgi zesłabły;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Wtedy przemawia ponuro do swojej duszy wyniosłej:
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδ' ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι:
"Przebóg, toż wielkie ja dziwo naprawdę oczyma oglądam!
ἦ μάλα δὴ Τρῶες μεγαλήτορες οὕς περ ἔπεφνον
Widać że wielkoduszni Trojanie, których zabiłem,
αὖτις ἀναστήσονται ὑπὸ ζόφου ἠερόεντος,
Będą napowrót powstawać z krainy nocnej ciemnicy,
οἷον δὴ καὶ ὅδ' ἦλθε φυγὼν ὕπο νηλεὲς ἦμαρ
Równie jak tenże tu przybył, co dnia wrogiego uniknął,
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην πεπερημένος: οὐδέ μιν ἔσχε
Kiedym go sprzedał do Lemnu boskiego; zaprawdę go morza
πόντος ἁλὸς πολιῆς, ὃ πολέας ἀέκοντας ἐρύκει.
Nie porwały bałwany, co wielu gwałtem wstrzymuje.
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ δουρὸς ἀκωκῆς ἡμετέροιο
Niechże zatem i on zakosztuje końca mej dzidy,
γεύσεται, ὄφρα ἴδωμαι ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ δαείω
Żebym się przecie w mej duszy przekonał i tego dowiedział,
ἢ ἄρ' ὁμῶς καὶ κεῖθεν ἐλεύσεται, ἦ μιν ἐρύξει
Czyli zarówno i ztamtąd się wróci, lub czyli go ziemia
γῆ φυσίζοος, ἥ τε κατὰ κρατερόν περ ἐρύκει.
Zioła rodząca zatrzyma, co nawet możnemu da radę: "
ὣς ὅρμαινε μένων: ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθε τεθηπὼς
Tak czekając rozważał; strwożony się tamten przybliżył,
γούνων ἅψασθαι μεμαώς, περὶ δ' ἤθελε θυμῷ
Pragnąc go chwycić za nogi, bo w duszy wielce pożądał
ἐκφυγέειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν.
Śmierci uniknąć i zguby i czarnej Kiery złowrogiej.
ἤτοι ὃ μὲν δόρυ μακρὸν ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
Boski Achilles natenczas ogromną dzidę podnosi
οὐτάμεναι μεμαώς, ὃ δ' ὑπέδραμε καὶ λάβε γούνων
Godząc na niego, lecz ten przyskoczył i chwycił za nogi
κύψας: ἐγχείη δ' ἄρ' ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ
Przycupnąwszy; a dzida po nad barkami utkwiła
ἔστη ἱεμένη χροὸς ἄμεναι ἀνδρομέοιο.
W ziemi, jakoby się ludzkiem pragnęła ciałem nasycić.
αὐτὰρ ὃ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἑλὼν ἐλλίσσετο γούνων,
Tamten go jedną ręką objąwszy kolana zaklinał,
τῇ δ' ἑτέρῃ ἔχεν ἔγχος ἀκαχμένον οὐδὲ μεθίει:
Drugą zaś ostra włócznię pochwycił i wcale nie puszcza;
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Wtedy rzeknie do niego i słowy lotnemi poczyna:
γουνοῦμαι σ' Ἀχιλεῦ: σὺ δέ μ' αἴδεο καί μ' ἐλέησον:
"Składam się do nóg twoich Achillu, miej litość nademną!
ἀντί τοί εἰμ' ἱκέταο διοτρεφὲς αἰδοίοιο:
Miałeś mnie kiedyś w opiece, o boski, więc teraz uszanuj.
πὰρ γὰρ σοὶ πρώτῳ πασάμην Δημήτερος ἀκτὴν
Ziarno Demetry albowiem u ciebie najpierw spożywałem,
ἤματι τῷ ὅτε μ' εἷλες ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
W onym dniu, gdyś mnie porwał z ogrodów żyznych, a potem
καί μ' ἐπέρασσας ἄνευθεν ἄγων πατρός τε φίλων τε
Uprowadzając od ojca i krewnych sprzedałeś daleko,
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην, ἑκατόμβοιον δέ τοι ἦλφον.
Do boskiego Lemnosu; przyniosłem ci wtedy sto wołów.
νῦν δὲ λύμην τρὶς τόσσα πορών: ἠὼς δέ μοί ἐστιν
Teraz w trójnasób to płacąc się wykupiłem, a dzisiaj
ἥδε δυωδεκάτη, ὅτ' ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα
Oto dwunasta jutrzenka, od kiedy wróciłem do Ilion,
πολλὰ παθών: νῦν αὖ με τεῇς ἐν χερσὶν ἔθηκε
Wiele przeniósłszy; lecz w twoje napowrót mnie dłonie wydała
μοῖρ' ὀλοή: μέλλω που ἀπεχθέσθαι Διὶ πατρί,
Mojra złowroga; zaprawdę mi Zews niechętnym być musi,
ὅς με σοὶ αὖτις δῶκε: μινυνθάδιον δέ με μήτηρ
Kiedy mnie tobie znów oddał; na krótki matka mnie żywot
γείνατο Λαοθόη θυγάτηρ Ἄλταο γέροντος
Laothoe zrodziła, córeczka starego Altaja,
Ἄλτεω, ὃς Λελέγεσσι φιλοπτολέμοισιν ἀνάσσει
Jego co nad Lelegami dzielnemi w boju panuje,
Πήδασον αἰπήεσσαν ἔχων ἐπὶ Σατνιόεντι.
Siedząc na stromym Pedazie, nad brzegiem Satnioenta.
τοῦ δ' ἔχε θυγατέρα Πρίαμος, πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας:
Jego to córkę miał Priam, i wiele innych prócz tego;
τῆς δὲ δύω γενόμεσθα, σὺ δ' ἄμφω δειροτομήσεις,
Z niej to dwóch nas pochodzi, lecz obu myślisz uśmiercić.
ἤτοι τὸν πρώτοισι μετὰ πρυλέεσσι δάμασσας
Jużeś albowiem jednego pokonał w pieszych szeregach,
ἀντίθεον Πολύδωρον, ἐπεὶ βάλες ὀξέϊ δουρί:
Polydora boskiego, trafiwszy go dzidą kończystą;
νῦν δὲ δὴ ἐνθάδ' ἐμοὶ κακὸν ἔσσεται: οὐ γὰρ ὀί̈ω
Teraz atoli się zguba gotuje dla mnie, bo sadze,
σὰς χεῖρας φεύξεσθαι, ἐπεί ῥ' ἐπέλασσέ γε δαίμων.
Że nie ujdę twym rękom, gdy demon do ciebie mnie zbliżył.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι:
Ale ci to zapowiadam, a ty w swej duszy rozważaj;
μή με κτεῖν', ἐπεὶ οὐχ ὁμογάστριος Ἕκτορός εἰμι,
Mnie nie zabijaj, boć bratem rodzonym Hektora nie jestem,
ὅς τοι ἑταῖρον ἔπεφνεν ἐνηέα τε κρατερόν τε.
Któren cię towarzysza pozbawił, miłego, dzielnego!"
ὣς ἄρα μιν Πριάμοιο προσηύδα φαίδιμος υἱὸς
Tak do niego przemawiał Priama potomek szlachetny,
λισσόμενος ἐπέεσσιν, ἀμείλικτον δ' ὄπ' ἄκουσε:
Chcąc go słowami przebłagać; lecz głos bez litości usłyszy:
νήπιε μή μοι ἄποινα πιφαύσκεο μηδ' ἀγόρευε:
"Głupi! o cenie wykupu mi nie mów i więcej nie gadaj;
πρὶν μὲν γὰρ Πάτροκλον ἐπισπεῖν αἴσιμον ἦμαρ
Zanim albowiem Patroklos doczekał się dnia przeznaczenia,
τόφρά τί μοι πεφιδέσθαι ἐνὶ φρεσὶ φίλτερον ἦεν
Póty, by Trojan oszczędzać się chętnie me serce skłaniało,
Τρώων, καὶ πολλοὺς ζωοὺς ἕλον ἠδ' ἐπέρασσα:
Toteż wielu na żywo chwyciłem, a potem sprzedałem;
νῦν δ' οὐκ ἔσθ' ὅς τις θάνατον φύγῃ ὅν κε θεός γε
Niema jaż teraz takiego co śmierci ujdzie, jeżeli
Ἰλίου προπάροιθεν ἐμῇς ἐν χερσὶ βάλῃσι
Jaki go bóg w me dłonie przed stromą wyda Ilioną,
καὶ πάντων Τρώων, περὶ δ' αὖ Πριάμοιό γε παίδων.
Między wszystkiemi Trojany, a zwłaszcza Priama synami.
ἀλλὰ φίλος θάνε καὶ σύ: τί ἦ ὀλοφύρεαι οὕτως;
Zatem i ty mój drogi umieraj; dlaczego się skarżysz ?
κάτθανε καὶ Πάτροκλος, ὅ περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
Wszakże i zginął Patroklos, od ciebie lepszy o wiele,
οὐχ ὁράᾳς οἷος καὶ ἐγὼ καλός τε μέγας τε;
Czylisz nie widzisz jak jestem i wielki i pięknej urody?
πατρὸς δ' εἴμ' ἀγαθοῖο, θεὰ δέ με γείνατο μήτηρ:
Z ojca zacnego pochodzę, a matka bogini mnie rodzi;
ἀλλ' ἔπι τοι καὶ ἐμοὶ θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή:
Również i mnie jednakże doścignie śmierć i potężna
ἔσσεται ἢ ἠὼς ἢ δείλη ἢ μέσον ἦμαρ
Mojra, albo nad rankiem, lub wieczór, albo w południe,
ὁππότε τις καὶ ἐμεῖο Ἄρῃ ἐκ θυμὸν ἕληται
Kiedy ktotolwiek i mnie w potyczce życia pozbawi,
ἢ ὅ γε δουρὶ βαλὼν ἢ ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.
Albo trafiwszy oszczepem, lub strzałę puszczając z cięciwy."
ὣς φάτο, τοῦ δ' αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ:
Rzekł; onemu zaś członki i lube serce omdlały;
ἔγχος μέν ῥ' ἀφέηκεν, ὃ δ' ἕζετο χεῖρε πετάσσας
Dzidę wypuścił i przysiadł i ręce krzyżem roztworzył
ἀμφοτέρας: Ἀχιλεὺς δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
Obie; atoli Achilles dobywszy miecza ostrego,
τύψε κατὰ κληῖ̈δα παρ' αὐχένα, πᾶν δέ οἱ εἴσω
Ciął go w obojczyk nad szyję, i cały w niego utopił
δῦ ξίφος ἄμφηκες: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
Miecz obosieczny, lecz tamten upadłszy twarzą na ziemię,
κεῖτο ταθείς, ἐκ δ' αἷμα μέλαν ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
Legł jak długi, wytrysła krew czarna i ziemię zrosiła.
τὸν δ' Ἀχιλεὺς ποταμὸν δὲ λαβὼν ποδὸς ἧκε φέρεσθαι,
Jego za nogę chwyciwszy Achilles, by strumień go uniósł
καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευεν:
Rzucił, a potem chełpliwie lotnemi słowy przemawia:
ἐνταυθοῖ νῦν κεῖσο μετ' ἰχθύσιν, οἵ σ' ὠτειλὴν
"Między rybami spoczywaj mi teraz, co pewno ci z rany
αἷμ' ἀπολιχμήσονται ἀκηδέες: οὐδέ σε μήτηρ
Krew spokojnie wyliżą; zaprawdę już matka za tobą,
ἐνθεμένη λεχέεσσι γοήσεται, ἀλλὰ Σκάμανδρος
Płakać nie będzie, na marach złożywszy; lecz owszem Skamander
οἴσει δινήεις εἴσω ἁλὸς εὐρέα κόλπον:
Wirem za sobą cię porwie na morza łono szerokie.
θρῴσκων τις κατὰ κῦμα μέλαιναν φρῖχ' ὑπαί̈ξει
Wtedy rybka niejedna po czarnych zmarszczkach bałwanów
ἰχθύς, ὅς κε φάγῃσι Λυκάονος ἀργέτα δημόν.
Skacząc, będzie się żywić bieluchnym Lykaona tłuszczem.
φθείρεσθ' εἰς ὅ κεν ἄστυ κιχείομεν Ἰλίου ἱρῆς
Gińcież wy marnie, dopóki nie zdążym do świętej Iliony,
ὑμεῖς μὲν φεύγοντες, ἐγὼ δ' ὄπιθεν κεραί̈ζων.
Wy pierzchając w ucieczce, a ja mordując od tyłu.
οὐδ' ὑμῖν ποταμός περ ἐύ̈ρροος ἀργυροδίνης
Pewnie was nawet i strumień szeroki o nurtach srebrzystych
ἀρκέσει, ᾧ δὴ δηθὰ πολέας ἱερεύετε ταύρους,
Nie wyratuje, acz wiele buhajów składacie w ofierze,
ζωοὺς δ' ἐν δίνῃσι καθίετε μώνυχας ἵππους.
Oraz i konie sprężyste rzucacie mu żywcem do nurtów.
ἀλλὰ καὶ ὧς ὀλέεσθε κακὸν μόρον, εἰς ὅ κε πάντες
Ale i tak wyginiecie zagładą marną, aż wszyscy
τίσετε Πατρόκλοιο φόνον καὶ λοιγὸν Ἀχαιῶν,
Opłacicie zabójstwo Patrokla i klęskę Achajów,
οὓς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνετε νόσφιν ἐμεῖο.
Którzy zginęli przy szybkich okrętach, gdym stał na uboczu."
ὣς ἄρ' ἔφη, ποταμὸς δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
Tak powiedział, lecz Strumień się w sercu namiętnie rozgniewał;
ὅρμηνεν δ' ἀνὰ θυμὸν ὅπως παύσειε πόνοιο
Zatem w umyśle rozważa, jakoby od pracy powstrzymać
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
Achillesa boskiego i Trojan od klęski obronić.
τόφρα δὲ Πηλέος υἱὸς ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος
Syn Peleja tymczasem, cienistą dzidę trzymając,
Ἀστεροπαίῳ ἐπᾶλτο κατακτάμεναι μενεαίνων
Asteropaja zaczepił w zamiarze by jego mordować.
υἱέϊ Πηλεγόνος: τὸν δ' Ἀξιὸς εὐρυρέεθρος
Pelegonidę, którego szeroko Axios płynący
γείνατο καὶ Περίβοια Ἀκεσσαμενοῖο θυγατρῶν
Spłodził i Peryboja, Akessamenoja najstarsza
πρεσβυτάτη: τῇ γάρ ῥα μίγη ποταμὸς βαθυδίνης.
Córka; bo z nią się był Strumień o nurtach głębokich połączył.
τῷ ῥ' Ἀχιλεὺς ἐπόρουσεν, ὃ δ' ἀντίος ἐκ ποταμοῖο
Więc Achilles ku niemu się rzuca, ten z rzeki wychodząc
ἔστη ἔχων δύο δοῦρε: μένος δέ οἱ ἐν φρεσὶ θῆκε
Stanął z dwojgiem oszczepów; a wzbudził mu w sercu odwagę
Ξάνθος, ἐπεὶ κεχόλωτο δαϊκταμένων αἰζηῶν,
Xanthos, bo sierdził się w duszy o młodzież co w bitwie ginęła,
τοὺς Ἀχιλεὺς ἐδάϊζε κατὰ ῥόον οὐδ' ἐλέαιρεν.
Których Achilles mordował po nurtach bez miłosierdzia.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Oni gdy blizko stanęli naprzeciw siebie idący,
τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Wtedy się pierwszy odezwie najszybszy boski Achilles:
τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν ὅ μευ ἔτλης ἀντίος ἐλθεῖν;
"Którenże jesteś z ludzi co śmiesz naprzeciw mnie stawać?
δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῷ μένει ἀντιόωσι.
Tylko dzieci nieszczęsnych rodziców się mierzą z mą siłą."
τὸν δ' αὖ Πηλεγόνος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός:
Syn Pelegona prześwietny mu na to rzeknie w odpowiedź:
Πηλεί̈δη μεγάθυμε τί ἦ γενεὴν ἐρεείνεις;
"Wielkoduszny Pelejdzie, dlaczegóż o ród zapytujesz?
εἴμ' ἐκ Παιονίης ἐριβώλου τηλόθ' ἐούσης
Z żyznej ja tutaj Pajonii przybywam, odległej daleko,
Παίονας ἄνδρας ἄγων δολιχεγχέας: ἥδε δέ μοι νῦν
Mężów Peońskich prowadząc o dzidach cienistych, a dzisiaj
ἠὼς ἑνδεκάτη ὅτε Ἴλιον εἰλήλουθα.
Jedenasta jutrzenka, od czasu jak w Iliou przybyłem.
αὐτὰρ ἐμοὶ γενεὴ ἐξ Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος
Moje zaś pochodzenie od Axia o nurtach szerokich,
Ἀξιοῦ, ὃς κάλλιστον ὕδωρ ἐπὶ γαῖαν ἵησιν,
[Axia, co najpiękniejszą po ziemi wodę rozlewa],
ὃς τέκε Πηλεγόνα κλυτὸν ἔγχεϊ: τὸν δ' ἐμέ φασι
On Polegona spłodził z oszczepu sławnego; co do mnie,
γείνασθαι: νῦν αὖτε μαχώμεθα φαίδιμ' Ἀχιλλε?.
Mówią, że z niego pochodzę, więc bijmy się świetny Achillu"
ὣς φάτ' ἀπειλήσας, ὃ δ' ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
Tak przemawiał zuchwale, zaś boski Achilles podnosi
Πηλιάδα μελίην: ὃ δ' ἁμαρτῇ δούρασιν ἀμφὶς
Jawór pelejski; lecz naraz ów rzucił obiema dzidami
ἥρως Ἀστεροπαῖος, ἐπεὶ περιδέξιος ἦεν.
Asteropajos, bo w lewej tak samo jak w prawej był zręcznym;
καί ῥ' ἑτέρῳ μὲν δουρὶ σάκος βάλεν, οὐδὲ διὰ πρὸ
Jedną dzidą go w tarczę ugodził, atoli na wylot
ῥῆξε σάκος: χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε δῶρα θεοῖο:
Tarczy nie przebił, bo złoto strzymalo, podarek od boga;
τῷ δ' ἑτέρῳ μιν πῆχυν ἐπιγράβδην βάλε χειρὸς
Drugą atoli po wierzchu go drasnął, po łokciu od ręki
δεξιτερῆς, σύτο δ' αἷμα κελαινεφές: ἣ δ' ὑπὲρ αὐτοῦ
Prawej, lecz krew się czarna polała; zaś dzida po nad nim
γαίῃ ἐνεστήρικτο λιλαιομένη χροὸς ἆσαι.
W ziemi utkwiła głęboko, pragnąca sie ciałem nasycić.
δεύτερος αὖτ' Ἀχιλεὺς μελίην ἰθυπτίωνα
Drugi z kolei Achilles dzirydem co śmiga na prosto
Ἀστεροπαίῳ ἐφῆκε κατακτάμεναι μενεαίνων.
Rzucił na Asteropaja, z gwałtowną żądzą by- zabić.
καὶ τοῦ μέν ῥ' ἀφάμαρτεν, ὃ δ' ὑψηλὴν βάλεν ὄχθην,
Chybił go jednak tym razem i w strome wybrzeże ugodził,
μεσσοπαγὲς δ' ἄρ' ἔθηκε κατ' ὄχθης μείλινον ἔγχος.
Tak że połowa dziryda z jaworu się wryła do brzegu.
Πηλεί̈δης δ' ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ
Syn Peleja ostrego dobywszy miecza od boku,
ἆλτ' ἐπί οἱ μεμαώς: ὃ δ' ἄρα μελίην Ἀχιλῆος
Skoczył ku niemu zacięcie, lecz tamten jaworu Achilla
οὐ δύνατ' ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσαι χειρὶ παχείῃ.
Nie podołał wyciągnąć z wybrzeża dłonią żylastą.
τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσασθαι μενεαίνων,
Trzykroć takowym potrząsał i wyrwać go usiłował,
τρὶς δὲ μεθῆκε βίης: τὸ δὲ τέτρατον ἤθελε θυμῷ
Trzykroć go siły zawiodły; po czwarte w duszy zamierzał
ἆξαι ἐπιγνάμψας δόρυ μείλινον Αἰακίδαο,
Zgiąwszy przełamać broń jaworową Ajnkidesa,
ἀλλὰ πρὶν Ἀχιλεὺς σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα.
Z blizka zaś pierwej Achilles mu życie meczem odebrał.
γαστέρα γάρ μιν τύψε παρ' ὀμφαλόν, ἐκ δ' ἄρα πᾶσαι
W brzuch go albowiem uderzył przy pępku, odrazu jelita
χύντο χαμαὶ χολάδες: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν
Wszystkie na ziemię spłynęły; ciemności zaś oczy pokryły
ἀσθμαίνοντ': Ἀχιλεὺς δ' ἄρ' ἐνὶ στήθεσσιν ὀρούσας
Dychającego; Achilles odrazu na piersi stąpiwszy
τεύχεά τ' ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα:
Cały mu zdziera rynsztunek" i rzeknie z dumą to słowo:
κεῖσ' οὕτως: χαλεπόν τοι ἐρισθενέος Κρονίωνος
"Legnij że tutaj; przytrudno z Kroniona wszechpotężnego
παισὶν ἐριζέμεναι ποταμοῖό περ ἐκγεγαῶτι.
Dziećmi się tobie potykać, choć sam od Strumienia pochodzisz.
φῆσθα σὺ μὲν ποταμοῦ γένος ἔμμεναι εὐρὺ ῥέοντος,
Twierdzisz jako twój ród pochodzi od Rzeki szerokiej,
αὐτὰρ ἐγὼ γενεὴν μεγάλου Διὸς εὔχομαι εἶναι.
Ja zaś poszczycić się mogę wielkiego Diosa krewieństwem.
τίκτέ μ' ἀνὴρ πολλοῖσιν ἀνάσσων Μυρμιδόνεσσι
Spłodził mnie mąż co nad wielu panuje Myrmidonami,
Πηλεὺς Αἰακίδης: ὃ δ' ἄρ' Αἰακὸς ἐκ Διὸς ἦεν.
Pelej, Ajaka potomek, ten Ajak z Diosa pochodził.
τὼ κρείσσων μὲν Ζεὺς ποταμῶν ἁλιμυρηέντων,
Ile silniejszym jest Zews od Rzek co rzucają się w morze,
κρείσσων αὖτε Διὸς γενεὴ ποταμοῖο τέτυκται.
Tyle silniejszem Diosa potomstwo od rodu rzecznego.
καὶ γὰρ σοὶ ποταμός γε πάρα μέγας, εἰ δύναταί τι
Wszakci przy boku masz Strumień ogromny; podołali ciebie
χραισμεῖν: ἀλλ' οὐκ ἔστι Διὶ Κρονίωνι μάχεσθαι,
Zbawić? lecz niema sposobu na Zewsa Kronidę powstawać.
τῷ οὐδὲ κρείων Ἀχελώϊος ἰσοφαρίζει,
Jemu zaś, ani potężny Acheloj się równać nie może,
οὐδὲ βαθυρρείταο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο,
Ani też Okeanosa potęga, o fali głębokiej,
ἐξ οὗ περ πάντες ποταμοὶ καὶ πᾶσα θάλασσα
Z niego jednakże i wszystkie strumienie i morze wszelakie,
καὶ πᾶσαι κρῆναι καὶ φρείατα μακρὰ νάουσιν:
Oraz i wszystkie źródła i studnie płyną głębokie;
ἀλλὰ καὶ ὃς δείδοικε Διὸς μεγάλοιο κεραυνὸν
Ale i on się obawia Diosa wielkiego piorunu,
δεινήν τε βροντήν, ὅτ' ἀπ' οὐρανόθεν σμαραγήσῃ.
Oraz i strasznych gromów, gdy z nieba zagrzmi wysoko"
ἦ ῥα, καὶ ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσατο χάλκεον ἔγχος,
Rzekł i z brzegu stromego wyciągnął dzidę śpiżową.
τὸν δὲ κατ' αὐτόθι λεῖπεν, ἐπεὶ φίλον ἦτορ ἀπηύρα,
Jego zaś tam pozostawił, gdy lube mu życie odebrał,
κείμενον ἐν ψαμάθοισι, δίαινε δέ μιν μέλαν ὕδωρ.
Leżącego na piasku, a ciemne go nurty zaleją.
τὸν μὲν ἄρ' ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες ἀμφεπένοντο
Koło zaś niego węgorze i inne się ryby krzątają,
δημὸν ἐρεπτόμενοι ἐπινεφρίδιον κείροντες:
Podskubując mu tłuszcz i obgryzając po nerkach.
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥ' ἰέναι μετὰ Παίονας ἱπποκορυστάς,
Tamten zaś na Pajonów pospieszył walczących na wozach,
οἵ ῥ' ἔτι πὰρ ποταμὸν πεφοβήατο δινήεντα,
Którzy nad brzegiem strumienia nurtującego pierzchali,
ὡς εἶδον τὸν ἄριστον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
Widząc najlepszego ze siebie, w okrutnej potyczce,
χέρσ' ὕπο Πηλεί̈δαο καὶ ἄορι ἶφι δαμέντα.
W dłoniach Pelejdy potęgą i mieczem pokonanego.
ἔνθ' ἕλε Θερσίλοχόν τε Μύδωνά τε Ἀστύπυλόν τε
Wtedy Therzylochosa, Mydona i Astypylosa
Μνῆσόν τε Θρασίον τε καὶ Αἴνιον ἠδ' Ὀφελέστην:
Chwycił, Mneza, Thrazona i Ajnia wraz z Ofelestem;
καί νύ κ' ἔτι πλέονας κτάνε Παίονας ὠκὺς Ἀχιλλεύς,
Jeszczeby więcej był zabił Pajonów szybki Achilles,
εἰ μὴ χωσάμενος προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης
Żeby go nie był zagadnął głęboko Strumień płynący,
ἀνέρι εἰσάμενος, βαθέης δ' ἐκ φθέγξατο δίνης:
W męża postaci, i nie był z głębokich odezwał się nurtów:
ὦ Ἀχιλεῦ, περὶ μὲν κρατέεις, περὶ δ' αἴσυλα ῥέζεις
"Dokazujesz okropnie Achillu i strasznie dokuczasz
ἀνδρῶν: αἰεὶ γάρ τοι ἀμύνουσιν θεοὶ αὐτοί.
Mężom; bo ciebie zawsze bogowie sami wspierają.
εἴ τοι Τρῶας ἔδωκε Κρόνου παῖς πάντας ὀλέσσαι,
Jeśli dozwolił ci Kronid, by wszystkich Trojan wygubić,
ἐξ ἐμέθεν γ' ἐλάσας πεδίον κάτα μέρμερα ῥέζε:
Tedy ich ze mnie wypędzaj i działaj okrutnie w równinie;
πλήθει γὰρ δή μοι νεκύων ἐρατεινὰ ῥέεθρα,
Pale albowiem urocze mi się trupami wypełnią,
οὐδέ τί πῃ δύναμαι προχέειν ῥόον εἰς ἅλα δῖαν
Nawet już nie mam kędy się w boskie morze wylewać,
στεινόμενος νεκύεσσι, σὺ δὲ κτείνεις ἀϊδήλως.
Będąc trupami ścieśniony, bo ty złowrogo zabijasz,
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ ἔασον: ἄγη μ' ἔχει ὄρχαμε λαῶν.
Błagam cię zatem poprzestań; podziwiam cię wodzu narodowi
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles biegiem najszybszy:
ἔσται ταῦτα Σκάμανδρε διοτρεφές, ὡς σὺ κελεύεις.
"Niechże tak będzie o boski Skamandrze jak tego zażądasz.
Τρῶας δ' οὐ πρὶν λήξω ὑπερφιάλους ἐναρίζων,
Trojan atoli nie prędzej zuchwałych puszczę mordując,
πρὶν ἔλσαι κατὰ ἄστυ καὶ Ἕκτορι πειρηθῆναι
Zanim do miasta nie weprę, i z boskim Hektorem na ostro
ἀντιβίην, ἤ κέν με δαμάσσεται, ἦ κεν ἐγὼ τόν.
Zmierzę się, czyli mnie on pokona, czyli ja jego"
ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος:
Rzekłszy to znowu na Trojan się rzuca, podobnie jak demon.
καὶ τότ' Ἀπόλλωνα προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης:
Wtedy Strumień głęboki Apollina mową zagadnie:
ὢ πόποι ἀργυρότοξε Διὸς τέκος οὐ σύ γε βουλὰς
"Przebóg o srebrnołuczysty, Diosa potomku, poleceń
εἰρύσαο Κρονίωνος, ὅ τοι μάλα πόλλ' ἐπέτελλε
Nie zachowujesz Kronidy, co tobie nakazał usilnie,
Τρωσὶ παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν, εἰς ὅ κεν ἔλθῃ
Żebyś Trojan wspomagał i bronił, aż póki nie przyjdzie
δείελος ὀψὲ δύων, σκιάσῃ δ' ἐρίβωλον ἄρουραν.
Późny wieczorny zmrok, i ziemię bujną zacieni"
ἦ, καὶ Ἀχιλλεὺς μὲν δουρικλυτὸς ἔνθορε μέσσῳ
Rzekł, i sławny z oszczepu Achilles do środka się rzucił,
κρημνοῦ ἀπαί̈ξας: ὃ δ' ἐπέσσυτο οἴδματι θύων,
Odskakując od brzegu, lecz ten falami buhając,
πάντα δ' ὄρινε ῥέεθρα κυκώμενος, ὦσε δὲ νεκροὺς
Wszystkie nurty od głębi poruszył i ciała, wyrzucił
πολλούς, οἵ ῥα κατ' αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάν' Ἀχιλλεύς
Mnogie, co kupą leżały, poległych z dłoni Achilla.
τοὺς ἔκβαλλε θύραζε μεμυκὼς ἠύ̈τε ταῦρος
One wyrzucił ze siebie, ryknąwszy podobnie do byka,
χέρσον δέ: ζωοὺς δὲ σάω κατὰ καλὰ ῥέεθρα,
Na wybrzeżu, lecz żywych uchronił w nurtach uroczych,
κρύπτων ἐν δίνῃσι βαθείῃσιν μεγάλῃσι.
Pokrywając je wirem potężnym co w głębi się toczył.
δεινὸν δ' ἀμφ' Ἀχιλῆα κυκώμενον ἵστατο κῦμα,
Strasznie w około Achila wzburzona się fala piętrzyła.
ὤθει δ' ἐν σάκεϊ πίπτων ῥόος: οὐδὲ πόδεσσιν
Prąd wpadając na tarczę go pchał i wcale na nogach
εἶχε στηρίξασθαι: ὃ δὲ πτελέην ἕλε χερσὶν
Ustać nie zdołał; on wtedy rękoma za olszę pochwycił
εὐφυέα μεγάλην: ἣ δ' ἐκ ῥιζῶν ἐριποῦσα
Wielką i rozrośniętą, co z korzeniami wyrwana
κρημνὸν ἅπαντα διῶσεν, ἐπέσχε δὲ καλὰ ῥέεθρα
Całe stargała wybrzeże i nurty urocze zajęła
ὄζοισιν πυκινοῖσι, γεφύρωσεν δέ μιν αὐτὸν
Gałązkami gęstemi i równie jak mostem pokryła,
εἴσω πᾶσ' ἐριποῦσ': ὃ δ' ἄρ' ἐκ δίνης ἀνορούσας
Cała jak długa wpadając, lecz on się z wody dźwignąwszy
ἤϊξεν πεδίοιο ποσὶ κραιπνοῖσι πέτεσθαι
Skoczył, ażeby nogami szybkiemi uciekać w równinę,
δείσας: οὐδέ τ' ἔληγε θεὸς μέγας, ὦρτο δ' ἐπ' αὐτῷ
W strachu. Lecz wielki bóg nie ustąpił i natrze na niego
ἀκροκελαινιόων, ἵνα μιν παύσειε πόνοιο
Nurty ciemnemi buhając, by jego od bitwy powstrzymać
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
Achillesa boskiego, i Trojan od zguby ochronić.
Πηλεί̈δης δ' ἀπόρουσεν ὅσον τ' ἐπὶ δουρὸς ἐρωή,
Naprzód sunął Pelejdes o ile dosięga rzut włóczni,
αἰετοῦ οἴματ' ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος,
Z orła czarnego impetem, co na zwierzęta poluje,
ὅς θ' ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν:
Któren z ptaków zarazem najszybszy i najsilniejszy;
τῷ ἐϊκὼς ἤϊξεν, ἐπὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς
Skoczył podobny do niego, a miedź od zbroi straszliwie
σμερδαλέον κονάβιζεν: ὕπαιθα δὲ τοῖο λιασθεὶς
Brzęczy na piersiach, lecz on przed bogiem naprzód uchodząc
φεῦγ', ὃ δ' ὄπισθε ῥέων ἕπετο μεγάλῳ ὀρυμαγδῷ.
Leci, lecz tenże z tyłu nadpływa z szumem okropnym.
ὡς δ' ὅτ' ἀνὴρ ὀχετηγὸς ἀπὸ κρήνης μελανύδρου
Równie jak mąż co rowy przebiera, od źródła ciemnego
ἂμ φυτὰ καὶ κήπους ὕδατι ῥόον ἡγεμονεύῃ
W stronę pól i ogrodów kieruje wody korytem,
χερσὶ μάκελλαν ἔχων, ἀμάρης ἐξ ἔχματα βάλλων:
W ręku łopatę trzymając wyrzuca z rowu zapory;
τοῦ μέν τε προρέοντος ὑπὸ ψηφῖδες ἅπασαι
Kiedy zaś płynie swobodnie kamyczki wszystkie od spodu
ὀχλεῦνται: τὸ δέ τ' ὦκα κατειβόμενον κελαρύζει
Wyskakują; lecz woda spływając szybko zaszumi
χώρῳ ἔνι προαλεῖ, φθάνει δέ τε καὶ τὸν ἄγοντα:
Biegnąc po przykrym spadku i prowadzącego uprzedza;
ὣς αἰεὶ Ἀχιλῆα κιχήσατο κῦμα ῥόοιο
Również Achilla bez przerwy goniła fala Strumienia,
καὶ λαιψηρὸν ἐόντα: θεοὶ δέ τε φέρτεροι ἀνδρῶν.
Chociaż był chyżym; atoli bogowie silniejsi od ludzi.
ὁσσάκι δ' ὁρμήσειε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Ilekroć siły zebrał najszybszy boski Achilles,
στῆναι ἐναντίβιον καὶ γνώμεναι εἴ μιν ἅπαντες
Żeby jemu się oprzeć i poznać, azali go wszyscy
ἀθάνατοι φοβέουσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
Nieśmiertelni ścigają, co w niebie mieszkają szerokiem,
τοσσάκι μιν μέγα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
Tylekroć fala potężna Strumienia rodu boskiego
πλάζ' ὤμους καθύπερθεν: ὃ δ' ὑψόσε ποσσὶν ἐπήδα
Z góry zalewa ramiona; on w górę nogami się dźwigał
θυμῷ ἀνιάζων: ποταμὸς δ' ὑπὸ γούνατ' ἐδάμνα
W duszy strapiony, lecz rzeka mu spodem porywa kolana,
λάβρος ὕπαιθα ῥέων, κονίην δ' ὑπέρεπτε ποδοῖιν.
Pędząc naprzód okropna, i ziemię z pod nóg mu usuwa.
Πηλεί̈δης δ' ᾤμωξεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:
Jęknął żałośnie Pelejdes w szerokie niebo spojrzawszy:
Ζεῦ πάτερ ὡς οὔ τίς με θεῶν ἐλεεινὸν ὑπέστη
"Zewsie rodzicu, więc nikt mnie z bogów biednego nie zechce
ἐκ ποταμοῖο σαῶσαι: ἔπειτα δὲ καί τι πάθοιμι.
Ze strumienia wybawić; co później niech wszystko przecierpię.
ἄλλος δ' οὔ τις μοι τόσον αἴτιος Οὐρανιώνων,
Żaden inny mi z bogów niebiańskich nic nie zawinił,
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ με ψεύδεσσιν ἔθελγεν:
Tylko matka najdroższa co mnie słowami uwiodła;
ἥ μ' ἔφατο Τρώων ὑπὸ τείχεϊ θωρηκτάων
Ona to rzekła, że w obec warowni Trojan pancernych,
λαιψηροῖς ὀλέεσθαι Ἀπόλλωνος βελέεσσιν.
Zginąć mi przyjdzie od szybkich Apollina Fojba pocisków.
ὥς μ' ὄφελ' Ἕκτωρ κτεῖναι ὃς ἐνθάδε γ' ἔτραφ' ἄριστος:
Bodaj mnie Hektor był zabił co jest najlepszym z tutejszych;
τώ κ' ἀγαθὸς μὲν ἔπεφν', ἀγαθὸν δέ κεν ἐξενάριξε:
Wtedy by dzielny pokonał, i zbroję dzielnemu odebrał.
νῦν δέ με λευγαλέῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι
Teraz mi przeznaczono bym zginął śmiercią haniebną,
ἐρχθέντ' ἐν μεγάλῳ ποταμῷ ὡς παῖδα συφορβόν,
Rzeką ogromną ściśnięty, podobnie jak chłopak przy trzodzie,
ὅν ῥά τ' ἔναυλος ἀποέρσῃ χειμῶνι περῶντα.
Kiedy go porwał potok, co w bród go zimą przebywali'
ὣς φάτο, τῷ δὲ μάλ' ὦκα Ποσειδάων καὶ Ἀθήνη
Rzekł; atoli natychmiast Pozejdon samowtór z Atheną
στήτην ἐγγὺς ἰόντε, δέμας δ' ἄνδρεσσιν ἐί̈κτην,
Przy nim bliziutko stanęli, postacią do mężów podobni;
χειρὶ δὲ χεῖρα λαβόντες ἐπιστώσαντ' ἐπέεσσι.
Ręką za rękę chwytając dodali mu ducha słowami.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Ποσειδάων ἐνοσίχθων:
Z nich odezwał się pierwszy Pozejdon lądem trzęsący:
Πηλεί̈δη μήτ' ἄρ τι λίην τρέε μήτέ τι τάρβει:
"Me uciekaj nad miarę Pelejdzie i nie trać odwagi;
τοίω γάρ τοι νῶϊ θεῶν ἐπιταρρόθω εἰμὲν
Takich to bowiem ci dwoje na pomoc bogów przybywa,
Ζηνὸς ἐπαινήσαντος ἐγὼ καὶ Παλλὰς Ἀθήνη:
Z przyzwoleniem Diosa i ja i Pallas Athene;
ὡς οὔ τοι ποταμῷ γε δαμήμεναι αἴσιμόν ἐστιν,
Jako ci nie przeznaczono byś uległ temu Strumieniu;
ἀλλ' ὅδε μὲν τάχα λωφήσει, σὺ δὲ εἴσεαι αὐτός:
Uspokoi sie on niebawem, jak sam się przekonasz.
αὐτάρ τοι πυκινῶς ὑποθησόμεθ' αἴ κε πίθηαι:
Ale ci silnie zalecam byś nas usłuchał na pewno;
μὴ πρὶν παύειν χεῖρας ὁμοιί̈ου πολέμοιο
Wcześniej rąk nie opuszczaj od walki dla wszystkich niszczącej,
πρὶν κατὰ Ἰλιόφι κλυτὰ τείχεα λαὸν ἐέλσαι
Zanim do sławnej twierdzy Iliońskiej nie weprzesz narodu,
Τρωϊκόν, ὅς κε φύγῃσι: σὺ δ' Ἕκτορι θυμὸν ἀπούρας
Trojan, co tylko uciekło. Zaś ty gdy zabijesz Hektora,
ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν: δίδομεν δέ τοι εὖχος ἀρέσθαι.
Wracaj napowrót do łodzi; zarządzim byś chwałę pozyskał."
τὼ μὲν ἄρ' ὣς εἰπόντε μετ' ἀθανάτους ἀπεβήτην:
Rzekłszy to, potem oboje pomiędzy niebian wrócili.
αὐτὰρ ὃ βῆ, μέγα γάρ ῥα θεῶν ὄτρυνεν ἐφετμή,
On zaś goni (bo wielce go boskie zlecenie wzmocniło)
ἐς πεδίον: τὸ δὲ πᾶν πλῆθ' ὕδατος ἐκχυμένοιο,
W stronę równiny, co wszędy wylewem wody zalana;
πολλὰ δὲ τεύχεα καλὰ δαὶ κταμένων αἰζηῶν
Wiele ozdobnej broni młodzieży w bitwie zabitej
πλῶον καὶ νέκυες: τοῦ δ' ὑψόσε γούνατ' ἐπήδα
Pływa, oraz i trupów. On skoczył nogami wysoko
πρὸς ῥόον ἀί̈σσοντος ἀν' ἰθύν, οὐδέ μιν ἴσχεν
Przeciw prądowi fali na prosto, i już go nie wstrzymał
εὐρὺ ῥέων ποταμός: μέγα γὰρ σθένος ἔμβαλ' Ἀθήνη.
Strumień szeroki, bo wielką go siłą natchnęła Athene.
οὐδὲ Σκάμανδρος ἔληγε τὸ ὃν μένος, ἀλλ' ἔτι μᾶλλον
Ani Skamander się gniewu nie pozbył, lecz owszem co więcej
χώετο Πηλεί̈ωνι, κόρυσσε δὲ κῦμα ῥόοιο
Sierdzi się na Pelejona i wzbiera, prądu falami
ὑψόσ' ἀειρόμενος, Σιμόεντι δὲ κέκλετ' ἀύ̈σας:
Wznosząc się w górę, i głośno na Simoenta zawoła:
φίλε κασίγνητε σθένος ἀνέρος ἀμφότεροί περ
"Drogi mój bracie we dwoje starajmy się męża potęgę
σχῶμεν, ἐπεὶ τάχα ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
Wstrzymać, bo wkrótce zapowne gród wielki króla Priama
ἐκπέρσει, Τρῶες δὲ κατὰ μόθον οὐ μενέουσιν.
Zburzy, gdyż pewno Trojanie mu w bitwie nie dotrzymają.
ἀλλ' ἐπάμυνε τάχιστα, καὶ ἐμπίπληθι ῥέεθρα
Szybko na pomoc przybywaj i wszystkie koryta zapełniaj
ὕδατος ἐκ πηγέων, πάντας δ' ὀρόθυνον ἐναύλους,
Wodą ze źródeł, i wszystkie rozpuszczaj górskie potoki;
ἵστη δὲ μέγα κῦμα, πολὺν δ' ὀρυμαγδὸν ὄρινε
Podnoś falę ogromną i z hukiem straszliwym porywaj
φιτρῶν καὶ λάων, ἵνα παύσομεν ἄγριον ἄνδρα
Wielkie kamienie i drzewa by męża wściekłego powstrzymać,
ὃς δὴ νῦν κρατέει, μέμονεν δ' ὅ γε ἶσα θεοῖσι.
Któren potęgą wojuje i równie działa jak bogi.
φημὶ γὰρ οὔτε βίην χραισμησέμεν οὔτέ τι εἶδος
Sądzę albowiem że siła nie zbawi go, ani też postać
οὔτε τὰ τεύχεα καλά, τά που μάλα νειόθι λίμνης
Ani ten śliczny rynsztunek, co pewno na spodzie koryta
κείσεθ' ὑπ' ἰλύος κεκαλυμμένα: κὰδ δέ μιν αὐτὸν
Będzie leżeć pod mułem głęboko; lecz jego samego
εἰλύσω ψαμάθοισιν ἅλις χέραδος περιχεύας
Żwirem zupełnie pokryje, i piasku napływem ogromnym
μυρίον, οὐδέ οἱ ὀστέ' ἐπιστήσονται Ἀχαιοὶ
Licznym, że nawet i kości pozbierać jego Achaje
ἀλλέξαι: τόσσην οἱ ἄσιν καθύπερθε καλύψω.
Nie zdołają, tak silnie go mułem od góry pokryję.
αὐτοῦ οἱ καὶ σῆμα τετεύξεται, οὐδέ τί μιν χρεὼ
Tutaj mu pomnik wystawię i już nie będzie mu trzeba
ἔσται τυμβοχόης, ὅτε μιν θάπτωσιν Ἀχαιοί.
Sypać mogiły, gdy chować go będą kiedyś Achaje"
ἦ, καὶ ἐπῶρτ' Ἀχιλῆϊ κυκώμενος ὑψόσε θύων
Rzekł, i naciska Achilla wzburzony, hucząc od góry,
μορμύρων ἀφρῷ τε καὶ αἵματι καὶ νεκύεσσι.
Pianą i krwią pryskając i ciała na falach kołysząc.
πορφύρεον δ' ἄρα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
Purpurowa zaś fala strumienia rodu boskiego
ἵστατ' ἀειρόμενον, κατὰ δ' ᾕρεε Πηλεί̈ωνα:
Piętrem wysoko stanęła i Pelejona porywa.
Ἥρη δὲ μέγ' ἄϋσε περιδείσασ' Ἀχιλῆϊ
Here krzyknęła na głos z obawy o los Achillesa,
μή μιν ἀποέρσειε μέγας ποταμὸς βαθυδίνης,
Żeby go w końcu nie porwał potężny Strumień głęboki.
αὐτίκα δ' Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν:
Zaraz więc się odzywa do syna drogiego Hefajsta:
ὄρσεο κυλλοπόδιον ἐμὸν τέκος: ἄντα σέθεν γὰρ
"Ruszaj się synu kulawy; bo sądzę że twojej potęgi
Ξάνθον δινήεντα μάχῃ ἠί̈σκομεν εἶναι:
Godnym jest współzawodnikiem w potyczce Xanthos głęboki;
ἀλλ' ἐπάμυνε τάχιστα, πιφαύσκεο δὲ φλόγα πολλήν.
Szybko na pomoc przybywaj i zjawiaj się z mnogim pożarem.
αὐτὰρ ἐγὼ Ζεφύροιο καὶ ἀργεστᾶο Νότοιο
Ja tymczasem Zefira i Nota przenikającego
εἴσομαι ἐξ ἁλόθεν χαλεπὴν ὄρσουσα θύελλαν,
Pójdę przywołać by straszną od morza burzę pędzili,
ἥ κεν ἀπὸ Τρώων κεφαλὰς καὶ τεύχεα κήαι
Któraby Trojan od głowy do stóp z rynsztunkiem spaliła,
φλέγμα κακὸν φορέουσα: σὺ δὲ Ξάνθοιο παρ' ὄχθας
Pożar unosząc złowrogi. Lecz ty nad Xantha brzegami
δένδρεα καῖ', ἐν δ' αὐτὸν ἵει πυρί: μὴ δέ σε πάμπαν
Drzewa podpalaj i w płomień go wpędzaj; lecz wcale się nie daj
μειλιχίοις ἐπέεσσιν ἀποτρεπέτω καὶ ἀρειῇ:
Łagodnemi słowami, bądź pogróżkami odwrócić;
μὴ δὲ πρὶν ἀπόπαυε τεὸν μένος, ἀλλ' ὁπότ' ἂν δὴ
W twoim zapale zaś prędzej nie przestań, aż póki rozkazu
φθέγξομ' ἐγὼν ἰάχουσα, τότε σχεῖν ἀκάματον πῦρ.
Głośnym niewydam okrzykiem, a wtedy żary powstrzymaj!'
ὣς ἔφαθ', Ἥφαιστος δὲ τιτύσκετο θεσπιδαὲς πῦρ.
Tak powiedziała; Hefestos okrutny płomień zgotował.
πρῶτα μὲν ἐν πεδίῳ πῦρ δαίετο, καῖε δὲ νεκροὺς
Najpierw się płomień w równinie rozwinął i ciała popalił
πολλούς, οἵ ῥα κατ' αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάν' Ἀχιλλεύς:
Mnogie, bo było ich podostatkiem co zabił Achilles,
πᾶν δ' ἐξηράνθη πεδίον, σχέτο δ' ἀγλαὸν ὕδωρ.
Wyschła ze wszystkiem równina i wody stanęły świecące.
ὡς δ' ὅτ' ὀπωρινὸς Βορέης νεοαρδέ' ἀλωὴν
Równie jak Borej jesienny zwilżone co tylko ogrody
αἶψ' ἀγξηράνῃ: χαίρει δέ μιν ὅς τις ἐθείρῃ:
Szybko wysuszy, a ten co uprawia je z tego się cieszy;
ὣς ἐξηράνθη πεδίον πᾶν, κὰδ δ' ἄρα νεκροὺς
Takoż i cała równina podeschła; zupełnie spłonęły
κῆεν: ὃ δ' ἐς ποταμὸν τρέψε φλόγα παμφανόωσαν.
Ciała; lecz on do strumienia żarzący płomień obrócił.
καίοντο πτελέαι τε καὶ ἰτέαι ἠδὲ μυρῖκαι,
Jasno zapłoną topole i wierzby i tamaryski,
καίετο δὲ λωτός τε ἰδὲ θρύον ἠδὲ κύπειρον,
Pali się lotus i giętka trzcina i trawa cypryjska,
τὰ περὶ καλὰ ῥέεθρα ἅλις ποταμοῖο πεφύκει:
Które się bujnie nad falą uroczą porozkrzewialy;
τείροντ' ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες οἳ κατὰ δίνας,
Marnie zginęły węgorze i ryby, co w nurtach głęboko,
οἳ κατὰ καλὰ ῥέεθρα κυβίστων ἔνθα καὶ ἔνθα
Inne co tuż na wierzchu się pluszczą fali uroczej,
πνοιῇ τειρόμενοι πολυμήτιος Ἡφαίστοιο.
Pod ognistym podmuchem Hefajsta w sztukach biegłego.
καίετο δ' ἲς ποταμοῖο ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζεν:
Wreszcie gdy Strumień się palił, wygłasza słowa i mówi:
Ἥφαιστ', οὔ τις σοί γε θεῶν δύνατ' ἀντιφερίζειν,
"Żaden z bogów Hefeście się tobie przeoiwić nie zdoła,
οὐδ' ἂν ἐγὼ σοί γ' ὧδε πυρὶ φλεγέθοντι μαχοίμην.
Ani więc ja bym potrafił z ognistym walczyć płomieniem.
λῆγ' ἔριδος, Τρῶας δὲ καὶ αὐτίκα δῖος Ἀχιλλεὺς
Przestań w gniewie, niech boski Achilles Trojan od razu
ἄστεος ἐξελάσειε: τί μοι ἔριδος καὶ ἀρωγῆς;
Z miasta wypędzi; a mnie co po kłótni i co po obronie?"
φῆ πυρὶ καιόμενος, ἀνὰ δ' ἔφλυε καλὰ ῥέεθρα.
Ogniem prażony tak mówił; buchnęły fale do góry.
ὡς δὲ λέβης ζεῖ ἔνδον ἐπειγόμενος πυρὶ πολλῷ
Równie jak w kotle zakipi, zagrzanym silnym płomieniem,
κνίσην μελδόμενος ἁπαλοτρεφέος σιάλοιο
W którym się płynem roztapia słonina z wieprza tucznego,
πάντοθεν ἀμβολάδην, ὑπὸ δὲ ξύλα κάγκανα κεῖται,
Zewsząd kipiąc wysoko, jak suche polana podłożą;
ὣς τοῦ καλὰ ῥέεθρα πυρὶ φλέγετο, ζέε δ' ὕδωρ:
Takoż i fala od ognia zawrzała i woda kipiała;
οὐδ' ἔθελε προρέειν, ἀλλ' ἴσχετο: τεῖρε δ' ἀϋτμὴ
Powstrzymany już niemógł wypływać, gdyż podmuch go trawi
Ἡφαίστοιο βίηφι πολύφρονος. αὐτὰρ ὅ γ' Ἥρην
Przemyślnego Hefesta potęgi. Ów Herę natenczas
πολλὰ λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaklinając usilnie w skrzydlate odezwie się słowa:
Ἥρη τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν
"Hero, dlaczego twój syn usiłuje wyłącznie me nurty
ἐξ ἄλλων; οὐ μέν τοι ἐγὼ τόσον αἴτιός εἰμι
Strawić? Zaprawdę co do mnie tak bardzo nie zawiniłem,
ὅσσον οἱ ἄλλοι πάντες, ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοί.
Ile ci wszyscy inni, co w pomoc Trojanom przychodzą.
ἀλλ' ἤτοι μὲν ἐγὼν ἀποπαύσομαι εἰ σὺ κελεύεις,
Ale zaprawdę ja teraz przestanę, jeżeli rozkażesz;
παυέσθω δὲ καὶ οὗτος: ἐγὼ δ' ἐπὶ καὶ τόδ' ὀμοῦμαι,
Niechże i on zaprzestanie. Ja zaś natomiast przysięgam,
μή ποτ' ἐπὶ Τρώεσσιν ἀλεξήσειν κακὸν ἦμαρ,
Jako przenigdy Trojanoni wrogiego dnia nie odwrócę,
μὴ δ' ὁπότ' ἂν Τροίη μαλερῷ πυρὶ πᾶσα δάηται
Nawet chociażby i Troja gwałtownym ogniem płonęła
καιομένη, καίωσι δ' ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν.
Płonąc, a podpalili waleczni synowie Achajscy."
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γ' ἄκουσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Białoramienua Here bogini, co tylko posłyszy,
αὐτίκ' ἄρ' Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν:
Zaraz do syna drogiego się Hefajstosa odezwie:
Ἥφαιστε σχέο τέκνον ἀγακλεές: οὐ γὰρ ἔοικεν
"Ustań sławny mój synu Hefeście, bo się nienależy,
ἀθάνατον θεὸν ὧδε βροτῶν ἕνεκα στυφελίζειν.
Boga nieśmiertelnego z powodu śmiertelnych pokrzywdzać."
ὣς ἔφαθ', Ἥφαιστος δὲ κατέσβεσε θεσπιδαὲς πῦρ,
Tak powiedziała; Hefestos przygasił płomień straszliwy,
ἄψορρον δ' ἄρα κῦμα κατέσσυτο καλὰ ῥέεθρα.
Fala napowrót poczęła wylewać wody urocze.
αὐτὰρ ἐπεὶ Ξάνθοιο δάμη μένος, οἳ μὲν ἔπειτα
Kiedy zaś Xantha zgnębili potęgę natenczas i tamci
παυσάσθην, Ἥρη γὰρ ἐρύκακε χωομένη περ:
Wyczekują; bo Here wstrzymuje acz pali się gniewem.
ἐν δ' ἄλλοισι θεοῖσιν ἔρις πέσε βεβριθυῖα
Wtedy na innych bogów się groźna zwaliła niezgoda,
ἀργαλέη, δίχα δέ σφιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἄητο:
Ciężka i w strony przeciwne się serca ich burzyć poczęły;
σὺν δ' ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δ' εὐρεῖα χθών,
Z grzmotem jakoby na siebie wpadają,; zahuczy ziemica,
ἀμφὶ δὲ σάλπιγξεν μέγας οὐρανός. ἄϊε δὲ Ζεὺς
Niebo zaś odgłos rażący wydało; aż Zews pomiarkował
ἥμενος Οὐλύμπῳ: ἐγέλασσε δέ οἱ φίλον ἦτορ
Siedząc w Olimpie; lecz lube mu serce się rozweseliło
γηθοσύνῃ, ὅθ' ὁρᾶτο θεοὺς ἔριδι ξυνιόντας.
Wielką radością, gdy bogów do bójki biorących się ujrzał.
ἔνθ' οἵ γ' οὐκέτι δηρὸν ἀφέστασαν: ἦρχε γὰρ Ἄρης
Długo nie pozostali bezczynnie, bo Ares dowodził,
ῥινοτόρος, καὶ πρῶτος Ἀθηναίῃ ἐπόρουσε
Tarcze łamiący i pierwszy gwałtownie zaczepił Athenę,
χάλκεον ἔγχος ἔχων, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον:
Dzidę śpiżową trzymając i słowem wybuchnie zelżywem:
τίπτ' αὖτ' ὦ κυνάμυια θεοὺς ἔριδι ξυνελαύνεις
"Czemuż ty mucho sobacza do bójki bogów pobudzasz
θάρσος ἄητον ἔχουσα, μέγας δέ σε θυμὸς ἀνῆκεν;
Duchem niesfornym przejęta, tak wielka że passya cię bierze?
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε Τυδεί̈δην Διομήδε' ἀνῆκας
Czyliż nie pomnisz gdy syna Tydeja Diomeda nasłałaś,
οὐτάμεναι, αὐτὴ δὲ πανόψιον ἔγχος ἑλοῦσα
Żeby uderzał, a ty błyskającą dzidę ująwszy,
ἰθὺς ἐμεῦ ὦσας, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψας;
Prosto na mnie toczyłaś i ciało mi piękne zraniłaś?
τώ σ' αὖ νῦν ὀί̈ω ἀποτισέμεν ὅσσα ἔοργας.
Teraz ja znowu zamierzam ci oddać coś mnie uczyniła."
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν
Tak powiedziawszy uderzył w egidę frendzlami zdobioną,
σμερδαλέην, ἣν οὐδὲ Διὸς δάμνησι κεραυνός:
Straszną, którejby nawet nie złamał piorun Diosa;
τῇ μιν Ἄρης οὔτησε μιαιφόνος ἔγχεϊ μακρῷ.
W nią to Ares łaknący za krwią ugodził oszczepem.
ἣ δ' ἀναχασσαμένη λίθον εἵλετο χειρὶ παχείῃ
Ona schyliwszy się kamień chwyciła dłonią żylastą,
κείμενον ἐν πεδίῳ μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε,
Czarny, leżący w równinie, o końcach ostrych, potężny,
τόν ῥ' ἄνδρες πρότεροι θέσαν ἔμμεναι οὖρον ἀρούρης:
Jego to ludzie zadawna stawili na roli granicę;
τῷ βάλε θοῦρον Ἄρηα κατ' αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.
Takim Aresa po karku trzasnęła i członki zgnębiła.
ἑπτὰ δ' ἐπέσχε πέλεθρα πεσών, ἐκόνισε δὲ χαίτας,
Siedem on zajął pelethrów padając i włosy zakurzył;
τεύχεά τ' ἀμφαράβησε: γέλασσε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
Trzeszczał cały rynsztunek, zaśmiała się Pallas Athene,
καί οἱ ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Z dumną natedy pogardą w skrzydlate odezwie się słowa:
νηπύτι' οὐδέ νύ πώ περ ἐπεφράσω ὅσσον ἀρείων
"Głupi, zaprawdęś nie zważył, o ile od ciebie dzielniejszą
εὔχομ' ἐγὼν ἔμεναι, ὅτι μοι μένος ἰσοφαρίζεις.
Szczycę się być, że śmiesz się do mnię siłą przyrównać.
οὕτω κεν τῆς μητρὸς ἐρινύας ἐξαποτίνοις,
Jużto za matki przekleństwa na teraz odpokutujesz,
ἥ τοι χωομένη κακὰ μήδεται οὕνεκ' Ἀχαιοὺς
Która zgniewana ci biedę gotuje, że dzielnych Achajów
κάλλιπες, αὐτὰρ Τρωσὶν ὑπερφιάλοισιν ἀμύνεις.
Opuściłeś, a dumnym Trojanom na pomoc przychodzisz!
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τρέπεν ὄσσε φαεινώ:
Tak powiedziawszy gdzieindziej zwróciła oczy świecące.
τὸν δ' ἄγε χειρὸς ἑλοῦσα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
Jego zaś wzięła za rękę Diosa docz Afrodytę,
πυκνὰ μάλα στενάχοντα: μόγις δ' ἐσαγείρετο θυμόν.
Ciężko stękającego; zaledwie sapał oddechem.
τὴν δ' ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
Białoramienna zaś Here, bogini jak tylko ją zoczy,
αὐτίκ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Zaraz lotnemi słowy zagadnie Pallas Athenę:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη
"Przebóg o córo niezbita egidodzierżcy Diosa,
καὶ δ' αὖθ' ἡ κυνάμυια ἄγει βροτολοιγὸν Ἄρηα
Znowu ta mucha sobacza Aresa co męża morduje
δηί̈ου ἐκ πολέμοιο κατὰ κλόνον: ἀλλὰ μέτελθε.
Wyprowadza z potyczki przez tłum; zapobiegaj co żywo."
ὣς φάτ', Ἀθηναίη δὲ μετέσσυτο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
Rzekła; skoczyła za niemi Athene i w duszy się śmiała;
καί ῥ' ἐπιεισαμένη πρὸς στήθεα χειρὶ παχείῃ
Pędem dognawszy ją w piersi żylastą dłonią uderzy,
ἤλασε: τῆς δ' αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.
Tamtej na razie kolana zesłabły i serce kochane.
τὼ μὲν ἄρ' ἄμφω κεῖντο ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
Tak więc tamci oboje na żyznej legli ziemicy;
ἣ δ' ἄρ' ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευε:
Ona z okrzykiem radośnym w skrzydlate odezwie się słowa:
τοιοῦτοι νῦν πάντες ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοὶ
"Niechże tak ze wszystkiemi, co tylko Trojanom pomocni,
εἶεν, ὅτ' Ἀργείοισι μαχοίατο θωρηκτῇσιν,
Będzie, gdy walczyć zechcą naprzeciw Argeiom pancernym,
ὧδέ τε θαρσαλέοι καὶ τλήμονες, ὡς Ἀφροδίτη
Z równą odwagą i męztwem, jak Afrodyte, co teraz
ἦλθεν Ἄρῃ ἐπίκουρος ἐμῷ μένει ἀντιόωσα:
Przyszła popierać Aresa i z moją się siłą zetknęła;
τώ κεν δὴ πάλαι ἄμμες ἐπαυσάμεθα πτολέμοιο
Wtedy bylibyśmy dawno już zaprzestali potyczki,
Ἰλίου ἐκπέρσαντες ἐϋκτίμενον πτολίεθρον.
Ilionę zburzywszy, wspaniale gród zbudowany!
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ λευκώλενος Ἥρη.
Rzekła; zaśmiała się Here bogini o białych ramionach.
αὐτὰρ Ἀπόλλωνα προσέφη κρείων ἐνοσίχθων:
Enozychthon potężny Apollina wtedy zagadnie:
Φοῖβε τί ἢ δὴ νῶϊ διέσταμεν; οὐδὲ ἔοικεν
"Fojbie, dlaczegóż od siebie stroniemy? toć nam nie przystoi,
ἀρξάντων ἑτέρων: τὸ μὲν αἴσχιον αἴ κ' ἀμαχητὶ
Kiedy już inni zaczęli; aż hańba, jeżeli bez walki
ἴομεν Οὔλυμπον δὲ Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ.
Do Olimpu wróciemy, w Diosa domostwo spiżowe.
ἄρχε: σὺ γὰρ γενεῆφι νεώτερος: οὐ γὰρ ἔμοιγε
Zacznij, boś rodem jest młodszym, a z mojej strony nie pięknie
καλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
Byłoby, pierwszym albowiem się rodził i więcej rozumiem.
νηπύτι' ὡς ἄνοον κραδίην ἔχες: οὐδέ νυ τῶν περ
Głupi, jak pustą masz głowę; toż nawet i tego nie więcej
μέμνηαι ὅσα δὴ πάθομεν κακὰ Ἴλιον ἀμφὶ
Pomnisz, ileśmy złego z Iliony powodu cierpieli,
μοῦνοι νῶϊ θεῶν, ὅτ' ἀγήνορι Λαομέδοντι
Jedni my z bogów, jak razom do Laomedonta hardego
πὰρ Διὸς ἐλθόντες θητεύσαμεν εἰς ἐνιαυτὸν
Idąc z Diosa rozkazu, na rok się do pracy zgodzili,
μισθῷ ἔπι ῥητῷ: ὃ δὲ σημαίνων ἐπέτελλεν.
Za umówienia, cenę; zaś on wydawał rozkazy.
ἤτοι ἐγὼ Τρώεσσι πόλιν πέρι τεῖχος ἔδειμα
Wtedym ja miasto Trojańskie do koła murem otoczył,
εὐρύ τε καὶ μάλα καλόν, ἵν' ἄρρηκτος πόλις εἴη:
Pięknym i wielce szerokim, by gród niezdobytym uczynić;
Φοῖβε σὺ δ' εἰλίποδας ἕλικας βοῦς βουκολέεσκες
Ty zaś Fojbie rogate bydlęta ciężkie pasałeś
Ἴδης ἐν κνημοῖσι πολυπτύχου ὑληέσσης.
W jarach Idy lesistej po licznych góry załamkach.
ἀλλ' ὅτε δὴ μισθοῖο τέλος πολυγηθέες ὧραι
Kiedy zaś porę zapłaty radośnie Hory zwiastują,
ἐξέφερον, τότε νῶϊ βιήσατο μισθὸν ἅπαντα
Wtedy nam obu należną odmówił gwałtem zapłatę
Λαομέδων ἔκπαγλος, ἀπειλήσας δ' ἀπέπεμπε.
Laomedon okrutny i z pogróżkami odesłał.
σὺν μὲν ὅ γ' ἠπείλησε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθε
Tobie albowiem zagroził, że ręce i nogi ci z góry
δήσειν, καὶ περάαν νήσων ἔπι τηλεδαπάων:
Zwiąże, a potem cię sprzeda na wyspy odległe daleko;
στεῦτο δ' ὅ γ' ἀμφοτέρων ἀπολεψέμεν οὔατα χαλκῷ.
Grożąc prócz tego, że obu nam uszy obetnie żelazem.
νῶϊ δὲ ἄψορροι κίομεν κεκοτηότι θυμῷ
Wtedy wróciliśmy obaj okrutnie w duszy zmartwieni,
μισθοῦ χωόμενοι, τὸν ὑποστὰς οὐκ ἐτέλεσσε.
W gniewie z powodu zapłaty, co przyrzekł a później odmówił.
τοῦ δὴ νῦν λαοῖσι φέρεις χάριν, οὐδὲ μεθ' ἡμέων
Jego to ludziom życzliwie pomagasz, a z nami to niechcesz
πειρᾷ ὥς κε Τρῶες ὑπερφίαλοι ἀπόλωνται
Usiłować, by dumni Trojanie zginęli do szczętu,
πρόχνυ κακῶς σὺν παισὶ καὶ αἰδοίῃς ἀλόχοισι
Marnie ze swemi dziećmi i cnotliwemi żonami".
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων:
W dal godzący Apollon odrzecze mu na to w odpowiedź:
ἐννοσίγαι' οὐκ ἄν με σαόφρονα μυθήσαιο
"Ennozygaju, naprawdę byś sądzi! żem nie jest przy zdrowych
ἔμμεναι, εἰ δὴ σοί γε βροτῶν ἕνεκα πτολεμίξω
Zmysłach, jeżelibym z tobą się bił z powodu śmiertelnych,
δειλῶν, οἳ φύλλοισιν ἐοικότες ἄλλοτε μέν τε
Nędznych, co równie jak liście czasami w pełnym rozwoju
ζαφλεγέες τελέθουσιν ἀρούρης καρπὸν ἔδοντες,
Życia istnieją, plonami obfitej ziemi się żywiąc,
ἄλλοτε δὲ φθινύθουσιν ἀκήριοι. ἀλλὰ τάχιστα
Wkrótce zaś znowu bez duszy padają; atoli co prędzej
παυώμεσθα μάχης: οἳ δ' αὐτοὶ δηριαάσθων.
Zaprzestańmy potyczki; niech sami się rozprawiają".
ὣς ἄρα φωνήσας πάλιν ἐτράπετ': αἴδετο γάρ ῥα
Tak powiedziawszy się nazad odwrócił; obawiał się bowiem
πατροκασιγνήτοιο μιγήμεναι ἐν παλάμῃσι.
Przeciw bratu rodzica podnosić rękę w zawiści.
τὸν δὲ κασιγνήτη μάλα νείκεσε πότνια θηρῶν
Siostra go za to złajała okrutnie zwierząt bogini,
Ἄρτεμις ἀγροτέρη, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον:
W polu Artemis ochocza i słowem wybuchnie zelżywem:
φεύγεις δὴ ἑκάεργε, Ποσειδάωνι δὲ νίκην
"Zatem uciekasz, o w dal godzący i Pozejdonowi
πᾶσαν ἐπέτρεψας, μέλεον δέ οἱ εὖχος ἔδωκας:
Całą oddajesz przewagę i tanią go chwałą napełniasz?
νηπύτιε τί νυ τόξον ἔχεις ἀνεμώλιον αὔτως;
Głupi, a na cóż ci łuk co dzierżysz na darmo zupełnie?
μή σευ νῦν ἔτι πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἀκούσω
Niechże cię więcej nie słyszę, jak w ojca domostwie się chwalisz,
εὐχομένου, ὡς τὸ πρὶν ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν,
Jak to dawniej bywało, pomiędzy bogami wiecznemi,
ἄντα Ποσειδάωνος ἐναντίβιον πολεμίζειν.
Jako że gotów jesteś potykać się z Ennozygajem".
ὣς φάτο, τὴν δ' οὔ τι προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων,
Rzekła; lecz w dal godzący Apollo nie ozwał się wcale.
ἀλλὰ χολωσαμένη Διὸς αἰδοίη παράκοιτις
Ale Diosa małżonka szanowna pękając od gniewu,
νείκεσεν ἰοχέαιραν ὀνειδείοις ἐπέεσσι:
Zelżywemi słowami obrzuca mistrzynię pocisków:
πῶς δὲ σὺ νῦν μέμονας κύον ἀδεὲς ἀντί' ἐμεῖο
"Jakże się ważysz ty suko bezwstydna na przekór mi stawać?
στήσεσθαι; χαλεπή τοι ἐγὼ μένος ἀντιφέρεσθαι
Trudnem zaprawdę ci bedzie się z moją mierzyć potęgą,
τοξοφόρῳ περ ἐούσῃ, ἐπεὶ σὲ λέοντα γυναιξὶ
Chociaż ci służy łuk, bo ciebie za lwicę niewiastom
Ζεὺς θῆκεν, καὶ ἔδωκε κατακτάμεν ἥν κ' ἐθέλῃσθα.
Zews postanowił, i kogo masz chęć zabijać dozwolił.
ἤτοι βέλτερόν ἐστι κατ' οὔρεα θῆρας ἐναίρειν
Lepiej zaprawdę dla ciebie po górach bestye zabijać,
ἀγροτέρας τ' ἐλάφους ἢ κρείσσοσιν ἶφι μάχεσθαι.
Albo i szybkie jelenie, niż potężniejszym się stawiać.
εἰ δ' ἐθέλεις πολέμοιο δαήμεναι, ὄφρ' ἐὺ̈ εἰδῇς
Jeźli zaś masz ochotę to 'spróbuj walki, byś dobrze,
ὅσσον φερτέρη εἴμ', ὅτι μοι μένος ἀντιφερίζεις.
Ilem silniejszą poznała, co mnię zuchwale się stawiasz".
ἦ ῥα, καὶ ἀμφοτέρας ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔμαρπτε
Rzekła, i silnie pochwyci jej obie ręce na zgięciu
σκαιῇ, δεξιτερῇ δ' ἄρ' ἀπ' ὤμων αἴνυτο τόξα,
Lewą, a prawą ręką jej łuk z ramienia zerwawszy,
αὐτοῖσιν δ' ἄρ' ἔθεινε παρ' οὔατα μειδιόωσα
Bić ją poczyna takowym po uszach z uśmiechem szyderskim;
ἐντροπαλιζομένην: ταχέες δ' ἔκπιπτον ὀϊστοί.
Ta zaś uchyla się wijąc, że strzały się szybkie rozsypią.
δακρυόεσσα δ' ὕπαιθα θεὰ φύγεν ὥς τε πέλεια,
Z płaczem ucieka przed siebie bogini, podobnie jak gołąb,
ἥ ῥά θ' ὑπ' ἴρηκος κοίλην εἰσέπτατο πέτρην
Któren przed lotem jastrzębia do skały drążonej w szczelinę
χηραμόν: οὐδ' ἄρα τῇ γε ἁλώμεναι αἴσιμον ἦεν:
Chowa się; teraz albowiem być wziętym mu nie przeznaczono;
ὣς ἣ δακρυόεσσα φύγεν, λίπε δ' αὐτόθι τόξα.
Takoż i ona uciekła ze łzami łuk zostawiwszy.
Λητὼ δὲ προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης:
Rzeknie natenczas do Lety pośpieszny Argi pogromca:
Λητοῖ ἐγὼ δέ τοι οὔ τι μαχήσομαι: ἀργαλέον δὲ
"Leto, wcale ja z tobą się bić nie będę, bo trudno
πληκτίζεσθ' ἀλόχοισι Διὸς νεφεληγερέταο:
Z małżonkami Diosa co chmury gromadzi się kłócić.
ἀλλὰ μάλα πρόφρασσα μετ' ἀθανάτοισι θεοῖσιν
Zatem ochoczo pomiędzy niesmiertelnemi bogami
εὔχεσθαι ἐμὲ νικῆσαι κρατερῆφι βίηφιν.
Pochwal się, jako przemocą, i męztwem nademną górujesz".
ὣς ἄρ' ἔφη, Λητὼ δὲ συναίνυτο καμπύλα τόξα
Rzekł; a Leto zabrała zagięty łuk i pociski,
πεπτεῶτ' ἄλλυδις ἄλλα μετὰ στροφάλιγγι κονίης.
Rozlatujące się tu i owdzie po kłębach kurzawy.
ἣ μὲν τόξα λαβοῦσα πάλιν κίε θυγατέρος ἧς:
Potem łuk pochwyciwszy za swoją córeczką pośpieszy;
ἣ δ' ἄρ' Ὄλυμπον ἵκανε Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
Tamta się w Olimp dostała do zamku Diosa ze spiżu;
δακρυόεσσα δὲ πατρὸς ἐφέζετο γούνασι κούρη,
Łzy wylewając na ojca kolanach usiadła dziewica,
ἀμφὶ δ' ἄρ' ἀμβρόσιος ἑανὸς τρέμε: τὴν δὲ προτὶ οἷ
Ambrozyjskie jej szaty się na niej trzęsły; lecz ojciec
εἷλε πατὴρ Κρονίδης, καὶ ἀνείρετο ἡδὺ γελάσσας:
Kronid ją tuli do siebie, i pyta z uśmiechem łagodnym:
τίς νύ σε τοιάδ' ἔρεξε φίλον τέκος Οὐρανιώνων
"Którenże z niebian cię tak pokrzywdził dziecko me drogie,
μαψιδίως, ὡς εἴ τι κακὸν ῥέζουσαν ἐνωπῇ;
[Niezasłużenie, jakżebyś co złego na jawie zrobiła?]
τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἐϋστέφανος κελαδεινή:
Rzeknie mu na to burzliwa bogini o wianku nadobnym :
σή μ' ἄλοχος στυφέλιξε πάτερ λευκώλενος Ἥρη,
"Białoramienna Here mnie tak zturbowała, twa żona,
ἐξ ἧς ἀθανάτοισιν ἔρις καὶ νεῖκος ἐφῆπται.
Która przyczyną, do swarów i kłótni pomiędzy bogami".
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον:
W taki to sposób oni pomiędzy sobą mówili.
αὐτὰρ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐδύσετο Ἴλιον ἱρήν:
Fojbos Apollon atoli do świętej się udał Iliony,
μέμβλετο γάρ οἱ τεῖχος ἐϋδμήτοιο πόληος
Mury mu bowiem na sercu leżały twierdzy warownej,
μὴ Δαναοὶ πέρσειαν ὑπὲρ μόρον ἤματι κείνῳ.
Żeby ich wbrew przeznaczeniu Achaje w tym dniu nie zburzyli.
οἳ δ' ἄλλοι πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες,
Do Olimpu zaś inni bogowie przedwieczni wrócili,
οἳ μὲν χωόμενοι, οἳ δὲ μέγα κυδιόωντες:
Jedni srodze zgniewani, a drudzy bezmiernie się chwaląc;
κὰδ δ' ἷζον παρὰ πατρὶ κελαινεφεῖ: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
W koło Diosa chmurnego zasiedli. Atoli Achilles
Τρῶας ὁμῶς αὐτούς τ' ὄλεκεν καὶ μώνυχας ἵππους.
Trojan zarazem samych mordował i dzielnych rumaków.
ὡς δ' ὅτε καπνὸς ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρὺν ἵκηται
Równie jak słupem dym aż w niebo szerokie się wznosi,
ἄστεος αἰθομένοιο, θεῶν δέ ἑ μῆνις ἀνῆκε,
Kiedy miasto się pali pożarem z gniewu bożego;
πᾶσι δ' ἔθηκε πόνον, πολλοῖσι δὲ κήδε' ἐφῆκεν,
Wszystkim kłopotu przysparza, a wielom zmartwienie gotuje;
ὣς Ἀχιλεὺς Τρώεσσι πόνον καὶ κήδε' ἔθηκεν.
Takoż Achilles Trojanom i pracę i troskę gotował.
ἑστήκει δ' ὃ γέρων Πρίαμος θείου ἐπὶ πύργου,
Priam sędziwy na szczycie wieżycy boskiej stanąwszy,
ἐς δ' ἐνόησ' Ἀχιλῆα πελώριον: αὐτὰρ ὑπ' αὐτοῦ
Olbrzymiego Achilla rozpoznał, i widzi jak przed nim
Τρῶες ἄφαρ κλονέοντο πεφυζότες, οὐδέ τις ἀλκὴ
Zdala w popłochu Trojanie pierzchali, i wcale oporu:
γίγνεθ': ὃ δ' οἰμώξας ἀπὸ πύργου βαῖνε χαμᾶζε
Już nie było; lecz on jęknąwszy z wieży się spuścił,
ὀτρύνων παρὰ τεῖχος ἀγακλειτοὺς πυλαωρούς:
bawoływając przy wieży przesławnych bramy strażników:
πεπταμένας ἐν χερσὶ πύλας ἔχετ' εἰς ὅ κε λαοὶ
"Bramy rozwarte rękoma trzymajcie, aż póki się wojsko
ἔλθωσι προτὶ ἄστυ πεφυζότες: ἦ γὰρ Ἀχιλλεὺς
Nie dostanie do miasta w popłochu; albowiem Achilles
ἐγγὺς ὅδε κλονέων: νῦν οἴω λοίγι' ἔσεσθαι.
Zwija się blisko tłumów i sądzę że klęska nastąpi.
αὐτὰρ ἐπεί κ' ἐς τεῖχος ἀναπνεύσωσιν ἀλέντες,
Kiedy zaś wewnątrz murów się wcisną i troszkę odetchną,
αὖτις ἐπανθέμεναι σανίδας πυκινῶς ἀραρυίας:
Wtedy co żywo zamykać podwoje szczelnie złożone ;
δείδια γὰρ μὴ οὖλος ἀνὴρ ἐς τεῖχος ἅληται.
Boję się bowiem że mąż złowrogi wtargnie do murów".
vὣς εἰπὼν Ἀχιλῆα ἀλεὶς μένεν, ἐν δέ οἱ ἦτορ
Rzekł, zaś oni podwoje rozwarli i rygle spuścili;
ἄλκιμον ὁρμᾶτο πτολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
Bramy rozwarte przyniosły zbawienie. Atoli Apollon
ἠύ̈τε πάρδαλις εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
Szybko się rzucił naprzeciw, by Trojan od klęski uchronić.
ἀνδρὸς θηρητῆρος ἐναντίον, οὐδέ τι θυμῷ
Oni zaś w prostym kierunku do miasta i murów obronnych
ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἐπεί κεν ὑλαγμὸν ἀκούσῃ:
Wpadli z równiny, z gardłami pragnieniem wysuszonemi,
εἴ περ γὰρ φθάμενός μιν ἢ οὐτάσῃ ἠὲ βάλῃσιν,
Kurzem okryci; lecz on oszczepem doganiał, z szalonym
ἀλλά τε καὶ περὶ δουρὶ πεπαρμένη οὐκ ἀπολήγει
W sercu zapędzie, bo żądał koniecznie chwałę pozyskać.
ἀλκῆς, πρίν γ' ἠὲ ξυμβλήμεναι ἠὲ δαμῆναι:
Byliby wtedy Achaje zdobyli stromą Ilionę,
ὣς Ἀντήνορος υἱὸς ἀγαυοῦ δῖος Ἀγήνωρ
Żeby na czas Agenora boskiego nie zesłał Apollon,
οὐκ ἔθελεν φεύγειν, πρὶν πειρήσαιτ' Ἀχιλῆος.
Antenom potomka, dzielnego męża bez skazy.
ἀλλ' ὅ γ' ἄρ' ἀσπίδα μὲν πρόσθ' ἔσχετο πάντοσ' ἐί̈σην,
Serce on jego napełnił odwagą, a sam do pomocy
ἐγχείῃ δ' αὐτοῖο τιτύσκετο, καὶ μέγ' ἀύ̈τει:
Stanął przy boku, by śmierci okrutne Kiery powstrzymać,
ἦ δή που μάλ' ἔολπας ἐνὶ φρεσὶ φαίδιμ' Ἀχιλλεῦ
Wsparty o buk; lecz sam się chmurą, gęstą zasłonił.
ἤματι τῷδε πόλιν πέρσειν Τρώων ἀγερώχων
Tenże zaś kiedy rozpoznał Achilla grodów pogromcę,
νηπύτι': ἦ τ' ἔτι πολλὰ τετεύξεται ἄλγε' ἐπ' αὐτῇ.
Stanął i z wielką obawą czekając w sercu rozważał;
ἐν γάρ οἱ πολέες τε καὶ ἄλκιμοι ἀνέρες εἰμέν,
Wtedy ponuro do swojej wyniosłej się duszy odezwał:
οἳ καὶ πρόσθε φίλων τοκέων ἀλόχων τε καὶ υἱῶν
"Biadaż mi! jeśli ja teraz przed Achillesem okrutnym
Ἴλιον εἰρυόμεσθα: σὺ δ' ἐνθάδε πότμον ἐφέψεις
Będę uciekał, gdzie inni pierzchaja w popłochu sromotnym,
ὧδ' ἔκπαγλος ἐὼν καὶ θαρσαλέος πολεμιστής.
Wtedy i tak mnie pochwyci, i jako podłego zabije.
ἦ ῥα, καὶ ὀξὺν ἄκοντα βαρείης χειρὸς ἀφῆκε,
Jeśli zaś tych pozostawię, przed Achillesem Pelejdą,
καί ῥ' ἔβαλε κνήμην ὑπὸ γούνατος οὐδ' ἀφάμαρτεν.
Pierzchających, a w stronę przeciwną murów nogami
ἀμφὶ δέ οἱ κνημὶς νεοτεύκτου κασσιτέροιο
Puszczę się w stronę Ilosa płaszczyzny, aż póki nie zdążę
σμερδαλέον κονάβησε: πάλιν δ' ἀπὸ χαλκὸς ὄρουσε
W gaje Idajskie i w krzaki uchodząc głęboko się skryję;
βλημένου, οὐδ' ἐπέρησε, θεοῦ δ' ἠρύκακε δῶρα.
Późno wieczorem następnie, gdy w rzece chłodnej kąpielą
Πηλεί̈δης δ' ὁρμήσατ' Ἀγήνορος ἀντιθέοιο
Odświeżony wypocznę, do Ilion wrócić podołam.
δεύτερος: οὐδ' ἔτ' ἔασεν Ἀπόλλων κῦδος ἀρέσθαι,
Czemuż atoli mi serce kochane to wszystko przekłada?
ἀλλά μιν ἐξήρπαξε, κάλυψε δ' ἄρ' ἠέρι πολλῇ,
Byle mnie tylko nie zoczył uciekającego w równinę,
ἡσύχιον δ' ἄρα μιν πολέμου ἔκπεμπε νέεσθαι.
A puściwszy się w pogoń szybkiemi nie dognał nogami.
αὐτὰρ ὃ Πηλεί̈ωνα δόλῳ ἀποέργαθε λαοῦ:
Wtedy nie będzie sposobu obronić się Kierom i śmierci;
αὐτῷ γὰρ ἑκάεργος Ἀγήνορι πάντα ἐοικὼς
Aż do zbytku albowiem od innych ludzi jest tęższym.
ἔστη πρόσθε ποδῶν, ὃ δ' ἐπέσσυτο ποσσὶ διώκειν:
Żebym też tutaj przed miastem odważnie ku niemu się zwrócił;..
εἷος ὃ τὸν πεδίοιο διώκετο πυροφόροιο
Przecież i jego ciało żelazem by dało się zranić,
τρέψας πὰρ ποταμὸν βαθυδινήεντα Σκάμανδρον
Tylko jedna w nim dusza, a mówią że także śmiertelnym
τυτθὸν ὑπεκπροθέοντα: δόλῳ δ' ἄρ' ἔθελγεν Ἀπόλλων
[Jest, podobnie jak inni; lecz Kronid mu sławy przysparza]!
ὡς αἰεὶ ἔλποιτο κιχήσεσθαι ποσὶν οἷσι:
Rzekł; oczekuje Polejdę zebrawszy siły; a serce
τόφρ' ἄλλοι Τρῶες πεφοβημένοι ἦλθον ὁμίλῳ
Mężne go nakłoniło , by dzielnie się bić i potykać.
ἀσπάσιοι προτὶ ἄστυ, πόλις δ' ἔμπλητο ἀλέντων.
Równie jak ryś z głęboko zarosłej kniei naprzeciw
οὐδ' ἄρα τοί γ' ἔτλαν πόλιος καὶ τείχεος ἐκτὸς
Męża myśliwca wypada, i wcale w duszy bojaźni
μεῖναι ἔτ' ἀλλήλους, καὶ γνώμεναι ὅς τε πεφεύγοι
Nie ma, uciekać nie myśli, jak tylko szczekanie posłyszy;
ὅς τ' ἔθαν' ἐν πολέμῳ: ἀλλ' ἐσσυμένως ἐσέχυντο
Chociaż go bowiem tamten uprzedzi pchnięciem lub rzutem,
ἐς πόλιν, ὅν τινα τῶν γε πόδες καὶ γοῦνα σαώσαι.
Mimo że pchnięty oszczepem nie poprzestaje się bronić,
Póki się blizko nie zetkną, lub jemu wreszcie ulegnie;
Również i syn Antenora sławnego, boski Agenor,
Wcale nie myślał uciekać, aż póki się zmierzy z Achillem;
Zatem przed siebie trzymając okrągło tarczę wykutą
Dzidę nań wymierzoną, gotuje i krzyknie donośnie :
"Pewno już w sercu żywiłeś nadzieję prześwietny Achillu,
Jako że miasto Trojan zuchwałych dnia tego zdobędziesz.
Głupi! toć wiele się przy niem dla ciebie kłopotu gotuje.
Wielu nas bowiem w takowem odważnych mężów zostaje,
Którzy dla drogich rodziców i żon i swego potomstwa,
Będziem Iliony bronili, lecz ciebie tu zguba doczeka,
Chociaż tak jesteś okrutnym i w boju szermierzem odważnym",
Rzekł i dzidę kończystą puściwszy z dłoni żylastej,
W szynę tuż pod kolanem go trafił i celu nie chybił.
Szyna w około niego z cyny świeżo ulanej
Zabrzęczała straszliwie; lecz miedź od ugodzonego
Odskoczyła daremnie, bo dary od boga strzymały.
Drugi z kolei Pelejdes na Agenora boskiego
Natarł; atoli Apollon mu chwały nie dał pozyskać,
Ale tamtego pochwycił i gęstą chmurą zasłonił,
Potem zaś kazał by z boju bez szwanku napowrót się cofnął.
On zaś sam Pelejona podstępem od ludu powstrzymał;
Sam w Agenora postaci albowiem z dala godzący,
Stanął mu tuż pod nogami i szybko się zabrał uciekać.
Podczas gdy za nim gonił przez bujną zbożem równinę,
Kiedy się tamten odwrócił ku głębokiemu Skamandrze,
Wyprzedzając po trosze, bo chytrze go zwodził Apollon,
Żeby się ciągle spodziewał dogonić go swemi nogami;
Inni Trojanie natenczas, pierzchając doszli tłumami
Aż do miasta radośnie, i gród się ściskiem napełnił.
Wtedy nie byli w stanie za miastem i zewnątrz okopów,
Jedni czekać na drugich, by wiedzieć któren się schronił,
Któren zaś zginął w potyczce; lecz pełni radości się cisną,
W miasto, którego tylko zbawiły kolana i nogi.
ὣς οἳ μὲν κατὰ ἄστυ πεφυζότες ἠύ̈τε νεβροὶ
Oni po mieście natedy, spłoszeni jak młode koźlątka,
ἱδρῶ ἀπεψύχοντο πίον τ' ἀκέοντό τε δίψαν
Z potu się ochładzają i piją, by zgasić pragnienie,
κεκλιμένοι καλῇσιν ἐπάλξεσιν: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Wsparci na pięknych murach obronnych; atoli Achaje
τείχεος ἆσσον ἴσαν σάκε' ὤμοισι κλίναντες.
Pędzą bliżej pod mury, z tarczami na ramię wspartemi.
Ἕκτορα δ' αὐτοῦ μεῖναι ὀλοιὴ μοῖρα πέδησεν
Mojra złowroga Hektora skusiła, by został na miejscu
Ἰλίου προπάροιθε πυλάων τε Σκαιάων.
Po za twierdzą Iliońską i przed Skajskiemi wrotami.
αὐτὰρ Πηλείωνα προσηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων:
Wtedy zaś Pelejona zagadnie Pojbos Apollem:
τίπτέ με Πηλέος υἱὲ ποσὶν ταχέεσσι διώκεις
"Czemuż o synu Peleja mnie ścigasz nogami szybkiemi,
αὐτὸς θνητὸς ἐὼν θεὸν ἄμβροτον; οὐδέ νύ πώ με
Śmiertelniku, mnie boga wiecznego? Zapewne ty wcale,
ἔγνως ὡς θεός εἰμι, σὺ δ' ἀσπερχὲς μενεαίνεις.
Me poznałeś żem bogiem i tak namiętnie się rzucasz.
ἦ νύ τοι οὔ τι μέλει Τρώων πόνος, οὓς ἐφόβησας,
Trojan których spłoszyłeś cię widać klęska nie troszczy,
οἳ δή τοι εἰς ἄστυ ἄλεν, σὺ δὲ δεῦρο λιάσθης.
Którzy się w mieście skupili, a tyś się aż tutaj zapędził.
οὐ μέν με κτενέεις, ἐπεὶ οὔ τοι μόρσιμός εἰμι.
Wszak mnie zabić nie możesz, gdyż nie podlegam losowi".
τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Z gniewem okrutnym odrzecze mu na to najszybszy Achilles:
ἔβλαψάς μ' ἑκάεργε θεῶν ὀλοώτατε πάντων
"Zwiodłeś mnie w dal godzący, ze wszystkich bogów najgorszy,
ἐνθάδε νῦν τρέψας ἀπὸ τείχεος: ἦ κ' ἔτι πολλοὶ
Tutaj mnie odwróciwszy od murów; zaprawdę że wielu
γαῖαν ὀδὰξ εἷλον πρὶν Ἴλιον εἰσαφικέσθαι.
Byłoby ziemię chwyciło zębami, nim weszli do Troi.
νῦν δ' ἐμὲ μὲν μέγα κῦδος ἀφείλεο, τοὺς δὲ σάωσας
Teraz mnie chwały ogromnej pozbawiasz, a tych wybawiłeś
ῥηϊδίως, ἐπεὶ οὔ τι τίσιν γ' ἔδεισας ὀπίσσω.
Łacno, albowiem w przyszłości się zemsty wcale nie boisz.
ἦ σ' ἂν τισαίμην, εἴ μοι δύναμίς γε παρείη.
Pewnobym chętnie się zemścił, gdybym po temu miał władzę".
ὣς εἰπὼν προτὶ ἄστυ μέγα φρονέων ἐβεβήκει,
Tak powiedziawszy ku miastu podążał z myślą zuchwałą,
σευάμενος ὥς θ' ἵππος ἀεθλοφόρος σὺν ὄχεσφιν,
Rozogniony jak rumak co wziął nagrodę, z powózką
ὅς ῥά τε ῥεῖα θέῃσι τιταινόμενος πεδίοιο:
Pędzi z łatwością, do biegu się wyciągając w równinie;
ὣς Ἀχιλεὺς λαιψηρὰ πόδας καὶ γούνατ' ἐνώμα.
Również Achilles chyżemi przebierał kolany i nogi.
τὸν δ' ὃ γέρων Πρίαμος πρῶτος ἴδεν ὀφθαλμοῖσι
Jego zaś Priam sędziwy najpierwszy dojrzał oczyma,
παμφαίνονθ' ὥς τ' ἀστέρ' ἐπεσσύμενον πεδίοιο,
Świecącego jak gwiazda, w równinie harcującego,
ὅς ῥά τ' ὀπώρης εἶσιν, ἀρίζηλοι δέ οἱ αὐγαὶ
Która w jesieni się wznosi, a żywy blask jej promieni
φαίνονται πολλοῖσι μετ' ἀστράσι νυκτὸς ἀμολγῷ,
Świeci nad gwiazdy licznemi, gdy udój nadchodzi wieczorny;
ὅν τε κύν' Ὠρίωνος ἐπίκλησιν καλέουσι.
Ją to psem Oriona przydomkiem ludzie nazwali;
λαμπρότατος μὲν ὅ γ' ἐστί, κακὸν δέ τε σῆμα τέτυκται,
Świeci zaś jaśniej od innych i złą zapowieść oznacza,
καί τε φέρει πολλὸν πυρετὸν δειλοῖσι βροτοῖσιν:
Liczne gorączki ze sobą dla biednych niosąc śmiertelnych;
ὣς τοῦ χαλκὸς ἔλαμπε περὶ στήθεσσι θέοντος.
Również i miedź połyskała na piersiach biegającego.
ᾤμωξεν δ' ὃ γέρων, κεφαλὴν δ' ὅ γε κόψατο χερσὶν
Jęknął starzec poważny i bił się w głowę rękoma,
ὑψόσ' ἀνασχόμενος, μέγα δ' οἰμώξας ἐγεγώνει
Wznosząc je w górę wysoko, i ciągle jęczał żałośnie,
λισσόμενος φίλον υἱόν: ὃ δὲ προπάροιθε πυλάων
Syna błagając drogiego; lecz ten na zewnątrz przed bramą,
ἑστήκει ἄμοτον μεμαὼς Ἀχιλῆϊ μάχεσθαι:
Stanął, z pragnieniem gorącem by stoczyć bitwę z Achillem;
τὸν δ' ὃ γέρων ἐλεεινὰ προσηύδα χεῖρας ὀρεγνύς:
Jego staruszek litośnie zagadnął i ręce wyciągnął:
Ἕκτορ μή μοι μίμνε φίλον τέκος ἀνέρα τοῦτον
"Dziecko me drogie, Hektorze, nie czekaj na męża owego
οἶος ἄνευθ' ἄλλων, ἵνα μὴ τάχα πότμον ἐπίσπῃς
Sam opodal od innych, byś rychło w zgubę nie popadł,
Πηλεί̈ωνι δαμείς, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστι
Ulegając Pelejdzie; gdyż on o wiele silniejszym,
σχέτλιος: αἴθε θεοῖσι φίλος τοσσόνδε γένοιτο
Wrogi, bodajby tak samo i bogom był ulubiony
ὅσσον ἐμοί: τάχα κέν ἑ κύνες καὶ γῦπες ἔδοιεν
Jako i mnie, to rychło by psy go pożarły i sępy
κείμενον: ἦ κέ μοι αἰνὸν ἀπὸ πραπίδων ἄχος ἔλθοι:
Leżącego; i smutku by serce się moje pozbyło;
ὅς μ' υἱῶν πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν εὖνιν ἔθηκε
Wieluż to synów dzielnych mnie on pozbawił, zabiwszy,
κτείνων καὶ περνὰς νήσων ἔπι τηλεδαπάων.
Albo wysławszy na sprzedaż do wysp odległych daleko.
καὶ γὰρ νῦν δύο παῖδε Λυκάονα καὶ Πολύδωρον
Wszak i teraz dwóch synów Lykaona i Polydora,
οὐ δύναμαι ἰδέειν Τρώων εἰς ἄστυ ἀλέντων,
Dojrzeć niemogę pomiędzy Trojany co w miasto wkroczyli,
τούς μοι Λαοθόη τέκετο κρείουσα γυναικῶν.
Których mi Laothoja spłodziła, szlachetna niewiasta.
ἀλλ' εἰ μὲν ζώουσι μετὰ στρατῷ, ἦ τ' ἂν ἔπειτα
Jeźli zaś jeszcze żyją w obozie, to mógłbym ich później
χαλκοῦ τε χρυσοῦ τ' ἀπολυσόμεθ', ἔστι γὰρ ἔνδον:
Miedzią i złotem wykupić, bo mamy go w domu dostatkiem;
πολλὰ γὰρ ὤπασε παιδὶ γέρων ὀνομάκλυτος Ἄλτης.
Dosyć go bowiem córce dostarczył Altej przesławny.
εἰ δ' ἤδη τεθνᾶσι καὶ εἰν Ἀί̈δαο δόμοισιν,
Jeśli zaś już polegli i poszli do domu Hadesa,
ἄλγος ἐμῷ θυμῷ καὶ μητέρι τοὶ τεκόμεσθα:
Smutno mi będzie na sercu i matce, bo myśmy spłodzili;
λαοῖσιν δ' ἄλλοισι μινυνθαδιώτερον ἄλγος
Co zaś do reszty narodu, to mniejsze będzie zmartwienie,
ἔσσεται, ἢν μὴ καὶ σὺ θάνῃς Ἀχιλῆϊ δαμασθείς.
Byłeś ty tylko nie zginął, przez Achillesa pokonan.
ἀλλ' εἰσέρχεο τεῖχος ἐμὸν τέκος, ὄφρα σαώσῃς
Zatem powracaj za mury me dziecko, ażebyś wybawił
Τρῶας καὶ Τρῳάς, μὴ δὲ μέγα κῦδος ὀρέξῃς
Trojan oraz Trojanki, a wielkiej chwały Pelejdzie
Πηλεί̈δῃ, αὐτὸς δὲ φίλης αἰῶνος ἀμερθῇς.
Me przysporzył, gdy sam i lube życie postradasz.
πρὸς δ' ἐμὲ τὸν δύστηνον ἔτι φρονέοντ' ἐλέησον
Miejże zaś litość nademną nieszczęsnym, pókim przy życiu,
δύσμορον, ὅν ῥα πατὴρ Κρονίδης ἐπὶ γήραος οὐδῷ
Biednym, którego ojciec Kronides na kresie starości,
αἴσῃ ἐν ἀργαλέῃ φθίσει κακὰ πόλλ' ἐπιδόντα
Trawi losem okrutnym, by wiele nieszczęścia oglądał,
υἷάς τ' ὀλλυμένους ἑλκηθείσας τε θύγατρας,
Synów pomordowanych i córki gwałtem wleczone,
καὶ θαλάμους κεραϊζομένους, καὶ νήπια τέκνα
Wszystkie komnaty do gruntu zniszczone, a dzieci niewinne
βαλλόμενα προτὶ γαίῃ ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
Porzucane o ziemię, w tem opłakanem nieszczęściu,
ἑλκομένας τε νυοὺς ὀλοῇς ὑπὸ χερσὶν Ἀχαιῶν.
Oraz porwane synowe Achajów dłonią złowrogą.
αὐτὸν δ' ἂν πύματόν με κύνες πρώτῃσι θύρῃσιν
Wreszcie i mnie samego sobaki przy wrotach zewnętrznych,
ὠμησταὶ ἐρύουσιν, ἐπεί κέ τις ὀξέϊ χαλκῷ
Ścierwem żyjący wywleką, gdy mnie kto ostrem żelazem,
τύψας ἠὲ βαλὼν ῥεθέων ἐκ θυμὸν ἕληται,
Pchnięciem lub rzutem uderzy i ciało duszy pozbawi;
οὓς τρέφον ἐν μεγάροισι τραπεζῆας θυραωρούς,
Których ja w zamku chowałem, od stołu stróży karmionych;
οἵ κ' ἐμὸν αἷμα πιόντες ἀλύσσοντες περὶ θυμῷ
One wypiwszy mą krew, i rozwścieczone w umyśle
κείσοντ' ἐν προθύροισι. νέῳ δέ τε πάντ' ἐπέοικεν
Będą leżeli u wrót. Młodemu wszystko do twarzy,
ἄρηϊ κταμένῳ δεδαϊγμένῳ ὀξέϊ χαλκῷ
Nawet choć w boju zabity, przeszyty ostrem żelazem
κεῖσθαι: πάντα δὲ καλὰ θανόντι περ ὅττι φανήῃ:
Leży; i wszystko jest piękne, acz w śmierci, cokolwiek się zjawia;
ἀλλ' ὅτε δὴ πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον
Ale gdy głowę i brodę siwizną lata przypruszy,
αἰδῶ τ' αἰσχύνωσι κύνες κταμένοιο γέροντος,
Hańba natenczas dla starca zmarłego co psy go bezczesczą.
τοῦτο δὴ οἴκτιστον πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν.
Jest to zaprawdę szczytem nieszczęścia dla biednych śmiertelnych".
ἦ ῥ' ὃ γέρων, πολιὰς δ' ἄρ' ἀνὰ τρίχας ἕλκετο χερσὶ
Mówił tak starzec i włosy bieluchne szarpał rękoma,
τίλλων ἐκ κεφαλῆς: οὐδ' Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθε.
Z głowy je wyrywając; lecz duszy Hektora nie skłonił.
μήτηρ δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυ χέουσα
Z drugiej zaś strony matka żałośnie łzy wylewając,
κόλπον ἀνιεμένη, ἑτέρηφι δὲ μαζὸν ἀνέσχε:
Szaty ręką roztwiera, a drugą na piersi wskazując
καί μιν δάκρυ χέουσ' ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Rzeknie do niego ze łzami i słowem się lotnem odezwie:
Ἕκτορ τέκνον ἐμὸν τάδε τ' αἴδεο καί μ' ἐλέησον
"Szanuj ten widok Hektorze me dziecko i miejże nademną
αὐτήν, εἴ ποτέ τοι λαθικηδέα μαζὸν ἐπέσχον:
Litość ; jeżeli ci kiedy kojące piersi podałam,
τῶν μνῆσαι φίλε τέκνον ἄμυνε δὲ δήϊον ἄνδρα
O tem pamiętaj o dziecko me drogie i męża strasznego
τείχεος ἐντὸς ἐών, μὴ δὲ πρόμος ἵστασο τούτῳ
Z poza murów odeprzej i wprost się zuchwale nie stawiaj
σχέτλιος: εἴ περ γάρ σε κατακτάνῃ, οὔ σ' ἔτ' ἔγωγε
Jemu; jeżeli cię bowiem zabije, to wtedy nie będę
κλαύσομαι ἐν λεχέεσσι φίλον θάλος, ὃν τέκον αὐτή,
Płakać za tobą na marach, o kwiatku łona najdroższy,
οὐδ' ἄλοχος πολύδωρος: ἄνευθε δέ σε μέγα νῶϊν
Ani też drogo małżonka nabyta; lecz zdala nas obu
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ κύνες ταχέες κατέδονται.
Koło Argejskich okrętów cię szybkie kundle rozszarpią".
ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην φίλον υἱὸν
Oni tak płacząc oboje, błagają syna drogiego,
πολλὰ λισσομένω: οὐδ' Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθον,
Zaklinając gorąco; lecz duszy Hektora nie skłonią;
ἀλλ' ὅ γε μίμν' Ἀχιλῆα πελώριον ἆσσον ἰόντα.
Owszem na zbliżającego się czeka strasznego Achilla.
ὡς δὲ δράκων ἐπὶ χειῇ ὀρέστερος ἄνδρα μένῃσι
Równie jak górski smok przy jaskini czeka na męża ,
βεβρωκὼς κακὰ φάρμακ', ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός,
Ziołmi zgubnemi nażarty i wściekły gniew nim zawładnie,
σμερδαλέον δὲ δέδορκεν ἑλισσόμενος περὶ χειῇ:
Wzrokiem przeszywa zjadliwym, zwijając się w kręgi przy lochu;
ὣς Ἕκτωρ ἄσβεστον ἔχων μένος οὐχ ὑπεχώρει
Takoż i Hektor z umysłem niezłomnym się wcale nie cofa,
πύργῳ ἔπι προὔχοντι φαεινὴν ἀσπίδ' ἐρείσας:
Tarczę świecącą oparłszy na szkarpie wypukłej od wieży.
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν:
Wtedy do serca wielkiego odezwie się z myślą ponurą:
ὤ μοι ἐγών, εἰ μέν κε πύλας καὶ τείχεα δύω,
"Biada mi, jeśli ja teraz przez bramy wejdę do murów,
Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει,
Pierwszy zaraz Polydam zarzuci mi winę tchórzostwa,
ὅς μ' ἐκέλευε Τρωσὶ ποτὶ πτόλιν ἡγήσασθαι
Któren mi radził by wojska Trojańskie do miasta wprowadzić,
νύχθ' ὕπο τήνδ' ὀλοὴν ὅτε τ' ὤρετο δῖος Ἀχιλλεύς.
Ongi, tej nocy nieszczęsnej gdy powstał boski Achilles.
ἀλλ' ἐγὼ οὐ πιθόμην: ἦ τ' ἂν πολὺ κέρδιον ἦεν.
Jegom atoli nie słuchał, a byłoby lepiej zaprawdę.
νῦν δ' ἐπεὶ ὤλεσα λαὸν ἀτασθαλίῃσιν ἐμῇσιν,
Teraz atoli gdy wojska mym nierozsądkiem zgubiłem,
αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,
Trojan się boję i kobiet, o długich wlokących się szatach,
μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος ἐμεῖο:
Żeby kto później, o wiele odemnie gorszy, nie mówił:
Ἕκτωρ ἧφι βίηφι πιθήσας ὤλεσε λαόν.
Hektor wojska zmarnował dufając zbytnie swym siłom'.
ὣς ἐρέουσιν: ἐμοὶ δὲ τότ' ἂν πολὺ κέρδιον εἴη
Będą tak mówić, lecz dla mnie o wiele byłoby lepiej,
ἄντην ἢ Ἀχιλῆα κατακτείναντα νέεσθαι,
Albo w bitwie na ostre Achilla zabiwszy, powracać,
ἠέ κεν αὐτῷ ὀλέσθαι ἐϋκλειῶς πρὸ πόληος.
Albo też zginąć samemu chwalebnie w miasta obliczu.
εἰ δέ κεν ἀσπίδα μὲν καταθείομαι ὀμφαλόεσσαν
Żebym też na bok odłożył mą tarczę głęboko wykutą,
καὶ κόρυθα βριαρήν, δόρυ δὲ πρὸς τεῖχος ἐρείσας
Oraz i ciężką przyłbicę, a dzidę oparłszy o mury,
αὐτὸς ἰὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἀντίος ἔλθω
Sam naprzeciw Achilla się udał nieskazitelnego,
καί οἱ ὑπόσχωμαι Ἑλένην καὶ κτήμαθ' ἅμ' αὐτῇ,
Jemu zaś przyrzekł Helenę i wszystkie skarby zarazem,
πάντα μάλ' ὅσσά τ' Ἀλέξανδρος κοίλῃς ἐνὶ νηυσὶν
Oraz i wszystko co sam Aleksander w okrętach głębokich
ἠγάγετο Τροίηνδ', ἥ τ' ἔπλετο νείκεος ἀρχή,
Wyprowadził do Troi, co było kłótni początkiem,
δωσέμεν Ἀτρεί̈δῃσιν ἄγειν, ἅμα δ' ἀμφὶς Ἀχαιοῖς
Oddać Atrydom by wzięli, prócz tego zaś mężom Achajskim
ἄλλ' ἀποδάσσεσθαι ὅσα τε πτόλις ἥδε κέκευθε:
Dodać i resztę na podział, co tylko w grodzie się mieści;
Τρωσὶν δ' αὖ μετόπισθε γερούσιον ὅρκον ἕλωμαι
Potem od starców Trojańskich odebrałbym świętą przysięgę,
μή τι κατακρύψειν, ἀλλ' ἄνδιχα πάντα δάσασθαι
Jako że nic nie ukryją, lecz wszystko w połowie rozdzielą,
κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἐέργει:
[Ile się tylko znajduje majątku w grodzie uroczym];
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
Czemuż atoli to wszystko mi lube serce przekłada?
μή μιν ἐγὼ μὲν ἵκωμαι ἰών, ὃ δέ μ' οὐκ ἐλεήσει
Lepiej do niego nie pójdę, bo mieć litości nie będzie,
οὐδέ τί μ' αἰδέσεται, κτενέει δέ με γυμνὸν ἐόντα
Ani też nie uszanuje, lecz bezbronnego zabije,
αὔτως ὥς τε γυναῖκα, ἐπεί κ' ἀπὸ τεύχεα δύω.
Darmo, jakoby niewiastę, jak tylko się z broni wyzuje.
οὐ μέν πως νῦν ἔστιν ἀπὸ δρυὸς οὐδ' ἀπὸ πέτρης
Nie jest to chwila po temu, by z dębu albo ze skały
τῷ ὀαριζέμεναι, ἅ τε παρθένος ἠί̈θεός τε
Z nim rozmawiać poufnie, jak młokos pospołem z dziewicą,
παρθένος ἠί̈θεός τ' ὀαρίζετον ἀλλήλοιιν.
Młokos z dziewicą gruchają, poufnie do siebie gadając.
βέλτερον αὖτ' ἔριδι ξυνελαυνέμεν ὅττι τάχιστα:
Lepiej się owszem w boju potykać, ażeby co prędzej
εἴδομεν ὁπποτέρῳ κεν Ὀλύμπιος εὖχος ὀρέξῃ.
Wiedzieć, którego z nas Olimpijczyk chwałą obdarzy".
ὣς ὅρμαινε μένων, ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθεν Ἀχιλλεὺς
Tak czekając rozważał; Achilles do niego się zbliżył,
ἶσος Ἐνυαλίῳ κορυθάϊκι πτολεμιστῇ
Do Enyala podobny, wojaka z wyniosłą przyłbicą;
σείων Πηλιάδα μελίην κατὰ δεξιὸν ὦμον
Jawor Pelejski okropny się w prawej dłoni kołysze,
δεινήν: ἀμφὶ δὲ χαλκὸς ἐλάμπετο εἴκελος αὐγῇ
Koło zaś niego się miedź świeciła, podobna odblaskiem,
ἢ πυρὸς αἰθομένου ἢ ἠελίου ἀνιόντος.
Albo do ognia żywego, lub słońca co wzbija się w górę.
Ἕκτορα δ', ὡς ἐνόησεν, ἕλε τρόμος: οὐδ' ἄρ' ἔτ' ἔτλη
Trwoga Hektora przejęła gdy jego rozpoznał, i nie śmiał
αὖθι μένειν, ὀπίσω δὲ πύλας λίπε, βῆ δὲ φοβηθείς:
W miejscu pozostać, od bramy się zwrócił i w strachu ucieka.
Πηλεί̈δης δ' ἐπόρουσε ποσὶ κραιπνοῖσι πεποιθώς.
Rzucił się naprzód Pelejdes ufając nogom najszybszym.
ἠύ̈τε κίρκος ὄρεσφιν ἐλαφρότατος πετεηνῶν
Równie jak sokół po górach ze wszystkich ptaków najszybszy,
ῥηϊδίως οἴμησε μετὰ τρήρωνα πέλειαν,
Łatwo się puszcza w pogoń za gołębicą spłoszoną;
ἣ δέ θ' ὕπαιθα φοβεῖται, ὃ δ' ἐγγύθεν ὀξὺ λεληκὼς
Ona przed nim ucieka, lecz ten ją z blizka z okrzykiem
ταρφέ' ἐπαί̈σσει, ἑλέειν τέ ἑ θυμὸς ἀνώγει:
Ostrym często napada, bo pragnie ją w duszy pochwycić;
ὣς ἄρ' ὅ γ' ἐμμεμαὼς ἰθὺς πέτετο, τρέσε δ' Ἕκτωρ
Takoż Achilles gonił przed siebie, a Hektor uciekał
τεῖχος ὕπο Τρώων, λαιψηρὰ δὲ γούνατ' ἐνώμα.
Po pod murem Trojańskim i rwał szybkiemi kolany;
οἳ δὲ παρὰ σκοπιὴν καὶ ἐρινεὸν ἠνεμόεντα
Oni więc koło strażnicy, i wietrznej krzewiny figowej,
τείχεος αἰὲν ὑπ' ἐκ κατ' ἀμαξιτὸν ἐσσεύοντο,
Ciągle w kierunku murów szerokim pędzą gościńcem ;
κρουνὼ δ' ἵκανον καλλιρρόω: ἔνθα δὲ πηγαὶ
Dopędzili do stoku pięknego, tam dwoje wytryska
δοιαὶ ἀναί̈σσουσι Σκαμάνδρου δινήεντος.
Źródeł, co łączą się później w Skamandrze o nurtach głębokich.
ἣ μὲν γάρ θ' ὕδατι λιαρῷ ῥέει, ἀμφὶ δὲ καπνὸς
Jedno z nich wodą gorącą wybucha i para po nad niem
γίγνεται ἐξ αὐτῆς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο:
Kłębi się równie jak dym ze żarzącego płomienia;
ἣ δ' ἑτέρη θέρεϊ προρέει ἐϊκυῖα χαλάζῃ,
Drugi zaś nawet i latem wytryska podobnie do gradu,
ἢ χιόνι ψυχρῇ ἢ ἐξ ὕδατος κρυστάλλῳ.
Albo do śniegu mroźnego, lub lodu na ściętej powierzchni.
ἔνθα δ' ἐπ' αὐτάων πλυνοὶ εὐρέες ἐγγὺς ἔασι
Tamże w blizkości takowych się mieszczą obszerne koryta,
καλοὶ λαί̈νεοι, ὅθι εἵματα σιγαλόεντα
Pięknie żłobione, kamienne, gdzie swoje szaty wytworne,
πλύνεσκον Τρώων ἄλοχοι καλαί τε θύγατρες
Zwykły wymywać małżonki Trojańskie i piękne dziewoje,
τὸ πρὶν ἐπ' εἰρήνης πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν.
Dawniej za czasów pokoju, nim przyszli synowie Achajscy.
τῇ ῥα παραδραμέτην φεύγων ὃ δ' ὄπισθε διώκων:
Przelecieli tamtędy, ów goniąc, a ten uciekając,
πρόσθε μὲν ἐσθλὸς ἔφευγε, δίωκε δέ μιν μέγ' ἀμείνων
Przodem uciekał waleczny, lecz gonił o dużo silniejszy
καρπαλίμως, ἐπεὶ οὐχ ἱερήϊον οὐδὲ βοείην
Spiesznie, bo wcale nie mieli ofiarną bestye lub skórę
ἀρνύσθην, ἅ τε ποσσὶν ἀέθλια γίγνεται ἀνδρῶν,
Byczą zdobywać, co bywa nagrodą zwycięztwa w gonitwie,
ἀλλὰ περὶ ψυχῆς θέον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο.
Ale biegali o życie Hektora koni poskromcy.
ὡς δ' ὅτ' ἀεθλοφόροι περὶ τέρματα μώνυχες ἵπποι
Równie jak zwyciężające rumaki w około granicy
ῥίμφα μάλα τρωχῶσι: τὸ δὲ μέγα κεῖται ἄεθλον
Biegu się szybko zwracają, gdy wielka leży nagroda,
ἢ τρίπος ἠὲ γυνὴ ἀνδρὸς κατατεθνηῶτος:
Trójnóg, albo niewiasta; na cześć po zmarłym wojaku;
ὣς τὼ τρὶς Πριάμοιο πόλιν πέρι δινηθήτην
Takoż i oni po trzykroć obiegną, gród Priamowy
καρπαλίμοισι πόδεσσι: θεοὶ δ' ἐς πάντες ὁρῶντο:
Najajszybszemi nogami; bogowie zaś wszyscy patrzyli.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Ojciec bogów i ludzi się pierwszy do nich odezwie:
ὢ πόποι ἦ φίλον ἄνδρα διωκόμενον περὶ τεῖχος
"Przebóg oglądam oczyma, jak męża drogiego w około
ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι: ἐμὸν δ' ὀλοφύρεται ἦτορ
Murów ścigają, a żalem się moje serce przepełnia
Ἕκτορος, ὅς μοι πολλὰ βοῶν ἐπὶ μηρί' ἔκηεν
Za Hektorem, co wiele mi wołów spalił w ofierze,
Ἴδης ἐν κορυφῇσι πολυπτύχου, ἄλλοτε δ' αὖτε
W Szczytach Idyjskich o wielu krawędziach ; czasami zaś znowu
ἐν πόλει ἀκροτάτῃ: νῦν αὖτέ ἑ δῖος Ἀχιλλεὺς
W twierdzy najwyższej ; a teraz Achilles boski w około
ἄστυ πέρι Πριάμοιο ποσὶν ταχέεσσι διώκει.
Miasta Priama wielkiego szybkiemi go ściga nogami.
ἀλλ' ἄγετε φράζεσθε θεοὶ καὶ μητιάασθε
Zatem więc rozważajcie bogowie i dajcie poradę ,
ἠέ μιν ἐκ θανάτοιο σαώσομεν, ἦέ μιν ἤδη
Czyli go mamy od śmierci wybawić, czyli już teraz
Πηλεί̈δῃ Ἀχιλῆϊ δαμάσσομεν ἐσθλὸν ἐόντα.
Achillesowi Pelejdzie poddamy, acz wielce dzielnego"
τὸν δ' αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Jemu zaś rzeknie w odpowiedź wypukłooka Athene:
ὦ πάτερ ἀργικέραυνε κελαινεφὲς οἷον ἔειπες:
"Piorunujący rodzicu, pochmurny, cóż to wyrzekłeś!
ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ
Męża śmiertelnego, co dawno przeznaczon losowi
ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;
Chcesz napowrót od pętów złowrogiej śmierci wybawić?
ἔρδ': ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.
Róbże tak, ale się inni bogowie na to nie zgodzą"
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Kronides co chmury gromadzi:
θάρσει Τριτογένεια φίλον τέκος: οὔ νύ τι θυμῷ
"Miejże Trytogeneja otuchę, me dziecko; bo w prawdzie
πρόφρονι μυθέομαι, ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι:
Serca ja tego nie mówię , i chcę być dla ciebie łaskawym;
ἔρξον ὅπῃ δή τοι νόος ἔπλετο, μὴ δ' ἔτ' ἐρώει.
Nie ociągaj się wcale i czyń jak ci serce nakaże"
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην:
Temi słowami pobudził i tak już ochoczą Athenę ;
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων ἀί̈ξασα.
Wnet ze szczytów Olimpu wysokich puszcza się pędem.
Ἕκτορα δ' ἀσπερχὲς κλονέων ἔφεπ' ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
Szybki natenczas Achilles Hektora ścigał zawzięcie.
ὡς δ' ὅτε νεβρὸν ὄρεσφι κύων ἐλάφοιο δίηται
Równie jak pies po górach ujada za kozłem od łani,
ὄρσας ἐξ εὐνῆς διά τ' ἄγκεα καὶ διὰ βήσσας:
Wystraszywszy go z łoża, przez jary i gęste zarośla ;
τὸν δ' εἴ πέρ τε λάθῃσι καταπτήξας ὑπὸ θάμνῳ,
Chociaż i tamten się skryje wpadając chyłkiem w krzewinę,
ἀλλά τ' ἀνιχνεύων θέει ἔμπεδον ὄφρά κεν εὕρῃ:
On jednakże za węchem go ściga aż póki nie znajdzie;
ὣς Ἕκτωρ οὐ λῆθε ποδώκεα Πηλεί̈ωνα.
Również i Hektor się ukryć przed szybkim Pelejdą nie zdoła.
ὁσσάκι δ' ὁρμήσειε πυλάων Δαρδανιάων
Ilekroć się zapędził, by w stronę bramy Dardańskiej
ἀντίον ἀί̈ξασθαι ἐϋδμήτους ὑπὸ πύργους,
Biegiem skierować i szybko do baszt warownych się zbliżyć,
εἴ πως οἷ καθύπερθεν ἀλάλκοιεν βελέεσσι,
Żeby go któren od góry pociskiem mógł wyswobodzić,
τοσσάκι μιν προπάροιθεν ἀποστρέψασκε παραφθὰς
Tylekroć tamten go pierwej uprzedził i nazad odwrócił
πρὸς πεδίον: αὐτὸς δὲ ποτὶ πτόλιος πέτετ' αἰεί.
W stronę równiny, a sam ku miastu się ciągle kierował
ὡς δ' ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν:
Równie jak we śnie dogonić uciekającego nie można,
οὔτ' ἄρ' ὃ τὸν δύναται ὑποφεύγειν οὔθ' ὃ διώκειν:
Jeden uciekać nie zdoła, zaś drugi tak samo go ścigać,
ὣς ὃ τὸν οὐ δύνατο μάρψαι ποσίν, οὐδ' ὃς ἀλύξαι.
Takoż i ten go pochwycić nie może, a tamten się schronić;
πῶς δέ κεν Ἕκτωρ κῆρας ὑπεξέφυγεν θανάτοιο,
Jakżeby wtedy Hektor był uszedł przed Kiera śmiertelną"
εἰ μή οἱ πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤντετ' Ἀπόλλων
Żeby na końcu w ostatku mu nie był przybył Apollon
ἐγγύθεν, ὅς οἱ ἐπῶρσε μένος λαιψηρά τε γοῦνα;
Blisko, co wzbudził mu siły i szybkie ożywił kolana?
λαοῖσιν δ' ἀνένευε καρήατι δῖος Ἀχιλλεύς,
Boski Achilles wojsku zakazał głowy skinieniem,
οὐδ' ἔα ἱέμεναι ἐπὶ Ἕκτορι πικρὰ βέλεμνα,
Me dopuszczając, by strzały gorzkiemi razili Hektora,
μή τις κῦδος ἄροιτο βαλών, ὃ δὲ δεύτερος ἔλθοι.
Żeby kto rzutem nie ujął mu sławy, on sam zaś był drugim.
ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπὶ κρουνοὺς ἀφίκοντο,
Kiedy zaś po raz czwarty do stoku źródła przybiegli,
καὶ τότε δὴ χρύσεια πατὴρ ἐτίταινε τάλαντα,
Wtedy wagi złociste wyciągnął ojciec i ważył;
ἐν δ' ἐτίθει δύο κῆρε τανηλεγέος θανάτοιο,
Śmierci dwa losy w nie wpuścił, co ludzi w grobie rozciąga,
τὴν μὲν Ἀχιλλῆος, τὴν δ' Ἕκτορος ἱπποδάμοιο,
Jeden Achilla. zaś drugi Hektora koni poskromcy;
ἕλκε δὲ μέσσα λαβών: ῥέπε δ' Ἕκτορος αἴσιμον ἦμαρ,
Środkiem ująwszy wyciągnął; zaciężył dzień zguby Hektora
ᾤχετο δ' εἰς Ἀί̈δαο, λίπεν δέ ἑ Φοῖβος Ἀπόλλων.
Ku Hadowi głęboko; opuścił go Fojbos Apollon.
Πηλεί̈ωνα δ' ἵκανε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
Do Pelejona przybyła wypukłooka Athene,
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Blizko zaś jego stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:
νῦν δὴ νῶι ἔολπα Διὶ̈ φίλε φαίδιμ' Ἀχιλλεῦ
"Teraz już Bogu najmilszy Achillu miejmy nadzieję,
οἴσεσθαι μέγα κῦδος Ἀχαιοῖσι προτὶ νῆας
Że Achajom do statków zaniesieni sławę ogromną ,
Ἕκτορα δῃώσαντε μάχης ἄατόν περ ἐόντα.
Pokonywując Hektora, choć bitwy jest nienasyconym.
οὔ οἱ νῦν ἔτι γ' ἔστι πεφυγμένον ἄμμε γενέσθαι,
Jemu już więcej nie danem, by z naszej wymknął się dłoni,
οὐδ' εἴ κεν μάλα πολλὰ πάθοι ἑκάεργος Ἀπόλλων
Chociaż i wiele przecierpi Apollo z dala godzący,
προπροκυλινδόμενος πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο.
Bijąc pokłonem u stóp Diosa co trzęsie egidą.
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν στῆθι καὶ ἄμπνυε, τόνδε δ' ἐγώ τοι
Teraz atoli odetchnij i przystań ; onego ja sama
οἰχομένη πεπιθήσω ἐναντίβιον μαχέσασθαι.
Idąc do niego namówię , by stanął z tobą do walki"
ὣς φάτ' Ἀθηναίη, ὃ δ' ἐπείθετο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
Tak Athene mówiła; on słuchał i w duchu się cieszył.
στῆ δ' ἄρ' ἐπὶ μελίης χαλκογλώχινος ἐρεισθείς.
Stanął na miejscu oparty o jawor spiżem okuty.
ἣ δ' ἄρα τὸν μὲν ἔλειπε, κιχήσατο δ' Ἕκτορα δῖον
Ona go pozostawiwszy stanęła przy boskim Hektorze,
Δηϊφόβῳ ἐϊκυῖα δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν:
Kształtem i głosem donośnym do Deifobosa podobna;
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Blisko zaś jego stanąwszy lotnemi odezwie słowy:
ἠθεῖ' ἦ μάλα δή σε βιάζεται ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
"Drogi mój bracie za bardzo cię gwałci szybki Achilles,
ἄστυ πέρι Πριάμοιο ποσὶν ταχέεσσι διώκων:
W koło miasta Priama cię nogi szybkiemi ścigając:
ἀλλ' ἄγε δὴ στέωμεν καὶ ἀλεξώμεσθα μένοντες.
Zatem stawajmy odważnie i brońmy się do upadłego!'
τὴν δ' αὖτε προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o powiewającym szyszaku jej rzeknie w odpowiedź:
Δηί̈φοβ' ἦ μέν μοι τὸ πάρος πολὺ φίλτατος ἦσθα
"Deifobosie już dawno mi byłeś o wiele najdroższym
γνωτῶν οὓς Ἑκάβη ἠδὲ Πρίαμος τέκε παῖδας:
Z braci, których za dzieci spłodzili Priam z Rekaba"
νῦν δ' ἔτι καὶ μᾶλλον νοέω φρεσὶ τιμήσασθαι,
Teraz więc jeszcze bardziej cię myślę w sercu oceniać,
ὃς ἔτλης ἐμεῦ εἵνεκ', ἐπεὶ ἴδες ὀφθαλμοῖσι,
Któryś odważył się dla mnie, jak tylko okiem zoczyłeś,
τείχεος ἐξελθεῖν, ἄλλοι δ' ἔντοσθε μένουσι.
Twierdzę opuścić, gdy inni za murem czekają bezpiecznie"
τὸν δ' αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη:
Rzeknie mu na to w odpowiedź wypukłooka Athene:
ἠθεῖ' ἦ μὲν πολλὰ πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
"Bracie, wielce mnie ojciec i matka dostojna błagali
λίσσονθ' ἑξείης γουνούμενοι, ἀμφὶ δ' ἑταῖροι,
Dotykając mych kolan, a niemniej zacni druhowie,
αὖθι μένειν: τοῖον γὰρ ὑποτρομέουσιν ἅπαντες:
Żeby pozostać, tak wielce ich trwoga wszystkich przejęła;
ἀλλ' ἐμὸς ἔνδοθι θυμὸς ἐτείρετο πένθεϊ λυγρῷ.
Ale mi serce wewnętrznie okropnym się żalom trawiło.
νῦν δ' ἰθὺς μεμαῶτε μαχώμεθα, μὴ δέ τι δούρων
Teraz obcesem do walki stawajmy, a naszych oszczepów
ἔστω φειδωλή, ἵνα εἴδομεν εἴ κεν Ἀχιλλεὺς
Nie żałujmy, abyśmy widzieli czy też Achilles
νῶϊ κατακτείνας ἔναρα βροτόεντα φέρηται
Nas pokonawszy odniesie zbroczony krwawy rynsztunek
νῆας ἔπι γλαφυράς, ἦ κεν σῷ δουρὶ δαμήῃ.
Do głębokich okrętów, czy twojej kopii ulegnie"
ὣς φαμένη καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη:
Tak powiedziawszy, podstępnie wskazała drogę Athene.
οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Kiedy się oni zbliżyli naprzeciw siebie idący,
τὸν πρότερος προσέειπε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Pierwszy się Hektor odezwie ogromny o hełmie powiewnym:
οὔ σ' ἔτι Πηλέος υἱὲ φοβήσομαι, ὡς τὸ πάρος περ
"Synu Peleja, już więcej się ciebie nie zlęknę, jak przedtem
τρὶς περὶ ἄστυ μέγα Πριάμου δίον, οὐδέ ποτ' ἔτλην
Gród Priamowy po trzykroć obiegłem w ucieczce, bo wtedy
μεῖναι ἐπερχόμενον: νῦν αὖτέ με θυμὸς ἀνῆκε
Czoła ci stawić nie śmiałem; lecz teraz pobudza mnie męztwo
στήμεναι ἀντία σεῖο: ἕλοιμί κεν ἤ κεν ἁλοίην.
Przeciw tobie wystąpić; czy zginę, czy ciebie pokonam.
ἀλλ' ἄγε δεῦρο θεοὺς ἐπιδώμεθα: τοὶ γὰρ ἄριστοι
Zatem się tutaj bogom poddajmy, boć oni świadkami
μάρτυροι ἔσσονται καὶ ἐπίσκοποι ἁρμονιάων:
Najlepszemi bywają i wszystkich przyrzeczeń stróżami.
οὐ γὰρ ἐγώ σ' ἔκπαγλον ἀεικιῶ, αἴ κεν ἐμοὶ Ζεὺς
Nie chcę ja ciebie sromotnie zbezcześcić, jeżeli mi Kronid
δώῃ καμμονίην, σὴν δὲ ψυχὴν ἀφέλωμαι:
W bitwie przewagi użyczy, i tobie życie odbiorę;
ἀλλ' ἐπεὶ ἄρ κέ σε συλήσω κλυτὰ τεύχε' Ἀχιλλεῦ
Ale gdy sławny rynsztunek po tobie zdobędę Achillu,
νεκρὸν Ἀχαιοῖσιν δώσω πάλιν: ὣς δὲ σὺ ῥέζειν.
Ciało napowrót oddam Achajom; ty uczyń tożsamo."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Szybki Achilles mu na to z ponurem odrzecze spojrzeniem:
Ἕκτορ μή μοι ἄλαστε συνημοσύνας ἀγόρευε:
"Nie zapomniany w zawiści Hektorze, nie żądaj przyrzeczeń.
ὡς οὐκ ἔστι λέουσι καὶ ἀνδράσιν ὅρκια πιστά,
Równie jak niema przymierza pomiędzy lwami i ludźmi,
οὐδὲ λύκοι τε καὶ ἄρνες ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν,
Ani też owce i wilki do zgody w sercu nie dążą,
ἀλλὰ κακὰ φρονέουσι διαμπερὲς ἀλλήλοισιν,
Ale zawzięcie ku sobie najgorsze żywią zamiary;
ὣς οὐκ ἔστ' ἐμὲ καὶ σὲ φιλήμεναι, οὐδέ τι νῶϊν
Takoż i niema sposobu, byśmy się kochali, lecz dla nas
ὅρκια ἔσσονται, πρίν γ' ἢ ἕτερόν γε πεσόντα
Niema przymierza, dopóki choć jeden w zgonie padając
αἵματος ἆσαι Ἄρηα ταλαύρινον πολεμιστήν.
Krwią nie nasyci Aresa, wojaka niezłamanego.
παντοίης ἀρετῆς μιμνήσκεο: νῦν σε μάλα χρὴ
Całą więc skupiaj odwagę, bo teraz bardzo ci trzeba
αἰχμητήν τ' ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν.
Dzielnym być kopijnikiem i nieustraszonym wojakiem.
οὔ τοι ἔτ' ἔσθ' ὑπάλυξις, ἄφαρ δέ σε Παλλὰς Ἀθήνη
Niema już wyjścia dla ciebie, bo wnet cię Pallas Athene
ἔγχει ἐμῷ δαμάᾳ: νῦν δ' ἀθρόα πάντ' ἀποτίσεις
Moim pokona oszczepem; a teraz razem za całą
κήδε' ἐμῶν ἑτάρων οὓς ἔκτανες ἔγχεϊ θύων.
Krzywdę mych druhów zapłacisz, twą dzidą nieludzko zabitych."
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος:
Rzekł; i zamachem potężnym wypuścił dzidę cienistą.
καὶ τὸ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο φαίδιμος Ἕκτωρ:
Z bystrą atoli uwagą uniknął jej Hektor prześwietny,
ἕζετο γὰρ προϊδών, τὸ δ' ὑπέρπτατο χάλκεον ἔγχος,
Szybko się pochyliwszy; świsnęła po nad nim spiżowa
ἐν γαίῃ δ' ἐπάγη: ἀνὰ δ' ἥρπασε Παλλὰς Ἀθήνη,
Dzida i w ziemi utkwiła; chwyciwszy ją Pallas Athene
ἂψ δ' Ἀχιλῆϊ δίδου, λάθε δ' Ἕκτορα ποιμένα λαῶν.
Nazad Pelejdzie oddała, tajemnie przed mężnym Hektorem.
Ἕκτωρ δὲ προσέειπεν ἀμύμονα Πηλεί̈ωνα:
Hektor atoli zagadnie Pelejdę nieskazitelnego:
ἤμβροτες, οὐδ' ἄρα πώ τι θεοῖς ἐπιείκελ' Ἀχιλλεῦ
"Otóż chybiłeś; toć jeszcze Achillu do bogów podobny,
ἐκ Διὸς ἠείδης τὸν ἐμὸν μόρον, ἦ τοι ἔφης γε:
Losu mojego przez Zewsa nie znałeś, acz z tem się chwaliłeś,
ἀλλά τις ἀρτιεπὴς καὶ ἐπίκλοπος ἔπλεο μύθων,
Tylkoś pokazał że w słowach podstępnym i zręcznym być umiesz,
ὄφρά σ' ὑποδείσας μένεος ἀλκῆς τε λάθωμαι.
Żebym ze strachu przed tobą zapomniał odwagi i siły.
οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις,
Me w ucieczce mnie z tyłu oszczepem w plecy ugodzisz,
ἀλλ' ἰθὺς μεμαῶτι διὰ στήθεσφιν ἔλασσον
Ale nacierającemu obcesem piersi przeszyjesz,
εἴ τοι ἔδωκε θεός: νῦν αὖτ' ἐμὸν ἔγχος ἄλευαι
Jeśli ci bóg dozwoli; lecz teraz unikaj mej dzidy
χάλκεον: ὡς δή μιν σῷ ἐν χροὶ̈ πᾶν κομίσαιο.
Spiżem okutej, bodajby się cała w twem ciele schowała.
καί κεν ἐλαφρότερος πόλεμος Τρώεσσι γένοιτο
Wtedy o wiele łatwiejszą by była Trojanora potyczka,
σεῖο καταφθιμένοιο: σὺ γάρ σφισι πῆμα μέγιστον.
Jeślibyś zginął, bo dla nich największem jesteś nieszczęściem"
ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προί̈ει δολιχόσκιον ἔγχος,
Rzekł; i potężnym zamachem puściwszy dzidę cienistą
καὶ βάλε Πηλεί̈δαο μέσον σάκος οὐδ' ἀφάμαρτε:
W środek tarczy Pelejdy ugodził i wcale nie chybił;
τῆλε δ' ἀπεπλάγχθη σάκεος δόρυ: χώσατο δ' Ἕκτωρ
Kopja odskoczy od tarczy daleko. Rozgniewał się Hektor
ὅττί ῥά οἱ βέλος ὠκὺ ἐτώσιον ἔκφυγε χειρός,
Widząc iż broń donośna daremnie z rąk wyleciała;
στῆ δὲ κατηφήσας, οὐδ' ἄλλ' ἔχε μείλινον ἔγχος.
Stanął zakłopotany, gdyż nie miał oszczepu drugiego.
Δηί̈φοβον δ' ἐκάλει λευκάσπιδα μακρὸν ἀύ̈σας:
Głośno więc przywołuje Dejfoba o tarczy święcącej,
ᾔτεέ μιν δόρυ μακρόν: ὃ δ' οὔ τί οἱ ἐγγύθεν ἦεν.
Żąda oszczepu od niego; lecz ten już nie był w pobliżu.
Ἕκτωρ δ' ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε:
Pomiarkował się Hektor w umyśle i mówi do siebie:
ὢ πόποι ἦ μάλα δή με θεοὶ θάνατον δὲ κάλεσσαν:
"Przebóg, zaprawdę na śmierć już mnie wołają bogowie;
Δηί̈φοβον γὰρ ἔγωγ' ἐφάμην ἥρωα παρεῖναι:
Wszakci sądziłem że blizko Dejfobos bohater się znajdzie;
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν τείχει, ἐμὲ δ' ἐξαπάτησεν Ἀθήνη.
On zaś w murów obrębie, a mnie uwiodła Athene.
νῦν δὲ δὴ ἐγγύθι μοι θάνατος κακός, οὐδ' ἔτ' ἄνευθεν,
Teraz mi blizkim już zgon okropny, i niezbyt daleki,
οὐδ' ἀλέη: ἦ γάρ ῥα πάλαι τό γε φίλτερον ἦεν
Wyjścia sposobu żadnego, bo dawniej to było po myśli
Ζηνί τε καὶ Διὸς υἷι ἑκηβόλῳ, οἵ με πάρος γε
Zewsa i syna Diosa, co godzi z daleka, i przedtem
πρόφρονες εἰρύατο: νῦν αὖτέ με μοῖρα κιχάνει.
Mnie bronili życzliwie, lecz teraz mnie Mojra dosięga.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε καὶ ἀκλειῶς ἀπολοίμην,
Bodaj bym tylko nadarmo i bezchwalebuie nie zginął,
ἀλλὰ μέγα ῥέξας τι καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
Owszem po wielkich czynach, o których potomstwo posłyszy."
ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξύ,
Powiedziawszy te słowa dobywa miecza ostrego,
τό οἱ ὑπὸ λαπάρην τέτατο μέγα τε στιβαρόν τε,
Któren mu wisiał przy boku jak długi, ogromny i ciężki.
οἴμησεν δὲ ἀλεὶς ὥς τ' αἰετὸς ὑψιπετήεις,
"W kupę zebrawszy się natarł, jak orzeł o locie wyniosłym,
ὅς τ' εἶσιν πεδίον δὲ διὰ νεφέων ἐρεβεννῶν
Któren przez czarne chmury spuściwszy się pędem w równinę,
ἁρπάξων ἢ ἄρν' ἀμαλὴν ἤ πτῶκα λαγωόν:
Młode porywa jagniątko lub lękliwego zajączka;
ὣς Ἕκτωρ οἴμησε τινάσσων φάσγανον ὀξύ.
Takoż i Hektor się puścił miecz ostry w dłoni ściskając.
ὁρμήθη δ' Ἀχιλεύς, μένεος δ' ἐμπλήσατο θυμὸν
Ruszył się również Achilles, przejęty dziką, zawiścią.
ἀγρίου, πρόσθεν δὲ σάκος στέρνοιο κάλυψε
"W sercu; zaś tarczę przed piersi dla zasłonienia roztoczył,
καλὸν δαιδάλεον, κόρυθι δ' ἐπένευε φαεινῇ
Piękną misterną, a hełmem świecącym o kicie poczwórnej
τετραφάλῳ: καλαὶ δὲ περισσείοντο ἔθειραι
Trząsł; powiewają na wietrze ozdobne włosy buńczuka
χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
Złote, które Hefestos przelicznie w kitę nawiązał.
οἷος δ' ἀστὴρ εἶσι μετ' ἀστράσι νυκτὸς ἀμολγῷ
Równie jak jedna gwiazda nad inne w nocy przyświeca,
ἕσπερος, ὃς κάλλιστος ἐν οὐρανῷ ἵσταται ἀστήρ,
hesper, który ze wszystkich na niebie jest gwiazd najpiękniejszy;
ὣς αἰχμῆς ἀπέλαμπ' εὐήκεος, ἣν ἄρ' Ἀχιλλεὺς
Takoż od spisy kończystej świtało, którą Achilles
πάλλεν δεξιτερῇ φρονέων κακὸν Ἕκτορι δίῳ
Dzierżył w prawicy, z myślami wrogiemi dla Priamidesa,.
εἰσορόων χρόα καλόν, ὅπῃ εἴξειε μάλιστα.
Bacząc po pięknem ciele, gdzie ranić by można najlepiej.
τοῦ δὲ καὶ ἄλλο τόσον μὲν ἔχε χρόα χάλκεα τεύχεα
Zbroja spiżowa tamtego zasłania prawie zupełnie,
καλά, τὰ Πατρόκλοιο βίην ἐνάριξε κατακτάς:
Piękna, co ją po śmierci potęgi Patrokla był zdobył;
φαίνετο δ' ᾗ κληῖ̈δες ἀπ' ὤμων αὐχέν' ἔχουσι
Tylko na gardle, gdzie ramie obojczyk od szyi rozdziela,
λαυκανίην, ἵνα τε ψυχῆς ὤκιστος ὄλεθρος:
Ciało się bieli, gdzie właśnie żywota koniec najszybszy;
τῇ ῥ' ἐπὶ οἷ μεμαῶτ' ἔλασ' ἔγχεϊ δῖος Ἀχιλλεύς,
Tamże nacierającego ugodził oszczepem Achilles,
ἀντικρὺ δ' ἁπαλοῖο δι' αὐχένος ἤλυθ' ἀκωκή:
Karkiem na wylot przez gardło przeszyła dzida spiżowa,
οὐδ' ἄρ' ἀπ' ἀσφάραγον μελίη τάμε χαλκοβάρεια,
Żyły atoli w gardzielu ze wszystkiem dzida nie przetnie,
ὄφρά τί μιν προτιείποι ἀμειβόμενος ἐπέεσσιν.
Żeby się jeszcze do niego w rozmowie mógł słowem odezwać.
ἤριπε δ' ἐν κονίῃς: ὃ δ' ἐπεύξατο δῖος Ἀχιλλεύς:
Runął w kurzawę; a boski Achilles wykrzyknie radośnie:
Ἕκτορ ἀτάρ που ἔφης Πατροκλῆ' ἐξεναρίζων
"Pewnie sądziłeś Hektorze, iż zbroję Patrokla zdobywszy,
σῶς ἔσσεσθ', ἐμὲ δ' οὐδὲν ὀπίζεο νόσφιν ἐόντα
Będziesz pewnym, i o mnie co byłem daleko nie dbałeś,
νήπιε: τοῖο δ' ἄνευθεν ἀοσσητὴρ μέγ' ἀμείνων
Głupi; toć zdala o wiele obrońca lepszy onego.
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγὼ μετόπισθε λελείμμην,
Czekał przy gładkich okrętach, boć ja się jemu zostałem,
ὅς τοι γούνατ' ἔλυσα: σὲ μὲν κύνες ἠδ' οἰωνοὶ
Któren ci członki zniszczyłem. Lecz ciebie kundle i ptaki
ἑλκήσουσ' ἀϊκῶς, τὸν δὲ κτεριοῦσιν Ἀχαιοί.
Pożrą, haniebnie; onego zaś uczczą, pogrzebem Achajef
τὸν δ' ὀλιγοδρανέων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Hektor o hełmie powiewnym odpowie mu ledwo dychając:
λίσσομ' ὑπὲρ ψυχῆς καὶ γούνων σῶν τε τοκήων
"Błagam cię na kolana i duszę i twoich rodziców,
μή με ἔα παρὰ νηυσὶ κύνας καταδάψαι Ἀχαιῶν,
Nie dozwalaj sobakom Achajskim przy łodziach mnie szarpać;
ἀλλὰ σὺ μὲν χαλκόν τε ἅλις χρυσόν τε δέδεξο
Ile zaś tylko zapragniesz, czy miedzi czy złota zabieraj,
δῶρα τά τοι δώσουσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,
Darem, co tobie doręczą mój ojciec i matka dostojna;
σῶμα δὲ οἴκαδ' ἐμὸν δόμεναι πάλιν, ὄφρα πυρός με
Ciało zaś moje w domostwo im oddaj, ażeby Trojanie,
Τρῶες καὶ Τρώων ἄλοχοι λελάχωσι θανόντα.
Oraz i Trojan małżonki mnie stosem uczcili po śmierci."
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεὺς:
Spoglądając ponuro najszybszy Achilles odrzecze:
μή με κύον γούνων γουνάζεο μὴ δὲ τοκήων:
"Wcale mnie psie na kolana lub na rodziców nie błagaj;
αἲ γάρ πως αὐτόν με μένος καὶ θυμὸς ἀνήη
Bodajby serce mnie nakłoniło, by twoje skrajawszy
ὤμ' ἀποταμνόμενον κρέα ἔδμεναι, οἷα ἔοργας,
Cielsko, je połknąć surowo, za wszystko coś mi uczynił;
ὡς οὐκ ἔσθ' ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι,
Bodajby nikt twej głowy od psów żarłocznych nie bronił,
οὐδ' εἴ κεν δεκάκις τε καὶ εἰκοσινήριτ' ἄποινα
Chociażby dziesięćkroć tyle, ba nawet dwadzieścia w nagrodę
στήσωσ' ἐνθάδ' ἄγοντες, ὑπόσχωνται δὲ καὶ ἄλλα,
Odważywszy przywieźli, a więcej jeszcze przyrzekli;
οὐδ' εἴ κέν σ' αὐτὸν χρυσῷ ἐρύσασθαι ἀνώγοι
Nawet chociażby na wagę złożywszy, cię złotem chciał zrównać
Δαρδανίδης Πρίαμος: οὐδ' ὧς σέ γε πότνια μήτηρ
Priam Dardanid; i wtedy by ciebie matka dostojna
ἐνθεμένη λεχέεσσι γοήσεται ὃν τέκεν αὐτή,
Nie złożyła na marach, by płakać nad łona owocem,
ἀλλὰ κύνες τε καὶ οἰωνοὶ κατὰ πάντα δάσονται.
Owszem ptaki żarłoczne i psy z kretesem cię pożrą."
τὸν δὲ καταθνῄσκων προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ:
Już umierając mu Hektor o hełmie powiewnym odpowie:
ἦ σ' εὖ γιγνώσκων προτιόσσομαι, οὐδ' ἄρ' ἔμελλον
"Dobrze cię znając widziałem ja naprzód, że ciebie nie miałem
πείσειν: ἦ γὰρ σοί γε σιδήρεος ἐν φρεσὶ θυμός.
Skłonić; bo w duszy masz serce okrutne jakoby żelazo.
φράζεο νῦν, μή τοί τι θεῶν μήνιμα γένωμαι
Teraz uważaj, bym gniewu boskiego na ciebie nie zbudził,
ἤματι τῷ ὅτε κέν σε Πάρις καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων
Dnia onego, jak ciebie bądź Parys lub Fojbos Apollon,
ἐσθλὸν ἐόντ' ὀλέσωσιν ἐνὶ Σκαιῇσι πύλῃσιν.
Chociaż i jesteś walecznym, przy bramie Skajskiej zabija."
ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε,
Kiedy już tego domawiał, pokryła go śmierci granica.
ψυχὴ δ' ἐκ ῥεθέων πταμένη Ἄϊδος δὲ βεβήκει
Ulatując mu z ciała wymknęła się dusza do Hajda,
ὃν πότμον γοόωσα λιποῦσ' ἀνδροτῆτα καὶ ἥβην.
Opłakując swój los, opuszczając męzkość i młodość.
τὸν καὶ τεθνηῶτα προσηύδα δῖος Ἀχιλλεύς:
Jeszcze do umarłego się boski odezwie Achilles:
τέθναθι: κῆρα δ' ἐγὼ τότε δέξομαι ὁππότε κεν δὴ
"Giń ! co do mego losu, to przyjmę go, kiedykolwiek
Ζεὺς ἐθέλῃ τελέσαι ἠδ' ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
Kresem go Zews naznaczy i inni bogowie nieśmiertni."
ἦ ῥα, καὶ ἐκ νεκροῖο ἐρύσσατο χάλκεον ἔγχος,
Tak powiedział i z trupa wyciągnął dzidę spiżową;
καὶ τό γ' ἄνευθεν ἔθηχ', ὃ δ' ἀπ' ὤμων τεύχε' ἐσύλα
Potem odłożył ją na bok i zbroję zdejmuje z ramienia
αἱματόεντ': ἄλλοι δὲ περίδραμον υἷες Ἀχαιῶν,
Krwawą; zaś inni synowie Achajscy zbiegnąwszy się w koło,
οἳ καὶ θηήσαντο φυὴν καὶ εἶδος ἀγητὸν
Z podziwieniem na ciało Hektora i postać wspaniałą
Ἕκτορος: οὐδ' ἄρα οἵ τις ἀνουτητί γε παρέστη.
Patrzą; zaś nikt nie stanął, by jego żelazem nie zranił.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον:
"Wtedy powiada niejeden zwrócony do swego sąsiada:
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ μαλακώτερος ἀμφαφάασθαι
"Dziwna rzecz ! Ile to teraz się miększym pod ręką wydaje
Ἕκτωρ ἢ ὅτε νῆας ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ.
Hektor, niżeli wtedy gdy ogniem chciał statki zapalić."
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε καὶ οὐτήσασκε παραστάς.
Tak przemawiał nie jeden i przy nim stanąwszy kaleczył.
τὸν δ' ἐπεὶ ἐξενάριξε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
Kiedy go wyzuł z broni Achilles boski najszybszy,
στὰς ἐν Ἀχαιοῖσιν ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευεν:
W obec Achajów stanąwszy lotnemi odezwie się słowy:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
"O moi drodzy Argejów książęta i naczelnicy!
ἐπεὶ δὴ τόνδ' ἄνδρα θεοὶ δαμάσασθαι ἔδωκαν,
Kiedy już dali bogowie by tego męża pokonać;
ὃς κακὰ πόλλ' ἔρρεξεν ὅσ' οὐ σύμπαντες οἱ ἄλλοι,
Więcej on złego zdziałał niż wszyscy inni zarazem;
εἰ δ' ἄγετ' ἀμφὶ πόλιν σὺν τεύχεσι πειρηθῶμεν,
Idźmyż teraz i w koło warowni próbujmy orężem,
ὄφρά κ' ἔτι γνῶμεν Τρώων νόον ὅν τιν' ἔχουσιν,
Żebyśmy Trojan zamiary zbadali, jakowe też mają,
ἢ καταλείψουσιν πόλιν ἄκρην τοῦδε πεσόντος,
Czyli już stromą warownię opuszczą, po zgonie tamtego,
ἦε μένειν μεμάασι καὶ Ἕκτορος οὐκέτ' ἐόντος.
Czyli też pragną się trzymać, choć nie starczyło Hektora.
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
Czemuż atoli to wszystko mi luba serce przekłada?
κεῖται πὰρ νήεσσι νέκυς ἄκλαυτος ἄθαπτος
Oto złożone przy łodziach, nie czczone łzą i mogiłą,
Πάτροκλος: τοῦ δ' οὐκ ἐπιλήσομαι, ὄφρ' ἂν ἔγωγε
Ciało Patrokla; o którym ja nie zapomnę przenigdy,
ζωοῖσιν μετέω καί μοι φίλα γούνατ' ὀρώρῃ:
Póki się między żywemi znajduję i ruszam kolany.
εἰ δὲ θανόντων περ καταλήθοντ' εἰν Ἀί̈δαο
Chociaż w Hadesa domostwie umarłych zapominają,
αὐτὰρ ἐγὼ καὶ κεῖθι φίλου μεμνήσομ' ἑταίρου.
Przecież pamiętać ja będę i tam o druhu kochanym,
νῦν δ' ἄγ' ἀείδοντες παιήονα κοῦροι Ἀχαιῶν
Zatem na teraz przy głosie pajonów młodzieży Achajska,
νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι νεώμεθα, τόνδε δ' ἄγωμεν.
Ku głębokim okrętom wracajmy i tego zanieśmy.
ἠράμεθα μέγα κῦδος: ἐπέφνομεν Ἕκτορα δῖον,
Wielką zyskaliśmy chwałę, Hektora boskiego zabili,
ᾧ Τρῶες κατὰ ἄστυ θεῷ ὣς εὐχετόωντο.
Którym Trojanie się w mieście, zarówno jak bogiem szczycili"
ἦ ῥα, καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα.
Rzekł; i na boskim Hektorze popełnił dzieła niegodne.
ἀμφοτέρων μετόπισθε ποδῶν τέτρηνε τένοντε
Oba ściągacze u nóg mu z tyłu przeszywszy żelazem
ἐς σφυρὸν ἐκ πτέρνης, βοέους δ' ἐξῆπτεν ἱμάντας,
Między kostką a piętą, wołowe rzemienie przeciągnął,
ἐκ δίφροιο δ' ἔδησε, κάρη δ' ἕλκεσθαι ἔασεν:
Niemi do wozu przywiązał, by głowa po ziemi się wlokła,
ἐς δίφρον δ' ἀναβὰς ἀνά τε κλυτὰ τεύχε' ἀείρας
Potem wskoczywszy w siedzenie i sławny rynsztunek porwawszy,
μάστιξέν ῥ' ἐλάαν, τὼ δ' οὐκ ἀέκοντε πετέσθην.
Zaciął rumaki batogiem, zaś one puściły się pędem.
τοῦ δ' ἦν ἑλκομένοιο κονίσαλος, ἀμφὶ δὲ χαῖται
Za wleczonym się wzniosła kurzawa, a bujne kędziory
κυάνεαι πίτναντο, κάρη δ' ἅπαν ἐν κονίῃσι
Czarne się pomierzwiły, bo głowa cała leżała
κεῖτο πάρος χαρίεν: τότε δὲ Ζεὺς δυσμενέεσσι
W kurzu, niedawno tak wdzięczna; lecz wtedy ją wrogom dozwolił
δῶκεν ἀεικίσσασθαι ἑῇ ἐν πατρίδι γαίῃ.
Kronid bezcześcić, na własnej onego ziemi ojczystej.
ὣς τοῦ μὲν κεκόνιτο κάρη ἅπαν: ἣ δέ νυ μήτηρ
Głowa się jego zupełnie zwalała w kurzawie; lecz matka
τίλλε κόμην, ἀπὸ δὲ λιπαρὴν ἔρριψε καλύπτρην
Włosy wyrywa i piękną; zasłonę daleko od siebie
τηλόσε, κώκυσεν δὲ μάλα μέγα παῖδ' ἐσιδοῦσα:
Odrzuciwszy jęknęła straszliwie, na syna się patrząc.
ᾤμωξεν δ' ἐλεεινὰ πατὴρ φίλος, ἀμφὶ δὲ λαοὶ
Jęczał litośnie i ojciec kochany, a cały z nim naród
κωκυτῷ τ' εἴχοντο καὶ οἰμωγῇ κατὰ ἄστυ.
W pośród miasta się płaczem zanosił i jękiem bolesnym.
τῷ δὲ μάλιστ' ἄρ' ἔην ἐναλίγκιον ὡς εἰ ἅπασα
Wtedy się działo zupełnie podobnie, jak żeby się cała
Ἴλιος ὀφρυόεσσα πυρὶ σμύχοιτο κατ' ἄκρης.
Stromo leżąca Iliona od góry paliła płomieniem.
λαοὶ μέν ῥα γέροντα μόγις ἔχον ἀσχαλόωντα
Naród zaledwo powstrzymał oburzonego staruszka,
ἐξελθεῖν μεμαῶτα πυλάων Δαρδανιάων.
Pragnącego wybiegnąć przez bramy wysokie Dardańskie.
πάντας δ' ἐλλιτάνευε κυλινδόμενος κατὰ κόπρον,
Wszystkich z kolei zaklinał tarzając się w błocie szkaradnein;
ἐξονομακλήδην ὀνομάζων ἄνδρα ἕκαστον:
Męża każdego wołając imieniem odezwał się do nich:
σχέσθε φίλοι, καί μ' οἶον ἐάσατε κηδόμενοί περ
"Puśćcie mnie drodzy i dajcie samemu, acz się obawiacie,
ἐξελθόντα πόληος ἱκέσθ' ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Z miasta uchodząc podążyć do szybkich okrętów Achajskich;
λίσσωμ' ἀνέρα τοῦτον ἀτάσθαλον ὀβριμοεργόν,
Męża ja tego ubłagam, strasznego, co działa okrutnie,
ἤν πως ἡλικίην αἰδέσσεται ἠδ' ἐλεήσῃ
Czyli też wiek uszanuje i nad starością, mieć będzie
γῆρας: καὶ δέ νυ τῷ γε πατὴρ τοιόσδε τέτυκται
Litość. Wszak jemu tak samo się ojciec został podobny,
Πηλεύς, ὅς μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε πῆμα γενέσθαι
Pelej, któren go spłodził i chował, by stał się dla Trojan
Τρωσί: μάλιστα δ' ἐμοὶ περὶ πάντων ἄλγε' ἔθηκε.
Klęską; lecz mnie najwięcej ze wszystkich żałoby przysporzył.
τόσσους γάρ μοι παῖδας ἀπέκτανε τηλεθάοντας:
Tyle mi bowiem synów on zabił w kwiecie młodości;
τῶν πάντων οὐ τόσσον ὀδύρομαι ἀχνύμενός περ
Wszystkich, acz srodze zmartwiony nie będę tyle żałował,
ὡς ἑνός, οὗ μ' ἄχος ὀξὺ κατοίσεται Ἄϊδος εἴσω,
Ile jednego, za którym do Haida mnie smutek zaniesie,
Ἕκτορος: ὡς ὄφελεν θανέειν ἐν χερσὶν ἐμῇσι:
Za Hektorem; bodajby na moich skonał był rękach;
τώ κε κορεσσάμεθα κλαίοντέ τε μυρομένω τε
Moglibyśmy do syta się wtedy za nim wypłakać,
μήτηρ θ', ἥ μιν ἔτικτε δυσάμμορος, ἠδ' ἐγὼ αὐτός.
Matka nieszczęsna, co jego zrodziła, i ja z nią zarazem!'
ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο πολῖται:
Tak przemawiał ze łzami; wtórują, mu w smutku mieszkańcy.
Τρῳῇσιν δ' Ἑκάβη ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο:
W obec Trojanek Hekabe żałośnie się skarżyć poczyna:
τέκνον ἐγὼ δειλή: τί νυ βείομαι αἰνὰ παθοῦσα
"Dziecko me! pocóż ja biedna mam żyć w tym bólu okropnym,
σεῦ ἀποτεθνηῶτος; ὅ μοι νύκτάς τε καὶ ἦμαρ
Kiedyś ty zginął? Ty co w nocy dla mnie i we dnie
εὐχωλὴ κατὰ ἄστυ πελέσκεο, πᾶσί τ' ὄνειαρ
Byłeś pociechą i chlubą po mieście, a wszystkich zbawieniem,
Τρωσί τε καὶ Τρῳῇσι κατὰ πτόλιν, οἵ σε θεὸν ὣς
Dla Trojanek i Trojan w ojczyźnie, boć oni cię czcili
δειδέχατ': ἦ γὰρ καί σφι μάλα μέγα κῦδος ἔησθα
Równie jak boga, bo zawsze ich sławą byłeś największą,
ζωὸς ἐών: νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει.
Będąc przy życiu, lecz teraz cię śmierć i Mojra dosięgła."
ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἄλοχος δ' οὔ πώ τι πέπυστο
Tak mówiła ze łzami, lecz jeszcze się nie dowiedziała
Ἕκτορος: οὐ γάρ οἵ τις ἐτήτυμος ἄγγελος ἐλθὼν
Żona Hektora; bo żaden posłaniec jej wieści nie doniósł
ἤγγειλ' ὅττί ῥά οἱ πόσις ἔκτοθι μίμνε πυλάων,
Pewny, że jej małżonek pozostał po za bramami.
ἀλλ' ἥ γ' ἱστὸν ὕφαινε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο
Ona zaś przędła odzienie w zakątku wysokiej komnaty,
δίπλακα πορφυρέην, ἐν δὲ θρόνα ποικίλ' ἔπασσε.
Purpurowe podwójne, barwnemi kwiatami naszyte.
κέκλετο δ' ἀμφιπόλοισιν ἐϋπλοκάμοις κατὰ δῶμα
Woła po domu na służki o długich wiszących warkoczach,
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, ὄφρα πέλοιτο
Żeby kociołek obszerny do ognia przystawić, by łaźnia
Ἕκτορι θερμὰ λοετρὰ μάχης ἐκ νοστήσαντι
Stała Hektora gotowa, gdy z walki będzie powracał;
νηπίη, οὐδ' ἐνόησεν ὅ μιν μάλα τῆλε λοετρῶν
Nie wiedziała niebaczna, że jego z daleka od łaźni,
χερσὶν Ἀχιλλῆος δάμασε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
Sowiooka Athene zgnębiła pod ręką Achilla.
κωκυτοῦ δ' ἤκουσε καὶ οἰμωγῆς ἀπὸ πύργου:
Wtem usłyszała płacz i jęki od strony wieżycy;
τῆς δ' ἐλελίχθη γυῖα, χαμαὶ δέ οἱ ἔκπεσε κερκίς:
Trzęsły się pod nią kolana i z ręki wrzeciono wypadło.
ἣ δ' αὖτις δμῳῇσιν ἐϋπλοκάμοισι μετηύδα:
Zatem powtórnie zawoła na służki o pięknych warkoczach :
δεῦτε δύω μοι ἕπεσθον, ἴδωμ' ὅτιν' ἔργα τέτυκται.
"Idźcie za mną we dwoje, zobaczę co się tam stało.
αἰδοίης ἑκυρῆς ὀπὸς ἔκλυον, ἐν δ' ἐμοὶ αὐτῇ
Słyszę ja głos mej świekry szanownej, a we mnie toż samo
στήθεσι πάλλεται ἦτορ ἀνὰ στόμα, νέρθε δὲ γοῦνα
Serce się piersiach burzy pod szyję, a spodem trętwieją
πήγνυται: ἐγγὺς δή τι κακὸν Πριάμοιο τέκεσσιν.
Nogi; zapewne co złego zagraża synom Priama.
αἲ γὰρ ἀπ' οὔατος εἴη ἐμεῦ ἔπος: ἀλλὰ μάλ' αἰνῶς
Bodajby taka nowina najdalej uszów mych była,
δείδω μὴ δή μοι θρασὺν Ἕκτορα δῖος Ἀχιλλεὺς
Strasznie ja bowiem się lękam, że boski Achilles Hektora,
μοῦνον ἀποτμήξας πόλιος πεδίον δὲ δίηται,
Odciął samego od miasta i ściga pośród równiny;
καὶ δή μιν καταπαύσῃ ἀγηνορίης ἀλεγεινῆς
Może go już i nawet powstrzymał w zapale zuchwałym,
ἥ μιν ἔχεσκ', ἐπεὶ οὔ ποτ' ἐνὶ πληθυῖ μένεν ἀνδρῶν,
Jakim on zawsze pałał, bo nigdy się hufca nie trzymał,
ἀλλὰ πολὺ προθέεσκε, τὸ ὃν μένος οὐδενὶ εἴκων.
Ale wyprzedzał, bo jego odwaga żadnemu nie równa."
ὣς φαμένη μεγάροιο διέσσυτο μαινάδι ἴση
Po tych słowach z komnaty wyleci, jakoby szalona,
παλλομένη κραδίην: ἅμα δ' ἀμφίπολοι κίον αὐτῇ
Z sercem bijącem, a za nią wybiegły obie służące.
αὐτὰρ ἐπεὶ πύργόν τε καὶ ἀνδρῶν ἷξεν ὅμιλον
Kiedy zaś do wieżycy i tłumu ludzkiego dobiegła,
ἔστη παπτήνασ' ἐπὶ τείχεϊ, τὸν δὲ νόησεν
Oglądając się w koło na murach stanęła, i jego
ἑλκόμενον πρόσθεν πόλιος: ταχέες δέ μιν ἵπποι
Wleczonego zoczyła przed miastem, a szybkie rumaki
ἕλκον ἀκηδέστως κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Wlokły go nielitościwie do łodzi głębokich Achajskich.
τὴν δὲ κατ' ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψεν,
Wtedy jej oczy zaszły jakoby cieniami nocnemi,
ἤριπε δ' ἐξοπίσω, ἀπὸ δὲ ψυχὴν ἐκάπυσσε.
Przewróciwszy się w tył wyzionęła ducha i siły.
τῆλε δ' ἀπὸ κρατὸς βάλε δέσματα σιγαλόεντα,
Z głowy zleciała z daleka wspaniałe włosów ubranie,
ἄμπυκα κεκρύφαλόν τε ἰδὲ πλεκτὴν ἀναδέσμην
Siatka, przepaska na czoło i sznury plecione misternie,
κρήδεμνόν θ', ὅ ῥά οἱ δῶκε χρυσῆ Ἀφροδίτη
Oraz namiotka, podarek od Afrodyty złocistej,
ἤματι τῷ ὅτε μιν κορυθαίολος ἠγάγεθ' Ἕκτωρ
Na ten dzień gdy ją Hektor o hełmie powiewnym sprowadził
ἐκ δόμου Ἠετίωνος, ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα.
Z domu Ejetiona, gdy wianem ją pięknem obdarzył.
ἀμφὶ δέ μιν γαλόῳ τε καὶ εἰνατέρες ἅλις ἔσταν,
Koło niej licznie stanęły mężowe siostry i świekry,
αἵ ἑ μετὰ σφίσιν εἶχον ἀτυζομένην ἀπολέσθαι.
Między sobą trzymając zemgloną prawie do śmierci.
ἣ δ' ἐπεὶ οὖν ἔμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη
Ona gdy przyszła do siebie i serce się w duszy zbudziło,
ἀμβλήδην γοόωσα μετὰ Τρῳῇσιν ἔειπεν:
Wtedy z urywanemi jękami Trojanki zagadnie:
Ἕκτορ ἐγὼ δύστηνος: ἰῇ ἄρα γεινόμεθ' αἴσῃ
"Biada mi, biada Hektorze! na równą my dolę oboje
ἀμφότεροι, σὺ μὲν ἐν Τροίῃ Πριάμου κατὰ δῶμα,
Przyszli na świat, ty w Troi, w domostwie ojca Priama,
αὐτὰρ ἐγὼ Θήβῃσιν ὑπὸ Πλάκῳ ὑληέσσῃ
Ja zaś w Thebach u stóp lesistych Plaku pagórków,
ἐν δόμῳ Ἠετίωνος, ὅ μ' ἔτρεφε τυτθὸν ἐοῦσαν
W Ejetiona domostwie, co mnie od małego wychował,
δύσμορος αἰνόμορον: ὡς μὴ ὤφελλε τεκέσθαι.
Nieszczęśliwy nieszczęsną,; bodajby mnie wcale nie spłodził.
νῦν δὲ σὺ μὲν Ἀί̈δαο δόμους ὑπὸ κεύθεσι γαίης
Teraz ty idziesz do Hada krainy w otchłanie ziemicy,
ἔρχεαι, αὐτὰρ ἐμὲ στυγερῷ ἐνὶ πένθεϊ λείπεις
Mnie atoli za sobą, w okropnej żałobie zostawiasz,
χήρην ἐν μεγάροισι: πάϊς δ' ἔτι νήπιος αὔτως,
Wdową w domostwie; a dziecko niestety jeszcze niemowle,
ὃν τέκομεν σύ τ' ἐγώ τε δυσάμμοροι: οὔτε σὺ τούτῳ
Któreśmy nieszczęśliwi spłodzili oboje; już jemu
ἔσσεαι Ἕκτορ ὄνειαρ ἐπεὶ θάνες, οὔτε σοὶ οὗτος.
Ty Hektorze nie będziesz pożytkiem, ani on tobie.
ἤν περ γὰρ πόλεμόν γε φύγῃ πολύδακρυν Ἀχαιῶν,
Chociażby bowiem ocalał po wojnie łzawej Achajskiej,
αἰεί τοι τούτῳ γε πόνος καὶ κήδε' ὀπίσσω
Zawsze go później czeka niedola i srogie zmartwienie;
ἔσσοντ': ἄλλοι γάρ οἱ ἀπουρίσσουσιν ἀρούρας.
Inni mu bowiem będą na włościach krzywdy wyrządzać.
ἦμαρ δ' ὀρφανικὸν παναφήλικα παῖδα τίθησι:
Dziecka, sieroctwo pozbawia zupełnie przyjaciół młodości;
πάντα δ' ὑπεμνήμυκε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
Zawsze ma głowę spuszczoną i łzami zroszone jagody.
δευόμενος δέ τ' ἄνεισι πάϊς ἐς πατρὸς ἑταίρους,
W biedzie się dziecko udaje do ojca swego przyjaciół,
ἄλλον μὲν χλαίνης ἐρύων, ἄλλον δὲ χιτῶνος:
Tego pociągnie za płaszcz, tamtego ciągnie za chiton;
τῶν δ' ἐλεησάντων κοτύλην τις τυτθὸν ἐπέσχε:
Przez miłosierdzie mu któren choć poda kubeczek maleńki,
χείλεα μέν τ' ἐδίην', ὑπερῴην δ' οὐκ ἐδίηνε.
Wargi takowym odwilży, lecz gardła odwilżyć nie może.
τὸν δὲ καὶ ἀμφιθαλὴς ἐκ δαιτύος ἐστυφέλιξε
Inny zaś chłopak mający rodziców go zepchnie od stołu,
χερσὶν πεπλήγων καὶ ὀνειδείοισιν ἐνίσσων:
Uderzywszy go pięścią i słowem złajawszy zelżywem;
ἔρρ' οὕτως: οὐ σός γε πατὴρ μεταδαίνυται ἡμῖν.
Powie mu taki: twój ojciec do stołu z nami nie siada!
δακρυόεις δέ τ' ἄνεισι πάϊς ἐς μητέρα χήρην
Wtedy do matki wdowy się dziecko z płaczem ucieka,
Ἀστυάναξ, ὃς πρὶν μὲν ἑοῦ ἐπὶ γούνασι πατρὸς
Astyanax, co dawniej na ojca własnego kolanach,
μυελὸν οἶον ἔδεσκε καὶ οἰῶν πίονα δημόν:
Samym szpikiem się żywił lub tłuszczem z młodych jagniątek;
αὐτὰρ ὅθ' ὕπνος ἕλοι, παύσαιτό τε νηπιαχεύων,
Kiedy zaś snem zmorzony zabawki dziecinnej zaprzestał,
εὕδεσκ' ἐν λέκτροισιν ἐν ἀγκαλίδεσσι τιθήνης
W swojem łóżeczku zasypiał stulony na rękach piastunki,
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ θαλέων ἐμπλησάμενος κῆρ:
W miękkim puszku, nasycon różnemi dobremi rzeczami;
νῦν δ' ἂν πολλὰ πάθῃσι φίλου ἀπὸ πατρὸς ἁμαρτὼν
Teraz przecierpi on wiele, pozbawion ojca drogiego,
Ἀστυάναξ, ὃν Τρῶες ἐπίκλησιν καλέουσιν:
Astyanax; Trojanie przydomkiem go takim nazwali,
οἶος γάρ σφιν ἔρυσο πύλας καὶ τείχεα μακρά.
Bo sam jeden ochrania wysokie baszty i mury.
νῦν δὲ σὲ μὲν παρὰ νηυσὶ κορωνίσι νόσφι τοκήων
Ciebie zaś teraz przy łodziach głębokich, daleko rodziców,
αἰόλαι εὐλαὶ ἔδονται, ἐπεί κε κύνες κορέσωνται
Będzie toczyć robactwo, jak psy się nasycą twem ciałem
γυμνόν: ἀτάρ τοι εἵματ' ἐνὶ μεγάροισι κέονται
Nagiem; jednakże dla ciebie złożone są szaty w komnatach,
λεπτά τε καὶ χαρίεντα τετυγμένα χερσὶ γυναικῶν.
Piękne i śliczne ozdobą, rękoma kobiet uszyte.
ἀλλ' ἤτοι τάδε πάντα καταφλέξω πυρὶ κηλέῳ
Ale to wszystko zaprawdę świecącym spalę płomieniem,
οὐδὲν σοί γ' ὄφελος, ἐπεὶ οὐκ ἐγκείσεαι αὐτοῖς,
Tobie już nie są potrzebne, bo leżeć na nich nie będziesz,
ἀλλὰ πρὸς Τρώων καὶ Τρωϊάδων κλέος εἶναι.
W obec Trojanek i Trojan niech spłoną tobie na chwałę."
ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.
Tak mówiła ze łzami, niewiasty jej płaczem wtórują.
ὣς οἳ μὲν στενάχοντο κατὰ πτόλιν: αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
Oni więc tak po mieście płakali; atoli Achaje
ἐπεὶ δὴ νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο,
Skoro do Hellesponta i szybkich okrętów zdążyli,
οἳ μὲν ἄρ' ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
Rozproszyli się wszyscy do swego każden okrętu.
Μυρμιδόνας δ' οὐκ εἴα ἀποσκίδνασθαι Ἀχιλλεύς,
Myrmidonom atoli Achilles rozchodzić się nie dał,
ἀλλ' ὅ γε οἷς ἑτάροισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα:
Ale do swych towarzyszów gorących do boju przemawia:
Μυρμιδόνες ταχύπωλοι ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι
"Myrmidonowie do jazdy wprawieni, waleczni druhowie,
μὴ δή πω ὑπ' ὄχεσφι λυώμεθα μώνυχας ἵππους,
Jeszcze nie wyprzęgajcie od wozów rumaków sprężystych,
ἀλλ' αὐτοῖς ἵπποισι καὶ ἅρμασιν ἆσσον ἰόντες
Ale w pełnej uprzęży z wozami się tutaj zebrawszy,
Πάτροκλον κλαίωμεν: ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
Opłakujmy Patrokla; bo taka jest cześć dla umarłych.
αὐτὰρ ἐπεί κ' ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο,
Kiedy zaś gorzkiej żałobie pofolgujemy dostatkiem,
ἵππους λυσάμενοι δορπήσομεν ἐνθάδε πάντες.
Rozpuściwszy rumaki zasiędziem wszyscy do uczty."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ᾤμωξαν ἀολλέες, ἦρχε δ' Ἀχιλλεύς.
Rzekł; jęknęli gromadnie, Achilles rozpoczął żałobę.
οἳ δὲ τρὶς περὶ νεκρὸν ἐύ̈τριχας ἤλασαν ἵππους
Trzykroć w około trupa grzywiaste obwiedli rumaki,
μυρόμενοι: μετὰ δέ σφι Θέτις γόου ἵμερον ὦρσε.
Z głośnym lamentem, a Thetys pragnienie do żalu wzbudziła.
δεύοντο ψάμαθοι, δεύοντο δὲ τεύχεα φωτῶν
Piasek na brzegu się zwilżył, zwilżyły się mężów rynsztunki
δάκρυσι: τοῖον γὰρ πόθεον μήστωρα φόβοιο.
Łzami; bo tęsknią za takim dowódcą pogoni w potyczce.
τοῖσι δὲ Πηλεί̈δης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο
Pierwszy się z nich Pelejdes odezwał z żalem okrutnym,
χεῖρας ἐπ' ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου:
Dłonie co męże mordują na piersiach druha złożywszy.
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀί̈δαο δόμοισι:
"Chwała dla ciebie Patroklu, chociażby w Hada mieszkaniu:
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην
Wszystko ci bowiem spełniłem co dawniej przyrzekłem, że tutaj
Ἕκτορα δεῦρ' ἐρύσας δώσειν κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,
Przyciągnąwszy Hektora go rzucę psom do pożarcia,
δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσειν
Oprócz tego dwunastum przy stosie głowę oderżnę
Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.
Dzieciom szlachetnym Trojańskim, o twoje zabicie zgniewany!
ἦ ῥα καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα
Rzekł; i na boskim Hektorze popełnił dzieła niegodne,
πρηνέα πὰρ λεχέεσσι Μενοιτιάδαο τανύσσας
Rozciągnąwszy go wzdłuż przy marach Menojtiadesa,
ἐν κονίῃς: οἳ δ' ἔντε' ἀφωπλίζοντο ἕκαστος
Twarzą w kurzawę. Lecz oni ze siebie zbroje zrzucili
χάλκεα μαρμαίροντα, λύον δ' ὑψηχέας ἵππους,
Spiżem świecące i konie donośnie rżące wyprzęgli;
κὰδ δ' ἷζον παρὰ νηὶ̈ ποδώκεος Αἰακίδαο
W koło szybkiego okrętu zasiedli Ajakidesa
μυρίοι: αὐτὰρ ὃ τοῖσι τάφον μενοεικέα δαίνυ.
Tysiącami, lecz on wspaniałą im ucztę zgotował.
πολλοὶ μὲν βόες ἀργοὶ ὀρέχθεον ἀμφὶ σιδήρῳ
Wiele dorodnych wołów ubitych się koło żelaza
σφαζόμενοι, πολλοὶ δ' ὄϊες καὶ μηκάδες αἶγες:
Rozciągnęło i wiele baranów i kózek boczących,
πολλοὶ δ' ἀργιόδοντες ὕες θαλέθοντες ἀλοιφῇ
Oraz i białozębatych wieprzów o jędrnej słoninie,
εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο:
Które, by je wyparzyć nad ogniem Hefesta zwieszono;
πάντῃ δ' ἀμφὶ νέκυν κοτυλήρυτον ἔρρεεν αἷμα.
Wszędzie zaś koło trupa się lała krew strumieniami.
αὐτὰρ τόν γε ἄνακτα ποδώκεα Πηλεί̈ωνα
Zaś Pelejona szybkiego władykę do Agamemnona
εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον βασιλῆες Ἀχαιῶν
Poprowadzili boskiego Achajów książęta zebrani,
σπουδῇ παρπεπιθόντες ἑταίρου χωόμενον κῆρ.
Ledwo go namówiwszy, bo serce miał gniewne o druha.
οἳ δ' ὅτε δὴ κλισίην Ἀγαμέμνονος ἷξον ἰόντες,
Oni gdy w Agamemnona zdążyli namioty w pochodzie,
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσαν
Zaraz keryxom o głosie donośnym rozkażą by kocioł
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, εἰ πεπίθοιεν
Wielki do ognia przystawić, próbując czy też Pelejdę,
Πηλεί̈δην λούσασθαι ἄπο βρότον αἱματόεντα.
Skłonić potrafią by członki z krwawej obmył kurzawy;
αὐτὰρ ὅ γ' ἠρνεῖτο στερεῶς, ἐπὶ δ' ὅρκον ὄμοσσεν:
Lecz odmówił stanowczo i przytem wykonał przysięgę:
οὐ μὰ Ζῆν', ὅς τίς τε θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
"Nigdy! na Zewsa, co między bogami największy, najlepszy,
οὐ θέμις ἐστὶ λοετρὰ καρήατος ἆσσον ἱκέσθαι
Me przystoi by kąpiel do mojej się głowy zbliżyła,
πρίν γ' ἐνὶ Πάτροκλον θέμεναι πυρὶ σῆμά τε χεῦαι
Zanim Patrokla na stosie nie złożę i grobu nie wzniosę,
κείρασθαί τε κόμην, ἐπεὶ οὔ μ' ἔτι δεύτερον ὧδε
Oraz i głowę ogolę; bo pewno mnię drugi raz taka
ἵξετ' ἄχος κραδίην ὄφρα ζωοῖσι μετείω.
W sercu żałoba nie dotknie, dopóki do żywych się liczę,
ἀλλ' ἤτοι νῦν μὲν στυγερῇ πειθώμεθα δαιτί:
Teraz atoli do smutnej się dajmy namówić biesiady;
ἠῶθεν δ' ὄτρυνον ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
"Jutro zaś Agamemnonie, narodów książe, rozkazuj
ὕλην τ' ἀξέμεναι παρά τε σχεῖν ὅσσ' ἐπιεικὲς
Ścinać drzewinę i wszystko zgotować, co tylko należy
νεκρὸν ἔχοντα νέεσθαι ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα,
Oddać zmarłemu, co wraca pod nocne otchłanie ciemnicy
ὄφρ' ἤτοι τοῦτον μὲν ἐπιφλέγῃ ἀκάματον πῦρ
Żeby żar niezgaszony co prędzej tego z przed oczów
θᾶσσον ἀπ' ὀφθαλμῶν, λαοὶ δ' ἐπὶ ἔργα τράπωνται.
Spalił, a potem się wojska do swojej zwróciły roboty."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.
Rzekł; zaś oni natychmiast posłuszni byli rozkazom.
ἐσσυμένως δ' ἄρα δόρπον ἐφοπλίσσαντες ἕκαστοι
Raźno więc każdy dla siebie wieczerzę przygotowawszy,
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης.
Jeść poczęli, dla wszystkich 'starczyła wspólna biesiada.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
W końcu gdy wszyscy napoju i jadła mieli do syta,
οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,
Na spoczynek się każden do swego namiotu rozeszli.
Πηλεί̈δης δ' ἐπὶ θινὶ πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
Koło wybrzeża, gdzie morze huczało głośno, Pelejdes
κεῖτο βαρὺ στενάχων πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσιν
Leżał ciężko wzdychając pomiędzy Myrmidonami,
ἐν καθαρῷ, ὅθι κύματ' ἐπ' ἠϊόνος κλύζεσκον:
W miejscu wolnem gdzie fala się nad wybrzeżem kołysze.
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε λύων μελεδήματα θυμοῦ
Skoro zaś pokrył go sen i serca troski ukoił
νήδυμος ἀμφιχυθείς: μάλα γὰρ κάμε φαίδιμα γυῖα
Błogo się nań spuściwszy, bo członki bardzo zmordował
Ἕκτορ' ἐπαί̈σσων προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν:
Walcząc naprzeciw Hektora, przy wiatrem owianej Ilionie;
ἦλθε δ' ἐπὶ ψυχὴ Πατροκλῆος δειλοῖο
Wtedy zjawiła się przy nim biednego dusza Patrokla,
πάντ' αὐτῷ μέγεθός τε καὶ ὄμματα κάλ' ἐϊκυῖα
Wzrostem, oczami pięknemi zupełnie do niego podobna,
καὶ φωνήν, καὶ τοῖα περὶ χροὶ̈ εἵματα ἕστο:
Oraz i głosem, a szaty też same nosiła na sobie;
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Koło głów mu stanęła i słowem rzeknie do niego:
εὕδεις, αὐτὰρ ἐμεῖο λελασμένος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.
"Śpisz Achillu, zaś o mnię zupełnieś widać zapomniał.
οὐ μέν μευ ζώοντος ἀκήδεις, ἀλλὰ θανόντος:
Nie opuściłeś mnię w życiu, lecz zapominasz po śmierci;
θάπτέ με ὅττι τάχιστα πύλας Ἀί̈δαο περήσω.
Jak najprędzej mnię chowaj, bym wrota przebył Hadesa;
τῆλέ με εἴργουσι ψυχαὶ εἴδωλα καμόντων,
Duchy mi bronią przystępu, zjawiska spoczywających,
οὐδέ μέ πω μίσγεσθαι ὑπὲρ ποταμοῖο ἐῶσιν,
I nie dają ze sobą się złączyć za brzegiem strumienia;
ἀλλ' αὔτως ἀλάλημαι ἀν' εὐρυπυλὲς Ἄϊδος δῶ.
Ale się błąkam daremnie przy Hajda wrotach obszernych.
καί μοι δὸς τὴν χεῖρ': ὀλοφύρομαι, οὐ γὰρ ἔτ' αὖτις
Dajże mi rękę, bo smutek mnię trapi, a pewno już nazad
νίσομαι ἐξ Ἀί̈δαο, ἐπήν με πυρὸς λελάχητε.
Nie powrócę z Hadesa, jak tylko mnie stosem uczcicie.
οὐ μὲν γὰρ ζωοί γε φίλων ἀπάνευθεν ἑταίρων
Jak za życia już bowiem z daleka od druhów kochanych
βουλὰς ἑζόμενοι βουλεύσομεν, ἀλλ' ἐμὲ μὲν κὴρ
Siedząc, radzić i gwarzyć nie będziem, bo mnie przeznaczenie
ἀμφέχανε στυγερή, ἥ περ λάχε γιγνόμενόν περ:
Pochłonęło złowrogie, niezmienne już od urodzenia;
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ μοῖρα, θεοῖς ἐπιείκελ' Ἀχιλλεῦ,
Ciebie samego tak samo, do bogów podobny Achillu,
τείχει ὕπο Τρώων εὐηφενέων ἀπολέσθαι.
Mojra czeka by zginąć pod mieczem Trojan szlachetnych.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω καὶ ἐφήσομαι αἴ κε πίθηαι:
Jeszcze ci jedno powiem i zlecam ażebyś usłuchał.
μὴ ἐμὰ σῶν ἀπάνευθε τιθήμεναι ὀστέ' Ἀχιλλεῦ,
Moich kości daleko nie składaj od swoich Achillu;
ἀλλ' ὁμοῦ ὡς ἐτράφημεν ἐν ὑμετέροισι δόμοισιν,
Ale pospołem, tak samo, jak w domu się waszym chowałem,
εὖτέ με τυτθὸν ἐόντα Μενοίτιος ἐξ Ὀπόεντος
Kiedy mnię maleńkiego sprowadził z Opontu Menojtes
ἤγαγεν ὑμέτερόνδ' ἀνδροκτασίης ὕπο λυγρῆς,
Do waszego domostwa, po strasznym czynie zabójstwa,
ἤματι τῷ ὅτε παῖδα κατέκτανον Ἀμφιδάμαντος
W onym dniu gdy zabiłem chłopaka Amfidamanta,
νήπιος οὐκ ἐθέλων ἀμφ' ἀστραγάλοισι χολωθείς:
Z głupiej pustoty, bezmyślnie, uniesion gniewem przy kostkach.
ἔνθά με δεξάμενος ἐν δώμασιν ἱππότα Πηλεὺς
Wtedy przyjąwszy mnie Pelej wojownik do zamku swojego,
ἔτραφέ τ' ἐνδυκέως καὶ σὸν θεράποντ' ὀνόμηνεν:
Z wszelkiem staraniem wychował i twoim być druhem rozkazał.
ὣς δὲ καὶ ὀστέα νῶϊν ὁμὴ σορὸς ἀμφικαλύπτοι
Zatem i kości nasze niech leżą w dzbanie tym samym,
χρύσεος ἀμφιφορεύς, τόν τοι πόρε πότνια μήτηρ.
[Złotym o uszkach podwójnych, co dała ci matka dostojna.]"
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Odpowiadając mu na to najszybszy Achilles odrzecze:
τίπτέ μοι ἠθείη κεφαλὴ δεῦρ' εἰλήλουθας
"Czemuż najdroższa mi głowo z tem do mnię tutaj przybywasz,
καί μοι ταῦτα ἕκαστ' ἐπιτέλλεαι; αὐτὰρ ἐγώ τοι
Każdą rzecz z osobna zlecając? Zaprawdę ja tobie
πάντα μάλ' ἐκτελέω καὶ πείσομαι ὡς σὺ κελεύεις.
Wszystko wykonam i będę twojemu zleceniu posłusznym.
ἀλλά μοι ἆσσον στῆθι: μίνυνθά περ ἀμφιβαλόντε
Ale, chodźże tu bliżej żebyśmy choć w krótkim uścisku,
ἀλλήλους ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο.
Mogli sobie nawzajem w okrutnym smutku folgować. "
ὣς ἄρα φωνήσας ὠρέξατο χερσὶ φίλῃσιν
Po tych słowach do niego wyciągnął lube ramiona,
οὐδ' ἔλαβε: ψυχὴ δὲ κατὰ χθονὸς ἠύ̈τε καπνὸς
Objąć atoli nie zdołał, bo dusza jak dym pod ziemicę
ᾤχετο τετριγυῖα: ταφὼν δ' ἀνόρουσεν Ἀχιλλεὺς
Znikła z dźwiękiem leciuchnym. Ztrwożony powstał Achilles,
χερσί τε συμπλατάγησεν, ἔπος δ' ὀλοφυδνὸν ἔειπεν:
Dłońmi obiema uderzył i słowo żałosne wyrzeknie:
ὢ πόποι ἦ ῥά τίς ἐστι καὶ εἰν Ἀί̈δαο δόμοισι
"Przebóg, toć jeszcze istnieje w Hadesa nawet domostwie,
ψυχὴ καὶ εἴδωλον, ἀτὰρ φρένες οὐκ ἔνι πάμπαν:
Dusza i postać; atoli co ciała to niema zupełnie.
παννυχίη γάρ μοι Πατροκλῆος δειλοῖο
Całą przez noc albowiem biednego dusza Patrokla
ψυχὴ ἐφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε,
Stała przy moim boku wywodząc żale i skargi,
καί μοι ἕκαστ' ἐπέτελλεν, ἔϊκτο δὲ θέσκελον αὐτῷ.
Polecając mi wszystko, a dziwnie do niego podobna."
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφ' ἵμερον ὦρσε γόοιο:
Tak powiedział i żalu pragnienie u wszystkich rozbudził;
μυρομένοισι δὲ τοῖσι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς
W pośród ich smutku jutrzenka o palcach różanych nadeszła,
ἀμφὶ νέκυν ἐλεεινόν. ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
Koło nędznego trupa. Lecz Agamemnon przemożny,
οὐρῆάς τ' ὄτρυνε καὶ ἀνέρας ἀξέμεν ὕλην
Muły poruszył i ludzi ze wszystkich namiotów, by drzewo
πάντοθεν ἐκ κλισιῶν: ἐπὶ δ' ἀνὴρ ἐσθλὸς ὀρώρει
Z lasu sprowadzić, a do nich się mąż waleczny przyłączył,
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
Merion, Idomeneja sławnego z męztwa towarzysz.
οἳ δ' ἴσαν ὑλοτόμους πελέκεας ἐν χερσὶν ἔχοντες
Oni ruszają, w rękach topory do drzewa trzymając,
σειράς τ' εὐπλέκτους: πρὸ δ' ἄρ' οὐρῆες κίον αὐτῶν.
Oraz i liny kręcone; przed niemi zaś muły kroczyły;
πολλὰ δ' ἄναντα κάταντα πάραντά τε δόχμιά τ' ἦλθον:
Ciągną pod górę i z góry i bokiem ścieżkami krętemi.
ἀλλ' ὅτε δὴ κνημοὺς προσέβαν πολυπίδακος Ἴδης,
Ale gdy weszli na szczyty lesiste Idy źródlistej,
αὐτίκ' ἄρα δρῦς ὑψικόμους ταναήκεϊ χαλκῷ
Zaraz wysokopienne drzewa topory ostremi
τάμνον ἐπειγόμενοι: ταὶ δὲ μεγάλα κτυπέουσαι
Spiesznie ścinali; lecz one trzaskając jak długie padały.
πῖπτον: τὰς μὲν ἔπειτα διαπλήσσοντες Ἀχαιοὶ
Potem Achaje takowe zrąbawszy w kawałki na muły
ἔκδεον ἡμιόνων: ταὶ δὲ χθόνα ποσσὶ δατεῦντο
Wyładowali; lecz one po ziemi rwały nogami,
ἐλδόμεναι πεδίοιο διὰ ῥωπήϊα πυκνά.
Pragnąc się dostać w równinę przez gęste zarośla i krzaki.
πάντες δ' ὑλοτόμοι φιτροὺς φέρον: ὡς γὰρ ἀνώγει
Ludzie co drzewo rąbali dźwigali kloce; bo Merion
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
Tak im nakazał, towarzysz dzielnego Idomeneja.
κὰδ δ' ἄρ' ἐπ' ἀκτῆς βάλλον ἐπισχερώ, ἔνθ' ἄρ' Ἀχιλλεὺς
Potem je rzędem ciskali na morskie wybrzeże, gdzie Achill
φράσσατο Πατρόκλῳ μέγα ἠρίον ἠδὲ οἷ αὐτῷ.
Kopiec dla Patroklosa i siebie samego zgotował.
αὐτὰρ ἐπεὶ πάντῃ παρακάββαλον ἄσπετον ὕλην
Kiedy zaś drzewo przeliczne w około rzędami złożyli,
ἥατ' ἄρ' αὖθι μένοντες ἀολλέες. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Gromadami zasiadłszy czekali. Atoli Achilles
αὐτίκα Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι κέλευσε
Myrmidonom do boju gorącym nakazał odrazu
χαλκὸν ζώννυσθαι, ζεῦξαι δ' ὑπ' ὄχεσφιν ἕκαστον
Żeby się śpiżem zbroili, i zaprzęgali rumaki
ἵππους: οἳ δ' ὄρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσιν ἔδυνον,
Wszystkie do wozów; na hasło poczęli przywdziewać rynsztunek.
ἂν δ' ἔβαν ἐν δίφροισι παραιβάται ἡνίοχοί τε,
Skoczą więc do powózek, woźnice i czynnie walczący.
πρόσθε μὲν ἱππῆες, μετὰ δὲ νέφος εἵπετο πεζῶν
Przodem wojsko na wozach, za niemi chmara piechoty,
μυρίοι: ἐν δὲ μέσοισι φέρον Πάτροκλον ἑταῖροι.
Liczna; w pośrodku nosili Patrokla na barkach druhowie.
θριξὶ δὲ πάντα νέκυν καταείνυσαν, ἃς ἐπέβαλλον
Trupa całego włosami pokryli obciąwszy kędziory,
κειρόμενοι: ὄπιθεν δὲ κάρη ἔχε δῖος Ἀχιλλεὺς
Głowę zaś podtrzymywał Achilles boski od tyłu,
ἀχνύμενος: ἕταρον γὰρ ἀμύμονα πέμπ' Ἄϊδος δέ.
Smutkiem przybity, bo druha dzielnego wysyłał do Hajda.
οἳ δ' ὅτε χῶρον ἵκανον ὅθί σφισι πέφραδ' Ἀχιλλεὺς
Oni zdążywszy do miejsca, gdzie boski wskazał Achilles,
κάτθεσαν, αἶψα δέ οἱ μενοεικέα νήεον ὕλην.
Mary złożyli i szybko nakładli drzewa wysoko.
ἔνθ' αὖτ' ἄλλ' ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Wtedy wymyślił inaczej Achilles boski najszybszy;
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς ξανθὴν ἀπεκείρατο χαίτην,
Tyłem stanąwszy do stosu kędziory płowe obcina,
τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν:
Które dla rzeki Sperchosa w poroście bujnym zachował;
ὀχθήσας δ' ἄρα εἶπεν ἰδὼν ἐπὶ οἴνοπα πόντον:
Wtedy ponuro wyrzeknie na ciemne morze się patrząc:
Σπερχεί' ἄλλως σοί γε πατὴρ ἠρήσατο Πηλεὺς
"O Spercheju, daremnie ci ojciec Pelej ślubował,
κεῖσέ με νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Że wróciwszy do ziemi ojczystej drogiej me włosy,
σοί τε κόμην κερέειν ῥέξειν θ' ἱερὴν ἑκατόμβην,
Tobie na cześć obetnę i hekatombę zgotuję.
πεντήκοντα δ' ἔνορχα παρ' αὐτόθι μῆλ' ἱερεύσειν
Oprócz tego ci miałem pięćdziesiąt poświęcić baranów
ἐς πηγάς, ὅθι τοι τέμενος βωμός τε θυήεις.
Koło twych źródeł, gdzie leży twój gaj i ołtarz woniący.
ὣς ἠρᾶθ' ὃ γέρων, σὺ δέ οἱ νόον οὐκ ἐτέλεσσας.
Tak ci starzec ślubował, lecz jegoś nie spełnił życzenia.
νῦν δ' ἐπεὶ οὐ νέομαί γε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
Teraz ponieważ nie wrócę do ziemi drogiej ojczystej,
Πατρόκλῳ ἥρωϊ κόμην ὀπάσαιμι φέρεσθαι.
Dla bohatera Patrokla me włosy poświęcam w poczestne"
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ κόμην ἑτάροιο φίλοιο
Z temi słowami kędziory do ręki druha lubego
θῆκεν, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφ' ἵμερον ὦρσε γόοιο.
Włożył; a smutku pragnienie u wszystkich obecnych rozbudził.
καί νύ κ' ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο
Byłyby nad ich smutkiem przygasły słońca promienie,
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αἶψ' Ἀγαμέμνονι εἶπε παραστάς:
Żeby nie szybko Achilles Agamemnona zagadnął:
Ἀτρεί̈δη, σοὶ γάρ τε μάλιστά γε λαὸς Ἀχαιῶν
"Dzielny Atrydo (bo twoich najbardziej naród Achajski
πείσονται μύθοισι, γόοιο μὲν ἔστι καὶ ἆσαι,
Słucha rozkazów), i później do syta wypłakać się można.
νῦν δ' ἀπὸ πυρκαϊῆς σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
Niechaj się teraz od stosu rozejdą, a nakaż gotować
ὅπλεσθαι: τάδε δ' ἀμφὶ πονησόμεθ' οἷσι μάλιστα
Ucztę; a dziełem obszernem się zajmą ci, których najwięcej,
κήδεός ἐστι νέκυς: παρὰ δ' οἵ τ' ἀγοὶ ἄμμι μενόντων.
Smutek po zmarłym dotyka; książęta niech z nami zostaną"
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γ' ἄκουσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
Skoro to tylko usłyszał narodów książe Atrydes,
αὐτίκα λαὸν μὲν σκέδασεν κατὰ νῆας ἐί̈σας,
Wojsku się kazał co prędzej rozchodzić do gładkich okrętów;
κηδεμόνες δὲ παρ' αὖθι μένον καὶ νήεον ὕλην,
Sprawujący zaś obrząd zostali, stos przygotować;
ποίησαν δὲ πυρὴν ἑκατόμπεδον ἔνθα καὶ ἔνθα,
Długim na setkę stóp i równie szerokim go czynią;
ἐν δὲ πυρῇ ὑπάτῃ νεκρὸν θέσαν ἀχνύμενοι κῆρ.
Ciało na szczycie ogniska ze smutkiem w sercu składają.
πολλὰ δὲ ἴφια μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς
Wiele tuczonych owiec i ciężko wlokących się wołów
πρόσθε πυρῆς ἔδερόν τε καὶ ἄμφεπον: ἐκ δ' ἄρα πάντων
Zdarli ze skóry przed stosem i przygotowują; ze wszystkich
δημὸν ἑλὼν ἐκάλυψε νέκυν μεγάθυμος Ἀχιλλεὺς
Tłustość zebrawszy pokrywa nią trupa wyniosły Achilles,
ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, περὶ δὲ δρατὰ σώματα νήει.
Od stóp aż do głowy, w około bydlęta obdarte
ἐν δ' ἐτίθει μέλιτος καὶ ἀλείφατος ἀμφιφορῆας
Składa i liczne dzbany oliwy i miodu przystawia,
πρὸς λέχεα κλίνων: πίσυρας δ' ἐριαύχενας ἵππους
Opierając o mary; i koni czwórkę wyniosłych
ἐσσυμένως ἐνέβαλλε πυρῇ μεγάλα στεναχίζων.
Rzucił gwałtownie na ogień stękając przytem boleśnie.
ἐννέα τῷ γε ἄνακτι τραπεζῆες κύνες ἦσαν,
Zmarły władyka posiadał dziewięciu kundlów stołowych;
καὶ μὲν τῶν ἐνέβαλλε πυρῇ δύο δειροτομήσας,
Dwóch z takowych na stos dorzucił podciąwszy im szyję;
δώδεκα δὲ Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
Potem dwanaście mołojców, potomstwo Trojan zuchwałych,
χαλκῷ δηϊόων: κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα:
Zarżnął żelazem, bo w sercu wymyślał dzieła okropne;
ἐν δὲ πυρὸς μένος ἧκε σιδήρεον ὄφρα νέμοιτο.
Ognia potęgę żelazną podłożył, by wszystko pożarła.
ᾤμωξέν τ' ἄρ' ἔπειτα, φίλον δ' ὀνόμηνεν ἑταῖρον:
Potem jęknął okrutnie i druha zawołał imieniem:
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀί̈δαο δόμοισι:
"Witaj Patroklu mój drogi, chociażby i w Hajda mieszkaniu;
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην,
Wszystko ci bowiem spełniłem com dawniej tobie przyrzekał.
δώδεκα μὲν Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
Synów szlachetnych dwunastu, potomstwo Trojan zuchwałych,
τοὺς ἅμα σοὶ πάντας πῦρ ἐσθίει: Ἕκτορα δ' οὔ τι
Płomień zarazem z tobą pochłonie; atoli Hektora
δώσω Πριαμίδην πυρὶ δαπτέμεν, ἀλλὰ κύνεσσιν.
Priamidesa nie rzucę na ogień, lecz psom do pożarcia"
ὣς φάτ' ἀπειλήσας: τὸν δ' οὐ κύνες ἀμφεπένοντο,
Grożąc tak mówił, lecz psy onego się wcale nie dotkną;
ἀλλὰ κύνας μὲν ἄλαλκε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
Psów Afrodyte albowiem Diosa córa odgania,
ἤματα καὶ νύκτας, ῥοδόεντι δὲ χρῖεν ἐλαίῳ
Dniami i nocą; zaś jego różanym namaści olejkiem,
ἀμβροσίῳ, ἵνα μή μιν ἀποδρύφοι ἑλκυστάζων.
Ambrozyjskim, by skóry mu z ciała wleczeniem nie obdarł.
τῷ δ' ἐπὶ κυάνεον νέφος ἤγαγε Φοῖβος Ἀπόλλων
Fojbos Apollon zaś chmurę sinawą spuścił na niego
οὐρανόθεν πεδίον δέ, κάλυψε δὲ χῶρον ἅπαντα
Z nieba w równinę i miejsce takową cale zasłonił,
ὅσσον ἐπεῖχε νέκυς, μὴ πρὶν μένος ἠελίοιο
Ile zajmował trup; by czasem siła słoneczna
σκήλει' ἀμφὶ περὶ χρόα ἴνεσιν ἠδὲ μέλεσσιν.
Skóry mu nie wysuszyła i razem żyły i członki.
οὐδὲ πυρὴ Πατρόκλου ἐκαίετο τεθνηῶτος:
Jeszcze atoli się stos Patrokla zmarłego nie palił.
ἔνθ' αὖτ' ἀλλ' ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Znowu Achilles najszybszy z pomysłem nowym wystąpił.
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς δοιοῖς ἠρᾶτ' ἀνέμοισι
Zdala stanąwszy od stosu dwóch wiatrów zaklina, Zefira
Βορέῃ καὶ Ζεφύρῳ, καὶ ὑπίσχετο ἱερὰ καλά:
Oraz Boreja, ślubując i piękne ofiary przyrzeka;
πολλὰ δὲ καὶ σπένδων χρυσέῳ δέπαϊ λιτάνευεν
Lejąc na cześć obficie z kielicha złotego ich błaga,
ἐλθέμεν, ὄφρα τάχιστα πυρὶ φλεγεθοίατο νεκροί,
Żeby przybyli by trupy co prędzej się ogniem spaliły,
ὕλη τε σεύαιτο καήμεναι. ὦκα δὲ Ἶρις
Oraz i drzewo płomieniem buchnęło. Najszybsza Iryda,
ἀράων ἀί̈ουσα μετάγγελος ἦλθ' ἀνέμοισιν.
Usłyszawszy te śluby do wiatrów z wieścią pobiegła.
οἳ μὲν ἄρα Ζεφύροιο δυσαέος ἀθρόοι ἔνδον
One, w Zefira o pędzie gwałtownym domostwie zebrani,
εἰλαπίνην δαίνυντο: θέουσα δὲ Ἶρις ἐπέστη
Spożywali biesiadę; stanęła biegnąc Iryda
βηλῷ ἔπι λιθέῳ: τοὶ δ' ὡς ἴδον ὀφθαλμοῖσι
Na kamiennym progu. Jak tylko ją tamci zoczyli,
πάντες ἀνήϊξαν, κάλεόν τέ μιν εἰς ἓ ἕκαστος:
Wszyscy powstali, a każden do boku swojego ją wołał;
ἣ δ' αὖθ' ἕζεσθαι μὲν ἀνήνατο, εἶπε δὲ μῦθον:
Ona zaś odpoczynku odmawia i rzeknie te słowa:
οὐχ ἕδος: εἶμι γὰρ αὖτις ἐπ' Ὠκεανοῖο ῥέεθρα
"Spocząć nie mogę, bo wracam do nurtów Okeanosa,
Αἰθιόπων ἐς γαῖαν, ὅθι ῥέζουσ' ἑκατόμβας
Do Ethiopów krainy, gdzie nieśmiertelnym gotują
ἀθανάτοις, ἵνα δὴ καὶ ἐγὼ μεταδαίσομαι ἱρῶν.
Hekatomby, do uczty i ja chcę świętej należeć.
ἀλλ' Ἀχιλεὺς Βορέην ἠδὲ Ζέφυρον κελαδεινὸν
Ale Achilles Boreja i pędem groźnego Zefira,
ἐλθεῖν ἀρᾶται, καὶ ὑπίσχεται ἱερὰ καλά,
Żeby nadeszli zaklina i piękne ofiary przyrzeka,
ὄφρα πυρὴν ὄρσητε καήμεναι, ᾗ ἔνι κεῖται
Byleście rozniecili płomienie na stosie gdzie leży,
Πάτροκλος, τὸν πάντες ἀναστενάχουσιν Ἀχαιοί.
Dzielny Patroklos, za którym stękają wszyscy Achaje."
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπεβήσετο, τοὶ δ' ὀρέοντο
Ona wyrzekłszy te słowa odeszła; lecz tamci powstają
ἠχῇ θεσπεσίῃ νέφεα κλονέοντε πάροιθεν.
Z hukiem okropnym i czarne przed sobą chmury gromadzą.
αἶψα δὲ πόντον ἵκανον ἀήμεναι, ὦρτο δὲ κῦμα
Szybko do morza przybyli by dmuchać; bałwany pod ostrym
πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ: Τροίην δ' ἐρίβωλον ἱκέσθην,
Wpadli na stos i płomień okrutny żarem wybuchnął.
ἐν δὲ πυρῇ πεσέτην, μέγα δ' ἴαχε θεσπιδαὲς πῦρ.
Oni przez całą noc, na stosie żary podmuchem
παννύχιοι δ' ἄρα τοί γε πυρῆς ἄμυδις φλόγ' ἔβαλλον
Ostrym wzniecają; przez całą też noc Achilles najszybszy,
φυσῶντες λιγέως: ὃ δὲ πάννυχος ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
Ze złotego kratera, za kielich dwuręczny chwyciwszy,
χρυσέου ἐκ κρητῆρος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον
Wino czerpiąc po ziemi rozlewał i ziemię odwilżał,
οἶνον ἀφυσσόμενος χαμάδις χέε, δεῦε δὲ γαῖαν
Często wzywając duszy nieszczęśliwego Patrokla.
ψυχὴν κικλήσκων Πατροκλῆος δειλοῖο.
Równie jak żali się ojciec gdy kości narzeczonego
ὡς δὲ πατὴρ οὗ παιδὸς ὀδύρεται ὀστέα καίων
Syna podpala, co śmiercią zasmucił biednych rodziców;
νυμφίου, ὅς τε θανὼν δειλοὺς ἀκάχησε τοκῆας,
Takoż Achilles się martwił, gdy kości druha płonęły,
ὣς Ἀχιλεὺς ἑτάροιο ὀδύρετο ὀστέα καίων,
Wlokąc się w koło stosu i jęki boleśne wydając.
ἑρπύζων παρὰ πυρκαϊὴν ἁδινὰ στεναχίζων.
Kiedy Eosfor przybywa, by ziemi światło zwiastować,
ἦμος δ' ἑωσφόρος εἶσι φόως ἐρέων ἐπὶ γαῖαν,
W ślady zaś jego jutrzenka szafranna się wzbija nad morze;
ὅν τε μέτα κροκόπεπλος ὑπεὶρ ἅλα κίδναται ἠώς,
Wtedy się stos do szczętu wypalił i zgasły płomienie.
τῆμος πυρκαϊὴ ἐμαραίνετο, παύσατο δὲ φλόξ.
Wiatry natenczas zwróciły się lotem by wracać do domu
οἳ δ' ἄνεμοι πάλιν αὖτις ἔβαν οἶκον δὲ νέεσθαι
W stronę morza Thrackiego, burzyło się całe huczące.
Θρηί̈κιον κατὰ πόντον: ὃ δ' ἔστενεν οἴδματι θύων.
Lecz Pelejdes od stosu na stronę przeciwną zboczywszy,
Πηλεί̈δης δ' ἀπὸ πυρκαϊῆς ἑτέρωσε λιασθεὶς
Padł znużony, a sen go wkrótce błogi pocieszył.
κλίνθη κεκμηώς, ἐπὶ δὲ γλυκὺς ὕπνος ὄρουσεν:
Tamci atoli w około Atrydy się tłumnie gromadzą"
οἳ δ' ἀμφ' Ἀτρεί̈ωνα ἀολλέες ἠγερέθοντο:
Tak że wrzawa i szczęk chodzących ludzi go zbudził,
τῶν μιν ἐπερχομένων ὅμαδος καὶ δοῦπος ἔγειρεν,
Usiadł wyprostowany i rzeknie do nich te słowa:
ἕζετο δ' ὀρθωθεὶς καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπεν:
"Synu Atreja i wy najlepsi ze wszystkich Achajów,
Ἀτρεί̈δη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,
Najprzód ognisko zalejcie zupełnie winem błyszczącem,
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσατ' αἴθοπι οἴνῳ
Całe, gdzie tylko dosięgła potęga płomienia; zaś potem
πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος: αὐτὰρ ἔπειτα
Kości Menojtiadesa Patrokla zbierajmy do kupy,
ὀστέα Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο λέγωμεν
Dobrze je rozróżniając, wyraźnie rozpoznać się dadzą;
εὖ διαγιγνώσκοντες: ἀριφραδέα δὲ τέτυκται:
W środku albowiem stosu leżały, a reszta po stronie
ἐν μέσσῃ γὰρ ἔκειτο πυρῇ, τοὶ δ' ἄλλοι ἄνευθεν
Z kraja spłonęły pospołem, tak samo konie jak ludzie.
ἐσχατιῇ καίοντ' ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ ἄνδρες.
W złotą czarę takowe i między pokłady podwójne
καὶ τὰ μὲν ἐν χρυσέῃ φιάλῃ καὶ δίπλακι δημῷ
Tłuszczu je złóżmy, dopóki ja sam nie zejdę do Hajda.
θείομεν, εἰς ὅ κεν αὐτὸς ἐγὼν Ἄϊδι κεύθωμαι.
Co zaś do kopca, takowy za wielki wam robić nie każę,
τύμβον δ' οὐ μάλα πολλὸν ἐγὼ πονέεσθαι ἄνωγα,
Byle tylko przystojnie; zaś później niechaj Achaje
ἀλλ' ἐπιεικέα τοῖον: ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἀχαιοὶ
Pomnik szeroki i wielki wystawią, którzy po moim
εὐρύν θ' ὑψηλόν τε τιθήμεναι, οἵ κεν ἐμεῖο
Zgonie, opuszczą te strony na wielowiosłowych okrętach"
δεύτεροι ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι λίπησθε.
Rzekł usłuchali oni szybkiego Pelejona.
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἐπίθοντο ποδώκεϊ Πηλεί̈ωνι.
Najprzód winem jaskrawem zgasili całe ognisko,
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ
Wszędzie gdzie ogień dosięgnął i popiół zalegał głęboki;
ὅσσον ἐπὶ φλὸξ ἦλθε, βαθεῖα δὲ κάππεσε τέφρη:
Z płaczem więc towarzysza miłego kości zbielałe
κλαίοντες δ' ἑτάροιο ἐνηέος ὀστέα λευκὰ
W czarę złocistą i pokład podwójny tłustości zamknęli.
ἄλλεγον ἐς χρυσέην φιάλην καὶ δίπλακα δημόν,
Potem złożywszy w namiocie pokryli płótnem cieniutkiem.
ἐν κλισίῃσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν:
Odznaczyli mogiłę i podwaliny w około
τορνώσαντο δὲ σῆμα θεμείλιά τε προβάλοντο
Stosa ułożą, i ziemię sypką toczą do góry;
ἀμφὶ πυρήν: εἶθαρ δὲ χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν,
Usypawszy mogiłę zwrócili się nazad. Atoli
χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Wojska zatrzymał Achilles i w koło szerokie rozłożył;
αὐτοῦ λαὸν ἔρυκε καὶ ἵζανεν εὐρὺν ἀγῶνα,
Z łodzi przynosi nagrody, trójnogi i czary kosztowne,
νηῶν δ' ἔκφερ' ἄεθλα λέβητάς τε τρίποδάς τε
Muły i konie wspaniałe i byków o czołach wyniosłych,
ἵππους θ' ἡμιόνους τε βοῶν τ' ἴφθιμα κάρηνα,
Oraz i strojne kobiety, i stali niebieskiej do wolna.
ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον.
Najpierw dla najszybszego woźnicy wspaniałą nagrodę,
ἱππεῦσιν μὲν πρῶτα ποδώκεσιν ἀγλά' ἄεθλα
Zdobyć przeznacza kobietę, świadomą robót wytwornych,
θῆκε γυναῖκα ἄγεσθαι ἀμύμονα ἔργα ἰδυῖαν
Oraz i kocioł z rączkami mierzący dwadzieścia dwie miarek,
καὶ τρίποδ' ὠτώεντα δυωκαιεικοσίμετρον
Temu co pierwszy do mety dobiegnie; drugiemu kobyłę
τῷ πρώτῳ: ἀτὰρ αὖ τῷ δευτέρῳ ἵππον ἔθηκεν
Sześcioletnią, wytrwałą, brzemienną mułem maleńkim;
ἑξέτε' ἀδμήτην βρέφος ἡμίονον κυέουσαν:
Z rzędu trzeciemu atoli przeznaczył piękny kociołek,
αὐτὰρ τῷ τριτάτῳ ἄπυρον κατέθηκε λέβητα
Cztery miarki mierzący, bialutki bo w ogniu nie postał;
καλὸν τέσσαρα μέτρα κεχανδότα λευκὸν ἔτ' αὔτως:
Dla czwartego przeznaczył dwa pełne złota talenta,
τῷ δὲ τετάρτῳ θῆκε δύω χρυσοῖο τάλαντα,
Wreszcie piątemu dzbaniec dwuręczny co nie był na ogniu.
πέμπτῳ δ' ἀμφίθετον φιάλην ἀπύρωτον ἔθηκε.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Synu Atreja i wy na łydkach okuci Achaje!
Ἀτρεί̈δη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Tutaj na placu leżące nagrody goniących czekają.
ἱππῆας τάδ' ἄεθλα δεδεγμένα κεῖτ' ἐν ἀγῶνι.
Żebyśmy komu innemu na cześć się mierzyli Achaje,
εἰ μὲν νῦν ἐπὶ ἄλλῳ ἀεθλεύοιμεν Ἀχαιοὶ
Wtedy bym pewno zdobywszy najpierwsze, je schował w namiocie.
ἦ τ' ἂν ἐγὼ τὰ πρῶτα λαβὼν κλισίην δὲ φεροίμην.
Wiecie albowiem o ile dzielnością me konie celują;
ἴστε γὰρ ὅσσον ἐμοὶ ἀρετῇ περιβάλλετον ἵπποι:
Zawód ich bowiem nieśmiertny, Pozejdon je ojcu mojemu
ἀθάνατοί τε γάρ εἰσι, Ποσειδάων δὲ πόρ' αὐτοὺς
Pelejowi darował, zaś on mi takowe ustąpił.
πατρὶ ἐμῷ Πηλῆϊ, ὃ δ' αὖτ' ἐμοὶ ἐγγυάλιξεν.
Aleć ja na uboczu zostaję i konie sprężyste;
ἀλλ' ἤτοι μὲν ἐγὼ μενέω καὶ μώνυχες ἵπποι:
Bowiem takiego woźnicy zgubiły sławę szlachetną,
τοίου γὰρ κλέος ἐσθλὸν ἀπώλεσαν ἡνιόχοιο
Serdecznego, co często im grzywy oliwą polewał
ἠπίου, ὅς σφωϊν μάλα πολλάκις ὑγρὸν ἔλαιον
Płynną, gdy po pławieniu z przejrzystej wody wracały.
χαιτάων κατέχευε λοέσσας ὕδατι λευκῷ.
Stoją i tęsknią za nim, serdecznie, a grzywa aż na dół
τὸν τώ γ' ἑσταότες πενθείετον, οὔδεϊ δέ σφι
Spada na ziemię, zaś one stanęły w sercu strapione.
χαῖται ἐρηρέδαται, τὼ δ' ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
Zatem więc się szykujcie w obozie, kto tylko z Achajów
ἄλλοι δὲ στέλλεσθε κατὰ στρατόν, ὅς τις Ἀχαιῶν
Swoim zawierza rumakom i tęgo złożonej powózce."
ἵπποισίν τε πέποιθε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.
Tak przemawiał Pelejdes; woźnice się zręczni zbierają.
ὣς φάτο Πηλεί̈δης, ταχέες δ' ἱππῆες ἄγερθεν.
Powstał o wiele najpierwszy narodów książe Ejmelos,
ὦρτο πολὺ πρῶτος μὲν ἄναξ ἀνδρῶν Εὔμηλος
Drogi Admeta potomek, co w sztuce wożenia celował;
Ἀδμήτου φίλος υἱός, ὃς ἱπποσύνῃ ἐκέκαστο:
Za nim z kolei wystąpił, potężny Tydejda Diomed,
τῷ δ' ἐπὶ Τυδεί̈δης ὦρτο κρατερὸς Διομήδης,
Z parą Trojańskich rumaków w uprzęży, co kiedyś był zabrał
ἵππους δὲ Τρῳοὺς ὕπαγε ζυγόν, οὕς ποτ' ἀπηύρα
Eneaszowi, onego zaś wtedy wybawił Apollon.
Αἰνείαν, ἀτὰρ αὐτὸν ὑπεξεσάωσεν Ἀπόλλων.
Wkrótce zaś po nim powstaje Atrydes płowy Menelaj,
τῷ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀτρεί̈δης ὦρτο ξανθὸς Μενέλαος
Z boga zrodzony i w jarzmie prowadzi szybkie rumaki,
διογενής, ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν ὠκέας ἵππους
Ajthę Agamemnonową i do niej swego Podarga;
Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πόδαργον:
Był ją bratu darował Echepol Anchizyades
τὴν Ἀγαμέμνονι δῶκ' Ἀγχισιάδης Ἐχέπωλος
Darem, by z onym nie ruszać wyprawą na wietrzną Ilionę;
δῶρ', ἵνα μή οἱ ἕποιθ' ὑπὸ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν,
Używając w spokoju chciał zostać, bo wielce go mieniem
ἀλλ' αὐτοῦ τέρποιτο μένων: μέγα γάρ οἱ ἔδωκε
Zews obdarzył, on mieszkał w Sykyony żyznych dolinach;
Ζεὺς ἄφενος, ναῖεν δ' ὅ γ' ἐν εὐρυχόρῳ Σικυῶνι:
Taką to klacz on zaprzęga, co rwała się zawsze do biegu,
τὴν ὅ γ' ὑπὸ ζυγὸν ἦγε μέγα δρόμου ἰσχανόωσαν.
Jako czwarty Antyloch zaprzęga rumaki grzywiaste,
Ἀντίλοχος δὲ τέταρτος ἐύ̈τριχας ὁπλίσαθ' ἵππους,
Świetny potomek Nestora; książęcia dumnego swym rodem,
Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς ὑπερθύμοιο ἄνακτος
Nelejadesa; w Pylonie zrodzone dzielne rumaki,
τοῦ Νηληϊάδαο: Πυλοιγενέες δέ οἱ ἵπποι
Szybkie mu ciągną, powózkę. Lecz ojciec blizko stanąwszy
ὠκύποδες φέρον ἅρμα: πατὴρ δέ οἱ ἄγχι παραστὰς
Rady mu daje roztropne, choć był młodzieniec świadomym:
μυθεῖτ' εἰς ἀγαθὰ φρονέων νοέοντι καὶ αὐτῷ:
"Antylochu zaprawdę, choć jesteś młodym cię zawsze,.
Ἀντίλοχ' ἤτοι μέν σε νέον περ ἐόντ' ἐφίλησαν
Miłowali Pozejdon i Zews i uczyli woźnictwa
Ζεύς τε Ποσειδάων τε, καὶ ἱπποσύνας ἐδίδαξαν
Wszelakiego, więc zbytnie cię uczyć nie potrzebuję;
παντοίας: τὼ καί σε διδασκέμεν οὔ τι μάλα χρεώ:
Dobrze rozumiesz jak w koło się mety zawracać, lecz konie
οἶσθα γὰρ εὖ περὶ τέρμαθ' ἑλισσέμεν: ἀλλά τοι ἵπποι
Twoje do biegu najtępsze; więc skutku się złego obawiam.
βάρδιστοι θείειν: τώ τ' οἴω λοίγι' ἔσεσθαι.
Tamtych konie są wprawdzie ściglejsze, atoli z nich żaden
τῶν δ' ἵπποι μὲν ἔασιν ἀφάρτεροι, οὐδὲ μὲν αὐτοὶ
"Więcej od ciebie samego nie zdolni rozumem wymyśleć.
πλείονα ἴσασιν σέθεν αὐτοῦ μητίσασθαι.
Zatem więc mój drogi pomysły wszystkie rozważaj
ἀλλ' ἄγε δὴ σὺ φίλος μῆτιν ἐμβάλλεο θυμῷ
W duszy, ażeby cię w końcu nie ominęły nagrody.
παντοίην, ἵνα μή σε παρεκπροφύγῃσιν ἄεθλα.
Więcej pomysłem niż siłą rąbiący drzewa potrafi;
μήτι τοι δρυτόμος μέγ' ἀμείνων ἠὲ βίηφι:
Również i sternik pomysłem na ciemnych morza bałwanach
μήτι δ' αὖτε κυβερνήτης ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ
Szybkim okrętem kieruje, wiatrami na przemian targanym;
νῆα θοὴν ἰθύνει ἐρεχθομένην ἀνέμοισι:
Wreszcie woźnica pomysłem innego ubiegnie woźnicę.
μήτι δ' ἡνίοχος περιγίγνεται ἡνιόχοιο.
Któren ufając na pewno swym koniom i własnej powózce,
ἀλλ' ὃς μέν θ' ἵπποισι καὶ ἅρμασιν οἷσι πεποιθὼς
Kręci się wiele bezmyślnie, i tędy, owędy zawraca,
ἀφραδέως ἐπὶ πολλὸν ἑλίσσεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
Konie zaś dziko po torze biegają, bo w garści nie trzyma;
ἵπποι δὲ πλανόωνται ἀνὰ δρόμον, οὐδὲ κατίσχει:
Kto zaś lepiej świadomy, gdy gorszym kieruje zaprzęgiem,
ὃς δέ κε κέρδεα εἰδῇ ἐλαύνων ἥσσονας ἵππους,
Bacząc na cel, jak najbliżej zawraca i nie zaniedbuje
αἰεὶ τέρμ' ὁρόων στρέφει ἐγγύθεν, οὐδέ ἑ λήθει
Chwili, gdy właśnie wypadnie popuścić wołowych rzemieni;
ὅππως τὸ πρῶτον τανύσῃ βοέοισιν ἱμᾶσιν,
Ale stanowczo kieruje, i baczy na tego co przodem.
ἀλλ' ἔχει ἀσφαλέως καὶ τὸν προὔχοντα δοκεύει.
Metę wyraźnie ci wskażę, by twojej nie uszła uwagi.
σῆμα δέ τοι ἐρέω μάλ' ἀριφραδές, οὐδέ σε λήσει.
Stoi tam suchy sztyber, na sążeń mniej więcej nad ziemią,
ἕστηκε ξύλον αὖον ὅσον τ' ὄργυι' ὑπὲρ αἴης
Nie wiem czy dąb, czy jodła, co jeszcze przez deszcze nie zgniła;
ἢ δρυὸς ἢ πεύκης: τὸ μὲν οὐ καταπύθεται ὄμβρῳ,
Z każdej strony o niego są wsparte dwa białe kamienie,
λᾶε δὲ τοῦ ἑκάτερθεν ἐρηρέδαται δύο λευκὼ
W miejscu gdzie skręca się droga, tór gładki okrąża w około;
ἐν ξυνοχῇσιν ὁδοῦ, λεῖος δ' ἱππόδρομος ἀμφὶς
Czyli to jest mogiła człowieka, co dawno już umarł,
ἤ τευ σῆμα βροτοῖο πάλαι κατατεθνηῶτος,
Czyli to cel dla wyścigów przez ludzi poprzednich naznaczon;
ἢ τό γε νύσσα τέτυκτο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων,
Dzisiaj atoli na metę go boski wyznaczył Achilles.
καὶ νῦν τέρματ' ἔθηκε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς.
Zdążaj ku niemu i wozem i końmi co bardziej się zbliżaj;
τῷ σὺ μάλ' ἐγχρίμψας ἐλάαν σχεδὸν ἅρμα καὶ ἵππους,
Zaś nachyliwszy się sam na pięknie plecionem siedzeniu,
αὐτὸς δὲ κλινθῆναι ἐϋπλέκτῳ ἐνὶ δίφρῳ
Trzymaj się troszkę na lewo, atoli konia prawego
ἦκ' ἐπ' ἀριστερὰ τοῖιν: ἀτὰρ τὸν δεξιὸν ἵππον
Głosem co żywo popędzaj i cugli mu w ręku popuszczaj.
κένσαι ὁμοκλήσας, εἶξαί τέ οἱ ἡνία χερσίν.
Koło samego celu niech koń podsobni dociera,
ἐν νύσσῃ δέ τοι ἵππος ἀριστερὸς ἐγχριμφθήτω,
Żeby się piasta jakoby zdawała brzegu dotykać,
ὡς ἄν τοι πλήμνη γε δοάσσεται ἄκρον ἱκέσθαι
Koła utoczonego; kamienia zaś trącić unikaj,
κύκλου ποιητοῖο: λίθου δ' ἀλέασθαι ἐπαυρεῖν,
Żebyś czasem zaś koni nie zranił i wozu nie złamał;
μή πως ἵππους τε τρώσῃς κατά θ' ἅρματα ἄξῃς:
Byłaby z tego dla innych uciecha, lecz tobie samemu
χάρμα δὲ τοῖς ἄλλοισιν, ἐλεγχείη δὲ σοὶ αὐτῷ
Hańba. A więc mój drogi bądź zawsze ostrożnym i bacznym.
ἔσσεται: ἀλλὰ φίλος φρονέων πεφυλαγμένος εἶναι.
Jeśli tylko zwracając przy celu się naprzód wysuniesz,
εἰ γάρ κ' ἐν νύσσῃ γε παρεξελάσῃσθα διώκων,
Wtedy już nikt cię nie minie i pędząc za tobą nie dogna;
οὐκ ἔσθ' ὅς κέ σ' ἕλῃσι μετάλμενος οὐδὲ παρέλθῃ,
Nawet chociażby za tobą Arionem boskim dojeżdżał,
οὐδ' εἴ κεν μετόπισθεν Ἀρίονα δῖον ἐλαύνοι
Szybkim Adresta rumakiem, co z boga ród wyprowadzał,
Ἀδρήστου ταχὺν ἵππον, ὃς ἐκ θεόφιν γένος ἦεν,
Albo też Laomedonta końmi, co tutaj chowane"
ἢ τοὺς Λαομέδοντος, οἳ ἐνθάδε γ' ἔτραφεν ἐσθλοί.
Tak powiedziawszy Nestor Nelejczyk napowrót na miejscu
ὣς εἰπὼν Νέστωρ Νηλήϊος ἂψ ἐνὶ χώρῃ
Usiadł, gdy swemu synowi powiedział o każdym wypadku.
ἕζετ', ἐπεὶ ᾧ παιδὶ ἑκάστου πείρατ' ἔειπε.
Piątym z kolei Merionej grzywiaste zaprzęga rumaki.
Μηριόνης δ' ἄρα πέμπτος ἐύ̈τριχας ὁπλίσαθ' ἵππους.
Każden siada na wóz i losy o miejsca rzucają.
ἂν δ' ἔβαν ἐς δίφρους, ἐν δὲ κλήρους ἐβάλοντο:
Trzęsie Achilles, a los Nestorydy pierwszy wyskoczył,
πάλλ' Ἀχιλεύς, ἐκ δὲ κλῆρος θόρε Νεστορίδαο
Antylochosa, lecz po nim Ejmelos miejsce otrzymał;
Ἀντιλόχου: μετὰ τὸν δ' ἔλαχε κρείων Εὔμηλος:
Po nim z kolei Atrydes, Menelaj sławny z oszczepu;
τῷ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀτρεί̈δης δουρὶ κλειτὸς Μενέλαος,
Potem wstępuje do biegu Merionej; ostatni nareszcie
τῷ δ' ἐπὶ Μηριόνης λάχ' ἐλαυνέμεν: ὕστατος αὖτε
Dzielny Tydejda miał z losu powozić końmi ścigłemi.
Τυδεί̈δης ὄχ' ἄριστος ἐὼν λάχ' ἐλαυνέμεν ἵππους.
W równym rzędzie stanęli, Achilles metę pokazał
στὰν δὲ μεταστοιχί, σήμηνε δὲ τέρματ' Ἀχιλλεὺς
Z dala na równej płaszczyźnie, i na sędziego wysyła
τηλόθεν ἐν λείῳ πεδίῳ: παρὰ δὲ σκοπὸν εἷσεν
Bogom równego Fojnixa, co jego ojca był giermkiem,
ἀντίθεον Φοίνικα ὀπάονα πατρὸς ἑοῖο,
Żeby na biegi uważał i sprawę zdawał uczciwie.
ὡς μεμνέῳτο δρόμους καὶ ἀληθείην ἀποείποι.
Oni więc wszyscy zarazem batogi na konie podnieśli,
οἳ δ' ἅμα πάντες ἐφ' ἵπποιιν μάστιγας ἄειραν,
Potrącają lejcami i słowem ochoty dodają,
πέπληγόν θ' ἱμᾶσιν, ὁμόκλησάν τ' ἐπέεσσιν
Raźno; lecz one się pędem na wskróś równiny puszczają,
ἐσσυμένως: οἳ δ' ὦκα διέπρησσον πεδίοιο
Szybko się oddalając od łodzi; pod piersią kurzawa
νόσφι νεῶν ταχέως: ὑπὸ δὲ στέρνοισι κονίη
W górę kłębami się wznosi, zarówno jak burza lub chmura;
ἵστατ' ἀειρομένη ὥς τε νέφος ἠὲ θύελλα,
Włósia od grzywy z podmuchem wiatru igrają wesoło.
χαῖται δ' ἐρρώοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο.
Wozy, to równo się toczą po wielożywnej ziemicy,
ἅρματα δ' ἄλλοτε μὲν χθονὶ πίλνατο πουλυβοτείρῃ,
Albo też podskakują do góry; atoli woźnice
ἄλλοτε δ' ἀί̈ξασκε μετήορα: τοὶ δ' ἐλατῆρες
Stoją prosto na wozach, a serce biło każdemu
ἕστασαν ἐν δίφροισι, πάτασσε δὲ θυμὸς ἑκάστου
Pragnąc gorąco zwycięztwa, na swoje rumaki zakrzyknie
νίκης ἱεμένων: κέκλοντο δὲ οἷσιν ἕκαστος
Każden, lecz one leciały w równinie pyłem okryte.
ἵπποις, οἳ δ' ἐπέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
Kiedy zaś szybkie rumaki do końca się toru zbliżały,
ἀλλ' ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι
Nawracając ku morzu sinemu, natenczas każdego
ἂψ ἐφ' ἁλὸς πολιῆς, τότε δὴ ἀρετή γε ἑκάστου
Okazała się dzielność; wyciągną się w biegu, a wtedy
φαίνετ', ἄφαρ δ' ἵπποισι τάθη δρόμος: ὦκα δ' ἔπειτα
Klacze Feretiadesa się naprzód raźnie wysuną.
αἳ Φηρητιάδαο ποδώκεες ἔκφερον ἵπποι.
Tuż za niemi ścigają Diomedowe ogiery,
τὰς δὲ μετ' ἐξέφερον Διομήδεος ἄρσενες ἵπποι
Z Trosa zawodu, nie wiele im brakło lecz biegły tuż za nim;
Τρώϊοι, οὐδέ τι πολλὸν ἄνευθ' ἔσαν, ἀλλὰ μάλ' ἐγγύς:
Ciągle się bowiem zdawało że wskoczą na jego powózkę,
αἰεὶ γὰρ δίφρου ἐπιβησομένοισιν ἐί̈κτην,
Tak, że ramiona szerokie i plecy Ejmela od pary
πνοιῇ δ' Εὐμήλοιο μετάφρενον εὐρέε τ' ὤμω
Grzały się; łbami albowiem co niemal trącając go pędzą.
θέρμετ': ἐπ' αὐτῷ γὰρ κεφαλὰς καταθέντε πετέσθην.
Byłby go wtedy wyminął, co najmniej z nim się porównał,
καί νύ κεν ἢ παρέλασσ' ἢ ἀμφήριστον ἔθηκεν,
Żeby nie Fojbos Apollon na syna Tydeja się gniewał,
εἰ μὴ Τυδέος υἷϊ κοτέσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
Któren mu wtedy z ręki wytrącił batóg świecący.
ὅς ῥά οἱ ἐκ χειρῶν ἔβαλεν μάστιγα φαεινήν.
Jemu natenczas z oczów ze złości łzy się puściły,
τοῖο δ' ἀπ' ὀφθαλμῶν χύτο δάκρυα χωομένοιο,
Widział on bowiem że tamte pędziły coraz to bardziej,
οὕνεκα τὰς μὲν ὅρα ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἰούσας,
Jego zaś konie zwalniały, bo już batoga nie czuły.
οἳ δέ οἱ ἐβλάφθησαν ἄνευ κέντροιο θέοντες.
Lecz Atheny uwagi nie uszło, że podejść Apollon
οὐδ' ἄρ' Ἀθηναίην ἐλεφηράμενος λάθ' Ἀπόλλων
Chciał Tydejdę, więc szybko dopadnie do wodza narodów;
Τυδεί̈δην, μάλα δ' ὦκα μετέσσυτο ποιμένα λαῶν,
Inny podała mu batóg i siłą orzeźwia ogiery,
δῶκε δέ οἱ μάστιγα, μένος δ' ἵπποισιν ἐνῆκεν:
Sama następnie się puszcza, zgniewana za synem Admeta,
ἣ δὲ μετ' Ἀδμήτου υἱὸν κοτέουσ' ἐβεβήκει,
Końskie mu jarżmo bogini złamała; kobyły atoli
ἵππειον δέ οἱ ἦξε θεὰ ζυγόν: αἳ δέ οἱ ἵπποι
Wyskoczyły za tór, a dyszel ryje po ziemi.
ἀμφὶς ὁδοῦ δραμέτην, ῥυμὸς δ' ἐπὶ γαῖαν ἐλύσθη.
Tamten wyleciał z powózki i blizko koła się stoczył,
αὐτὸς δ' ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη,
Łokcie do krwi poobcierał, zaś nos i usta skaleczył;
ἀγκῶνάς τε περιδρύφθη στόμα τε ῥῖνάς τε,
Czoło nad brwiami całe poszarpał, zaś oczy oboje
θρυλίχθη δὲ μέτωπον ἐπ' ὀφρύσι: τὼ δέ οἱ ὄσσε
Zaszły mu łzami, a głos młodzieńczy w ustach mu zamarł.
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
Bokiem Tydejda mijając kieruje sprężyste rumaki,
Τυδεί̈δης δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους,
Wyprzedziwszy następnych o wiele; albowiem Athene
πολλὸν τῶν ἄλλων ἐξάλμενος: ἐν γὰρ Ἀθήνη
Siłą ogiery natchnęła, zaś jemu zwycięztwo gotuje.
ἵπποις ἧκε μένος καὶ ἐπ' αὐτῷ κῦδος ἔθηκε.
Trzyma się w ślady za nimi Atrydes płowy Menelaj.
τῷ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀτρεί̈δης εἶχε ξανθὸς Μενέλαος.
Lecz Antyloch na konie swojego ojca zawoła:
Ἀντίλοχος δ' ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο:
"Nuże i wy do biegu; co prędzej się wyciągajcie.
ἔμβητον καὶ σφῶϊ: τιταίνετον ὅττι τάχιστα.
[Nie wymagam ja wcale, abyście o lepsze walczyli,
ἤτοι μὲν κείνοισιν ἐριζέμεν οὔ τι κελεύω
Z końmi owemi Tydeja dzielnego, których Athene..
Τυδεί̈δεω ἵπποισι δαί̈φρονος, οἷσιν Ἀθήνη
Teraz chyżością natchnęła, samemu zaś chwałę gotuje].
νῦν ὤρεξε τάχος καὶ ἐπ' αὐτῷ κῦδος ἔθηκεν:
Ale choć koni Atrydy co żywo dogońcie i w tyle
ἵππους δ' Ἀτρεί̈δαο κιχάνετε, μὴ δὲ λίπησθον,
Nie pozostajcie, by was nie okryła wstydem kasztanka;
καρπαλίμως, μὴ σφῶϊν ἐλεγχείην καταχεύῃ
Wszak ci to klacz; dla czegóż koniki me się ociągacie?
Αἴθη θῆλυς ἐοῦσα: τί ἢ λείπεσθε φέριστοι;
Ale ja wam zapowiadam i tego z pewnością, dokonam;
ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται:
Dłużej się w stajni Nestora pasterza narodów opieki
οὐ σφῶϊν κομιδὴ παρὰ Νέστορι ποιμένι λαῶν
Nie spodziewajcie, lecz was żelazem ostrem zakłuję,
ἔσσεται, αὐτίκα δ' ὔμμε κατακτενεῖ ὀξέϊ χαλκῷ,
Jeśli przez opieszałość nagrody gorsze zdobędziem.
αἴ κ' ἀποκηδήσαντε φερώμεθα χεῖρον ἄεθλον.
Gońcie za niemi co żywo i wszystkich sił dobywajcie,
ἀλλ' ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετον ὅττι τάχιστα:
Będę ja wiedział jak sam to wykonać i dobrze zuważę,
ταῦτα δ' ἐγὼν αὐτὸς τεχνήσομαι ἠδὲ νοήσω
Jakby go w ciasnej drodze wyminąć, nie ujdzie przedemną."
στεινωπῷ ἐν ὁδῷ παραδύμεναι, οὐδέ με λήσει.
Tak powiedział; lecz one przed groźbą pana w postrachu
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
Pospieszyły się w biegu przez chwilę; a wkrótce zaś potem
μᾶλλον ἐπιδραμέτην ὀλίγον χρόνον: αἶψα δ' ἔπειτα
Ciasny przesmyk- na drodze zuważył Antyloch waleczny.
στεῖνος ὁδοῦ κοίλης ἴδεν Ἀντίλοχος μενεχάρμης.
Była tam wyrwa na ziemi, gdzie woda się z deszczu zebrawszy
ῥωχμὸς ἔην γαίης, ᾗ χειμέριον ἀλὲν ὕδωρ
Drogę ztargała i cały grunt pogłębiła w około,
ἐξέρρηξεν ὁδοῖο, βάθυνε δὲ χῶρον ἅπαντα:
Tam się Menelaj kieruje, by z innym się wozem nie zetknąć.
τῇ ῥ' εἶχεν Μενέλαος ἁματροχιὰς ἀλεείνων.
Wtedy Antyloch skręcając kieruje bystre rumaki
Ἀντίλοχος δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους
Po za drogę i troszkę zboczywszy tylko wymija.
ἐκτὸς ὁδοῦ, ὀλίγον δὲ παρακλίνας ἐδίωκεν.
Ztrwożył się na to Atrydes i wrzeszczy na Antylochosa:
Ἀτρεί̈δης δ' ἔδεισε καὶ Ἀντιλόχῳ ἐγεγώνει:
"Antylochosie! szalenie powozisz, zatrzymajże konie;
Ἀντίλοχ' ἀφραδέως ἱππάζεαι, ἀλλ' ἄνεχ' ἵππους:
Droga tu bowiem za wązka, na szerszej mnię prędko wyminiesz;
στεινωπὸς γὰρ ὁδός, τάχα δ' εὐρυτέρη παρελάσσαι:
Bodajbyś obu nam nie zaszkodził o wóz uwadzając."
μή πως ἀμφοτέρους δηλήσεαι ἅρματι κύρσας.
Rzekł; Antyloch atoli co bardziej pędzi przed siebie,
ὣς ἔφατ', Ἀντίλοχος δ' ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἔλαυνε
Ostrym smagając batogiem, udając że nic nie usłyszał.
κέντρῳ ἐπισπέρχων ὡς οὐκ ἀί̈οντι ἐοικώς.
Ile przebiega dyskos rzucony silnem ramieniem,
ὅσσα δὲ δίσκου οὖρα κατωμαδίοιο πέλονται,
Kiedy go rzucił człowiek, próbując siły młodzieńczej;
ὅν τ' αἰζηὸς ἀφῆκεν ἀνὴρ πειρώμενος ἥβης,
Tyle się naprzód wysuną; lecz konie Atrydy zostały
τόσσον ἐπιδραμέτην: αἳ δ' ἠρώησαν ὀπίσσω
W tyle, bo sam je umyślnie cokolwiek w biegu powstrzymał,
Ἀτρεί̈δεω: αὐτὸς γὰρ ἑκὼν μεθέηκεν ἐλαύνειν
Żeby też czasem na drodze zetknąwszy się konie sprężyste,
μή πως συγκύρσειαν ὁδῷ ἔνι μώνυχες ἵπποι,
Nie wywróciły powózek złożonych wybornie, i same
δίφρους τ' ἀνστρέψειαν ἐϋπλεκέας, κατὰ δ' αὐτοὶ
Nie runęły w kurzawę, pragnieniem zwycięztwa przejęte.
ἐν κονίῃσι πέσοιεν ἐπειγόμενοι περὶ νίκης.
Wtedy do niego z wyrzutem przemawia płowy Menelaj:
τὸν καὶ νεικείων προσέφη ξανθὸς Μενέλαος:
"Antylochosie, zaprawdę nikt z ludzi gorszym od ciebie!
Ἀντίλοχ' οὔ τις σεῖο βροτῶν ὀλοώτερος ἄλλος:
Precz! Zaprawdę niesłusznie roztropnym cię zowią Achaje,
ἔρρ', ἐπεὶ οὔ σ' ἔτυμόν γε φάμεν πεπνῦσθαι Ἀχαιοί.
Ale i tak bez przysięgi nagrody z pewnością nie weźmiesz."
ἀλλ' οὐ μὰν οὐδ' ὧς ἄτερ ὅρκου οἴσῃ ἄεθλον.
Tak powiedziawszy na konie zawołał i słowem wybuchnie:
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐκέκλετο φώνησέν τε:
"Tylko się nie zatrzymujcie, i w sercu strapione nie stójcie;
μή μοι ἐρύκεσθον μὴ δ' ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
Prędzej się onym, niż wam kolana zmordują i nogi,
φθήσονται τούτοισι πόδες καὶ γοῦνα καμόντα
Oba już bowiem siły młodzieńczej są pozbawione."
ἢ ὑμῖν: ἄμφω γὰρ ἀτέμβονται νεότητος.
Tak powiedział, lecz one przed groźbą pana w postrachu,
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
Pospieszyły się w biegu i wkrótce do tamtych się zbliżą.
μᾶλλον ἐπιδραμέτην, τάχα δέ σφισιν ἄγχι γένοντο.
Podczas tego Argeje w półkole siedzący na konie
Ἀργεῖοι δ' ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσορόωντο
Patrzą; lecz one wciąż po równinie wśród kurzu biegały
ἵππους: τοὶ δὲ πέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
Pierwszy Idomen, Kreteńców dowódca rozpoznał bieguny;
πρῶτος δ' Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἐφράσαθ' ἵππους:
Siedział on bowiem za kołem najwyżej zkąd widok obszerny;
ἧστο γὰρ ἐκτὸς ἀγῶνος ὑπέρτατος ἐν περιωπῇ:
Jeszcze gdy ów był daleko, woźnicy krzyk usłyszawszy,
τοῖο δ' ἄνευθεν ἐόντος ὁμοκλητῆρος ἀκούσας
Pomiarkował i konia co był na przedzie rozpoznał,
ἔγνω, φράσσατο δ' ἵππον ἀριπρεπέα προὔχοντα,
Cały on bowiem był gniado-złocisty i tylko na czole
ὃς τὸ μὲν ἄλλο τόσον φοῖνιξ ἦν, ἐν δὲ μετώπῳ
Znaczek miał biały okrągły zupełnie, podobnie jak miesiąc.
λευκὸν σῆμα τέτυκτο περίτροχον ἠύ̈τε μήνη.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"O moi drodzy Argeiów książęta i naczelnicy!
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Samże ja tylko dostrzegam rumaków, lub wy też tak samo?
οἶος ἐγὼν ἵππους αὐγάζομαι ἦε καὶ ὑμεῖς;
Inne jakoby mi konie się zdają biegnąć na przedzie,
ἄλλοι μοι δοκέουσι παροίτεροι ἔμμεναι ἵπποι,
Toż na innego woźnica wygląda; zapewne że tamte
ἄλλος δ' ἡνίοχος ἰνδάλλεται: αἳ δέ που αὐτοῦ
Szwank na równinie poniosły, co były z początku najpierwsze.
ἔβλαβεν ἐν πεδίῳ, αἳ κεῖσέ γε φέρτεραι ἦσαν:
Tamte ja bowiem widziałem na przedzie gdy ceł okrążały,
ἤτοι γὰρ τὰς πρῶτα ἴδον περὶ τέρμα βαλούσας,
Teraz ich zoczyć "nie mogę, aczkolwiek oczyma na wszystkie
νῦν δ' οὔ πῃ δύναμαι ἰδέειν: πάντῃ δέ μοι ὄσσε
Strony równiny Trojańskiej, się w koło uważnie oglądam.
Τρωϊκὸν ἂμ πεδίον παπταίνετον εἰσορόωντι:
Albo tamtemu woźnicy zleciały lejce, że nie mógł
ἦε τὸν ἡνίοχον φύγον ἡνία, οὐδὲ δυνάσθη
Dobrze kierować przy mecie, i nieszczęśliwie zawrócił;
εὖ σχεθέειν περὶ τέρμα καὶ οὐκ ἐτύχησεν ἑλίξας:
Sądzę że tam on musiał wywrócić i złamać powózkę;
ἔνθά μιν ἐκπεσέειν ὀί̈ω σύν θ' ἅρματα ἆξαι,
One zaś wziąwszy na kieł, ponosząc za tor wyskoczyły.
αἳ δ' ἐξηρώησαν, ἐπεὶ μένος ἔλλαβε θυμόν.
Ale pójdźcież i wy powstawszy zobaczyć, co do mnię
ἀλλὰ ἴδεσθε καὶ ὔμμες ἀνασταδόν: οὐ γὰρ ἔγωγε
Dobrze nie widzę, atoli sądzę że owym woźnicą
εὖ διαγιγνώσκω: δοκέει δέ μοι ἔμμεναι ἀνὴρ
Jest z pochodzenia Etolczyk, co rządzi narodem Argejskim,
Αἰτωλὸς γενεήν, μετὰ δ' Ἀργείοισιν ἀνάσσει
Koni poskromcy Tydeja potomek, waleczny Diomed."
Τυδέος ἱπποδάμου υἱὸς κρατερὸς Διομήδης.
Ajas Ojleja syn szybki mu na to z szyderstwem odpowie:
τὸν δ' αἰσχρῶς ἐνένιπεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας:
"Czemu się naprzód wyrywasz Idomeneju? te same
Ἰδομενεῦ τί πάρος λαβρεύεαι; αἳ δέ τ' ἄνευθεν
Tamże wysoko-rzutne kobyły biegną w równinie.
ἵπποι ἀερσίποδες πολέος πεδίοιο δίενται.
Przecież o tyle najmłodszym z Argejów tutaj nie jesteś,
οὔτε νεώτατός ἐσσι μετ' Ἀργείοισι τοσοῦτον,
Ani też najbystrzejsze ci oczy z pod brew wyglądają;
οὔτέ τοι ὀξύτατον κεφαλῆς ἐκδέρκεται ὄσσε:
Ale ty zawsze się słowem wyrywasz. Nie godzi się tobie
ἀλλ' αἰεὶ μύθοις λαβρεύεαι: οὐδέ τί σε χρὴ
Być nieostrożnym gadułą, bo są tu lepsi od ciebie.
λαβραγόρην ἔμεναι: πάρα γὰρ καὶ ἀμείνονες ἄλλοι.
Przodem biegnące kobyły, to same co były i pierwej,
ἵπποι δ' αὐταὶ ἔασι παροίτεραι, αἳ τὸ πάρος περ,
Ejmelosa, i tenże powozi lejce trzymając."
Εὐμήλου, ἐν δ' αὐτὸς ἔχων εὔληρα βέβηκε.
Rozgniewany mu na to Kreteńców naczelnik odpowie:
τὸν δὲ χολωσάμενος Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα:
"Pierwszy do kłótni Ajaxie, języku złośliwy, we wszystkiem
Αἶαν νεῖκος ἄριστε κακοφραδὲς ἄλλά τε πάντα
Niżej od innych stoisz, bo serce masz nieżyczliwe.
δεύεαι Ἀργείων, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής.
Chodź, zakładajmy się zaraz o trójnóg, albo o czarę;
δεῦρό νυν ἢ τρίποδος περιδώμεθον ἠὲ λέβητος,
Sędzią Atreja syn Agamemnon będzie nad nami,
ἴστορα δ' Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα θείομεν ἄμφω,
Czyje to konie na przedzie, byś zapłaciwszy zrozumiali
ὁππότεραι πρόσθ' ἵπποι, ἵνα γνώῃς ἀποτίνων.
Rzekł; powstaje natychmiast Olejczyk Ajas najszybszy,
ὣς ἔφατ', ὄρνυτο δ' αὐτίκ' Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
Rozgniewany, by temu przykremi się odciąć słowami.
χωόμενος χαλεποῖσιν ἀμείψασθαι ἐπέεσσι:
Byłaby między niemi się wtedy kłótnia zaczęła,
καί νύ κε δὴ προτέρω ἔτ' ἔρις γένετ' ἀμφοτέροισιν,
Żeby nie sam Achilles powstawszy się z mową odezwał:
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ φάτο μῦθον:
"Nie rzucajcież obecnie przykremi na siebie słowami,
μηκέτι νῦν χαλεποῖσιν ἀμείβεσθον ἐπέεσσιν
Ty Ajaxie i ty Idomenie, boć wam nie przystoi.
Αἶαν Ἰδομενεῦ τε κακοῖς, ἐπεὶ οὐδὲ ἔοικε.
Gdyby kto inny tak czynił zganilibyście wy sami.
καὶ δ' ἄλλῳ νεμεσᾶτον ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
Owszem spokojnie w kole zasiadłszy patrzajcie na konie,
ἀλλ' ὑμεῖς ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσοράασθε
Które nie długo zapewne pędzone żądzą zwycięztwa
ἵππους: οἳ δὲ τάχ' αὐτοὶ ἐπειγόμενοι περὶ νίκης
Tutaj przybędą; a łatwo natenczas każden rozpozna
ἐνθάδ' ἐλεύσονται: τότε δὲ γνώσεσθε ἕκαστος
Konie Argeiów, tak dobrze ostatnie, jak te co na przedzie."
ἵππους Ἀργείων, οἳ δεύτεροι οἵ τε πάροιθεν.
Tak powiedział; Tydejda w największym pędzie się zbliżał;
ὣς φάτο, Τυδεί̈δης δὲ μάλα σχεδὸν ἦλθε διώκων,
Ciągle batogiem po grzbiecie dogrzewał; lecz jego rumaki
μάστι δ' αἰὲν ἔλαυνε κατωμαδόν: οἳ δέ οἱ ἵπποι
W susach pędziły wysokich i szybko tór przebywały.
ὑψόσ' ἀειρέσθην ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον.
Ciągle w około woźnicy skakały bryłki od kurzu,
αἰεὶ δ' ἡνίοχον κονίης ῥαθάμιγγες ἔβαλλον,
Złotem zaś powleczona i cyną ozdobna powózka
ἅρματα δὲ χρυσῷ πεπυκασμένα κασσιτέρῳ τε
Toczy się w ślad za końmi szybkiemi; i wcale głębokich
ἵπποις ὠκυπόδεσσιν ἐπέτρεχον: οὐδέ τι πολλὴ
Nie znaczyła za sobą kolei od rafek żelaznych
γίγνετ' ἐπισσώτρων ἁρματροχιὴ κατόπισθεν
W lekkiej kurzawie, lecz one leciały w pośpiechu największym.
ἐν λεπτῇ κονίῃ: τὼ δὲ σπεύδοντε πετέσθην.
Stanął w pośrodku koła; lecz pot wytryskał obfity
στῆ δὲ μέσῳ ἐν ἀγῶνι, πολὺς δ' ἀνεκήκιεν ἱδρὼς
Z koni, od karków wyniosłych i z piersi spływając na ziemię.
ἵππων ἔκ τε λόφων καὶ ἀπὸ στέρνοιο χαμᾶζε.
Sam woźnica z powózki świecącej skoczywszy na ziemię,
αὐτὸς δ' ἐκ δίφροιο χαμαὶ θόρε παμφανόωντος,
Batóg postawił wspierając o jarżmo; Sthenelos waleczny
κλῖνε δ' ἄρα μάστιγα ποτὶ ζυγόν: οὐδὲ μάτησεν
Wcale się nie ociągał, lecz prędko pochwycił nagrodę;
ἴφθιμος Σθένελος, ἀλλ' ἐσσυμένως λάβ' ἄεθλον,
Dziarskim druhom niewiastę by zaprowadzili powierzył,
δῶκε δ' ἄγειν ἑτάροισιν ὑπερθύμοισι γυναῖκα
Oraz kociołek z uszkami, a sam rumaki wyprzęgał.
καὶ τρίποδ' ὠτώεντα φέρειν: ὃ δ' ἔλυεν ὑφ' ἵππους.
Po nim z kolei Antyloch Nelejski końmi zajechał,
τῷ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀντίλοχος Νηλήϊος ἤλασεν ἵππους
Wyprzedzając Atrydę, nie biegiem, ale podstępem;
κέρδεσιν, οὔ τι τάχει γε, παραφθάμενος Μενέλαον:
Końmi szybkiemi jednakże Menelaj niezwłocznie się zbliżył.
ἀλλὰ καὶ ὧς Μενέλαος ἔχ' ἐγγύθεν ὠκέας ἵππους.
Ile od kół oddalonym jest koń, co pana swojego
ὅσσον δὲ τροχοῦ ἵππος ἀφίσταται, ὅς ῥα ἄνακτα
Ciągnie w pośród równiny, gdy w biegu się z wozem wyciąga;
ἕλκῃσιν πεδίοιο τιταινόμενος σὺν ὄχεσφι:
Końce włosów ogona się czasem szyn dotykają,
τοῦ μέν τε ψαύουσιν ἐπισσώτρου τρίχες ἄκραι
Biegnie albowiem bliziutko woźnicy i wcale niewielkie
οὐραῖαι: ὃ δέ τ' ἄγχι μάλα τρέχει, οὐδέ τι πολλὴ
Dzieli go miejsce pośrodkiem, gdy biegnie w rozległej równinie;
χώρη μεσσηγὺς πολέος πεδίοιο θέοντος:
Tyle też w tyle pozostał Menelaj za nieskazitelnym
τόσσον δὴ Μενέλαος ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο
Antylochosem; z początku mu brakło rzutu dyskosa,
λείπετ': ἀτὰρ τὰ πρῶτα καὶ ἐς δίσκουρα λέλειπτο,
Ale go wkrótce dogonił, bo dzielna mu siła pomogła
ἀλλά μιν αἶψα κίχανεν: ὀφέλλετο γὰρ μένος ἠὺ̈
Klaczy Agamemnonowej, kasztanki o sierci świecącej.
ἵππου τῆς Ἀγαμεμνονέης καλλίτριχος Αἴθης:
Gdyby zaś jeszcze dla obuch się bieg był dłużej pociągnął,
εἰ δέ κ' ἔτι προτέρω γένετο δρόμος ἀμφοτέροισι,
Byłby go pewno wyminął, co najmniej z nim się porównał.
τώ κέν μιν παρέλασσ' οὐδ' ἀμφήριστον ἔθηκεν.
Merion atoli, szlachetny Idomeneja towarzysz,
αὐτὰρ Μηριόνης θεράπων ἐὺ̈ς Ἰδομενῆος
W tyle o rzut oszczepu za dzielnym Atrydą pozostał;
λείπετ' ἀγακλῆος Μενελάου δουρὸς ἐρωήν:
Bo do biegu najtępsze miał konie o grzywach ozdobnych,
βάρδιστοι μὲν γάρ οἱ ἔσαν καλλίτριχες ἵπποι,
Przytem był najmniej zręcznym, by wozem w gonitwie kierować.
ἤκιστος δ' ἦν αὐτὸς ἐλαυνέμεν ἅρμ' ἐν ἀγῶνι.
Syn Admeta ostatnim atoli nadjechał ze wszystkich,
υἱὸς δ' Ἀδμήτοιο πανύστατος ἤλυθεν ἄλλων
Ciągnąc ozdobną powózkę i konie pchając przed sobą.
ἕλκων ἅρματα καλὰ ἐλαύνων πρόσσοθεν ἵππους.
Jego zoczywszy się szybki zlitował boski Achilles,
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
Stanął w obec Argejów i w lotne odezwał się słowa:
στὰς δ' ἄρ' ἐν Ἀργείοις ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευε:
"Oto najlepszy ten mąż ostatni konie prowadzi.
λοῖσθος ἀνὴρ ὤριστος ἐλαύνει μώνυχας ἵππους:
Wzywam was, dajmyż i jemu nagrodę jak się należy,
ἀλλ' ἄγε δή οἱ δῶμεν ἀέθλιον ὡς ἐπιεικὲς
Drugą; co pierwszą atoli niech syn Tydeja odbierze."
δεύτερ': ἀτὰρ τὰ πρῶτα φερέσθω Τυδέος υἱός.
Tak powiedział; a wszyscy przystali na jego rozkazy.
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευε.
Byłby mu pewnie dał konia (bo już Achaje przystali),
καί νύ κέ οἱ πόρεν ἵππον, ἐπῄνησαν γὰρ Ἀχαιοί,
Żeby nie wtedy Antyloch, Nestora syn wielkodusznego
εἰ μὴ ἄρ' Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
W obec Pelejdy Achilla się począł prawa domagać:
Πηλεί̈δην Ἀχιλῆα δίκῃ ἠμείψατ' ἀναστάς:
"Wielce Achillu na ciebie się zgniewam, jeżeli wykonasz
ὦ Ἀχιλεῦ μάλα τοι κεχολώσομαι αἴ κε τελέσσῃς
Te oto słowa; ty bowiem zamierzasz odebrać nagrodę
τοῦτο ἔπος: μέλλεις γὰρ ἀφαιρήσεσθαι ἄεθλον
W myśli takowej, że tamten zepsował powózkę i konie,
τὰ φρονέων ὅτι οἱ βλάβεν ἅρματα καὶ ταχέ' ἵππω
Chociaż i sam jest dzielnym; powinien był nieśmiertelnych
αὐτός τ' ἐσθλὸς ἐών: ἀλλ' ὤφελεν ἀθανάτοισιν
Błagać; natenczas by może ostatnim nie był nadjechał.
εὔχεσθαι: τό κεν οὔ τι πανύστατος ἦλθε διώκων.
Jeśli zaś go żałujesz i sercem przyjaźnie go cenisz,
εἰ δέ μιν οἰκτίρεις καί τοι φίλος ἔπλετο θυμῷ
Toć masz złota w namiocie dostatek, nie braknie i miedzi
ἔστί τοι ἐν κλισίῃ χρυσὸς πολύς, ἔστι δὲ χαλκὸς
Oraz i bydła; posiadasz niewiasty i konie sprężyste;
καὶ πρόβατ', εἰσὶ δέ τοι δμῳαὶ καὶ μώνυχες ἵπποι:
Biorąc z takowych i większą obdarzyć go możesz nagrodą,
τῶν οἱ ἔπειτ' ἀνελὼν δόμεναι καὶ μεῖζον ἄεθλον
Później, lub teraz odrazu, by ciebie chwalili Achaje.
ἠὲ καὶ αὐτίκα νῦν, ἵνα σ' αἰνήσωσιν Ἀχαιοί.
Klaczy atoli nie oddam; i niechaj się o nią próbuje
τὴν δ' ἐγὼ οὐ δώσω: περὶ δ' αὐτῆς πειρηθήτω
Z mężów, którenby zechciał na ręce się ze mną potykać."
ἀνδρῶν ὅς κ' ἐθέλῃσιν ἐμοὶ χείρεσσι μάχεσθαι.
Rzekł; uśmiechnął się na to najszybszy boski Achilles,
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
Ciesząc się Antylochosem, bo lubym mu był towarzyszem;
χαίρων Ἀντιλόχῳ, ὅτι οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος:
W odpowiedzi mu zatem odrzeknie lotnemi słowami:
καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
"Antylochosie, jeżeli zażądasz bym inną od siebie
Ἀντίλοχ', εἰ μὲν δή με κελεύεις οἴκοθεν ἄλλο
Dał Ejmelowi nagrodę, i to dla ciebie uczynię.
Εὐμήλῳ ἐπιδοῦναι, ἐγὼ δέ κε καὶ τὸ τελέσσω.
Podaruję mu pancerz, na Asteropaju zdobyty,
δώσω οἱ θώρηκα, τὸν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων
Z miedzi, w około zaś niego się odlew z cyny świecącej
χάλκεον, ᾧ πέρι χεῦμα φαεινοῦ κασσιτέροιο
W rąbek zakręca, dla niego niemałą wartość mieć będzie"
ἀμφιδεδίνηται: πολέος δέ οἱ ἄξιος ἔσται.
Rzekł i na Awtemedonta lubego druha zawołał,
ἦ ῥα, καὶ Αὐτομέδοντι φίλῳ ἐκέλευσεν ἑταίρῳ
Żeby go przynieść z namiotu; ten odszedł i niesie takowy;
οἰσέμεναι κλισίηθεν: ὃ δ' ᾤχετο καί οἱ ἔνεικεν,
[Daje go Ejmelosowi, a tenże z radością przyjmuje].
Εὐμήλῳ δ' ἐν χερσὶ τίθει: ὃ δὲ δέξατο χαίρων.
W obec nich tedy Menelaj powstaje w sercu zrażony,
τοῖσι δὲ καὶ Μενέλαος ἀνίστατο θυμὸν ἀχεύων
Pełen do Antylochosa niechęci: do ręki mu Keryx
Ἀντιλόχῳ ἄμοτον κεχολωμένος: ἐν δ' ἄρα κῆρυξ
Berło podaje i wszystkim Argejom nakazał milczenie;
χειρὶ σκῆπτρον ἔθηκε, σιωπῆσαί τε κέλευσεν
Mąż do bogów podobny natenczas mówić poczyna:
Ἀργείους: ὃ δ' ἔπειτα μετηύδα ἰσόθεος φώς:
"Antylochosie, zazwyczaj roztropny, cóż uczyniłeś?
Ἀντίλοχε πρόσθεν πεπνυμένε ποῖον ἔρεξας.
Ubliżyłeś mej sławie i konie mi poszkodowałeś,
ᾔσχυνας μὲν ἐμὴν ἀρετήν, βλάψας δέ μοι ἵππους
Z twemi się naprzód rzuciwszy, acz były o wiele gorszemi.
τοὺς σοὺς πρόσθε βαλών, οἵ τοι πολὺ χείρονες ἦσαν.
Zatem was wzywam, Argejów książęta i wodze naczelni,
ἀλλ' ἄγετ' Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
Słusznie pomiędzy nami i bez stronności rozsądźcie;
ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε, μὴ δ' ἐπ' ἀρωγῇ,
Żeby zaś któren z Achajów okrytych miedzią nie mówił:
μή ποτέ τις εἴπῃσιν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων:
Antylochosa Menelaj przezwyciężywszy podstępem
Ἀντίλοχον ψεύδεσσι βιησάμενος Μενέλαος
Konia prowadząc odchodzi, acz były o wiele gorszemi
οἴχεται ἵππον ἄγων, ὅτι οἱ πολὺ χείρονες ἦσαν
Jego rumaki, lecz sam potęgą i władzą górował'.
ἵπποι, αὐτὸς δὲ κρείσσων ἀρετῇ τε βίῃ τε.
Wolę więc sam do układu przystąpić, i żaden jak sądzę
εἰ δ' ἄγ' ἐγὼν αὐτὸς δικάσω, καί μ' οὔ τινά φημι
Mnie i Danajów nie zgani, bo słusznie ja działać zamierzam.
ἄλλον ἐπιπλήξειν Δαναῶν: ἰθεῖα γὰρ ἔσται.
Zatem więc Antylochosie boski, stosownie jak zwyczaj'
Ἀντίλοχ' εἰ δ' ἄγε δεῦρο διοτρεφές, ἣ θέμις ἐστί,
Stawaj na przedzie rumaków i wozu, atoli twój batóg
στὰς ἵππων προπάροιθε καὶ ἅρματος, αὐτὰρ ἱμάσθλην
Gibki rękoma trzymając, ten sam co nim poganiałeś,
χερσὶν ἔχε ῥαδινήν, ᾗ περ τὸ πρόσθεν ἔλαυνες,
Połóż na koniach i wzywaj przysięga Emozygaja,
ἵππων ἁψάμενος γαιήοχον ἐννοσίγαιον
Jako że nie z umysłu podstępem wstrzymałeś powózkę."
ὄμνυθι μὴ μὲν ἑκὼν τὸ ἐμὸν δόλῳ ἅρμα πεδῆσαι.
Odpowiadając mu na to roztropny Antyloch odrzecze:
τὸν δ' αὖτ' Ἀντίλοχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα:
"Wstrzymaj się proszę; wszak jestem o wiele młodszym od ciebie,
ἄνσχεο νῦν: πολλὸν γὰρ ἔγωγε νεώτερός εἰμι
Menelaju władyko, zaś męztwem i władzą przodujesz.
σεῖο ἄναξ Μενέλαε, σὺ δὲ πρότερος καὶ ἀρείων.
Wszak ci wiadomo, że młody czasami za wiele przekroczy,
οἶσθ' οἷαι νέου ἀνδρὸς ὑπερβασίαι τελέθουσι:
Zbytnie bo prędki jest umysł, a lekkomyślne zamiary.
κραιπνότερος μὲν γάρ τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.
Zatem niech złagodnieje ci serce; co do mnie, kobyłę
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη: ἵππον δέ τοι αὐτὸς
Oddam ci, którą zabrałem. Jeżeli zaś z domu prócz tego
δώσω, τὴν ἀρόμην. εἰ καί νύ κεν οἴκοθεν ἄλλο
Jeszcze co więcej byś żądał, to chętnie ci zaraz darować
μεῖζον ἐπαιτήσειας, ἄφαρ κέ τοι αὐτίκα δοῦναι
Wolałbym, niźli z twej łaski, zrodzony od boga, na zawsze
βουλοίμην ἢ σοί γε διοτρεφὲς ἤματα πάντα
Wypaść, i obok tego być względem bogów grzesznikiem."
ἐκ θυμοῦ πεσέειν καὶ δαίμοσιν εἶναι ἀλιτρός.
Rzekł; i prowadząc klacz, syn wielkodusznego Nestora
ἦ ῥα καὶ ἵππον ἄγων μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
W ręce ją Menelaja oddaje. Tamtego zaś serce
ἐν χείρεσσι τίθει Μενελάου: τοῖο δὲ θυμὸς
Rozpłynęło radością, zarówno jak rosa na kłosach
ἰάνθη ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση
Siewu bujnego rozpływa, gdy pola sterczą zbożami.
ληί̈ου ἀλδήσκοντος, ὅτε φρίσσουσιν ἄρουραι:
Tak Menelaju i tobie się serce w duszy zmiękczyło.
ὣς ἄρα σοὶ Μενέλαε μετὰ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
Wtedy się zwrócił do niego i słowy lotnemi przemawia:
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
"Antylochosie, na teraz aczkolwiek zgniewany ja tobie
Ἀντίλοχε νῦν μέν τοι ἐγὼν ὑποείξομαι αὐτὸς
Chętnie ustąpię, bo dawniej szalonym, ani bezmyślnym
χωόμενος, ἐπεὶ οὔ τι παρήορος οὐδ' ἀεσίφρων
Nigdy nie byłeś; lecz młodość na wspak rozumowi stanęła.
ἦσθα πάρος: νῦν αὖτε νόον νίκησε νεοίη.
Innym razem unikaj, by lepszych od siebie uwodzić.
δεύτερον αὖτ' ἀλέασθαι ἀμείνονας ἠπεροπεύειν.
Inny z Achajów nie łacno by mnie z pewnością przejednał;
οὐ γάρ κέν με τάχ' ἄλλος ἀνὴρ παρέπεισεν Ἀχαιῶν.
Wiele ty zaś wycierpiałeś i wiele potu przelałeś,
ἀλλὰ σὺ γὰρ δὴ πολλὰ πάθες καὶ πολλὰ μόγησας
Oraz i dzielny twój ojciec i brat z mojego powodu;
σός τε πατὴρ ἀγαθὸς καὶ ἀδελφεὸς εἵνεκ' ἐμεῖο:
Zatem na twoje prośby ustąpię i tobie kobyłę
τώ τοι λισσομένῳ ἐπιπείσομαι, ἠδὲ καὶ ἵππον
Oddam, acz stała się moją; ażeby widzieli i tamcy
δώσω ἐμήν περ ἐοῦσαν, ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε
Jako me serce bynajmniej nie dumne, do zgody nie skłonne"
ὡς ἐμὸς οὔ ποτε θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.
Rzekł; i Antylochosa druhowi Noemonowi
ἦ ῥα, καὶ Ἀντιλόχοιο Νοήμονι δῶκεν ἑταίρῳ
Klacz by prowadził oddaje; dla siebie wziął czarę świecącą.
ἵππον ἄγειν: ὃ δ' ἔπειτα λέβηθ' ἕλε παμφανόωντα.
Merion zabrał dla siebie talenty dwa złota czystego,
Μηριόνης δ' ἀνάειρε δύω χρυσοῖο τάλαντα
Będąc czwartym z kolei. Nagroda się piąta została,
τέτρατος, ὡς ἔλασεν. πέμπτον δ' ὑπελείπετ' ἄεθλον,
Czara podwójna; takową Nestora obdarzył Achilles,
ἀμφίθετος φιάλη: τὴν Νέστορι δῶκεν Ἀχιλλεὺς
Wnosząc go w koło Argejów, i rzeknie stanąwszy te słowa:
Ἀργείων ἀν' ἀγῶνα φέρων, καὶ ἔειπε παραστάς:
"Oto staruszku, dla ciebie ten klejnot niechaj pamiątką
τῆ νῦν, καὶ σοὶ τοῦτο γέρον κειμήλιον ἔστω
Będzie pochowku Patrokla, bo już go więcej nie ujrzysz
Πατρόκλοιο τάφου μνῆμ' ἔμμεναι: οὐ γὰρ ἔτ' αὐτὸν
W gronie Argejów; zaś tobie i tak ofiaruję nagrodę.
ὄψῃ ἐν Ἀργείοισι: δίδωμι δέ τοι τόδ' ἄεθλον
Pięścią do walki nie staniesz, mocować się także nie będziesz,
αὔτως: οὐ γὰρ πύξ γε μαχήσεαι, οὐδὲ παλαίσεις,
Ani do walki na dzidy nie pójdziesz, ani nogami
οὐδ' ἔτ' ἀκοντιστὺν ἐσδύσεαι, οὐδὲ πόδεσσι
Biegać nie będziesz, bo przykra ciężarem cię starość przygniata!
θεύσεαι: ἤδη γὰρ χαλεπὸν κατὰ γῆρας ἐπείγει.
Z temi słowami mu w ręce oddaje; ten chętnie przyjmuje,
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει: ὃ δ' ἐδέξατο χαίρων,
I zwrócony do niego w skrzydlate odezwie się słowa:
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
"Synu mój, wszystko zaprawdę mówiłeś wedle słuszności;
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα τέκος κατὰ μοῖραν ἔειπες:
Już to mój drogi nie starczą kolana i nogi, a ręce
οὐ γὰρ ἔτ' ἔμπεδα γυῖα φίλος πόδες, οὐδέ τι χεῖρες
W stawach ramion już lekko nie chodzą, jak dawniej bywało,
ὤμων ἀμφοτέρωθεν ἐπαί̈σσονται ἐλαφραί.
Bodajbym jeszcze był młodym, a siły miał nienaruszone,
εἴθ' ὣς ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη
Równie jak wtenczas, gdy Amarynkeja pogrzebem Epeje
ὡς ὁπότε κρείοντ' Ἀμαρυγκέα θάπτον Ἐπειοὶ
Czcili w Buprazyon, a dzieci królewskie nagrody stawili.
Βουπρασίῳ, παῖδες δ' ἔθεσαν βασιλῆος ἄεθλα:
Wtedy mi żaden mąż nie sprostał; ani z Epejów,
ἔνθ' οὔ τίς μοι ὁμοῖος ἀνὴρ γένετ', οὔτ' ἄρ' Ἐπειῶν
Ani też z Pylejczyków, lub wielkodusznych Etolów.
οὔτ' αὐτῶν Πυλίων οὔτ' Αἰτωλῶν μεγαθύμων.
Klytomedesa ja pięścią zwyciężył potomka Enopa;
πὺξ μὲν ἐνίκησα Κλυτομήδεα Ἤνοπος υἱόν,
W mocowaniu Ankaja z Plewrony, co mnie się postawił;
Ἀγκαῖον δὲ πάλῃ Πλευρώνιον, ὅς μοι ἀνέστη:
W biegu zaś prześcignąłem Ifikla, choć dzielnie się trzymał;
Ἴφικλον δὲ πόδεσσι παρέδραμον ἐσθλὸν ἐόντα,
Dzidą zaś dalej rzuciłem niż Fylej i Polidoros.
δουρὶ δ' ὑπειρέβαλον Φυλῆά τε καὶ Πολύδωρον.
Tylko jednemi końmi Aktorionowie mnie przeszli,
οἴοισίν μ' ἵπποισι παρήλασαν Ἀκτορίωνε
Zwyciężając mnie liczbą, zazdrośni z powodu zwycięztwa,
πλήθει πρόσθε βαλόντες ἀγασσάμενοι περὶ νίκης,
Gdyż nagrodę największą na walkę tę przeznaczono.
οὕνεκα δὴ τὰ μέγιστα παρ' αὐτόθι λείπετ' ἄεθλα.
Było ich dwoje bliźniaków, ten ciągle kierował uważnie,
οἳ δ' ἄρ' ἔσαν δίδυμοι: ὃ μὲν ἔμπεδον ἡνιόχευεν,
Ciągle uważnie kierował, a tamten batogiem poganiał.
ἔμπεδον ἡνιόχευ', ὃ δ' ἄρα μάστιγι κέλευεν.
Takim ja dawniej bywałem; lecz teraz niech młodzi się biorą
ὥς ποτ' ἔον: νῦν αὖτε νεώτεροι ἀντιοώντων
Do tych dzieł; bo co do mnie, to muszę smutnej starości
ἔργων τοιούτων: ἐμὲ δὲ χρὴ γήραϊ λυγρῷ
Uledz, atoli wtedym i bohaterów przewyższał.
πείθεσθαι, τότε δ' αὖτε μετέπρεπον ἡρώεσσιν.
Prowadź więc dalej turnieje przy druha twojego pochowku.
ἀλλ' ἴθι καὶ σὸν ἑταῖρον ἀέθλοισι κτερέϊζε.
To zaś chętnie przyjmuję i sercem się cieszę, iż ciągle
τοῦτο δ' ἐγὼ πρόφρων δέχομαι, χαίρει δέ μοι ἦτορ,
O mnie jak o życzliwym pamiętasz, i nie pominąłeś
ὥς μευ ἀεὶ μέμνησαι ἐνηέος, οὐδέ σε λήθω,
Uczcić mnie jak się należy, by w obec Achajów mnię czczono,
τιμῆς ἧς τέ μ' ἔοικε τετιμῆσθαι μετ' Ἀχαιοῖς.
Niechże ci za to bogowie łaskami równemi nagrodzą"
σοὶ δὲ θεοὶ τῶνδ' ἀντὶ χάριν μενοεικέα δοῖεν.
Tak powiedział, Pelejdes pomiędzy tłumy Achajów
ὣς φάτο, Πηλεί̈δης δὲ πολὺν καθ' ὅμιλον Ἀχαιῶν
Poszedł, gdy całej pochwały wysłuchał starca z Nelei.
ᾤχετ', ἐπεὶ πάντ' αἶνον ἐπέκλυε Νηλεί̈δαο.
Wtedy wystawił nagrody okrutnej walki na pięści;
αὐτὰρ ὃ πυγμαχίης ἀλεγεινῆς θῆκεν ἄεθλα:
Muła do ciężkiej roboty prowadząc przywiązał na placu,
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κατέδησ' ἐν ἀγῶνι
Sześcioletniego, tęgiego, co bardzo się trudno da użyć;
ἑξέτε' ἀδμήτην, ἥ τ' ἀλγίστη δαμάσασθαι:
Zwyciężonemu atoli przeznaczył puhar podwójny.
τῷ δ' ἄρα νικηθέντι τίθει δέπας ἀμφικύπελλον.
Stanął wyprostowany i rzekł do Argejów te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Dzielny Atrydo i wy na łydkach okuci Achajo!
Ἀτρεί̈δη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
Każcie by o te nagrody dwóch mężów, którzy najlepsi
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
Pięści do góry podnosząc się biło. Zaś komu Apollon
πὺξ μάλ' ἀνασχομένω πεπληγέμεν: ᾧ δέ κ' Ἀπόλλων
W bitwie przewagi użyczy, a wszyscy Achaje przyznają,
δώῃ καμμονίην, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί,
Muła do ciężkiej roboty prowadząc niech wraca do siebie;
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κλισίην δὲ νεέσθω:
Zwyciężony atoli niech puhar podwójny zabiera."
αὐτὰρ ὃ νικηθεὶς δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον.
Rzekł; powstaje odrazu mąż dzielny, postawy ogromnej,
ὣς ἔφατ', ὄρνυτο δ' αὐτίκ' ἀνὴρ ἠύ̈ς τε μέγας τε
Bitwy na pięści świadomy, Epejos syn Panopeja;
εἰδὼς πυγμαχίης υἱὸς Πανοπῆος Ἐπειός,
Muła do ciężkiej roboty pochwycił i rzeknie te słowa:
ἅψατο δ' ἡμιόνου ταλαεργοῦ φώνησέν τε:
"Niechaj się zbliża kto tylko chce puhar odebrać podwójny;
ἆσσον ἴτω ὅς τις δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον:
Co zaś do muła, nie sądzę by inny z Achajów go zdobył,
ἡμίονον δ' οὔ φημί τιν' ἀξέμεν ἄλλον Ἀχαιῶν
Zwyciężając na pięści, bo twierdzę że jestem najlepszym.
πυγμῇ νικήσαντ', ἐπεὶ εὔχομαι εἶναι ἄριστος.
Czyliż nie dosyć, że w bitwie ja niżej stoję? bo nigdy
ἦ οὐχ ἅλις ὅττι μάχης ἐπιδεύομαι; οὐδ' ἄρα πως ἦν
Mąż ten sam nie potrafi każdego być dzieła świadomym.
ἐν πάντεσσ' ἔργοισι δαήμονα φῶτα γενέσθαι.
Teraz atoli powiadam i tak z pewnością się stanie;
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται:
Ciało zupełnie mu skruszę i kości do tego połamię.
ἀντικρὺ χρόα τε ῥήξω σύν τ' ὀστέ' ἀράξω.
Niechże tu licznie zostaną, co obrząd żałobny sprawują,
κηδεμόνες δέ οἱ ἐνθάδ' ἀολλέες αὖθι μενόντων,
Żeby go miał kto wynieść gdy mojej dłoni ulegnie"
οἵ κέ μιν ἐξοίσουσιν ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμέντα.
Tak powiedział; lecz wszyscy w milczeniu głuchem czekali.
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
Jeden Eryal, mąż boski na jego wyzwanie się stawił,
Εὐρύαλος δέ οἱ οἶος ἀνίστατο ἰσόθεος φὼς
Mekistosa potomek władyki Talajonidesa
Μηκιστῆος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος,
Któren to ongi do Theby przybywał, po zgonie Ojdypa
ὅς ποτε Θήβας δ' ἦλθε δεδουπότος Οἰδιπόδαο
W ciągu pochowku; i tamże pokonał wszystkich Kadmejów.
ἐς τάφον: ἔνθα δὲ πάντας ἐνίκα Καδμείωνας.
Koło niego się krzątał Tydejda sławny z oszczepu,
τὸν μὲν Τυδεί̈δης δουρὶ κλυτὸς ἀμφεπονεῖτο
Ducha mu słowem dodając, i wielce przewagi mu życząc.
θαρσύνων ἔπεσιν, μέγα δ' αὐτῷ βούλετο νίκην.
Najpierw mu zatem przepaskę zarzucił; atoli następnie
ζῶμα δέ οἱ πρῶτον παρακάββαλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
Daje mu gładko urżnięte rzemienie z buhaja dzikiego.
δῶκεν ἱμάντας ἐϋτμήτους βοὸς ἀγραύλοιο.
Kiedy się więc opasali, na środku placu się schodzą;
τὼ δὲ ζωσαμένω βήτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
Obaj zarazem podnosząc na siebie potężne ramiona,
ἄντα δ' ἀνασχομένω χερσὶ στιβαρῇσιν ἅμ' ἄμφω
Rozpoczynają zaczepkę, i dłonie ich ciężkie się splotły.
σύν ῥ' ἔπεσον, σὺν δέ σφι βαρεῖαι χεῖρες ἔμιχθεν.
Groźny się zgrzyt wydobywa ze szczęk, a pot się rozlewa
δεινὸς δὲ χρόμαδος γενύων γένετ', ἔρρεε δ' ἱδρὼς
Z ciała całego; lecz boski Epejos zmierzając się z góry,
πάντοθεν ἐκ μελέων: ἐπὶ δ' ὄρνυτο δῖος Ἐπειός,
Czychającego wroga w policzek trzasnął; już nie mógł
κόψε δὲ παπτήναντα παρήϊον: οὐδ' ἄρ' ἔτι δὴν
Dłużej się trzymać, bo członki świecące pod nim omdlały.
ἑστήκειν: αὐτοῦ γὰρ ὑπήριπε φαίδιμα γυῖα.
Równie jak ryba podskoczy gdy falą Boreasz zakręci,
ὡς δ' ὅθ' ὑπὸ φρικὸς Βορέω ἀναπάλλεται ἰχθὺς
Blizko wybrzeża w zaroślach, i znowu ją morze pokryje;
θίν' ἐν φυκιόεντι, μέλαν δέ ἑ κῦμα κάλυψεν,
Takoż i on z uderzenia podskoczył. Lecz dzielny Epejos
ὣς πληγεὶς ἀνέπαλτ': αὐτὰρ μεγάθυμος Ἐπειὸς
Wziąwszy go w ręce sprostował, a przy nim druhowie stanęli,
χερσὶ λαβὼν ὤρθωσε: φίλοι δ' ἀμφέσταν ἑταῖροι,
Którzy go z koła prowadzą, bo ledwie na nogach się wlecze,
οἵ μιν ἄγον δι' ἀγῶνος ἐφελκομένοισι πόδεσσιν
Gęstą krew wypluwając i głową tu owdzie kiwając;
αἷμα παχὺ πτύοντα κάρη βάλλονθ' ἑτέρωσε:
Nieprzytomnego prowadząc pomiędzy siebie go wzięli,
κὰδ δ' ἀλλοφρονέοντα μετὰ σφίσιν εἷσαν ἄγοντες,
Reszta poszła by kielich podwójny dla niego zachować.
αὐτοὶ δ' οἰχόμενοι κόμισαν δέπας ἀμφικύπελλον.
Inne zaś potem Pelejdes wystawił na widok Danajów
Πηλεί̈δης δ' αἶψ' ἄλλα κατὰ τρίτα θῆκεν ἄεθλα
Trzecie z kolei nagrody, za mocowanie straszliwe;
δεικνύμενος Δαναοῖσι παλαισμοσύνης ἀλεγεινῆς,
Dla zwycięzcy kociołek obszerny by w ogień przystawić,
τῷ μὲν νικήσαντι μέγαν τρίποδ' ἐμπυριβήτην,
Cenią go wołów dwunastu wartości na pewno Achaje;
τὸν δὲ δυωδεκάβοιον ἐνὶ σφίσι τῖον Ἀχαιοί:
Zaś dla zwyciężonego niewiastę na środek wprowadził,
ἀνδρὶ δὲ νικηθέντι γυναῖκ' ἐς μέσσον ἔθηκε,
Zdolną do robót wszelakich, na czterech wołów ją cenią.
πολλὰ δ' ἐπίστατο ἔργα, τίον δέ ἑ τεσσαράβοιον.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Niechajże staną i ci co zechcą tej walki próbować".
ὄρνυσθ' οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθον.
Rzekł; Telamończyk Ajas powstaje na to potężny;
ὣς ἔφατ', ὦρτο δ' ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
Razem się dźwignął Odyssej przebiegły, fortelów świadomy.
ἂν δ' Ὀδυσεὺς πολύμητις ἀνίστατο κέρδεα εἰδώς.
Narzuciwszy przepaski na środku placu się zeszli.
ζωσαμένω δ' ἄρα τώ γε βάτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
Potężnemi dłoniami nawzajem za bary się wzięli,
ἀγκὰς δ' ἀλλήλων λαβέτην χερσὶ στιβαρῇσιν
Równie jak zręczny cieśla stosuje wexle do siebie,
ὡς ὅτ' ἀμείβοντες, τούς τε κλυτὸς ἤραρε τέκτων
Na wyniosłem domostwie, by wiatru potęgę strzymały.
δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων.
Krzyże im w stawach trzeszczały, gdy potężnemi ramiony
τετρίγει δ' ἄρα νῶτα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
Razem okrutnie ciągnęli, a pot im spływał wilgotny;
ἑλκόμενα στερεῶς: κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρώς,
Częste i liczne pręgi po bokach i po ramionach
πυκναὶ δὲ σμώδιγγες ἀνὰ πλευράς τε καὶ ὤμους
Wyskakiwały krwią nabiegłe; lecz oni bez przerwy
αἵματι φοινικόεσσαι ἀνέδραμον: οἳ δὲ μάλ' αἰεὶ
Pragną zwycięztwa, by kocioł roboty kunsztownej pozyskać.
νίκης ἱέσθην τρίποδος πέρι ποιητοῖο:
Ani Odyssej go niemógł obalić i rzucić na ziemię,
οὔτ' Ὀδυσεὺς δύνατο σφῆλαι οὔδει τε πελάσσαι,
Ani też Ajas podołał, bo dzielnie się trzymał Odyssei.
οὔτ' Αἴας δύνατο, κρατερὴ δ' ἔχεν ἲς Ὀδυσῆος.
Ale gdy w końcu Achajów na łydkach okutych zgorszyli,
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἀνίαζον ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς,
Wtedy się doń Telarnończyk potężny Ajax odezwie:
δὴ τότε μιν προσέειπε μέγας Τελαμώνιος Αἴας:
"Boski Laertiadesie Odyssu wielce przebiegły!
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν' Ὀδυσσεῦ
Dźwignij mnie, albo ja ciebie, niech Kronid o resztę się troszczy"
ἤ μ' ἀνάειρ', ἢ ἐγὼ σέ: τὰ δ' αὖ Διὶ πάντα μελήσει.
Rzekł i dźwignął do góry; pamiętny fortelu Odyssej
ὣς εἰπὼν ἀνάειρε: δόλου δ' οὐ λήθετ' Ὀδυσσεύς:
W zgięcie kolana z tyłu go trącił i członki osłabił.
κόψ' ὄπιθεν κώληπα τυχών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα,
W tył go na ziemię wywrócił na jego zaś piersi Odyssej
κὰδ δ' ἔβαλ' ἐξοπίσω: ἐπὶ δὲ στήθεσσιν Ὀδυσσεὺς
Upadł; w około zaś naród oglądał i wielce podziwiał.
κάππεσε: λαοὶ δ' αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
Dźwignął go znowu powtórnie Odyssej co wiele przecierpiał,
δεύτερος αὖτ' ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
Troszkę nad ziemią go podniósł, atoli dźwignąć nie zdołał;
κίνησεν δ' ἄρα τυτθὸν ἀπὸ χθονός, οὐδ' ἔτ' ἄειρεν,
Tylko mu nagiął kolana i obaj upadli na ziemię
ἐν δὲ γόνυ γνάμψεν: ἐπὶ δὲ χθονὶ κάππεσον ἄμφω
Jeden blizko drugiego i w kurzu się cali zwalali.
πλησίοι ἀλλήλοισι, μιάνθησαν δὲ κονίῃ.
Byliby jeszcze raz trzeci gotowi do walki stanęli,
καί νύ κε τὸ τρίτον αὖτις ἀναί̈ξαντ' ἐπάλαιον,
Żeby nie sam Achilles powstawszy od tego ich wstrzymał:
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ κατέρυκε:
"Nie mocujcież się więcej nawzajem cierpieniem się gnębiąc;
μηκέτ' ἐρείδεσθον, μὴ δὲ τρίβεσθε κακοῖσι:
Jeden i drugi zwyciężył; więc równe zabrawszy nagrody
νίκη δ' ἀμφοτέροισιν: ἀέθλια δ' ἶσ' ἀνελόντες
Idźcie, resztę Achajów zarówno powołać do szranków".
ἔρχεσθ', ὄφρα καὶ ἄλλοι ἀεθλεύωσιν Ἀχαιοί.
Rzekł, lecz oni go zaraz powolnie i spiesznie słuchają,
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο,
I obtarłszy się z kurzu napowrót chitony wdziewają.
καί ῥ' ἀπομορξαμένω κονίην δύσαντο χιτῶνας.
Znowu następnie Pelejdes nagrody chyżości wystawił,
Πηλεί̈δης δ' αἶψ' ἄλλα τίθει ταχυτῆτος ἄεθλα
Srebrny krater ozdobnej roboty, a tenże sześć metrów
ἀργύρεον κρητῆρα τετυγμένον: ἓξ δ' ἄρα μέτρα
Mierzył; i wszystko pięknością o wiele przewyższał na całej
χάνδανεν, αὐτὰρ κάλλει ἐνίκα πᾶσαν ἐπ' αἶαν
Ziemi, albowiem go sztucznie sydońscy mistrze zrobili,
πολλόν, ἐπεὶ Σιδόνες πολυδαίδαλοι εὖ ἤσκησαν,
Zaś mężowie Feniccy po morzu go mglistem przywożąc
Φοίνικες δ' ἄγον ἄνδρες ἐπ' ἠεροειδέα πόντον,
W porcie go chcieli sprzedawać, a wreszcie oddali Thoancie.
στῆσαν δ' ἐν λιμένεσσι, Θόαντι δὲ δῶρον ἔδωκαν:
Celem wykupu za syna Priama Lykaona go oddał
υἷος δὲ Πριάμοιο Λυκάονος ὦνον ἔδωκε
Patroklowi dzielnemu Ewnejos Jazona potomek.
Πατρόκλῳ ἥρωϊ Ἰησονίδης Εὔνηος.
Jego Achilles wyznaczył nagrodą przy druha pochówku,
καὶ τὸν Ἀχιλλεὺς θῆκεν ἄεθλον οὗ ἑτάροιο,
Temu co stopy lekkiemi by się najszybszym okazał;
ὅς τις ἐλαφρότατος ποσσὶ κραιπνοῖσι πέλοιτο:
Wołu wielkiego, tłustego drugiemu w nagrodę przeznaczył;
δευτέρῳ αὖ βοῦν θῆκε μέγαν καὶ πίονα δημῷ,
Złota połowę talentu dla ostatniego postawił.
ἡμιτάλαντον δὲ χρυσοῦ λοισθήϊ' ἔθηκε.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Niechajże staną i ci co zechcą tej walki próbować".
ὄρνυσθ' οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
Rzeki; lecz Ajas odrazu, syn szybki Ojleja się stawił.
ὣς ἔφατ', ὄρνυτο δ' αὐτίκ' Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας,
Potem przebiegły Odyssej, a wreszcie Antyloch Nestora
ἂν δ' Ὀδυσεὺς πολύμητις, ἔπειτα δὲ Νέστορος υἱὸς
Syn; bo tenże wszelakich mołojców nogami zwyciężał.
Ἀντίλοχος: ὃ γὰρ αὖτε νέους ποσὶ πάντας ἐνίκα.
W równym rzędzie stanęli; Achilles metę pokazał.
στὰν δὲ μεταστοιχί: σήμηνε δὲ τέρματ' Ἀχιλλεύς.
Pole do biegu od szranków się równie ciągnęło; natychmiast
τοῖσι δ' ἀπὸ νύσσης τέτατο δρόμος: ὦκα δ' ἔπειτα
Naprzód się Ajas wysunął; Odyssej boski tuż za nim
ἔκφερ' Ὀϊλιάδης: ἐπὶ δ' ὄρνυτο δῖος Ὀδυσσεὺς
Puszcza się, równie jak blizko od piersi strojnej niewiasty
ἄγχι μάλ', ὡς ὅτε τίς τε γυναικὸς ἐϋζώνοιο
Leży kłębuszek, gdy z niego dokładnie nici wyciąga
στήθεός ἐστι κανών, ὅν τ' εὖ μάλα χερσὶ τανύσσῃ
Ręką, by na wskroś szlaku przeciągać przędziwo i blizko
πηνίον ἐξέλκουσα παρὲκ μίτον, ἀγχόθι δ' ἴσχει
Piersi go trzyma; tak samoż Odyssej biegając tuż za nim
στήθεος: ὣς Ὀδυσεὺς θέεν ἐγγύθεν, αὐτὰρ ὄπισθεν
W ślady cnego wstępował, nim kurz takowe zapruszył;
ἴχνια τύπτε πόδεσσι πάρος κόνιν ἀμφιχυθῆναι:
Głowę tamtego nawet oddechem dosięgał Odyssej,
κὰδ δ' ἄρα οἱ κεφαλῆς χέ' ἀϋτμένα δῖος Ὀδυσσεὺς
Pędząc usilnie bez przerwy; krzykami Achaje wtórują
αἰεὶ ῥίμφα θέων: ἴαχον δ' ἐπὶ πάντες Ἀχαιοὶ
Pragnącemu zwycięztwa, i jeszcze otuchy dodają.
νίκης ἱεμένῳ, μάλα δὲ σπεύδοντι κέλευον.
Kiedy już mieli przebiegać sam koniec toru, Odyssej
ἀλλ' ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον, αὐτίκ' Ὀδυσσεὺς
Modrooką Athenę w swem sercu błagać poczyna:
εὔχετ' Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ὃν κατὰ θυμόν:
"Słuchaj bogini łaskawa i przybądź mi w pomoc w gonitwie."
κλῦθι θεά, ἀγαθή μοι ἐπίρροθος ἐλθὲ ποδοῖιν.
Tak błagając się modlił; słuchała go Pallas Athene.
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος: τοῦ δ' ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη,
[Członki mu lekkie uczyni, takwnogach jak z góry w ramionach].
γυῖα δ' ἔθηκεν ἐλαφρά, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
Kiedy się zatem co żywo by chwycić nagrodę zbliżali,
ἀλλ' ὅτε δὴ τάχ' ἔμελλον ἐπαί̈ξασθαι ἄεθλον,
Wtedy się Ajas pośliznął (bo jemu szkodziła Athene),
ἔνθ' Αἴας μὲν ὄλισθε θέων, βλάψεν γὰρ Ἀθήνη,
W miejscu gdzie łajno wołów ryczących zabitych upadło,
τῇ ῥα βοῶν κέχυτ' ὄνθος ἀποκταμένων ἐριμύκων,
Których na cześć Patrokla był zabił szybki Achilles;
οὓς ἐπὶ Πατρόκλῳ πέφνεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Tamże mu nos i gęba się łajnem wołowem napchały.
ἐν δ' ὄνθου βοέου πλῆτο στόμα τε ῥῖνάς τε:
Krater zatem zdobywa Odyssej, co wiele przecierpiał,
κρητῆρ' αὖτ' ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
Jako wyprzedzający, zaś wołu Ajas prześwietny.
ὡς ἦλθε φθάμενος: ὃ δὲ βοῦν ἕλε φαίδιμος Αἴας.
Stanął, rękoma za rogi trzymając wołu dzikiego,
στῆ δὲ κέρας μετὰ χερσὶν ἔχων βοὸς ἀγραύλοιο
Łajno i gnój wypluwając i w obec Argejów przemawia:
ὄνθον ἀποπτύων, μετὰ δ' Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Przebóg, bogini mi nogi zwichnęła; ta sama co zawsze,
ὢ πόποι ἦ μ' ἔβλαψε θεὰ πόδας, ἣ τὸ πάρος περ
Przy Odyssie, jak matka, obecna i jego wspomaga".
μήτηρ ὣς Ὀδυσῆϊ παρίσταται ἠδ' ἐπαρήγει.
Tak powiedział, lecz wszyscy się z niego wesoło zaśmieli.
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἐπ' αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
Lecz ostatnią nagrodę pozyskał waleczny Antyloch;
Ἀντίλοχος δ' ἄρα δὴ λοισθήϊον ἔκφερ' ἄεθλον
On z uśmiechem w te słowa się w obec Argejów odezwie:
μειδιόων, καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Twierdzę, choć wiecie wy dobrze o drodzy, że jeszcze i teraz
εἰδόσιν ὔμμ' ἐρέω πᾶσιν φίλοι, ὡς ἔτι καὶ νῦν
Nieśmiertelni szanują podeszłe lata u ludzi.
ἀθάνατοι τιμῶσι παλαιοτέρους ἀνθρώπους.
Wprawdzie tylko o troszkę odemnie Ajas jest starszym,
Αἴας μὲν γὰρ ἐμεῖ' ὀλίγον προγενέστερός ἐστιν,
Ten z pierwotnego rodu i jeszcze dawniejszych pokoleń;
οὗτος δὲ προτέρης γενεῆς προτέρων τ' ἀνθρώπων:
Mówią że jest on czerstwym staruszkiem; i prawda że trudno
ὠμογέροντα δέ μίν φασ' ἔμμεναι: ἀργαλέον δὲ
Będzie go w biegu zwyciężyć Achajom, z wyjątkiem Achilla."
ποσσὶν ἐριδήσασθαι Ἀχαιοῖς, εἰ μὴ Ἀχιλλεῖ.
Tak powiedziawszy, tem samem pochwalił szybkiego Pelejdę.
ὣς φάτο, κύδηνεν δὲ ποδώκεα Πηλεί̈ωνα.
W odpowiedzi mu na to w te słowa odrzecze Achilles:
τὸν δ' Ἀχιλεὺς μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπεν:
"Antylochosie na darmo pochwały tej dla mnie nie rzekłeś,
Ἀντίλοχ' οὐ μέν τοι μέλεος εἰρήσεται αἶνος,
To też ci drugą połowę talentu złota dołożę".
ἀλλά τοι ἡμιτάλαντον ἐγὼ χρυσοῦ ἐπιθήσω.
Rzekł; i w ręce mu oddał, a ten z radością przyjmuje.
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δ' ἐδέξατο χαίρων.
Potem atoli Pelejdes, cienistą dzidę przynosząc
αὐτὰρ Πηλεί̈δης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος
W pośród placu ją stawia, a również szyszak i tarczę,
θῆκ' ἐς ἀγῶνα φέρων, κατὰ δ' ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν
Sarpedona rynsztunek, co na nim był zdobył Patroklos.
τεύχεα Σαρπήδοντος, ἅ μιν Πάτροκλος ἀπηύρα.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Każcie by o te nagrody dwóch mężów, którzy najlepsi,
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
Zbroje przywdziawszy na siebie i cięte żelazo chwyciwszy,
τεύχεα ἑσσαμένω ταμεσίχροα χαλκὸν ἑλόντε
W obec zebranych tłumów się próbowali wzajemnie,
ἀλλήλων προπάροιθεν ὁμίλου πειρηθῆναι.
Któren zaś pierwszy z nich dosięgnie ciała gładkiego,
ὁππότερός κε φθῇσιν ὀρεξάμενος χρόα καλόν,
Podrasnąwszy głęboko i krwi z pod zbroi dobywszy,
ψαύσῃ δ' ἐνδίνων διά τ' ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα,
Temu ten oto miecz nabijany srebrem daruję,
τῷ μὲν ἐγὼ δώσω τόδε φάσγανον ἀργυρόηλον
Piękny Thraickiej roboty, com zdobył na Asteropaju;
καλὸν Θρηί̈κιον, τὸ μὲν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων:
Resztę atoli rynsztunku, niech biorą do działu równego.
τεύχεα δ' ἀμφότεροι ξυνήϊα ταῦτα φερέσθων:
Obok tego im sutą biesiadę zgotuję w namiocie".
καί σφιν δαῖτ' ἀγαθὴν παραθήσομεν ἐν κλισίῃσιν.
Rzekł; Telamończyk Ajas powstaje na to potężny;
ὣς ἔφατ', ὦρτο δ' ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
Po nim atoli się ruszył Tydejda, waleczny Diomed.
ἂν δ' ἄρα Τυδεί̈δης ὦρτο, κρατερὸς Διομήδης.
Oni gdy zbroje na siebie przywdziali z daleka od tłumów,
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν ἑκάτερθεν ὁμίλου θωρήχθησαν,
Razem się schodzą do środka, zarówno skorzy do walki,
ἐς μέσον ἀμφοτέρω συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι
Zgroźnem wejrzeniem; aż strach zdejmował wszystkich Achajów.
δεινὸν δερκομένω: θάμβος δ' ἔχε πάντας Ἀχαιούς.
Kiedy zaś z blizka podeszli naprzeciw sobie idący.
ἀλλ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,
Trzykroć się zapędzili i trzykroć z blizka natarli.
τρὶς μὲν ἐπήϊξαν, τρὶς δὲ σχεδὸν ὁρμήθησαν.
Ajas onego natenczas po tarczy raził gładziutkiej,
ἔνθ' Αἴας μὲν ἔπειτα κατ' ἀσπίδα πάντοσ' ἐί̈σην
Ciała zaś nie dosięgnnł, bo pancerz od wnętrza ochraniał.
νύξ', οὐδὲ χρό' ἵκανεν: ἔρυτο γὰρ ἔνδοθι θώρηξ:
Lecz Tydejda następnie, powyżej tarczy ogromnej
Τυδεί̈δης δ' ἄρ' ἔπειτα ὑπὲρ σάκεος μεγάλοιο
Grodził w szyję bez przerwy śpiczastem końcem oszczepu.
αἰὲν ἐπ' αὐχένι κῦρε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκῇ.
Lecz natenczas Achaje w obawie o życie Ajaxa,
καὶ τότε δή ῥ' Αἴαντι περιδείσαντες Ἀχαιοὶ
Nakazali zaprzestać i równo się dzielić nagrodą.
παυσαμένους ἐκέλευσαν ἀέθλια ἶσ' ἀνελέσθαι.
Zatem bohater Tydejdzie oddaje miecz zamaszysty,
αὐτὰρ Τυδεί̈δῃ δῶκεν μέγα φάσγανον ἥρως
Niosąc zarazem i pochwę i pasek gładko urżnięty.
σὺν κολεῷ τε φέρων καὶ ἐϋτμήτῳ τελαμῶνι.
Potem Pelejdes wystawił żelazną kulę do rzutu,
αὐτὰρ Πηλεί̈δης θῆκεν σόλον αὐτοχόωνον
Ongi nią dawniej ciskał Ejetion siły ogromnej;
ὃν πρὶν μὲν ῥίπτασκε μέγα σθένος Ἠετίωνος:
Jego atoli gdy zabił Achilles boski najszybszy,
ἀλλ' ἤτοι τὸν ἔπεφνε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
Kulę z innemi skarbami na szybkich zabrał okrętach.
τὸν δ' ἄγετ' ἐν νήεσσι σὺν ἄλλοισι κτεάτεσσι.
Stanął wyprostowany i rzeknie Argejom te słowa:
στῆ δ' ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν:
"Niechajże staną i ci co zechcą tej walki próbować;
ὄρνυσθ' οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
Choćby i komu najdalej się żyzne łany ciągnęły,
εἴ οἱ καὶ μάλα πολλὸν ἀπόπροθι πίονες ἀγροί,
Będzie on z tego miał zapas na pięć lat powracających
ἕξει μιν καὶ πέντε περιπλομένους ἐνιαυτοὺς
Do użytku; bo nigdy z powodu braku żelaza
χρεώμενος: οὐ μὲν γάρ οἱ ἀτεμβόμενός γε σιδήρου
Oracz, albo pastuszek do miasta nie pójdzie, lecz starczy."
ποιμὴν οὐδ' ἀροτὴρ εἶσ' ἐς πόλιν, ἀλλὰ παρέξει.
Rzekł; Polypojtes natenczas powstaje zacięty do walki,
ὣς ἔφατ', ὦρτο δ' ἔπειτα μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
Również i dzielna siła Leontia bogom równego,
ἂν δὲ Λεοντῆος κρατερὸν μένος ἀντιθέοιο,
Syn Telamona Ajas, a wreszcie boski Epejos.
ἂν δ' Αἴας Τελαμωνιάδης καὶ δῖος Ἐπειός.
Rzędem stanęli, a pierwszy Epejos kulę podnosi;
ἑξείης δ' ἵσταντο, σόλον δ' ἕλε δῖος Ἐπειός,
Zakręciwszy wypuszcza, rozśmiali się wszyscy Achaje.
ἧκε δὲ δινήσας: γέλασαν δ' ἐπὶ πάντες Ἀχαιοί.
Drugi z kolei próbował Leontes Aresa rówiennik;
δεύτερος αὖτ' ἀφέηκε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος:
Trzeci zaś raz Telamończyk potężny Ajas wypuścił
τὸ τρίτον αὖτ' ἔρριψε μέγας Τελαμώνιος Αἴας
[Z ręki żylastej, i wszystkie poprzednich kreski przerzucił].
χειρὸς ἄπο στιβαρῆς, καὶ ὑπέρβαλε σήματα πάντων.
Ale gdy kulę pochwycił Polypojt ochoczy do boju,
ἀλλ' ὅτε δὴ σόλον εἷλε μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
Ile pastucha przy wołach zagiętym kijem dorzuci,
ὅσσόν τίς τ' ἔρριψε καλαύροπα βουκόλος ἀνήρ,
Laga zaś kręcąc się w rzucie pomiędzy bydełkiem wiruje;
ἣ δέ θ' ἑλισσομένη πέτεται διὰ βοῦς ἀγελαίας,
Takoż i on wśród okrzyków przez miejsce zapasów przerzucił.
τόσσον παντὸς ἀγῶνος ὑπέρβαλε: τοὶ δὲ βόησαν.
Wtedy powstawszy druhowie dzielnego Polypojtesa,
ἀνστάντες δ' ἕταροι Πολυποίταο κρατεροῖο
Do głębokich okrętów zanieśli królewską nagrodę.
νῆας ἔπι γλαφυρὰς ἔφερον βασιλῆος ἄεθλον.
Dla łuczników następnie wystawił żelazo świecące,
αὐτὰρ ὃ τοξευτῇσι τίθει ἰόεντα σίδηρον,
Dziesięcioro toporków i dziesięć siekier w nagrodę.
κὰδ δ' ἐτίθει δέκα μὲν πελέκεας, δέκα δ' ἡμιπέλεκκα,
Maszt od okrętu o czarnym kabłąku wkopawszy do ziemi,
ἱστὸν δ' ἔστησεν νηὸς κυανοπρῴροιο
Zdala na brzegu piaszczystym, do niego płochego gołębia,
τηλοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ἐκ δὲ τρήρωνα πέλειαν
Cienkim sznureczkiem za nogę przywiązał i kazał do niego
λεπτῇ μηρίνθῳ δῆσεν ποδός, ἧς ἄρ' ἀνώγει
Strzelać; któremu gołębia płochego się trafić powiedzie,
τοξεύειν: ὃς μέν κε βάλῃ τρήρωνα πέλειαν,
Ten zabierając toporki niech wszystko do domu zaniesie;
πάντας ἀειράμενος πελέκεας οἶκον δὲ φερέσθω:
Któren by zaś w sznureczek ugodził, chybiając gołębia,
ὃς δέ κε μηρίνθοιο τύχῃ ὄρνιθος ἁμαρτών,
Niechaj zabiera siekiery bo gorszym jest od owego.
ἥσσων γὰρ δὴ κεῖνος, ὃ δ' οἴσεται ἡμιπέλεκκα.
Tak powiedział, powstaje Tewkrosa księcia potęga,
ὣς ἔφατ', ὦρτο δ' ἔπειτα βίη Τεύκροιο ἄνακτος,
Po nim atoli Merionej druh sławny Idomeneja.
ἂν δ' ἄρα Μηριόνης θεράπων ἐὺ̈ς Ἰδομενῆος.
Biorą losy i w hełmie spiżowym takowe mieszają;
κλήρους δ' ἐν κυνέῃ χαλκήρεϊ πάλλον ἑλόντες,
Pierwszy się los Tewkrowi dostaje i strzałę co żywo
Τεῦκρος δὲ πρῶτος κλήρῳ λάχεν: αὐτίκα δ' ἰὸν
Z całą siłą wypuszcza; lecz nie obiecał bogowi
ἧκεν ἐπικρατέως, οὐδ' ἠπείλησεν ἄνακτι
Hekatomby przesławnej z pierwotnych jagniątek zapalić.
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
Ptaka więc chybił, bo źle mu bardzo życzył Apollon;
ὄρνιθος μὲν ἅμαρτε: μέγηρε γάρ οἱ τό γ' Ἀπόλλων:
W sznurek zaś trafił przy nodze za którą był ptak przywiązany;
αὐτὰρ ὃ μήρινθον βάλε πὰρ πόδα, τῇ δέδετ' ὄρνις:
Tak że gorzka strzała na wylot sznurek przecięła.
ἀντικρὺ δ' ἀπὸ μήρινθον τάμε πικρὸς ὀϊστός.
Gołąb następnie do nieba się wznosi, a sznurek od niego
ἣ μὲν ἔπειτ' ἤϊξε πρὸς οὐρανόν, ἣ δὲ παρείθη
Prosto ku ziemi się zwieszał; krzyknęli głośno Achaje.
μήρινθος ποτὶ γαῖαν: ἀτὰρ κελάδησαν Ἀχαιοί.
Dzielny Merionej mu z ręki natychmiast odbiera pospiesznie
σπερχόμενος δ' ἄρα Μηριόνης ἐξείρυσε χειρὸς
Łuk; bo strzałę już dawno jakoby do celu kierował.
τόξον: ἀτὰρ δὴ ὀϊστὸν ἔχεν πάλαι, ὡς ἴθυνεν.
Zaraz w dal godzącemu Apollinowi obiecał
αὐτίκα δ' ἠπείλησεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι
Hekatombę przesławną z pierwotnych uczynić jagniątek.
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
Pod chmurami wysoko płochego dojrzał gołębia;
ὕψι δ' ὑπὸ νεφέων εἶδε τρήρωνα πέλειαν:
Tamże go szybującego pod skrzydło w środek ugodził;
τῇ ῥ' ὅ γε δινεύουσαν ὑπὸ πτέρυγος βάλε μέσσην,
Strzała na wylot przeszyła i spadłszy na powrót w ziemicy
ἀντικρὺ δὲ διῆλθε βέλος: τὸ μὲν ἂψ ἐπὶ γαίῃ
Przed Meriona utkwiła stopami; atoli ptaszyna
πρόσθεν Μηριόναο πάγη ποδός: αὐτὰρ ἣ ὄρνις
Siedząc wysoko na maszcie od łodzi o czarnym kabłąku,
ἱστῷ ἐφεζομένη νηὸς κυανοπρῴροιο
Szyję zwiesiła, zarazem pierzaste jej skrzydła opadły.
αὐχέν' ἀπεκρέμασεν, σὺν δὲ πτερὰ πυκνὰ λίασθεν.
Szybko jej życie z ciała uchodzi, aż z masztu daleko
ὠκὺς δ' ἐκ μελέων θυμὸς πτάτο, τῆλε δ' ἀπ' αὐτοῦ
Spadła; narody w około się z podziwieniem patrzeli.
κάππεσε: λαοὶ δ' αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
Dziesięcioro toporków, zabiera wszystkie Merionej,
ἂν δ' ἄρα Μηριόνης πελέκεας δέκα πάντας ἄειρε,
Tewkros atoli siekiery do łodzi niesie głębokich.
Τεῦκρος δ' ἡμιπέλεκκα φέρεν κοίλας ἐπὶ νῆας.
Syn Peleja następnie cienistą dzidę przynosi,
αὐτὰρ Πηλεί̈δης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος,
Oraz kociołek nowiutki, wartości woła, kwiecisty,
κὰδ δὲ λέβητ' ἄπυρον βοὸς ἄξιον ἀνθεμόεντα
W środku placu postawił; mężowie z dzirydem powstają;
θῆκ' ἐς ἀγῶνα φέρων: καί ῥ' ἥμονες ἄνδρες ἀνέσταν:
Najprzód więc Agamemnon Atreja syn wiele możny,
ἂν μὲν ἄρ' Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων,
Potem zaś Idomeneja szlachetny giermek Merionej.
ἂν δ' ἄρα Μηριόνης, θεράπων ἐὺ̈ς Ἰδομενῆος.
Do nich tedy przemawia najszybszy boski Achilles:
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
"Synu Atreja, my wiemy jak wielce nad wszystkich celujesz,
Ἀτρεί̈δη: ἴδμεν γὰρ ὅσον προβέβηκας ἁπάντων
Jakoż i rzutem dzirydu i siłą jesteś najlepszy;
ἠδ' ὅσσον δυνάμει τε καὶ ἥμασιν ἔπλευ ἄριστος:
Zatem obecną nagrodę zabrawszy do łodzi podążaj
ἀλλὰ σὺ μὲν τόδ' ἄεθλον ἔχων κοίλας ἐπὶ νῆας
Gładkich, zaś Merionowi dzielnemu tę dzidę oddaję,
ἔρχευ, ἀτὰρ δόρυ Μηριόνῃ ἥρωϊ πόρωμεν,
Jeśli ci będzie po myśli, co do mnie tego bym pragnął".
εἰ σύ γε σῷ θυμῷ ἐθέλοις: κέλομαι γὰρ ἔγωγε.
Rzekł; Agamemnon książe narodów nie był przeciwnym.
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:
Merionowi więc oszczep spiżowy oddaje, zaś książe
δῶκε δὲ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον: αὐτὰρ ὅ γ' ἥρως
W ręce Talthybia Keryxa prześliczną powierza nagrodę.
Ταλθυβίῳ κήρυκι δίδου περικαλλὲς ἄεθλον.
λῦτο δ' ἀγών, λαοὶ δὲ θοὰς ἐπὶ νῆας ἕκαστοι
Koło się rozwiązało, narody zaś wszystkie do statków
ἐσκίδναντ' ἰέναι. τοὶ μὲν δόρποιο μέδοντο
Szybkich się poczną rozchodzić, by strawę gotować wieczorną,
ὕπνου τε γλυκεροῦ ταρπήμεναι: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
Oraz i snu błogiego zażywać; atoli Achilles
κλαῖε φίλου ἑτάρου μεμνημένος, οὐδέ μιν ὕπνος
Płakał, druha miłego na pamięć przywodząc, gdyż jego
ᾕρει πανδαμάτωρ, ἀλλ' ἐστρέφετ' ἔνθα καὶ ἔνθα
Sen wszechmocny nie objął, lecz w różne się strony przewracał,
Πατρόκλου ποθέων ἀνδροτῆτά τε καὶ μένος ἠύ̈,
Tęskniąc za Patroklosa męzkością i siłą; rozważał,
ἠδ' ὁπόσα τολύπευσε σὺν αὐτῷ καὶ πάθεν ἄλγεα
Ile to z nim zarazem biedował i przygód używał,
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων:
W bitwach pomiędzy mężami, po falach groźnych żeglując;
τῶν μιμνησκόμενος θαλερὸν κατὰ δάκρυον εἶβεν,
O tem rozmyśliwając zalewał się łzami częstemi,
ἄλλοτ' ἐπὶ πλευρὰς κατακείμενος, ἄλλοτε δ' αὖτε
To się bokiem pokładał, to znowu na wznak się przewracał,
ὕπτιος, ἄλλοτε δὲ πρηνής: τοτὲ δ' ὀρθὸς ἀναστὰς
Albo twarzą do łoża; na końcu zerwawszy się nagle
δινεύεσκ' ἀλύων παρὰ θῖν' ἁλός: οὐδέ μιν ἠὼς
Kroczył wzburzony po morskiem wybrzeżu, aż wreszcie jutrzenka
φαινομένη λήθεσκεν ὑπεὶρ ἅλα τ' ἠϊόνας τε.
Zaskoczyła go, światłem oblawszy wybrzeża i morze.
ἀλλ' ὅ γ' ἐπεὶ ζεύξειεν ὑφ' ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,
Wtedy on szybkie rumaki zaprzągłszy do wozu swojego,
Ἕκτορα δ' ἕλκεσθαι δησάσκετο δίφρου ὄπισθεν,
Z tylu siedzenia Hektora przywiązał by wlec go za sobą;
τρὶς δ' ἐρύσας περὶ σῆμα Μενοιτιάδαο θανόντος
Trzykroć go wlecze w około mogiły Monojtiadesa,
αὖτις ἐνὶ κλισίῃ παυέσκετο, τὸν δέ τ' ἔασκεν
Potem odpoczął w namiocie, zaś jego tam pozostawił
ἐν κόνι ἐκτανύσας προπρηνέα: τοῖο δ' Ἀπόλλων
Leżącego na twarzy w kurzawie; od niego Apollon
πᾶσαν ἀεικείην ἄπεχε χροὶ̈ φῶτ' ἐλεαίρων
Wszelką sromotę na ciele powstrzymał z litości nad mężem,
καὶ τεθνηότα περ: περὶ δ' αἰγίδι πάντα κάλυπτε
Nawet po śmierci; więc jego zupełnie zasłonił egidą
χρυσείῃ, ἵνα μή μιν ἀποδρύφοι ἑλκυστάζων.
Złotą, by tamten go nie mógł zbezcześcić po ziemi go wlokąc.
ὣς ὃ μὲν Ἕκτορα δῖον ἀείκιζεν μενεαίνων:
W taki to sposób nad boskim Hektorem się pastwił ze złością.
τὸν δ' ἐλεαίρεσκον μάκαρες θεοὶ εἰσορόωντες,
Patrząc na niego bogowie szczęśliwi litością wzruszeni,
κλέψαι δ' ὀτρύνεσκον ἐύ̈σκοπον ἀργεϊφόντην.
Argi bystrego pogromcę skłaniają, by zwłoki usunął.
ἔνθ' ἄλλοις μὲν πᾶσιν ἑήνδανεν, οὐδέ ποθ' Ἥρῃ
Wszyscy zgadzają się na to, jednakże Here nie chciała,
οὐδὲ Ποσειδάων' οὐδὲ γλαυκώπιδι κούρῃ,
Ani Pozejdon i również z modremi oczami dziewica;
ἀλλ' ἔχον ὥς σφιν πρῶτον ἀπήχθετο Ἴλιος ἱρὴ
Ale jak dawniej się gniewu na świętą Ilionę trzymają,
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς Ἀλεξάνδρου ἕνεκ' ἄτης,
Oraz Priama i naród, z powodu występku Parysa,
ὃς νείκεσσε θεὰς ὅτε οἱ μέσσαυλον ἵκοντο,
Któren boginiom dokuczył, gdy przyszły do jego zagrody,
τὴν δ' ᾔνησ' ἥ οἱ πόρε μαχλοσύνην ἀλεγεινήν.
Onę zaś wsławił, co w sercu mu chucie nieszczęsne wzbudziła.
ἀλλ' ὅτε δή ῥ' ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετ' ἠώς,
Kiedy od tego zaś czasu dwunasta powstała jutrzenka,
καὶ τότ' ἄρ' ἀθανάτοισι μετηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων:
Wtedy się Fojbos Apollon do nieśmiertelnych odezwał:
σχέτλιοί ἐστε θεοί, δηλήμονες: οὔ νύ ποθ' ὑμῖν
"Straszni jesteście bogowie, zło wrodzy; czyż nigdy wam Hektor
Ἕκτωρ μηρί' ἔκηε βοῶν αἰγῶν τε τελείων;
Udźców nie palił w ofierze z wybornych wołów i kozłów ?
τὸν νῦν οὐκ ἔτλητε νέκυν περ ἐόντα σαῶσαι
Teraz atoli nie chcecie go zbawić, choć tylko jest trupem,
ᾗ τ' ἀλόχῳ ἰδέειν καὶ μητέρι καὶ τέκεϊ ᾧ
Żeby go żona widziała, i matka i własne dzieciątko,
καὶ πατέρι Πριάμῳ λαοῖσί τε, τοί κέ μιν ὦκα
Oraz i ojciec Priamos i naród; co pewnie by szybko
ἐν πυρὶ κήαιεν καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερίσαιεν.
Ogniem spalili, a potem pochówek sprawili wspaniały.
ἀλλ' ὀλοῷ Ἀχιλῆϊ θεοὶ βούλεσθ' ἐπαρήγειν,
Wy zaś bogowie groźnego Achilla popierać myślicie,
ᾧ οὔτ' ἂρ φρένες εἰσὶν ἐναίσιμοι οὔτε νόημα
W którym i serca prawego nie znajdziesz, a w piersi rozumu
γναμπτὸν ἐνὶ στήθεσσι, λέων δ' ὣς ἄγρια οἶδεν,
Dającego się skłonić, lecz równie jak lew jest zawziętym,
ὅς τ' ἐπεὶ ἂρ μεγάλῃ τε βίῃ καὶ ἀγήνορι θυμῷ
Kiedy wodze puściwszy potędze ogromnej i duszy
εἴξας εἶσ' ἐπὶ μῆλα βροτῶν ἵνα δαῖτα λάβῃσιν:
Twardej, trzody śmiertelnych napada, by strawę zdobywać;
ὣς Ἀχιλεὺς ἔλεον μὲν ἀπώλεσεν, οὐδέ οἱ αἰδὼς
Takoż Achilles i litość porzucił, a wstydu żadnego
γίγνεται, ἥ τ' ἄνδρας μέγα σίνεται ἠδ' ὀνίνησι.
Niema, któren dla ludzi szkodliwym jest, albo zbawiennym].
μέλλει μέν πού τις καὶ φίλτερον ἄλλον ὀλέσσαι
Wszakże się zdarza, iż ktoś droższego męża utraci,
ἠὲ κασίγνητον ὁμογάστριον ἠὲ καὶ υἱόν:
Albo z łona jednego braciszka, albo też syna,
ἀλλ' ἤτοι κλαύσας καὶ ὀδυράμενος μεθέηκε:
Ale się wypłakawszy nareszcie w lamentach ustaje;
τλητὸν γὰρ Μοῖραι θυμὸν θέσαν ἀνθρώποισιν.
Ludziom albowiem losy cierpliwą, duszę nadały.
αὐτὰρ ὅ γ' Ἕκτορα δῖον, ἐπεὶ φίλον ἦτορ ἀπηύρα,
Ten zaś boskiego Hektora, gdy lube mu życie odebrał,
ἵππων ἐξάπτων περὶ σῆμ' ἑτάροιο φίλοιο
Wlecze przywiązanego za wozem w około mogiły
ἕλκει: οὐ μήν οἱ τό γε κάλλιον οὐδέ τ' ἄμεινον.
Druha, lecz z jego to strony niepięknie i pewno niedobrze.
μὴ ἀγαθῷ περ ἐόντι νεμεσσηθέωμέν οἱ ἡμεῖς:
Byleśmy w końcu na niego, choć mężny, się nie pogniewali;
κωφὴν γὰρ δὴ γαῖαν ἀεικίζει μενεαίνων.
Wszakci on martwą bryłę upadla miotając się wściekle".
τὸν δὲ χολωσαμένη προσέφη λευκώλενος Ἥρη:
Here o białych ramionach się na to zajadle odezwie:
εἴη κεν καὶ τοῦτο τεὸν ἔπος ἀργυρότοξε
"Niechże zmarnieją twe słowa Apollinie srebrnołuczysty,
εἰ δὴ ὁμὴν Ἀχιλῆϊ καὶ Ἕκτορι θήσετε τιμήν.
Jeśli na równi z Achilleni Hektora w godności stawiacie.
Ἕκτωρ μὲν θνητός τε γυναῖκά τε θήσατο μαζόν:
Wszakci śmiertelnym jest Hektor i piersią kobiety się karmił,
αὐτὰρ Ἀχιλλεύς ἐστι θεᾶς γόνος, ἣν ἐγὼ αὐτὴ
Kiedy Achilles pochodzi z bogini, którą ja sama
θρέψά τε καὶ ἀτίτηλα καὶ ἀνδρὶ πόρον παράκοιτιν
Wykarmiłam, chowałam, i w śluby mężowi oddałam,
Πηλέϊ, ὃς περὶ κῆρι φίλος γένετ' ἀθανάτοισι.
Pelejowi co miłym jest sercu bogów nieśrniertnych.
πάντες δ' ἀντιάασθε θεοὶ γάμου: ἐν δὲ σὺ τοῖσι
Braliście w godach udział i ty między niemi
δαίνυ' ἔχων φόρμιγγα κακῶν ἕταρ', αἰὲν ἄπιστε.
Biesiadowałeś przy cytrze, niewierny, złych ludzi wspólniku"
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:
Zews co chmury gromadzi jej na to rzeknie w odpowiedź:
Ἥρη μὴ δὴ πάμπαν ἀποσκύδμαινε θεοῖσιν:
"Hero! zaprzestańże wreszcie wyrządzać bogom obelgi;
οὐ μὲν γὰρ τιμή γε μί' ἔσσεται: ἀλλὰ καὶ Ἕκτωρ
Pewnie że sława ta sama dla obóch nie będzie; lecz Hektor
φίλτατος ἔσκε θεοῖσι βροτῶν οἳ ἐν Ἰλίῳ εἰσίν:
Ze śmiertelnych co w Ilion mieszkają jest bogom najmilszym,
ὣς γὰρ ἔμοιγ', ἐπεὶ οὔ τι φίλων ἡμάρτανε δώρων.
Bowiem co do mnie, to nigdy nie zawiódł w życzliwych ofiarach.
οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐί̈σης
Nigdy na jego ołtarzu nie brakło mi wspólnej biesiady,
λοιβῆς τε κνίσης τε: τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς.
Ani też wina i zwierząt ofiary na cześć mi złożonej.
ἀλλ' ἤτοι κλέψαι μὲν ἐάσομεν, οὐδέ πῃ ἔστι,
Wszakże go wykraść nie możem (bo niema sposobu żadnego
λάθρῃ Ἀχιλλῆος θρασὺν Ἕκτορα: ἦ γάρ οἱ αἰεὶ
Skrycie przed Achillesem) Hektora dzielnego; bo ciągle
μήτηρ παρμέμβλωκεν ὁμῶς νύκτάς τε καὶ ἦμαρ.
Matka go pieczą otacza zarówno we dnie jak w nocy.
ἀλλ' εἴ τις καλέσειε θεῶν Θέτιν ἆσσον ἐμεῖο,
Niechajże lepiej kto z bogów mi bliżej Thetydę przywoła,
ὄφρά τί οἱ εἴπω πυκινὸν ἔπος, ὥς κεν Ἀχιλλεὺς
Żebym słowo rozsądne jej rzucił, ażeby Achilles,
δώρων ἐκ Πριάμοιο λάχῃ ἀπό θ' Ἕκτορα λύσῃ.
Dary z rąk Priamosa przyjmując Hektora wyzwolili
ὣς ἔφατ', ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα,
Rzekł, do poselstwa się Irys o wietrznych nóżkach zabiera;
μεσσηγὺς δὲ Σάμου τε καὶ Ἴμβρου παιπαλοέσσης
W środku pomiędzy Samosem, almbrem o szczytach skalistych,
ἔνθορε μείλανι πόντῳ: ἐπεστονάχησε δὲ λίμνη.
Puszcza się w ciemne bałwany, aż morskie zajękły przestrzenie,
ἣ δὲ μολυβδαίνῃ ἰκέλη ἐς βυσσὸν ὄρουσεν,
Równie jak kulka z ołowiu dosięga otchłani głębokich,
ἥ τε κατ' ἀγραύλοιο βοὸς κέρας ἐμβεβαυῖα
Która wszczepiona do rogu buhaja z dzikiego pastwiska,
ἔρχεται ὠμηστῇσιν ἐπ' ἰχθύσι κῆρα φέρουσα.
Spuszcza się, rybom żarłocznym przynosząc Kiery i zgubę.
εὗρε δ' ἐνὶ σπῆϊ γλαφυρῷ Θέτιν, ἀμφὶ δ' ἄρ' ἄλλαι
W skale drążonej znajduje Thetydę, zaś w koło niej inne
εἵαθ' ὁμηγερέες ἅλιαι θεαί: ἣ δ' ἐνὶ μέσσῃς
Morskie boginie siedziały gromadnie; lecz ona w pośrodku
κλαῖε μόρον οὗ παιδὸς ἀμύμονος, ὅς οἱ ἔμελλε
Opłakiwała dolę dzielnego syna, co wkrótce
φθίσεσθ' ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.
Od ojczyzny daleko, miał zginąć w krainie Trojańskiej..
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα Ἶρις:
Blizko stanąwszy Iryda o szybkich nóżkach poczyna:
ὄρσο Θέτι: καλέει Ζεὺς ἄφθιτα μήδεα εἰδώς.
"Wstawaj Thetydo, bo Zews o wyrokach niezłomnych cię woła."
τὴν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα:
Srebrnonożka bogini Thetyda w odpowiedź jej rzeknie:
τίπτέ με κεῖνος ἄνωγε μέγας θεός; αἰδέομαι δὲ
"Czemuż mnie wielki on bóg powołuje? obawiam się właśnie
μίσγεσθ' ἀθανάτοισιν, ἔχω δ' ἄχε' ἄκριτα θυμῷ.
Z nieśmiertelnymi obcować, bo w duszy mam żale niezmierne.
εἶμι μέν, οὐδ' ἅλιον ἔπος ἔσσεται ὅττί κεν εἴπῃ.
Pójdę jednakże, daremnem nie będzie słowo co rzeknie."
ὣς ἄρα φωνήσασα κάλυμμ' ἕλε δῖα θεάων
Tak powiedziawszy okrywkę zarzuca bogini prześwietna
κυάνεον, τοῦ δ' οὔ τι μελάντερον ἔπλετο ἔσθος.
Barwy ponurej, ciemniejszej by trudno szaty wynaleźć.
βῆ δ' ἰέναι, πρόσθεν δὲ ποδήνεμος ὠκέα Ἶρις
Spieszy w pochodzie, a przed nią o wietrznych nóżkach Iryda
ἡγεῖτ': ἀμφὶ δ' ἄρα σφι λιάζετο κῦμα θαλάσσης.
Wiedzie; w około nich morskie się rozstępują bałwany.
ἀκτὴν δ' ἐξαναβᾶσαι ἐς οὐρανὸν ἀϊχθήτην,
Na wybrzeże wyszedłszy ku niebu pędem się wznoszą;
εὗρον δ' εὐρύοπα Κρονίδην, περὶ δ' ἄλλοι ἅπαντες
Zewsa o wzroku szerokim znajdują, i wszyscy w około
εἵαθ' ὁμηγερέες μάκαρες θεοὶ αἰὲν ἐόντες.
Wieczni, szczęśliwi bogowie siedzieli razem zebrani.
ἣ δ' ἄρα πὰρ Διὶ πατρὶ καθέζετο, εἶξε δ' Ἀθήνη.
Siadła przy Zewsie rodzicu, Athene się jej ustąpiła.
Ἥρη δὲ χρύσεον καλὸν δέπας ἐν χερὶ θῆκε
Here jej puhar złocisty, ozdobny do ręki podawszy,
καί ῥ' εὔφρην' ἐπέεσσι: Θέτις δ' ὤρεξε πιοῦσα.
Słowem ją cieszy życzliwem, napiwszy się Thetys oddaje.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:
Wtedy rozmowę poczyna śmiertelnych ojciec i bogów:
ἤλυθες Οὔλυμπον δὲ θεὰ Θέτι κηδομένη περ,
"Mimo żałoby Thetydo bogini przybyłaś na Olimp,
πένθος ἄλαστον ἔχουσα μετὰ φρεσίν: οἶδα καὶ αὐτός:
W sercu twem nosząc się z żalem okrutnym; rozumiem to dobrze;
ἀλλὰ καὶ ὧς ἐρέω τοῦ σ' εἵνεκα δεῦρο κάλεσσα.
Ale i tak ci opowiem dlaczegom cię tutaj przywołał.
ἐννῆμαρ δὴ νεῖκος ἐν ἀθανάτοισιν ὄρωρεν
Dziesięć już dni jak swary pomiędzy bogami, z powodu
Ἕκτορος ἀμφὶ νέκυι καὶ Ἀχιλλῆϊ πτολιπόρθῳ:
Ciała Hektora powstały i grodoburcy Achilla;
κλέψαι δ' ὀτρύνουσιν ἐύ̈σκοπον ἀργεϊφόντην:
Argi bystrego pogromce skłaniali by zwłoki usunął;
αὐτὰρ ἐγὼ τόδε κῦδος Ἀχιλλῆϊ προτιάπτω
no Ale co do mnie to sławę dla Achillesa waruję,
αἰδῶ καὶ φιλότητα τεὴν μετόπισθε φυλάσσων.
Zachowując dla ciebie jak dawniej szacunek i miłość.
αἶψα μάλ' ἐς στρατὸν ἐλθὲ καὶ υἱέϊ σῷ ἐπίτειλον:
Zatem co prędzej do wojska powracaj i zaleć synowi:
σκύζεσθαί οἱ εἰπὲ θεούς, ἐμὲ δ' ἔξοχα πάντων
Jako bogowie na niego się sierdzą, a głównie ze wszystkich
ἀθανάτων κεχολῶσθαι, ὅτι φρεσὶ μαινομένῃσιν
Ja nieśmiertnych się gniewam, dlatego że sercem zawziętem
Ἕκτορ' ἔχει παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν οὐδ' ἀπέλυσεν,
Trzyma Hektora przy łodziach zagiętych i nie chce wyzwolić.
αἴ κέν πως ἐμέ τε δείσῃ ἀπό θ' Ἕκτορα λύσῃ.
Sądzę ja przecież, iż mnie szanując Hektara wyzwoli.
αὐτὰρ ἐγὼ Πριάμῳ μεγαλήτορι Ἶριν ἐφήσω
Ja zaś wysyłam Irydę do wielkodusznego Priama,
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντ' ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
Żeby dla syna wykupu do statków podążył Achajskich,
δῶρα δ' Ἀχιλλῆϊ φερέμεν, τά κε θυμὸν ἰήνῃ.
Niosąc podarki Pelejdzie, co serce zmiękczyć potrafią."
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα,
Rzekł; nie była przeciwną Thetyda o nóżkach srebrzystych;
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων ἀί̈ξασα,
Spieszy więc, pędem ze szczytu Olimpu się na dół spuszczając.
ἷξεν δ' ἐς κλισίην οὗ υἱέος: ἔνθ' ἄρα τόν γε
Wchodzi do syna swojego namiotu, i tamże onego
εὗρ' ἁδινὰ στενάχοντα: φίλοι δ' ἀμφ' αὐτὸν ἑταῖροι
Jęczącego w boleści znajduje; w około druhowie
ἐσσυμένως ἐπένοντο καὶ ἐντύνοντο ἄριστον:
Drodzy się pilnie krzątają, i strawę gotują poranną;
τοῖσι δ' ὄϊς λάσιος μέγας ἐν κλισίῃ ἱέρευτο.
Tęgi zaś baran wełnisty zabity leżał w namiocie.
ἣ δὲ μάλ' ἄγχ' αὐτοῖο καθέζετο πότνια μήτηρ,
Tuż bliziutko do niego się matka dostojna przysiadła;
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Pogłaskała go ręką, wyrzeknie słowo i mówi:
τέκνον ἐμὸν τέο μέχρις ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
"Synu mój, jakże ty długo w lamentach i srogiej żałobie
σὴν ἔδεαι κραδίην μεμνημένος οὔτέ τι σίτου
Będziesz trawił twe serce" nie pomnąc ani o strawie,
οὔτ' εὐνῆς; ἀγαθὸν δὲ γυναικί περ ἐν φιλότητι
Ani o łożu? toć dobrze by było z niewiastą w miłości
μίσγεσθ': οὐ γάρ μοι δηρὸν βέῃ, ἀλλά τοι ἤδη
Złączyć się; długo już bowiem nie będziesz mi żyć, ale wkrótce
ἄγχι παρέστηκεν θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.
Staną blizko przy tobie i śmierć i Mojra potężna.
ἀλλ' ἐμέθεν ξύνες ὦκα, Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι:
Ale mnie prędko wysłuchaj, Diosa ci jestem posłańcem.
σκύζεσθαι σοί φησι θεούς, ἑὲ δ' ἔξοχα πάντων
Mówi że bogi na ciebie zgniewane, lecz głównie ze wszystkich
ἀθανάτων κεχολῶσθαι, ὅτι φρεσὶ μαινομένῃσιν
Sierdzi się on nieśmiertnych, dlatego że w sercu zawziętem
Ἕκτορ' ἔχεις παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν οὐδ' ἀπέλυσας.
Trzymasz Hektora przy łodziach zagiętych i niechcesz wyzwolić.
ἀλλ' ἄγε δὴ λῦσον, νεκροῖο δὲ δέξαι ἄποινα.
Puszczaj go zatem co prędzej i przyjmij nagrodę za ciało."
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Achilles w nogach najszybszy:
τῇδ' εἴη: ὃς ἄποινα φέροι καὶ νεκρὸν ἄγοιτο,
"Niechże tak będzie; kto wykup odniesie, niech trupa zabiera,
εἰ δὴ πρόφρονι θυμῷ Ὀλύμπιος αὐτὸς ἀνώγει.
Jeśli z umysłem statecznym tak Olimpijczyk nakazał."
ὣς οἵ γ' ἐν νηῶν ἀγύρει μήτηρ τε καὶ υἱὸς
Tak na miejscu zebrania okrętów matka ze synem
πολλὰ πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντ' ἀγόρευον.
Wiele pomiędzy sobą skrzydlatych słów zamieniają.
Ἶριν δ' ὄτρυνε Κρονίδης εἰς Ἴλιον ἱρήν:
Wówczas Irydę wysyła Kronides do świętej Iliony:
βάσκ' ἴθι Ἶρι ταχεῖα λιποῦσ' ἕδος Οὐλύμποιο
"Ruszaj mi szybka Irydo z Olimpu wyżyn uchodząc,
ἄγγειλον Πριάμῳ μεγαλήτορι Ἴλιον εἴσω
Jako posłaniec do wielkodusznego Priama do Ilion,
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντ' ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
Żeby dla syna wykupu do statków podążył Achajskich,
δῶρα δ' Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ
Niosąc podarki Pelejdzie co serce zmiękczyć potrafią,
οἶον, μὴ δέ τις ἄλλος ἅμα Τρώων ἴτω ἀνήρ.
Sam, niech żaden z nim inny z Trojańskich mężów nie idzie,
κῆρύξ τίς οἱ ἕποιτο γεραίτερος, ὅς κ' ἰθύνοι
Tylko niech towarzyszy mu keryx poważny, co mułmi
ἡμιόνους καὶ ἄμαξαν ἐύ̈τροχον, ἠδὲ καὶ αὖτις
Będzie kierował i wozem kolistym, i znowu napowrót
νεκρὸν ἄγοι προτὶ ἄστυ, τὸν ἔκτανε δῖος Ἀχιλλεύς.
Zwłoki odwiezie ku miastu, onego co zabił Achilles.
μὴ δέ τί οἱ θάνατος μελέτω φρεσὶ μὴ δέ τι τάρβος:
Niechże mu śmierci obawa, lub trwoga na sercu nie leży,
τοῖον γάρ οἱ πομπὸν ὀπάσσομεν ἀργεϊφόντην,
Stróża mu bowiem takiego jak Argi pogromca przydzielam,
ὃς ἄξει εἷός κεν ἄγων Ἀχιλῆϊ πελάσσῃ.
Któren go będzie prowadził, aż blizko Achilla zawiedzie.
αὐτὰρ ἐπὴν ἀγάγῃσιν ἔσω κλισίην Ἀχιλῆος,
Kiedy go zaś do wnętrza namiotu Achilla dostawi,
οὔτ' αὐτὸς κτενέει ἀπό τ' ἄλλους πάντας ἐρύξει:
Pewno go tam nie zabije, zaś innych wszystkich powstrzyma;
οὔτε γάρ ἐστ' ἄφρων οὔτ' ἄσκοπος οὔτ' ἀλιτήμων,
Niejest on bowiem bezmyślnym, lub lekkim, albo grzesznikiem,
ἀλλὰ μάλ' ἐνδυκέως ἱκέτεω πεφιδήσεται ἀνδρός.
Owszem życzliwie się z mężem obejdzie co szuka schronienia"
ὣς ἔφατ', ὦρτο δὲ Ἶρις ἀελλόπος ἀγγελέουσα.
Rzekł; do poselstwa się Irys o wietrznych nóżkach zabiera,
ἷξεν δ' ἐς Πριάμοιο, κίχεν δ' ἐνοπήν τε γόον τε.
W zamek Priama przybyła i głośnej jest świadkiem żałoby.
παῖδες μὲν πατέρ' ἀμφὶ καθήμενοι ἔνδοθεν αὐλῆς
Koło rodzica synowie siedzący we wnętrzu dziedzińca,
δάκρυσιν εἵματ' ἔφυρον, ὃ δ' ἐν μέσσοισι γεραιὸς
Łzami swe szaty zwilżali, lecz on w pośrodku staruszek
ἐντυπὰς ἐν χλαίνῃ κεκαλυμμένος: ἀμφὶ δὲ πολλὴ
Leżał szczelnie okryty swym płaszczem, a w koło zaś mnogie
κόπρος ἔην κεφαλῇ τε καὶ αὐχένι τοῖο γέροντος
Błoto na głowie i karku zacnego się starca skupiło,
τήν ῥα κυλινδόμενος καταμήσατο χερσὶν ἑῇσι.
Które tarzając się, był nagromadził rękoma swojemi.
θυγατέρες δ' ἀνὰ δώματ' ἰδὲ νυοὶ ὠδύροντο
Górki atoli w domostwie i świekry żal zawodziły,
τῶν μιμνησκόμεναι οἳ δὴ πολέες τε καὶ ἐσθλοὶ
Tych na pamięć przywodząc, których tak wiele i dzielnych
χερσὶν ὑπ' Ἀργείων κέατο ψυχὰς ὀλέσαντες.
Legło straciwszy swe życie z morderczej dłoni Achajów.
στῆ δὲ παρὰ Πρίαμον Διὸς ἄγγελος, ἠδὲ προσηύδα
W obec Priama stanęła od Zewsa wysłana i rzeknie,
τυτθὸν φθεγξαμένη: τὸν δὲ τρόμος ἔλλαβε γυῖα:
Ledwo co głos podnosząc, lecz strach mu podciął kolana:
θάρσει Δαρδανίδη Πρίαμε φρεσί, μὴ δέ τι τάρβει:
"Dardanidesie Priamie, nie lękaj się, dobrej bądź myśli:
οὐ μὲν γάρ τοι ἐγὼ κακὸν ὀσσομένη τόδ' ἱκάνω
Nie przybywam tu bowiem ze złym zamiarem dla ciebie,
ἀλλ' ἀγαθὰ φρονέουσα: Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,
Owszem w myśli życzliwej; od Zewsa ci jestem posłańcem,
ὅς σευ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ' ἐλεαίρει.
Któren acz zdala nad tobą się wielce lituje i troszczy.
λύσασθαί σ' ἐκέλευσεν Ὀλύμπιος Ἕκτορα δῖον,
Każe ci Olimpijczyk wykupić Hektora boskiego,
δῶρα δ' Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ
Niosąc dla Achillesa podarki co serce mu zmiękczą,
οἶον, μὴ δέ τις ἄλλος ἅμα Τρώων ἴτω ἀνήρ.
Iść samemu, niech żaden z Trojan za tobą nie idzie;
κῆρύξ τίς τοι ἕποιτο γεραίτερος, ὅς κ' ἰθύνοι
Tylko niech towarzyszy ci keryx poważny, co mułmi
ἡμιόνους καὶ ἄμαξαν ἐύ̈τροχον, ἠδὲ καὶ αὖτις
Będzie kierował i wozem kolistym, i znowu napowrót
νεκρὸν ἄγοι προτὶ ἄστυ, τὸν ἔκτανε δῖος Ἀχιλλεύς.
Zwłoki odwiezie ku miastu, onego co zabił Achilles.
μὴ δέ τί τοι θάνατος μελέτω φρεσὶ μηδέ τι τάρβος:
Niechże ci śmierci obawa lub trwoga na sercu nie leży,
τοῖος γάρ τοι πομπὸς ἅμ' ἕψεται ἀργεϊφόντης,
Pójdzie bo z tobą opiekun potężny, Argi pogromca,
ὅς σ' ἄξει εἷός κεν ἄγων Ἀχιλῆϊ πελάσσῃ.
Któren cię będzie prowadził aż blizko Achilla zawiedzie.
αὐτὰρ ἐπὴν ἀγάγῃσιν ἔσω κλισίην Ἀχιλῆος,
Kiedy cię zaś do wnętrza namiotu Achilla dostawi,
οὔτ' αὐτὸς κτενέει ἀπό τ' ἄλλους πάντας ἐρύξει:
Pewnie cię ów nie zabije, zaś innych wszystkich powstrzyma,
οὔτε γάρ ἔστ' ἄφρων οὔτ' ἄσκοπος οὔτ' ἀλιτήμων,
Nie jest on bowiem bezmyślnym, lub lekkim, albo grzesznikiem,
ἀλλὰ μάλ' ἐνδυκέως ἱκέτεω πεφιδήσεται ἀνδρός.
Owszem życzliwie się z mężem obejdzie co szuka ratunku."
ἣ μὲν ἄρ' ὣς εἰποῦσ' ἀπέβη πόδας ὠκέα Ἶρις,
Rzekłszy to nazad uleci o wietrznych nóżkach Iryda.
αὐτὰρ ὅ γ' υἷας ἄμαξαν ἐύ̈τροχον ἡμιονείην
Synom zaś potoczystą powózkę z uprzężą na muły
ὁπλίσαι ἠνώγει, πείρινθα δὲ δῆσαι ἐπ' αὐτῆς.
Każe Priamos ładować, i kosze podróżne przytwierdzić.
αὐτὸς δ' ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα
Sam zaś udaje się na dół do woniejącej sypialni,
κέδρινον ὑψόροφον, ὃς γλήνεα πολλὰ κεχάνδει:
Cedrem wysoko sklepionej, co wiele klejnotów zawiera;
ἐς δ' ἄλοχον Ἑκάβην ἐκαλέσσατο φώνησέν τε:
Do niej Hekabę małżonkę przywołał i tak się odezwie:
δαιμονίη Διόθεν μοι Ὀλύμπιος ἄγγελος ἦλθε
"Droga małżonko, posłaniec z Olimpu od Zewsa przybywa,
λύσασθαι φίλον υἱὸν ἰόντ' ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,
Żebym syna wykupił zdążając do statków Achajskich,
δῶρα δ' Ἀχιλλῆϊ φερέμεν τά κε θυμὸν ἰήνῃ.
Niosąc Pelejdzie podarki, co serce mu zmiękczyć zdołają.
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ τί τοι φρεσὶν εἴδεται εἶναι;
Wzywani cię zatem, powiedz, jak tobie się w sercu wydaje?
αἰνῶς γάρ μ' αὐτόν γε μένος καὶ θυμὸς ἄνωγε
Męztwo albowiem i dusza gwałtowna do tego mnie skłania,
κεῖσ' ἰέναι ἐπὶ νῆας ἔσω στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν.
Żeby tam iść do statków do wnętrza obozu Achajów".
ὣς φάτο, κώκυσεν δὲ γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ:
Rzekł, zanosi się płaczem niewiasta i słowem odpowie:
ὤ μοι πῇ δή τοι φρένες οἴχονθ', ᾗς τὸ πάρος περ
"Biada mi! gdzież tobie rozum się podział, którym tyś ongi
ἔκλε' ἐπ' ἀνθρώπους ξείνους ἠδ' οἷσιν ἀνάσσεις;
Słynął u obcych, zarówno jak u tych którym panujesz?
πῶς ἐθέλεις ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἐλθέμεν οἶος
Jakże ty chcesz do okrętów Achajskich na sam się wybierać,
ἀνδρὸς ἐς ὀφθαλμοὺς ὅς τοι πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
Stanąć na oczy mężowi co tobie tak wielu i dzielnych
υἱέας ἐξενάριξε: σιδήρειόν νύ τοι ἦτορ.
Synów okrutnie mordował? Zaprawdę żelazne masz serce.
εἰ γάρ σ' αἱρήσει καὶ ἐσόψεται ὀφθαλμοῖσιν
Jeśli cię bowiem chwyciwszy spojrzeniem oczów przeszyje,
ὠμηστὴς καὶ ἄπιστος ἀνὴρ ὅ γε οὔ σ' ἐλεήσει,
Krwi łaknący, niewierny ów człowiek, litować nad tobą,
οὐδέ τί σ' αἰδέσεται. νῦν δὲ κλαίωμεν ἄνευθεν
Ani szanować nie będzie. Więc płaczmy zdala od niego
ἥμενοι ἐν μεγάρῳ: τῷ δ' ὥς ποθι Μοῖρα κραταιὴ
Siedząc w komnatach; lecz jemu już dawno tak Mojra potężna
γιγνομένῳ ἐπένησε λίνῳ, ὅτε μιν τέκον αὐτή,
Przeznaczyła w przędziwie, gdym z łona go mego wydała,
ἀργίποδας κύνας ἆσαι ἑῶν ἀπάνευθε τοκήων
Żeby go szybkie sobaki pożarły opodal rodziców,
ἀνδρὶ πάρα κρατερῷ, τοῦ ἐγὼ μέσον ἧπαρ ἔχοιμι
Przy tym mężu złowrogim; bodajbym wpiwszy się w środek
ἐσθέμεναι προσφῦσα: τότ' ἄντιτα ἔργα γένοιτο
Jego wątroby ją żarła, to dzieło by godne się stało
παιδὸς ἐμοῦ, ἐπεὶ οὔ ἑ κακιζόμενόν γε κατέκτα,
Syna mojego; toć podle uciekającego nie zabił,
ἀλλὰ πρὸ Τρώων καὶ Τρωϊάδων βαθυκόλπων
Ale gdy w Trojan obronie i piersi wyniosłej Trojanek
ἑσταότ' οὔτε φόβου μεμνημένον οὔτ' ἀλεωρῆς.
Stawał, nie myśląc o trwodze lub miejscu bezpiecznem schronienia".
τὴν δ' αὖτε προσέειπε γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Boski staruszek Priamos jej na to rzeknie w odpowiedź:
μή μ' ἐθέλοντ' ἰέναι κατερύκανε, μὴ δέ μοι αὐτὴ
"Niechciej przeciwko mej woli wstrzymywać, i sama mi nie bądź
ὄρνις ἐνὶ μεγάροισι κακὸς πέλευ: οὐδέ με πείσεις.
Ptakiem złej wróżby w domostwie; i tak mię skłonić nie zdołasz.
εἰ μὲν γάρ τίς μ' ἄλλος ἐπιχθονίων ἐκέλευεν,
Jeśliby inny kto bowiem z mieszkańców ziemi tak radził,
ἢ οἳ μάντιές εἰσι θυοσκόοι ἢ ἱερῆες,
Jaki wróżbita, lub kapłan, lub wyrokujący z ofiary,
ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα μᾶλλον:
Wtedy za fałsz bym poczytał, i pewno ze wzgardą odrzucił,
νῦν δ', αὐτὸς γὰρ ἄκουσα θεοῦ καὶ ἐσέδρακον ἄντην,
Teraz (wszak boga słyszałem i w jego spojrzałem oblicze)
εἶμι καὶ οὐχ ἅλιον ἔπος ἔσσεται. εἰ δέ μοι αἶσα
Pójdę i słowo daremnem nie będzie. Lecz jeśli wyroki
τεθνάμεναι παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
Takie, bym zginął przy łodziach Achajów miedzią okrytych,
βούλομαι: αὐτίκα γάρ με κατακτείνειεν Ἀχιλλεὺς
Niechże tak będzie, bo chociaż mnie zaraz Achilles ubije,
ἀγκὰς ἑλόντ' ἐμὸν υἱόν, ἐπὴν γόου ἐξ ἔρον εἵην.
Syna trzymając na ręku się przecież do syta wypłaczę".
ἦ καὶ φωριαμῶν ἐπιθήματα κάλ' ἀνέῳγεν:
Tak powiedział i wieka ze skrzyń ozdobne podnosi;
ἔνθεν δώδεκα μὲν περικαλλέας ἔξελε πέπλους,
Z tychże wybiera dwanaście wspaniałych okryć świątecznych,
δώδεκα δ' ἁπλοί̈δας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,
Kołder prostych dwanaście i tyleż pięknych kobierców;
τόσσα δὲ φάρεα λευκά, τόσους δ' ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας.
Tyleż okrywek na ciało i tyleż chitonów dobranych.
χρυσοῦ δὲ στήσας ἔφερεν δέκα πάντα τάλαντα,
Złota naważył i wyniósł dziesiątek pełnych talentów;
ἐκ δὲ δύ' αἴθωνας τρίποδας, πίσυρας δὲ λέβητας,
Dwa błyszczące trójnogi i czworo miednic kosztownych,
ἐκ δὲ δέπας περικαλλές, ὅ οἱ Θρῇκες πόρον ἄνδρες
Wreszcie i puhar prześliczny, od mężów Thrackich podarek,
ἐξεσίην ἐλθόντι μέγα κτέρας: οὐδέ νυ τοῦ περ
Kiedy był u nich w poselstwie, kosztowny, lecz jego tak samo
φείσατ' ἐνὶ μεγάροις ὃ γέρων, περὶ δ' ἤθελε θυμῷ
Nie oszczędził w domostwie staruszek, tak pragnął gorąco
λύσασθαι φίλον υἱόν. ὃ δὲ Τρῶας μὲν ἅπαντας
Syna wyzwolić drogiego. Następnie Trojan z przedsionka
αἰθούσης ἀπέεργεν ἔπεσσ' αἰσχροῖσιν ἐνίσσων:
Wszystkich wypędził i łajał obelżywemi słowami:
ἔρρετε λωβητῆρες ἐλεγχέες: οὔ νυ καὶ ὑμῖν
"Precz mi ztąd niegodziwcy i tchórze, czyż dosyć nie macie
οἴκοι ἔνεστι γόος, ὅτι μ' ἤλθετε κηδήσοντες;
Smutku po waszych domostwach, że tu przychodzicie mnie trapić?
ἦ ὀνόσασθ' ὅτι μοι Κρονίδης Ζεὺς ἄλγε' ἔδωκε
Czyliż to mało ważycie że Kronid mnie klęską nawiedził,
παῖδ' ὀλέσαι τὸν ἄριστον; ἀτὰρ γνώσεσθε καὶ ὔμμες:
Kiedy mi zginął syn najlepszy? I wy zobaczycie.
ῥηί̈τεροι γὰρ μᾶλλον Ἀχαιοῖσιν δὴ ἔσεσθε
Łatwiej już bowiem o wiele Achajom będzie was wszystkich
κείνου τεθνηῶτος ἐναιρέμεν. αὐτὰρ ἔγωγε
W obec śmierci onego wyniszczyć. Atoli co do mnie,
πρὶν ἀλαπαζομένην τε πόλιν κεραϊζομένην τε
Zanim ja miasto zburzone, pożarem spalone oczyma
ὀφθαλμοῖσιν ἰδεῖν βαίην δόμον Ἄϊδος εἴσω.
Mam zobaczyć, to wolę już wnijść do Hajda mieszkania".
ἦ καὶ σκηπανίῳ δίεπ' ἀνέρας: οἳ δ' ἴσαν ἔξω
Rzekł, i berłem pospólstwo rozpędził; wynieśli się szybko
σπερχομένοιο γέροντος: ὃ δ' υἱάσιν οἷσιν ὁμόκλα
Starca rozjuszonego się bojąc. On krzyknie na synów.
νεικείων Ἕλενόν τε Πάριν τ' Ἀγάθωνά τε δῖον
Łając Helena, Parysa i Agathona boskiego,
Πάμμονά τ' Ἀντίφονόν τε βοὴν ἀγαθόν τε Πολίτην
Antyfonosa, Pammona, Politę o głosie donośnym,
Δηί̈φοβόν τε καὶ Ἱππόθοον καὶ δῖον Ἀγαυόν:
Hippothoosa, Dejfoba i przesławnego Diona;
ἐννέα τοῖς ὃ γεραιὸς ὁμοκλήσας ἐκέλευε:
Wszystkim dziewięciu tak starzec rozkazy groźnie wydawał:
σπεύσατέ μοι κακὰ τέκνα κατηφόνες: αἴθ' ἅμα πάντες
"Nuże wy dzieci niegodne, bezwstydne, bodajbyście wszyscy
Ἕκτορος ὠφέλετ' ἀντὶ θοῇς ἐπὶ νηυσὶ πεφάσθαι.
W miejsce Hektora polegli w około szybkich okrętów.
ὤ μοι ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ τέκον υἷας ἀρίστους
Biada mi nieszczęsnemu; spłodziwszy synów najlepszych
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ, τῶν δ' οὔ τινά φημι λελεῖφθαι,
W Troi obszernej, już z nich jak sądzę żaden nie został;
Μήστορά τ' ἀντίθεον καὶ Τρωί̈λον ἱππιοχάρμην
Bogom równego Mestora, Troiła zręcznego do konia,
Ἕκτορά θ', ὃς θεὸς ἔσκε μετ' ἀνδράσιν, οὐδὲ ἐῴκει
Wreszcie Hektora, co ludzi jak bóg przewyższał, że raczej
ἀνδρός γε θνητοῦ πάϊς ἔμμεναι ἀλλὰ θεοῖο.
Synem się boga wydawał, niż śmiertelnego człowieka;
τοὺς μὲν ἀπώλεσ' Ἄρης, τὰ δ' ἐλέγχεα πάντα λέλειπται
Tych mi wojna porwała, a sami się tchórze zostali,
ψεῦσταί τ' ὀρχησταί τε χοροιτυπίῃσιν ἄριστοι
Podłe skoczki i łgarze, najtężsi by tańce wywodzić,
ἀρνῶν ἠδ' ἐρίφων ἐπιδήμιοι ἁρπακτῆρες.
Ludu własnego rabusie, na owcach i kozach pasieni.
οὐκ ἂν δή μοι ἄμαξαν ἐφοπλίσσαιτε τάχιστα,
Nie zabierzecież się wreszcie, by wóz co prędzej ładować,
ταῦτά τε πάντ' ἐπιθεῖτε, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο;
Wszystko to w nim ułożywszy, bym w drogę co rychło się wybrał?"
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πατρὸς ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
Tak powiedział; lecz oni w obawie przed ojca rozkazem,
ἐκ μὲν ἄμαξαν ἄειραν ἐύ̈τροχον ἡμιονείην
"Wóz potoczysty chwyciwszy, z uprzężą na muły wyciągną,
καλὴν πρωτοπαγέα, πείρινθα δὲ δῆσαν ἐπ' αὐτῆς,
Piękny, z nowego złożony, i kosze do niego przywiążą.
κὰδ δ' ἀπὸ πασσαλόφι ζυγὸν ᾕρεον ἡμιόνειον
Jarzmo na muły następnie wiszące z kołka zdejmują,
πύξινον ὀμφαλόεν εὖ οἰήκεσσιν ἀρηρός:
Bukszpanowe, z guzami, potrzebne w niem były obrączki;
ἐκ δ' ἔφερον ζυγόδεσμον ἅμα ζυγῷ ἐννεάπηχυ.
Z jarzmem i linkę wynoszą długości łokci dziewięciu.
καὶ τὸ μὲν εὖ κατέθηκαν ἐϋξέστῳ ἐπὶ ῥυμῷ
Dobrze takową następnie stosują, do dyszla gładkiego,
πέζῃ ἔπι πρώτῃ, ἐπὶ δὲ κρίκον ἕστορι βάλλον,
"W samym koniuszku, a potem na czop zarzucają obrączkę;
τρὶς δ' ἑκάτερθεν ἔδησαν ἐπ' ὀμφαλόν, αὐτὰρ ἔπειτα
Potem ją wiążą potrójnie do guzów; atoli następnie
ἑξείης κατέδησαν, ὑπὸ γλωχῖνα δ' ἔκαμψαν.
Obwiązawszy do koła, sam koniec do węzła wkręcili.
ἐκ θαλάμου δὲ φέροντες ἐϋξέστης ἐπ' ἀπήνης
W końcu wynosząc z komnaty, na wóz utoczony wybornie
νήεον Ἑκτορέης κεφαλῆς ἀπερείσι' ἄποινα,
Nagromadzili te skarby na wykup za głowę Hektora.
ζεῦξαν δ' ἡμιόνους κρατερώνυχας ἐντεσιεργούς,
Muły o silnych kopytach do chodu wprawione wprzęgają,
τούς ῥά ποτε Πριάμῳ Μυσοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα.
Priam je kiedyś od Myzów podarkiem wspaniałym był dostał.
ἵππους δὲ Πριάμῳ ὕπαγον ζυγόν, οὓς ὃ γεραιὸς
Potem rumaki Priama do jarzma prowadzą, te same,
αὐτὸς ἔχων ἀτίταλλεν ἐϋξέστῃ ἐπὶ φάτνῃ.
Które był starzec wychował przy gładko żłobionem korycie.
τὼ μὲν ζευγνύσθην ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι
Razem je zaprzęgają obydwaj w domostwie wyniosłem,
κῆρυξ καὶ Πρίαμος πυκινὰ φρεσὶ μήδε' ἔχοντες:
Keryx i Priam, rozumne zamiary w sercu chowając.
ἀγχίμολον δέ σφ' ἦλθ' Ἑκάβη τετιηότι θυμῷ
Blizko więc do nich podeszła Hekabe z umysłem strapionym,
οἶνον ἔχουσ' ἐν χειρὶ μελίφρονα δεξιτερῆφι
W prawej ręce przynosząc im wino co serce rozgrzewa,
χρυσέῳ ἐν δέπαϊ, ὄφρα λείψαντε κιοίτην:
W złotym kielichu, by w myśl podróży skropili w ofierze;
στῆ δ' ἵππων προπάροιθεν ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:
Przodem do koni stanęła, wyrzeknie słowo i mówi:
τῆ σπεῖσον Διὶ πατρί, καὶ εὔχεο οἴκαδ' ἱκέσθαι
"Oto, skrapiaj na cześć Diosowi, byś wrócił do domu
ἂψ ἐκ δυσμενέων ἀνδρῶν, ἐπεὶ ἂρ σέ γε θυμὸς
Nazad od wrogich mężów; gdy tak cię już dusza nakłania
ὀτρύνει ἐπὶ νῆας ἐμεῖο μὲν οὐκ ἐθελούσης.
Zdążać ku łodziom, aczkolwiek przeciwnie memu przeczuciu.
ἀλλ' εὔχεο σύ γ' ἔπειτα κελαινεφέϊ Κρονίωνι
Ale przynajmniej się módl do Kronidy czarnochmurnego,
Ἰδαίῳ, ὅς τε Τροίην κατὰ πᾶσαν ὁρᾶται,
Idajskiego, co wciąż na Troję całą spogląda.
αἴτει δ' οἰωνὸν ταχὺν ἄγγελον, ὅς τέ οἱ αὐτῷ
Żądaj od niego ptaka, szybkiego posłańca, co jemu
φίλτατος οἰωνῶν, καί εὑ κράτος ἐστὶ μέγιστον,
Najulubieńszym z ptaków, którego siła największą,
δεξιόν, ὄφρά μιν αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖσι νοήσας
Żeby ci z prawej się zjawił, byś dam go mógł dojrzeć oczyma.
τῷ πίσυνος ἐπὶ νῆας ἴῃς Δαναῶν ταχυπώλων.
Wtedy z ufnością się puszczaj do szybko jeżdżących Danajów.
εἰ δέ τοι οὐ δώσει ἑὸν ἄγγελον εὐρύοπα Ζεύς,
Jeśli zaś Zews wszechwiedny ci swego posłańca odmówi,
οὐκ ἂν ἔγωγέ σ' ἔπειτα ἐποτρύνουσα κελοίμην
Wtedy, co do mnie, z pewnością bym ciebie nakłaniać nie chciała,
νῆας ἐπ' Ἀργείων ἰέναι μάλα περ μεμαῶτα.
Żeby do statków Argejskich podążać, acz pragniesz gorąco".
τὴν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη Πρίαμος θεοειδής:
Rzeknie jej na to w odpowiedź Priamos do bogów podobny:
ὦ γύναι οὐ μέν τοι τόδ' ἐφιεμένῃ ἀπιθήσω.
"O niewiasto zaprawdę nie będę twej radzie przeciwnym;
ἐσθλὸν γὰρ Διὶ χεῖρας ἀνασχέμεν αἴ κ' ἐλεήσῃ.
Słuszna, ręce do Zewsa podnosić by się ulitował".
ἦ ῥα καὶ ἀμφίπολον ταμίην ὄτρυν' ὃ γεραιὸς
Rzekł; i zacną szafarkę co prędzej starzec przywołał,
χερσὶν ὕδωρ ἐπιχεῦαι ἀκήρατον: ἣ δὲ παρέστη
Wodę na ręce by czystą nalewać; lecz ona przybywa
χέρνιβον ἀμφίπολος πρόχοόν θ' ἅμα χερσὶν ἔχουσα.
Wodę do mycia zarazem z naczyniem w ręku trzymając.
νιψάμενος δὲ κύπελλον ἐδέξατο ἧς ἀλόχοιο:
Ręce umywszy roztruhan od swojej małżonki odbiera;
εὔχετ' ἔπειτα στὰς μέσῳ ἕρκεϊ, λεῖβε δὲ οἶνον
Stojąc w pośrodku dziedzińca się modli i winem pokrapia,
οὐρανὸν εἰσανιδών, καὶ φωνήσας ἔπος ηὔδα:
Patrząc w niebo do góry i potem się głośno odezwie:
Ζεῦ πάτερ Ἴδηθεν μεδέων κύδιστε μέγιστε
"Zewsie rodzicu przesławny, najwyższy co w Idzie królujesz!
δός μ' ἐς Ἀχιλλῆος φίλον ἐλθεῖν ἠδ' ἐλεεινόν,
Daj by mnie przyjął Achilles życzliwie, miał litość nademną.
πέμψον δ' οἰωνὸν ταχὺν ἄγγελον, ὅς τε σοὶ αὐτῷ
Przyszłej mi ptaka, posłańca szybkiego, co tobie samemu
φίλτατος οἰωνῶν, καί εὑ κράτος ἐστὶ μέγιστον,
Najulubieńszym z ptaków, którego siła największa,
δεξιόν, ὄφρά μιν αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖσι νοήσας
Z prawej strony, bym sam dojrzawszy go memi oczyma,
τῷ πίσυνος ἐπὶ νῆας ἴω Δαναῶν ταχυπώλων.
Mógł z ufnością się udać, do szybko jeżdżących Achajów".
ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε μητίετα Ζεὺς
Tak błagając się modlił, a Zews opatrzny go słuchał.
αὐτίκα δ' αἰετὸν ἧκε τελειότατον πετεηνῶν
Zaraz mu orła przysyła, co wróżby najlepszej jest znakiem,
μόρφνον θηρητῆρ' ὃν καὶ περκνὸν καλέουσιν.
Łowcę, co w bagnach żeruje, którego i czarnym przezwali.
ὅσση δ' ὑψορόφοιο θύρη θαλάμοιο τέτυκται
Jak szeroko się drzwi roztwierają komnaty wysokiej,
ἀνέρος ἀφνειοῖο ἐὺ̈ κληῖ̈σ' ἀραρυῖα,
W człeka domostwie zamożnem, dokładnie w zamki okute;
τόσσ' ἄρα τοῦ ἑκάτερθεν ἔσαν πτερά: εἴσατο δέ σφι
Tak szeroko swe skrzydła rozciągał i z prawej się strony
δεξιὸς ἀί̈ξας διὰ ἄστεος: οἳ δὲ ἰδόντες
Zjawił, szybując nad miastem; lecz oni gdy jego ujrzeli
γήθησαν, καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
Z wielkiej uciechy się wszystkim gorąco na sercu zrobiło.
σπερχόμενος δ' ὃ γεραιὸς ἑοῦ ἐπεβήσετο δίφρου,
Wtedy starzec pospiesznie zająwszy ozdobne siedzenie,
ἐκ δ' ἔλασε προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου.
Końmi wyjeżdża z przedsionka i głośny opuszcza dziedziniec.
πρόσθε μὲν ἡμίονοι ἕλκον τετράκυκλον ἀπήνην,
Przodem ciągnęły muły ogromny wóz czterokolny,
τὰς Ἰδαῖος ἔλαυνε δαί̈φρων: αὐτὰρ ὄπισθεν
Którym Idajos waleczny kierował; atoli od tyłu
ἵπποι, τοὺς ὃ γέρων ἐφέπων μάστιγι κέλευε
Starzec jadąc za niemi batogiem rumaki popędzał
καρπαλίμως κατὰ ἄστυ: φίλοι δ' ἅμα πάντες ἕποντο
Szybko przez miasto, a za nim ciągnęła przyjazna drużyna,
πόλλ' ὀλοφυρόμενοι ὡς εἰ θάνατον δὲ κιόντα.
Smutkiem okrutnym przejęta, jak żeby na śmierć się wybierał.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν πόλιος κατέβαν, πεδίον δ' ἀφίκοντο,
Oni gdy z miasta zjechawszy stanęli na gładkiej równinie,
οἳ μὲν ἄρ' ἄψορροι προτὶ Ἴλιον ἀπονέοντο
Tamci napowrót ku Ilion zdążają, synowie i zięcie;
παῖδες καὶ γαμβροί, τὼ δ' οὐ λάθον εὐρύοπα Ζῆν
Ci zaś uwagi Diosa, o wzroku szerokim nie uszli,
ἐς πεδίον προφανέντε: ἰδὼν δ' ἐλέησε γέροντα,
Gdy się w równinie zjawili; nad starcem się Zews ulitował.
αἶψα δ' ἄρ' Ἑρμείαν υἱὸν φίλον ἀντίον ηὔδα:
Szybko się więc do Hermesa, drogiego syneczka odezwie:
Ἑρμεία, σοὶ γάρ τε μάλιστά γε φίλτατόν ἐστιν
"Drogi Hermesie, wszak tobie najmilej bywa nad wszystko
ἀνδρὶ ἑταιρίσσαι, καί τ' ἔκλυες ᾧ κ' ἐθέλῃσθα,
Ludźmi się opiekować, którego zaś chcesz to wysłuchasz;
βάσκ' ἴθι καὶ Πρίαμον κοίλας ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν
Ruszaj co żywo i tak Priamosa do statków Achajskich
ὣς ἄγαγ', ὡς μήτ' ἄρ τις ἴδῃ μήτ' ἄρ τε νοήσῃ
Prowadź, by nikt się domyśleć, ani też dojrzeć potrafił
τῶν ἄλλων Δαναῶν, πρὶν Πηλεί̈ωνα δ' ἱκέσθαι.
Z innych Danajów, nim razem do Pelejona zdążycie".
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε διάκτορος ἀργεϊφόντης.
Rzekł; przeciwnym zaś nie był usłużny Argi pogromca.
αὐτίκ' ἔπειθ' ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα
Zatem natychmiast do nóg przywiązuje piękne postoły,
ἀμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ἠμὲν ἐφ' ὑγρὴν
Ambrozyjskie, złocisle, co lotem wiatru go noszą,
ἠδ' ἐπ' ἀπείρονα γαῖαν ἅμα πνοιῇς ἀνέμοιο:
Również po wodzie, jak ziemi niezmiernej; pochwycił za laskę
εἵλετο δὲ ῥάβδον, τῇ τ' ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει
Czarodziejską; takową wzrok ludzi omamić potrafi,
ὧν ἐθέλει, τοὺς δ' αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει:
Wedle swej woli, lub śpiących napowrót zbudzą do życia.
τὴν μετὰ χερσὶν ἔχων πέτετο κρατὺς ἀργεϊφόντης.
W rękach takową trzymając poleciał Argi pogromca,
αἶψα δ' ἄρα Τροίην τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκανε,
Szybko w pochodzie zdążywszy do Hellespontu i Troi;
βῆ δ' ἰέναι κούρῳ αἰσυμνητῆρι ἐοικὼς
Leci, podobnie jak młode pachole rodu możnego,
πρῶτον ὑπηνήτῃ, τοῦ περ χαριεστάτη ἥβη.
Które ma puszek na brodzie, a kwiat młodości w obliczu.
οἳ δ' ἐπεὶ οὖν μέγα σῆμα παρὲξ Ἴλοιο ἔλασσαν,
Oni gdy bokiem Ilosa mogiłę wielką minęli,
στῆσαν ἄρ' ἡμιόνους τε καὶ ἵππους ὄφρα πίοιεν
Zatrzymali swe konie i muły, ażeby je poić
ἐν ποταμῷ: δὴ γὰρ καὶ ἐπὶ κνέφας ἤλυθε γαῖαν.
W rzece; już dawno zmrok się był na ziemi roztoczył.
τὸν δ' ἐξ ἀγχιμόλοιο ἰδὼν ἐφράσσατο κῆρυξ
Wówczas dopiero Keryx, gdy blizko Hermes był doszedł,
Ἑρμείαν, ποτὶ δὲ Πρίαμον φάτο φώνησέν τε:
Dojrzał go wzrokiem i rzeknie zwróciwszy się do Priama:
φράζεο Δαρδανίδη: φραδέος νόου ἔργα τέτυκται.
"Dardanidesie uważaj; potrzeba nam wielkiej rozwagi.
ἄνδρ' ὁρόω, τάχα δ' ἄμμε διαρραίσεσθαι ὀί̈ω.
Widzę człowieka, by rychło nas zgubił obawiam się wielce.
ἀλλ' ἄγε δὴ φεύγωμεν ἐφ' ἵππων, ἤ μιν ἔπειτα
Uciekajmy więc szybko dopadłszy powózki, lub jego
γούνων ἁψάμενοι λιτανεύσομεν αἴ κ' ἐλεήσῃ.
Uchwyciwszy kolana błagajmy, ażeby miał litość".
ὣς φάτο, σὺν δὲ γέροντι νόος χύτο, δείδιε δ' αἰνῶς,
Tak powiedział, lecz starzec zupełnie się zmięszał z obawy,
ὀρθαὶ δὲ τρίχες ἔσταν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσι,
Włosy po wszystkich członkach mu słupem się jeżą ze strachu;
στῆ δὲ ταφών: αὐτὸς δ' ἐριούνιος ἐγγύθεν ἐλθὼν
Stanął strwożony; lecz wtedy opiekun życzliwy podchodząc,
χεῖρα γέροντος ἑλὼν ἐξείρετο καὶ προσέειπε:
Rękę staruszka pochwycił i rzeknie do niego pytając:
πῇ πάτερ ὧδ' ἵππους τε καὶ ἡμιόνους ἰθύνεις
"Dokąd-że tak mój ojcze kierujesz muły i konie.
νύκτα δι' ἀμβροσίην, ὅτε θ' εὕδουσι βροτοὶ ἄλλοι;
W ambrozyjskiej śród nocy, gdy ludzie snem spoczywają?
οὐδὲ σύ γ' ἔδεισας μένεα πνείοντας Ἀχαιούς,
Czyliż się nie obawiasz Achajów co złością pałają,
οἵ τοι δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι ἐγγὺς ἔασι;
Którzy z umysłem zajadłym i wrogim tak blizko są ciebie?
τῶν εἴ τίς σε ἴδοιτο θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν
Żeby cię który z nich ujrzał, śród czarnej nocy skrzydlatej
τοσσάδ' ὀνείατ' ἄγοντα, τίς ἂν δή τοι νόος εἴη;
Wiozącego te skarby, to cóż byś począł ze sobą?
οὔτ' αὐτὸς νέος ἐσσί, γέρων δέ τοι οὗτος ὀπηδεῖ,
Sam już młodym nie jesteś, a druh twój oto za starym,
ἄνδρ' ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
Żeby cię bronić od męża, co pierwszy cię skrzywdzić zamierzy.
ἀλλ' ἐγὼ οὐδέν σε ῥέξω κακά, καὶ δέ κεν ἄλλον
Ale ja w niczem ci złego uczynić nie zechcę, i owszem
σεῦ ἀπαλεξήσαιμι: φίλῳ δέ σε πατρὶ ἐί̈σκω.
Innych odeprę, bo ledwie jak ojciec mi drogi się zdajesz".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Rzeknie mu starzec w odpowiedź Priamos do bogów podobny:
οὕτω πῃ τάδε γ' ἐστὶ φίλον τέκος ὡς ἀγορεύεις.
"Wszystko to dziecko me drogie tak jest, jak oto powiadasz.
ἀλλ' ἔτι τις καὶ ἐμεῖο θεῶν ὑπερέσχεθε χεῖρα,
Widać atoli że ręka któregoś z bogów nademną,
ὅς μοι τοιόνδ' ἧκεν ὁδοιπόρον ἀντιβολῆσαι
Któren mi dał towarzysza takiego podróży napotkać,
αἴσιον, οἷος δὴ σὺ δέμας καὶ εἶδος ἀγητός,
Gwoli mojego zbawienia, z uroczą jak twoja postacią,
πέπνυσαί τε νόῳ, μακάρων δ' ἔξεσσι τοκήων.
Oraz umysłem rozważnym; pochodzisz od szczęsnych rodziców".
τὸν δ' αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης:
Rzeknie mu na to w odpowiedź usłużny Argi pogromca:
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες.
"Wszystko to starcze zaprawdę wyrzekłeś wedle słuszności.
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
Ale mi teraz opowiedz i wszystko wytłómacz po prawdzie,
ἠέ πῃ ἐκπέμπεις κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
Czyli gdzie skarby te oto wywozisz bogate i liczne
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαποὺς ἵνα περ τάδε τοι σόα μίμνῃ,
W strony dalekie do obcych, byś tyle choć sobie zapewnił,
ἦ ἤδη πάντες καταλείπετε Ἴλιον ἱρὴν
Albo czy porzucacie już wszyscy świętą Ilionę,
δειδιότες: τοῖος γὰρ ἀνὴρ ὤριστος ὄλωλε
Strachem przejęci, bo taki już poległ z mężów najlepszy,
σὸς πάϊς: οὐ μὲν γάρ τι μάχης ἐπιδεύετ' Ἀχαιῶν.
Syn twój; co nigdy Achajom nie ustępował w potyczce".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Priamos do bogów podobny:
τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε τέων δ' ἔξεσσι τοκήων;
"Kim że ty jesteś najlepszy i z jakich rodziców pochodzisz?
ὥς μοι καλὰ τὸν οἶτον ἀπότμου παιδὸς ἔνισπες.
Że tak pięknie o zgonie biednego syna mi mówisz."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης:
Jemu zaś znowu odpowie usłużny Argi pogromca:
πειρᾷ ἐμεῖο γεραιὲ καὶ εἴρεαι Ἕκτορα δῖον.
"Pragniesz mnie starcze próbować, badając za boskim Hektorem.
τὸν μὲν ἐγὼ μάλα πολλὰ μάχῃ ἔνι κυδιανείρῃ
Częstoć onego na własne, śród walki dla mężów zaszczytnej,
ὀφθαλμοῖσιν ὄπωπα, καὶ εὖτ' ἐπὶ νηυσὶν ἐλάσσας
Oczy widziałem, i wtedy gdy pędząc ku szybkim okrętom
Ἀργείους κτείνεσκε δαί̈ζων ὀξέϊ χαλκῷ:
Strasznie mordował Argeiów, kalecząc ostrem żelazem.
ἡμεῖς δ' ἑσταότες θαυμάζομεν: οὐ γὰρ Ἀχιλλεὺς
Stojąc zdaleka się jemu dziwiliśmy; bowiem Achilles
εἴα μάρνασθαι κεχολωμένος Ἀτρεί̈ωνι.
Walczyć nam niedozwolił, gniewając się na Atrydę.
τοῦ γὰρ ἐγὼ θεράπων, μία δ' ἤγαγε νηῦς εὐεργής:
Jego giermkiem bo jestem, i w jednym przybyłem okręcie;
Μυρμιδόνων δ' ἔξειμι, πατὴρ δέ μοί ἐστι Πολύκτωρ.
Do Myrmidonów należę, rodzicem zaś moim Polyktor,
ἀφνειὸς μὲν ὅ γ' ἐστί, γέρων δὲ δὴ ὡς σύ περ ὧδε,
Człowiek zamożny i również jak ty staruszek sędziwy;
ἓξ δέ οἱ υἷες ἔασιν, ἐγὼ δέ οἱ ἕβδομός εἰμι:
Synów ma sześciu u siebie, a jam z kolei jest siódmym;
τῶν μέτα παλλόμενος κλήρῳ λάχον ἐνθάδ' ἕπεσθαι.
Z niemi stawając do losów na mnię wypadło tu przybyć.
νῦν δ' ἦλθον πεδίον δ' ἀπὸ νηῶν: ἠῶθεν γὰρ
Teraz w równinę od statków przybyłem; bo z rana samego
θήσονται περὶ ἄστυ μάχην ἑλίκωπες Ἀχαιοί.
Pójdą do szturmu na miasto Achaje śmiało patrzący.
ἀσχαλόωσι γὰρ οἵδε καθήμενοι, οὐδὲ δύνανται
Przykrzy się bowiem im siedzieć nieczynnie i już ich niemogą
ἴσχειν ἐσσυμένους πολέμου βασιλῆες Ἀχαιῶν.
Dłużej Achajów książęta powstrzymać, tak pragną potyczki".
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Priamos do bogów podobny:
εἰ μὲν δὴ θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
"Jeśli ty giermkiem jesteś Achilla Pelejadesa,
εἴς, ἄγε δή μοι πᾶσαν ἀληθείην κατάλεξον,
Zatem cię wzywam byś prawdę mi bez ogródki powiedział;
ἢ ἔτι πὰρ νήεσσιν ἐμὸς πάϊς, ἦέ μιν ἤδη
Jestli mój syn dotychczas przy statkach, czyli też jego
ᾗσι κυσὶν μελεϊστὶ ταμὼν προύθηκεν Ἀχιλλεύς.
Rozkrajawszy na członki swym psom wyrzucił Achilles."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης:
Rzeknie mu na to w odpowiedź usłużny Argi pogromca:
ὦ γέρον οὔ πω τόν γε κύνες φάγον οὐδ' οἰωνοί,
"Jeszcze go psy i ptaki staruszku mój nie pożarły;
ἀλλ' ἔτι κεῖνος κεῖται Ἀχιλλῆος παρὰ νηὶ̈
Owszem leży on jeszcze przy Achillesowym okręcie,
αὔτως ἐν κλισίῃσι: δυωδεκάτη δέ οἱ ἠὼς
Jak nietknięty w namiocie, i już dwunasta jutrzenka
κειμένῳ, οὐδέ τί οἱ χρὼς σήπεται, οὐδέ μιν εὐλαὶ
Odkąd leży; nie gnije mu ciało, nie toczą go również
ἔσθουσ', αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν.
Szpetne robaki, co ciała zabitych na wojnie zjadają.
ἦ μέν μιν περὶ σῆμα ἑοῦ ἑτάροιο φίλοιο
Wprawdzie go tamten w około mogiły druha drogiego
ἕλκει ἀκηδέστως ἠὼς ὅτε δῖα φανήῃ,
Włóczył okrutnie, dopóki nie wstała boska jutrzenka;
οὐδέ μιν αἰσχύνει: θηοῖό κεν αὐτὸς ἐπελθὼν
Ale go nie zbezcześcił, i sam byś mógł przybywając
οἷον ἐερσήεις κεῖται, περὶ δ' αἷμα νένιπται,
Widzieć jak leży świeżutki, ze krwi obmyty zupełnie,
οὐδέ ποθι μιαρός: σὺν δ' ἕλκεα πάντα μέμυκεν
Nigdzie nie powalany, zaś rany się wszystkie zamknęły,
ὅσσ' ἐτύπη: πολέες γὰρ ἐν αὐτῷ χαλκὸν ἔλασσαν.
Które mu tylko zadano, bo wielu w nim broń utopiło.
ὥς τοι κήδονται μάκαρες θεοὶ υἷος ἑῆος
Tak to bogowie szczęśliwi dzielnego syna ci strzegą,
καὶ νέκυός περ ἐόντος, ἐπεί σφι φίλος περὶ κῆρι.
Nawet gdy trupem już leży, bo wielce im w sercu jest drogimi."
ὣς φάτο, γήθησεν δ' ὃ γέρων, καὶ ἀμείβετο μύθῳ:
Tak powiedział; ucieszył się starzec i rzeknie w odpowiedź:
ὦ τέκος, ἦ ῥ' ἀγαθὸν καὶ ἐναίσιμα δῶρα διδοῦναι
"Dobrze me dziecko zaprawdę, i słusznie bogom w ofierze
ἀθανάτοις, ἐπεὶ οὔ ποτ' ἐμὸς πάϊς, εἴ ποτ' ἔην γε,
Dary oddawać; toż nigdy mój chłopak, jeźelić go miałem,
λήθετ' ἐνὶ μεγάροισι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσι:
Nie zapominał w domostwie o bogach, Olimpu mieszkańcach;
τώ οἱ ἀπεμνήσαντο καὶ ἐν θανάτοιό περ αἴσῃ.
To też go mają w pamięci, po doli nawet śmiertelnej.
ἀλλ' ἄγε δὴ τόδε δέξαι ἐμεῦ πάρα καλὸν ἄλεισον,
Teraz atoli ten kielich odemnie przyjmij wspaniały,
αὐτόν τε ῥῦσαι, πέμψον δέ με σύν γε θεοῖσιν,
Mnie samego wyratuj i wraz z bogami poprowadź,
ὄφρά κεν ἐς κλισίην Πηληϊάδεω ἀφίκωμαι.
Póki do Pelejadesa namiotu bez szwanku nie zdążę."
τὸν δ' αὖτε προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης:
Rzeknie mu znowu w odpowiedź usłużny Argi pogromca:
πειρᾷ ἐμεῖο γεραιὲ νεωτέρου, οὐδέ με πείσεις,
"Kusisz mnie starcze jakoby młodego, atoli nie skłonisz,
ὅς με κέλῃ σέο δῶρα παρὲξ Ἀχιλῆα δέχεσθαι.
Każąc bym po za Achillem od ciebie dary przyjmował.
τὸν μὲν ἐγὼ δείδοικα καὶ αἰδέομαι περὶ κῆρι
Ja zaś onego się boję i w sercu się wielce obawiam,
συλεύειν, μή μοί τι κακὸν μετόπισθε γένηται.
Jego pokrzywdzić, by później mi coś się złego nie stało.
σοὶ δ' ἂν ἐγὼ πομπὸς καί κε κλυτὸν Ἄργος ἱκοίμην,
Z chęcią bym ci towarzyszył choć aż do sławnego Argosu,
ἐνδυκέως ἐν νηὶ̈ θοῇ ἢ πεζὸς ὁμαρτέων:
Bacząc na ciebie życzliwie, czy w łodzi, czy w pieszej podróży;
οὐκ ἄν τίς τοι πομπὸν ὀνοσσάμενος μαχέσαιτο.
Nikt przez lekceważenie mej pieczy, cię nie śmie zaczepić."
ἦ καὶ ἀναί̈ξας ἐριούνιος ἅρμα καὶ ἵππους
Tak powiedział Erunios i dopadając powózki,
καρπαλίμως μάστιγα καὶ ἡνία λάζετο χερσίν,
Szybko rękami za batóg i lejce chwyciwszy ozdobne,
ἐν δ' ἔπνευσ' ἵπποισι καὶ ἡμιόνοις μένος ἠύ̈.
Dzielną odwagą i siłą najiełnił konie i muły.
ἀλλ' ὅτε δὴ πύργους τε νεῶν καὶ τάφρον ἵκοντο,
Kiedy zaś doszli do baszt i przekopów co bronią okrętów,
οἳ δὲ νέον περὶ δόρπα φυλακτῆρες πονέοντο,
Warty zastali, co właśnie się koło wieczerzy krzątały;
τοῖσι δ' ἐφ' ὕπνον ἔχευε διάκτορος ἀργεϊφόντης
Ciężkim ich snem obłożył usłużny Argi pogromca
πᾶσιν, ἄφαρ δ' ὤϊξε πύλας καὶ ἀπῶσεν ὀχῆας,
Wszystkich; bramy szeroko roztworzył i rygle odsunął;
ἐς δ' ἄγαγε Πρίαμόν τε καὶ ἀγλαὰ δῶρ' ἐπ' ἀπήνης.
Potem wprowadził Priama i dary wspaniałe na wozie.
ἀλλ' ὅτε δὴ κλισίην Πηληϊάδεω ἀφίκοντο
Kiedy zaś do namiotu Pelejadesa zdążyli,
ὑψηλήν, τὴν Μυρμιδόνες ποίησαν ἄνακτι
Wysokiego, co Myrmidonowie złożyli dla księcia,
δοῦρ' ἐλάτης κέρσαντες: ἀτὰρ καθύπερθεν ἔρεψαν
Z obrobionych świerczaków; od góry zaś strzechą pokryli,
λαχνήεντ' ὄροφον λειμωνόθεν ἀμήσαντες:
Trzciny włosistej dowolna skosiwszy na łąkach bagnistych;
ἀμφὶ δέ οἱ μεγάλην αὐλὴν ποίησαν ἄνακτι
W koło dla pana swojego obszerną zrobili komnatę
σταυροῖσιν πυκινοῖσι: θύρην δ' ἔχε μοῦνος ἐπιβλὴς
Z bali spojonych dokładnie, zaś wrota zasuwa jedyna
εἰλάτινος, τὸν τρεῖς μὲν ἐπιρρήσσεσκον Ἀχαιοί,
Zamykała świerkowa, we trzech ją wsuwali Achaje,
τρεῖς δ' ἀναοίγεσκον μεγάλην κληῖ̈δα θυράων
Również we trzech odsuwali potężne zamknięcie do bramy,
τῶν ἄλλων: Ἀχιλεὺς δ' ἄρ' ἐπιρρήσσεσκε καὶ οἶος:
Inni, atoli Achilles i sam ją zakładać potrafił.
δή ῥα τόθ' Ἑρμείας ἐριούνιος ᾦξε γέροντι,
Otóż takową Hermejas opiekun otworzył dla starca,
ἐς δ' ἄγαγε κλυτὰ δῶρα ποδώκεϊ Πηλεί̈ωνι,
Dary wspaniałe wprowadził dla Pelejona szybkiego;
ἐξ ἵππων δ' ἀπέβαινεν ἐπὶ χθόνα φώνησέν τε:
Wreszcie na ziemię z powózki się zsunął i rzeknie te słowa:
ὦ γέρον ἤτοι ἐγὼ θεὸς ἄμβροτος εἰλήλουθα
"Starcze, zaprawdę ja bóg nieśmiertelny aż tutaj przybyłem,
Ἑρμείας: σοὶ γάρ με πατὴρ ἅμα πομπὸν ὄπασσεν.
Hermes, bo ojciec mnie tobie za opiekuna przeznaczył;
ἀλλ' ἤτοι μὲν ἐγὼ πάλιν εἴσομαι, οὐδ' Ἀχιλῆος
Teraz atoli się wracam napowrót i nie chcę na oczy
ὀφθαλμοὺς εἴσειμι: νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη
Stanąć Achillesowi, bo wcale by się nie godziło,
ἀθάνατον θεὸν ὧδε βροτοὺς ἀγαπαζέμεν ἄντην:
Żeby nieśmiertny bóg tak jawnie człekowi pomagał.
τύνη δ' εἰσελθὼν λαβὲ γούνατα Πηλεί̈ωνος,
Ty zaś wnijdź do namiotu i nogi Pelejdy chwyciwszy,
καί μιν ὑπὲρ πατρὸς καὶ μητέρος ἠϋκόμοιο
W ojca imieniu go błagaj i matki o pięknych warkoczach,
λίσσεο καὶ τέκεος, ἵνα οἱ σὺν θυμὸν ὀρίνῃς.
Oraz i dziecka własnego, byś serce poruszyć mu zdołał".
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον
Tak powiedziawszy napowrót na Olimp odchodzi wysoki
Ἑρμείας: Πρίαμος δ' ἐξ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε,
Hermes; Priamos atoli z powózki zeskoczył na ziemię,
Ἰδαῖον δὲ κατ' αὖθι λίπεν: ὃ δὲ μίμνεν ἐρύκων
Tamże zostawił Idaja, a ten pozostał by trzymać
ἵππους ἡμιόνους τε: γέρων δ' ἰθὺς κίεν οἴκου,
Konie i muły; lecz starzec się wprost ku ku domu skierował,
τῇ ῥ' Ἀχιλεὺς ἵζεσκε Διὶ̈ φίλος: ἐν δέ μιν αὐτὸν
Gdzie Achilles Diosa wybraniec spoczywał; w takowym
εὗρ', ἕταροι δ' ἀπάνευθε καθήατο: τὼ δὲ δύ' οἴω
Zastał go; z dala druhowie siedzieli; we dwoje mu tylko
ἥρως Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ὄζος Ἄρηος
Awtomedon bohater i Alkim Aresa rówiennik
ποίπνυον παρεόντε: νέον δ' ἀπέληγεν ἐδωδῆς
Towarzyszyli chwilowo; dopiero co strawy zaprzestał
ἔσθων καὶ πίνων: ἔτι καὶ παρέκειτο τράπεζα.
Jedząc i pijąc; i jeszcze gotowe stało nakrycie.
τοὺς δ' ἔλαθ' εἰσελθὼν Πρίαμος μέγας, ἄγχι δ' ἄρα στὰς
Weszedł niepostrzeżony sędziwy Priamos i zblizka
χερσὶν Ἀχιλλῆος λάβε γούνατα καὶ κύσε χεῖρας
Dłońmi za nogi Achilla pochwycił i ręce całował
δεινὰς ἀνδροφόνους, αἵ οἱ πολέας κτάνον υἷας.
Groźne, morderstwem skalane, co wielu mu synów zabiły.
ὡς δ' ὅτ' ἂν ἄνδρ' ἄτη πυκινὴ λάβῃ, ὅς τ' ἐνὶ πάτρῃ
Równiejak człowiek pod zbrodni brzemieniem, któren w ojczyźnie
φῶτα κατακτείνας ἄλλων ἐξίκετο δῆμον
Popełniwszy zabójstwo w obczyźnie szuka schronienia,
ἀνδρὸς ἐς ἀφνειοῦ, θάμβος δ' ἔχει εἰσορόωντας,
W męża domostwie zamożnem, a wszyscy nań patrzą zdziwieni;
ὣς Ἀχιλεὺς θάμβησεν ἰδὼν Πρίαμον θεοειδέα:
Również Achilles na widok boskiego Priama się strwożył;
θάμβησαν δὲ καὶ ἄλλοι, ἐς ἀλλήλους δὲ ἴδοντο.
Inni się także strwożyli, nawzajem oczyma się mierząc.
τὸν καὶ λισσόμενος Πρίαμος πρὸς μῦθον ἔειπε:
Wtedy błagając się Priam do niego z mową odezwie:
μνῆσαι πατρὸς σοῖο θεοῖς ἐπιείκελ' Ἀχιλλεῦ,
"Pomnij na ojca twojego do bogów Achillu podobny,
τηλίκου ὥς περ ἐγών, ὀλοῷ ἐπὶ γήραος οὐδῷ:
Rówiennika mojego na progu nieszczęsnej starości!
καὶ μέν που κεῖνον περιναιέται ἀμφὶς ἐόντες
Może też jego tak samo zamieszkujący w około
τείρουσ', οὐδέ τίς ἐστιν ἀρὴν καὶ λοιγὸν ἀμῦναι.
Gnębią, i niema nikogo, by chronić od grozy i smutku.
ἀλλ' ἤτοι κεῖνός γε σέθεν ζώοντος ἀκούων
On zaś oto zaprawdę, żeś jeszcze żyw gdy usłyszy,
χαίρει τ' ἐν θυμῷ, ἐπί τ' ἔλπεται ἤματα πάντα
W duszy się cieszy, a przytem z dnia na dzień żywi nadzieję,
ὄψεσθαι φίλον υἱὸν ἀπὸ Τροίηθεν ἰόντα:
Syna lubego zobaczyć, od Ilion powracającego.
αὐτὰρ ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ τέκον υἷας ἀρίστους
Ja zaś przybity nieszczęściem, spłodziwszy synów najlepszych
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ, τῶν δ' οὔ τινά φημι λελεῖφθαι.
W Troi obszernej, uważam że żaden się nie pozostał.
πεντήκοντά μοι ἦσαν ὅτ' ἤλυθον υἷες Ἀχαιῶν:
Piędziesięciu ich miałem, gdy przyszli synowie Achajscy;
ἐννεακαίδεκα μέν μοι ἰῆς ἐκ νηδύος ἦσαν,
Dziewiętnastu się z nich urodziło z łona jednego,
τοὺς δ' ἄλλους μοι ἔτικτον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκες.
Resztę mi zaś niewiasty poboczne w domostwie spłodziły.
τῶν μὲν πολλῶν θοῦρος Ἄρης ὑπὸ γούνατ' ἔλυσεν:
Wielu z nich życia pozbawił w potyczce Ares okrutny;
ὃς δέ μοι οἶος ἔην, εἴρυτο δὲ ἄστυ καὶ αὐτούς,
Ten co jedyny pozostał i bronił mieszkańców i miasta,
τὸν σὺ πρῴην κτεῖνας ἀμυνόμενον περὶ πάτρης
Tego niedawno zabiłeś gdy za ojczyznę się wstawiał,
Ἕκτορα: τοῦ νῦν εἵνεχ' ἱκάνω νῆας Ἀχαιῶν
Mego Hektora; dla niego przybywam do statków Achajskich,
λυσόμενος παρὰ σεῖο, φέρω δ' ἀπερείσι' ἄποινα.
By go wyprosić od ciebie, przynosząc okup niezmierny.
ἀλλ' αἰδεῖο θεοὺς Ἀχιλεῦ, αὐτόν τ' ἐλέησον
Lękaj się bogów Achillu i miejże litość nademną,
μνησάμενος σοῦ πατρός: ἐγὼ δ' ἐλεεινότερός περ,
Pomnąc na ojca twojego; jam bardziej godzien litości;
ἔτλην δ' οἷ' οὔ πώ τις ἐπιχθόνιος βροτὸς ἄλλος,
Znosić ja muszę, co nigdy śmiertelny inny nie przeniósł,
ἀνδρὸς παιδοφόνοιο ποτὶ στόμα χεῖρ' ὀρέγεσθαι.
Męża co dziecko mi zabił do ust mych rękę podnosząc"
ὣς φάτο, τῷ δ' ἄρα πατρὸς ὑφ' ἵμερον ὦρσε γόοιο:
Tak powiedział; onemu tęsknotę za ojcem pobudził;
ἁψάμενος δ' ἄρα χειρὸς ἀπώσατο ἦκα γέροντα.
Zatem chwyciwszy za rękę łagodnie starca odsunął.
τὼ δὲ μνησαμένω ὃ μὲν Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
Mając więc oba na myśli, ten męża mordercę Hektora,
κλαῖ' ἁδινὰ προπάροιθε ποδῶν Ἀχιλῆος ἐλυσθείς,
Leżąc u stóp Achillesa żałośne płacze zawodził;
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς κλαῖεν ἑὸν πατέρ', ἄλλοτε δ' αὖτε
Tamten za ojcem płakał Achilles, a znowu czasami
Πάτροκλον: τῶν δὲ στοναχὴ κατὰ δώματ' ὀρώρει.
Za Patroklem i obu lamenty się w domu wznosiły.
αὐτὰρ ἐπεί ῥα γόοιο τετάρπετο δῖος Ἀχιλλεύς,
Kiedy nareszcie się boski do syta wypłakał Achilles,
καί οἱ ἀπὸ πραπίδων ἦλθ' ἵμερος ἠδ' ἀπὸ γυίων,
[Oraz i żalu pragnienie mu z piersi i członków ustąpi],
αὐτίκ' ἀπὸ θρόνου ὦρτο, γέροντα δὲ χειρὸς ἀνίστη
Powstał ze swego siedzenia i ręką staruszka podźwignął,
οἰκτίρων πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον,
Zdjęty litością nad głowy siwizną i brodą sędziwą,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:
Wreszcie do niego przemawia i w lotne odezwie się słowa:
ἆ δείλ', ἦ δὴ πολλὰ κάκ' ἄνσχεο σὸν κατὰ θυμόν.
"Biedny ! zaprawdę przeliczne boleści w sercu przeniosłeś.
πῶς ἔτλης ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἐλθέμεν οἶος
Jakżeś się zdobył by sam przybywać do statków Achajskich,
ἀνδρὸς ἐς ὀφθαλμοὺς ὅς τοι πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
W oczy stanąć mężowi co wielu i tak znakomitych
υἱέας ἐξενάριξα; σιδήρειόν νύ τοι ἦτορ.
Synów ci zabił; zaprawdę u ciebie serce żelazne.
ἀλλ' ἄγε δὴ κατ' ἄρ' ἕζευ ἐπὶ θρόνου, ἄλγεα δ' ἔμπης
Teraz atoli na krześle spoczywaj, boleści zaś wreszcie
ἐν θυμῷ κατακεῖσθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ:
Dajmy się w piersiach ukoić, acz srodze żalem zgnębieni.
οὐ γάρ τις πρῆξις πέλεται κρυεροῖο γόοιο:
Na nic się bowiem dobrego ten smutek zamarzły nie przyda,
ὡς γὰρ ἐπεκλώσαντο θεοὶ δειλοῖσι βροτοῖσι
Bowiem tak przeznaczyli bogowie tym biednym ludziskom,
ζώειν ἀχνυμένοις: αὐτοὶ δέ τ' ἀκηδέες εἰσί.
Żywot w boleści przepędzać; lecz sami są wolni od smutku.
δοιοὶ γάρ τε πίθοι κατακείαται ἐν Διὸς οὔδει
Dwoje beczek albowiem się mieści w progach Diosa,
δώρων οἷα δίδωσι κακῶν, ἕτερος δὲ ἑάων:
Z których się dary szafują, to zgubne, a z drugiej zbawienne;
ᾧ μέν κ' ἀμμίξας δώῃ Ζεὺς τερπικέραυνος,
Komu więc Kronid co w gromach lubuje namięsza pospołem,
ἄλλοτε μέν τε κακῷ ὅ γε κύρεται, ἄλλοτε δ' ἐσθλῷ:
Temu bądź zgubne się losy nadarzą, albo zbawienne;
ᾧ δέ κε τῶν λυγρῶν δώῃ, λωβητὸν ἔθηκε,
Komu zaś tylko z fatalnych udziela, piętnuje go hańbą;
καί ἑ κακὴ βούβρωστις ἐπὶ χθόνα δῖαν ἐλαύνει,
Ciężka takiego niedola po boskiej pędzi ziemicy;
φοιτᾷ δ' οὔτε θεοῖσι τετιμένος οὔτε βροτοῖσιν.
Bez uznania żadnego u bogów i ludzi się błąka.
ὣς μὲν καὶ Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα
Takoż i na Peleja bogowie swe dary sypali
ἐκ γενετῆς: πάντας γὰρ ἐπ' ἀνθρώπους ἐκέκαστο
Od urodzenia, bo wszędy pomiędzy ludźmi celował,
ὄλβῳ τε πλούτῳ τε, ἄνασσε δὲ Μυρμιδόνεσσι,
Powodzeniem, bogactwem i rządził Myrmidonami;
καί οἱ θνητῷ ἐόντι θεὰν ποίησαν ἄκοιτιν.
Wreszcie choć śmiertelnemu, boginię na żonę oddali.
ἀλλ' ἐπὶ καὶ τῷ θῆκε θεὸς κακόν, ὅττί οἱ οὔ τι
Ale do tego i złego mu bóg dołożył, bo wcale
παίδων ἐν μεγάροισι γονὴ γένετο κρειόντων,
Brakło mu rodu synów na zamku do rządów sposobnych.
ἀλλ' ἕνα παῖδα τέκεν παναώριον: οὐδέ νυ τόν γε
Spłodził zaś tylko jednego, co nie miał dojrzewać; i teraz
γηράσκοντα κομίζω, ἐπεὶ μάλα τηλόθι πάτρης
Starzejącemu pomagać nie mogę, bo zdala ojczyzny
ἧμαι ἐνὶ Τροίῃ, σέ τε κήδων ἠδὲ σὰ τέκνα.
Siedzę na ziemi Trojańskiej na twoją i synów twych zgubę.
καὶ σὲ γέρον τὸ πρὶν μὲν ἀκούομεν ὄλβιον εἶναι:
Przecież słyszałem o starcze, iż dawniej byłeś zamożnym;
ὅσσον Λέσβος ἄνω Μάκαρος ἕδος ἐντὸς ἐέργει
Ile się mieści w granicach Lesbosu, Makara siedzibie,
καὶ Φρυγίη καθύπερθε καὶ Ἑλλήσποντος ἀπείρων,
Oraz powyżej Frygii aż do Helespontu wielkiego,
τῶν σε γέρον πλούτῳ τε καὶ υἱάσι φασὶ κεκάσθαι.
"W takich granicach o starcze słynąłeś bogactwem i dziećmi.
αὐτὰρ ἐπεί τοι πῆμα τόδ' ἤγαγον Οὐρανίωνες
Kiedy zaś Uraniony tę klęskę na ciebie zesłali,
αἰεί τοι περὶ ἄστυ μάχαι τ' ἀνδροκτασίαι τε.
Ciągle w około grodu masz bitwy i mężów 'zabójstwa.
ἄνσχεο, μὴ δ' ἀλίαστον ὀδύρεο σὸν κατὰ θυμόν:
Zatem cierpliwie to przenieś i w sercu się nie gryź bez przerwy.
οὐ γάρ τι πρήξεις ἀκαχήμενος υἷος ἑῆος,
Nie dokażesz niczego żałobą za synom szlachetnym,
οὐδέ μιν ἀνστήσεις, πρὶν καὶ κακὸν ἄλλο πάθῃσθα.
Ani go wskrzesisz, a jeszcze zmartwienia sobie przyczynisz!'
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Priamos boski staruszek:
μή πω μ' ἐς θρόνον ἵζε διοτρεφὲς ὄφρά κεν Ἕκτωρ
"Nie każ mi z boga zrodzony zasiadać na krześle, dopóki
κεῖται ἐνὶ κλισίῃσιν ἀκηδής, ἀλλὰ τάχιστα
Hektor niepochowany w namiocie leży; lecz prędzej
λῦσον ἵν' ὀφθαλμοῖσιν ἴδω: σὺ δὲ δέξαι ἄποινα
Wyzwól, żebym go widział oczyma; ty przyjmij zaś okup
πολλά, τά τοι φέρομεν: σὺ δὲ τῶνδ' ἀπόναιο, καὶ ἔλθοις
Mnogi co tobie przynoszę, używaj onego i wracaj
σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν, ἐπεί με πρῶτον ἔασας
Nazad ku ziemi ojczystej, gdyś przedtem na to pozwolił,
αὐτόν τε ζώειν καὶ ὁρᾶν φάος ἠελίοιο.
[Żebym przy życiu pozostał i światło słońca oglądał]"
τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Spoglądając ponuro mu szybki odpowie Achilles:
μηκέτι νῦν μ' ἐρέθιζε γέρον: νοέω δὲ καὶ αὐτὸς
"Dłużej mnie starcze nie drażnij, wszak sam już postanowiłem
Ἕκτορά τοι λῦσαι, Διόθεν δέ μοι ἄγγελος ἦλθε
Tobie Hektora wyzwolić, i poseł od Zewsa mnie naszedł,
μήτηρ, ἥ μ' ἔτεκεν, θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος.
Matka, co mnie rodziła, córeczka starca morskiego.
καὶ δέ σε γιγνώσκω Πρίαμε φρεσίν, οὐδέ με λήθεις,
Dobrze ja widzę Priamie w umyśle, nie uszło mi wcale,
ὅττι θεῶν τίς σ' ἦγε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν.
Jako cię któren z bogów do statków zawiódł Achajskich.
οὐ γάρ κε τλαίη βροτὸς ἐλθέμεν, οὐδὲ μάλ' ἡβῶν,
Zaden by człowiek się bowiem nie ważył, choć w sile młodości,
ἐς στρατόν: οὐδὲ γὰρ ἂν φυλάκους λάθοι, οὐδέ κ' ὀχῆα
Wejść do obozu, przed strażą się ukryć, ani też rygli
ῥεῖα μετοχλίσσειε θυράων ἡμετεράων.
Łacno by nie potrafił usunąć od naszych podwoi.
τὼ νῦν μή μοι μᾶλλον ἐν ἄλγεσι θυμὸν ὀρίνῃς,
Zatem już więcej mi bólu nie wzbudzaj w sercu strapionem,
μή σε γέρον οὐδ' αὐτὸν ἐνὶ κλισίῃσιν ἐάσω
Żebym ci starcze bytności w namiocie nie wzbronił, choć błagasz
καὶ ἱκέτην περ ἐόντα, Διὸς δ' ἀλίτωμαι ἐφετμάς.
Mojej litości, a przeciw Diosa wyrokom nie grzeszył:"
ὣς ἔφατ', ἔδεισεν δ' ὃ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ.
Tak powiedział, staruszek się strwożył i mowy usłuchał.
Πηλεί̈δης δ' οἴκοιο λέων ὣς ἆλτο θύραζε
Wtedy z namiotu Pelejdes, jak lew ku wrotom poskoczył,
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω θεράποντες ἕποντο
Ale nie sam, bo za nim się dwóch towarzyszów posuwa,
ἥρως Αὐτομέδων ἠδ' Ἄλκιμος, οὕς ῥα μάλιστα
Awtomedon bohater i Alkim, których najwięcej
τῖ' Ἀχιλεὺς ἑτάρων μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα,
Cenił Achilles w drużynie, po śmierci Patrokla drogiego;
οἳ τόθ' ὑπὸ ζυγόφιν λύον ἵππους ἡμιόνους τε,
Oni natedy z pod jarzma wyprzęgli konie i muły,
ἐς δ' ἄγαγον κήρυκα καλήτορα τοῖο γέροντος,
Zaś keryxa głośnego, starego króla prowadząc,
κὰδ δ' ἐπὶ δίφρου εἷσαν: ἐϋξέστου δ' ἀπ' ἀπήνης
Umieścili na krześle, a w końcu z wozu gładkiego
ᾕρεον Ἑκτορέης κεφαλῆς ἀπερείσι' ἄποινα.
Znoszą okup ogromny za głowę Hektora boskiego.
κὰδ δ' ἔλιπον δύο φάρε' ἐύ̈ννητόν τε χιτῶνα,
Tylko że dwoje okrywek i chiton przedziwny zostawią,
ὄφρα νέκυν πυκάσας δοίη οἶκον δὲ φέρεσθαι.
Żeby zwłoki pokrywszy uczciwie do domu je zwrócić.
δμῳὰς δ' ἐκκαλέσας λοῦσαι κέλετ' ἀμφί τ' ἀλεῖψαι
Wywoławszy służące namaścić i myć je kazali,
νόσφιν ἀειράσας, ὡς μὴ Πρίαμος ἴδοι υἱόν,
Usunąwszy je na bok, by syna Priamos nie ujrzał;
μὴ ὃ μὲν ἀχνυμένῃ κραδίῃ χόλον οὐκ ἐρύσαιτο
Żeby też w sercu zbolałem powściągnąć gniewu, na widok
παῖδα ἰδών, Ἀχιλῆϊ δ' ὀρινθείη φίλον ἦτορ,
Syna nie zdołał, a czasem Achilles w sercu wzburzony,
καί ἑ κατακτείνειε, Διὸς δ' ἀλίτηται ἐφετμάς.
Jego nie zabił i przez to wyroków Diosa nie złamał.
τὸν δ' ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
Trupa służące umywszy i namaściwszy oliwą,
ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλον ἠδὲ χιτῶνα,
Otulili w około chitonem i piękną oponą,
αὐτὸς τόν γ' Ἀχιλεὺς λεχέων ἐπέθηκεν ἀείρας,
Dźwignął go potem Achilles i sam go złożył na marach,
σὺν δ' ἕταροι ἤειραν ἐϋξέστην ἐπ' ἀπήνην.
Potem go zaś towarzysze zanieśli na gładką powózkę.
ᾤμωξέν τ' ἄρ' ἔπειτα, φίλον δ' ὀνόμηνεν ἑταῖρον:
Jęknął potem Achilles i woła na druha lubego:
μή μοι Πάτροκλε σκυδμαινέμεν, αἴ κε πύθηαι
"O Patroklu nie gniewaj się na mnie, jeżeli się dowiesz
εἰν Ἄϊδός περ ἐὼν ὅτι Ἕκτορα δῖον ἔλυσα
Chociaż i w Hadzie będący, żem oddał boskiego Hektora
πατρὶ φίλῳ, ἐπεὶ οὔ μοι ἀεικέα δῶκεν ἄποινα.
Ojcu drogiemu, bo tenże mi okup dał niepomierny.
σοὶ δ' αὖ ἐγὼ καὶ τῶνδ' ἀποδάσσομαι ὅσσ' ἐπέοικεν.
Znowu ja z niego na ciebie przeleję co tylko należyi:"
ἦ ῥα, καὶ ἐς κλισίην πάλιν ἤϊε δῖος Ἀχιλλεύς,
Rzekłszy tak do namiotu powrócił boski Achilles;
ἕζετο δ' ἐν κλισμῷ πολυδαιδάλῳ ἔνθεν ἀνέστη
Siadł na krześle misternem, z którego dopiero był powstał,
τοίχου τοῦ ἑτέρου, ποτὶ δὲ Πρίαμον φάτο μῦθον:
W końcu przeciwnym namiotu, i mowę do Priama zwraca:
υἱὸς μὲν δή τοι λέλυται γέρον ὡς ἐκέλευες,
"Syna ci wyzwoliłem, o starcze, jak tego żądałeś;
κεῖται δ' ἐν λεχέεσσ': ἅμα δ' ἠοῖ φαινομένηφιν
Oto na marach złożony, a z świtającą jutrzenką
ὄψεαι αὐτὸς ἄγων: νῦν δὲ μνησώμεθα δόρπου.
Biorąc go będziesz oglądał; a teraz gotujmy wieczerzę.
καὶ γάρ τ' ἠύ̈κομος Νιόβη ἐμνήσατο σίτου,
Pięknych warkoczów Niobe wszak też pamiętała o strawie,
τῇ περ δώδεκα παῖδες ἐνὶ μεγάροισιν ὄλοντο
Chociaż jej dzieci dwanaście zginęło śmiercią w domostwie,
ἓξ μὲν θυγατέρες, ἓξ δ' υἱέες ἡβώοντες.
Córek nadobnych sześcioro i sześciu synów mołojców.
τοὺς μὲν Ἀπόλλων πέφνεν ἀπ' ἀργυρέοιο βιοῖο
Tych pozabijał Apollo ze swego łuku srebrnego,
χωόμενος Νιόβῃ, τὰς δ' Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
Rozgniewany, a tamte Artemis co strzałą się cieszy,
οὕνεκ' ἄρα Λητοῖ ἰσάσκετο καλλιπαρῄῳ:
Z tego powodu że równą się Lecie Niobe mieniła;
φῆ δοιὼ τεκέειν, ἣ δ' αὐτὴ γείνατο πολλούς:
Tamta, mówiła, dwóch, ja sama zaś wielu zrodziłam;
τὼ δ' ἄρα καὶ δοιώ περ ἐόντ' ἀπὸ πάντας ὄλεσσαν.
To też te bogi, choć tylko we dwoje, ich wszystkich zabili.
οἳ μὲν ἄρ' ἐννῆμαρ κέατ' ἐν φόνῳ, οὐδέ τις ἦεν
Oni przez dziewięć dni leżeli we krwi; nie było
κατθάψαι, λαοὺς δὲ λίθους ποίησε Κρονίων:
Ktoby pochował, bo Kronid kamienie z ludzi uczynił;
τοὺς δ' ἄρα τῇ δεκάτῃ θάψαν θεοὶ Οὐρανίωνες.
Wreszcie ich bogi niebiańskie w dziesiątym dniu pochowali.
ἣ δ' ἄρα σίτου μνήσατ', ἐπεὶ κάμε δάκρυ χέουσα.
Pamiętała jednakże o strawie, gdy płakać przestała.
νῦν δέ που ἐν πέτρῃσιν ἐν οὔρεσιν οἰοπόλοισιν
Teraz to między skałami lub samotnemi górami,
ἐν Σιπύλῳ, ὅθι φασὶ θεάων ἔμμεναι εὐνὰς
Koło Sypilu, gdzie boskie, jak mówią., schronienie obrały
νυμφάων, αἵ τ' ἀμφ' Ἀχελώϊον ἐρρώσαντο,
Nimfy, co na Achelosa wybrzeżach tańce zawodzą;
ἔνθα λίθος περ ἐοῦσα θεῶν ἐκ κήδεα πέσσει.
Tam aczkolwiek z kamienia się trawi karami boskiemi.
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα δῖε γεραιὲ
Zatem i my pamiętajmy o strawie, o starcze wspaniały;
σίτου: ἔπειτά κεν αὖτε φίλον παῖδα κλαίοισθα
Później na nowo za synem kochanym wypłakać się możesz,
Ἴλιον εἰσαγαγών: πολυδάκρυτος δέ τοι ἔσται.
Do Iliony go wiodąc; zaprawdę on godzien żałoby: "
ἦ καὶ ἀναί̈ξας ὄϊν ἄργυφον ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
Rzekł i zerwawszy się, owcę bieluchną szybki Achilles
σφάξ': ἕταροι δ' ἔδερόν τε καὶ ἄμφεπον εὖ κατὰ κόσμον,
Zabił, druhowie ze skóry obdarłszy sprawili ją dobrze,
μίστυλλόν τ' ἄρ' ἐπισταμένως πεῖράν τ' ὀβελοῖσιν,
Pokrajawszy w kawałki na rożnach poosadzali,
ὄπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
Potem upiekli starannie i z rożen ściągnęli napowrót.
Αὐτομέδων δ' ἄρα σῖτον ἑλὼν ἐπένειμε τραπέζῃ
Awtomedon zaś chleba przynosząc, na stole w koszykach
καλοῖς ἐν κανέοισιν: ἀτὰρ κρέα νεῖμεν Ἀχιλλεύς.
Pięknych im pozastawiał, a mięso podzielił Achilles.
οἳ δ' ἐπ' ὀνείαθ' ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
Oni do przygotowanej sięgają rękami zastawy.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
Kiedy zaś jadła i picia wszelkiego mieli do syta,
ἤτοι Δαρδανίδης Πρίαμος θαύμαζ' Ἀχιλῆα
Wtedy Priamos Dardanid się nad Achillem dziwował,
ὅσσος ἔην οἷός τε: θεοῖσι γὰρ ἄντα ἐῴκει:
Jak był wielkim i pięknym, z oblicza do bogów podobnym.
αὐτὰρ ὃ Δαρδανίδην Πρίαμον θαύμαζεν Ἀχιλλεὺς
Zaś Achilles Priama Dardanidesa podziwiał,
εἰσορόων ὄψίν τ' ἀγαθὴν καὶ μῦθον ἀκούων.
Patrząc na zacne oblicze i słów poważnych słuchając.
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπησαν ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες,
Kiedy zaś już dowolna widokiem się wspólnym nacieszą,
τὸν πρότερος προσέειπε γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Pierwszy przemówił Priam sędziwy do bogów podobny:
λέξον νῦν με τάχιστα διοτρεφές, ὄφρα καὶ ἤδη
"Dajże mi łoże coprędzej od boga zrodzony, by wreszcie
ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντες:
Snu błogiego zażywać udając się na spoczynek.
οὐ γάρ πω μύσαν ὄσσε ὑπὸ βλεφάροισιν ἐμοῖσιν
Jeszczem bowiem ni razu nie zamknął oczów powiekę,
ἐξ οὗ σῇς ὑπὸ χερσὶν ἐμὸς πάϊς ὤλεσε θυμόν,
Odkąd życie utracił mój syn pod dłońmi twojemi;
ἀλλ' αἰεὶ στενάχω καὶ κήδεα μυρία πέσσω
Ale jęczę bez przerwy i trawię żałobę niezmierną,
αὐλῆς ἐν χόρτοισι κυλινδόμενος κατὰ κόπρον.
W ogrodzonym dziedzińcu tarzając się w kurzu i błocie.
νῦν δὴ καὶ σίτου πασάμην καὶ αἴθοπα οἶνον
Teraz atoli zażyłem i strawy i winem wybornem
λαυκανίης καθέηκα: πάρος γε μὲν οὔ τι πεπάσμην.
Gardło zwilżyłem, bo wprzódy nie kosztowałem bynajmniej."
ἦ ῥ', Ἀχιλεὺς δ' ἑτάροισιν ἰδὲ δμῳῇσι κέλευσε
Rzekł; towarzyszom Achilles i niewolnicom nakazał
δέμνι' ὑπ' αἰθούσῃ θέμεναι καὶ ῥήγεα καλὰ
Łoża w przedsionku postawić i piękne kobierce narzucić
πορφύρε' ἐμβαλέειν, στορέσαι τ' ἐφύπερθε τάπητας,
Purpurowe, a górą makaty rozłożyć ozdobne,
χλαίνας τ' ἐνθέμεναι οὔλας καθύπερθεν ἕσασθαι.
Wreszcie i dery włosiste do przykrywania rozciągnąć.
αἳ δ' ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι,
One wychodzą z szałasu pochodnie w rękach trzymając,
αἶψα δ' ἄρα στόρεσαν δοιὼ λέχε' ἐγκονέουσαι.
I krzątając się szybko ładują łoże podwójne:
τὸν δ' ἐπικερτομέων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:
Wtedy żartując do niego się szybki odezwie Achilles:
ἐκτὸς μὲν δὴ λέξο γέρον φίλε, μή τις Ἀχαιῶν
"Po za namiotem się połóż mój starcze drogi, by któren
ἐνθάδ' ἐπέλθῃσιν βουληφόρος, οἵ τέ μοι αἰεὶ
Z rajców Achajskich tutaj nie nadszedł, co zawsze się do mnie
βουλὰς βουλεύουσι παρήμενοι, ἣ θέμις ἐστί:
Schodzą, by radę odbywać, bo tak zwyczajnie się dzieje;
τῶν εἴ τίς σε ἴδοιτο θοὴν διὰ νύκτα μέλαιναν,
Żeby cię któren z takowych wśród ciemnej nocy zobaczył,
αὐτίκ' ἂν ἐξείποι Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν,
Wnet Agameninonowi wodzowi narodów by doniósł,
καί κεν ἀνάβλησις λύσιος νεκροῖο γένηται.
Wtedy by może i zwłoka w oddaniu trupa wypadła.
ἀλλ' ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
Teraz atoli mi powiedz i prawdę cala wygłaszaj,
ποσσῆμαρ μέμονας κτερεϊζέμεν Ἕκτορα δῖον,
Ile też dni przeznaczacie na obrząd żałobny Hektora,
ὄφρα τέως αὐτός τε μένω καὶ λαὸν ἐρύκω.
Żebym tak długo i sam zaczekał, i wojsko powstrzymali
τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής:
Boski starzec Priamos mu na to rzeknie w odpowiedź:
εἰ μὲν δή μ' ἐθέλεις τελέσαι τάφον Ἕκτορι δίῳ,
"Jeśli więc pragniesz bym godnie pochował boskiego Hektora,
ὧδέ κέ μοι ῥέζων Ἀχιλεῦ κεχαρισμένα θείης.
Czyniąc to dla mnie Achillu życzliwie ze mną postąpisz.
οἶσθα γὰρ ὡς κατὰ ἄστυ ἐέλμεθα, τηλόθι δ' ὕλη
Wiesz jak w mieście jesteśmy zamknięci, a drzewo z daleka
ἀξέμεν ἐξ ὄρεος, μάλα δὲ Τρῶες δεδίασιν.
Z gór sprowadzać musimy; Trojanie zaś wielce strwożeni.
ἐννῆμαρ μέν κ' αὐτὸν ἐνὶ μεγάροις γοάοιμεν,
Przez dni dziewięć bym pragnął go opłakiwać w domostwie,
τῇ δεκάτῃ δέ κε θάπτοιμεν δαινῦτό τε λαός,
Dziesiątego zaś chować i ucztę, dla ludu wyprawić;
ἑνδεκάτῃ δέ κε τύμβον ἐπ' αὐτῷ ποιήσαιμεν,
Wreszcie zaś jedenastego mogiłę by można usypać.
τῇ δὲ δυωδεκάτῃ πολεμίξομεν εἴ περ ἀνάγκη.
Dwunastego się bijmy na nowo jeżeli tak trzeba: "
τὸν δ' αὖτε προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς:
Rzeknie mu na to w odpowiedź Achilles boski najszybszy:
ἔσται τοι καὶ ταῦτα γέρον Πρίαμ' ὡς σὺ κελεύεις:
"Niechże tak będzie, o starcze Priamie, jak sobie ty życzysz;
σχήσω γὰρ πόλεμον τόσσον χρόνον ὅσσον ἄνωγας.
Wojnę przez tyle czasu powstrzymam, jak tego żądałeś!
ὣς ἄρα φωνήσας ἐπὶ καρπῷ χεῖρα γέροντος
Tak swą mowę zakończył i rękę staruszka na zgięciu
ἔλλαβε δεξιτερήν, μή πως δείσει' ἐνὶ θυμῷ.
Prawą pochwycił, by wszelką obawę mu w duszy usunąć.
οἳ μὲν ἄρ' ἐν προδόμῳ δόμου αὐτόθι κοιμήσαντο
Oni więc tamże w przedsionku namiotu się spać położyli,
κῆρυξ καὶ Πρίαμος πυκινὰ φρεσὶ μήδε' ἔχοντες,
Keryx i starzec Priamos, rozumni i zawsze przytomni.
αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς εὗδε μυχῷ κλισίης ἐϋπήκτου:
Zaś Achilles w zacisznym kąciku namiotu spoczywał,
τῷ δὲ Βρισηὶ̈ς παρελέξατο καλλιπάρῃος.
Mając na łożu przy sobie Bryzejdę o pięknem obliczu.
ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ
Tak więc inni bogowie i męże przy wozach walczący
εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ:
Całą noc spoczywali zmorzeni snem błogodajnym;
ἀλλ' οὐχ Ἑρμείαν ἐριούνιον ὕπνος ἔμαρπτεν
Tylko na pocieszyciela Hermeja się sen nie opuścił,
ὁρμαίνοντ' ἀνὰ θυμὸν ὅπως Πρίαμον βασιλῆα
W duszy rozważającego jakoby króla Priama
νηῶν ἐκπέμψειε λαθὼν ἱεροὺς πυλαωρούς.
Mógł wyprawić z okrętów, tajemnie przed bramy stróżami.
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν:
Stanął mu więc nad głowami i rzeknie do niego tę mowę:
ὦ γέρον οὔ νύ τι σοί γε μέλει κακόν, οἷον ἔθ' εὕδεις
"Niczem się widać nie troszczysz o starcze, kiedy spokojnie
ἀνδράσιν ἐν δηί̈οισιν, ἐπεί σ' εἴασεν Ἀχιλλεύς.
Między wrogami spoczywasz, gdy ciebie oszczędził Achilles.
καὶ νῦν μὲν φίλον υἱὸν ἐλύσαο, πολλὰ δ' ἔδωκας:
Wprawdzieś ty syna drogiego wyzwolił i wiele wydałeś;
σεῖο δέ κε ζωοῦ καὶ τρὶς τόσα δοῖεν ἄποινα
Ale za twoje życie by trzykroć tyle oddali
παῖδες τοὶ μετόπισθε λελειμμένοι, αἴ κ' Ἀγαμέμνων
Pozostali synowie, natenczas gdyby Atrydes
γνώῃ σ' Ἀτρεί̈δης, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί.
Agamemnon to wiedział i wszyscy Achaje wiedzieli:"
ὣς ἔφατ', ἔδεισεν δ' ὃ γέρων, κήρυκα δ' ἀνίστη.
Tak powiedział; przestraszył się starzec i zbudził keryxa
τοῖσιν δ' Ἑρμείας ζεῦξ' ἵππους ἡμιόνους τε,
Wtedy Hermejas im sam zaprzągłszy konie i muły,
ῥίμφα δ' ἄρ' αὐτὸς ἔλαυνε κατὰ στρατόν, οὐδέ τις ἔγνω.
Szybko takowe popędził przez obóz, i nikt nie zuważył.
ἀλλ' ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
Ale stanąwszy przy brodzie powabnie rzeki płynącej,
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
[Xantha wirującego, co rodził go Zews nieśmiertelny],
Ἑρμείας μὲν ἔπειτ' ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον,
Wtedy Hermeias napowrót się udał na Olimp wysoki;
Ἠὼς δὲ κροκόπεπλος ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπ' αἶαν,
Eos w oponie szafrannej rozciągła się wszędy po ziemi;
οἳ δ' εἰς ἄστυ ἔλων οἰμωγῇ τε στοναχῇ τε
Oni zaś w miasta kierunku pędzili z boleścią i płaczem
ἵππους, ἡμίονοι δὲ νέκυν φέρον. οὐδέ τις ἄλλος
Konie; muły zaś trupa dźwigały. Atoli nikt inny
ἔγνω πρόσθ' ἀνδρῶν καλλιζώνων τε γυναικῶν,
Nie zmiarkował, czy z mężów, czy z kobiet strojnych ozdobnie;
ἀλλ' ἄρα Κασσάνδρη ἰκέλη χρυσῇ Ἀφροδίτῃ
Jednakowoż Kassandra, podobna do złotej Kiprydy,
Πέργαμον εἰσαναβᾶσα φίλον πατέρ' εἰσενόησεν
Idąc na górę Pergamu drogiego rodzica poznała,
ἑσταότ' ἐν δίφρῳ, κήρυκά τε ἀστυβοώτην:
Stojącego w powózce, z keryxem głośnym po mieście;
τὸν δ' ἄρ' ἐφ' ἡμιόνων ἴδε κείμενον ἐν λεχέεσσι:
Trupa zaś widzi jak leżał na marach mułami ciągnionych;
κώκυσέν τ' ἄρ' ἔπειτα γέγωνέ τε πᾶν κατὰ ἄστυ:
Wtedy się płaczem zanosi i głośno po mieście zawoła:
ὄψεσθε Τρῶες καὶ Τρῳάδες Ἕκτορ' ἰόντες,
"Chodźcież Trojanie, Trojanki, coprędzej by widzieć Hektora,
εἴ ποτε καὶ ζώοντι μάχης ἐκνοστήσαντι
Jeśliście kiedy się nim cieszyli, gdy żywy z potyczki
χαίρετ', ἐπεὶ μέγα χάρμα πόλει τ' ἦν παντί τε δήμῳ.
Wracał; zaprawdę on był radością dla miasta i ludu:"
ὣς ἔφατ', οὐδέ τις αὐτόθ' ἐνὶ πτόλεϊ λίπετ' ἀνὴρ
Tak mówiła; lecz w grodzie się żaden mąż nie pozostał,
οὐδὲ γυνή: πάντας γὰρ ἀάσχετον ἵκετο πένθος:
Ani kobieta; bo wszystkich niezmierna ogarnia żałoba;
ἀγχοῦ δὲ ξύμβληντο πυλάων νεκρὸν ἄγοντι.
Blizko się zeszli przy bramie ze starcem co trupa przywoził.
πρῶται τόν γ' ἄλοχός τε φίλη καὶ πότνια μήτηρ
Pierwsze na czele kochana małżonka i matka dostojna
τιλλέσθην ἐπ' ἄμαξαν ἐύ̈τροχον ἀί̈ξασαι
Włosy targały, do wozu potoczystego się cisnąc,
ἁπτόμεναι κεφαλῆς: κλαίων δ' ἀμφίσταθ' ὅμιλος.
Obejmując mu głowę; a tłumy płaczące czekały.
καί νύ κε δὴ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
Wtedy by cały przez dzień aż do zachodu słoneczka,
Ἕκτορα δάκρυ χέοντες ὀδύροντο πρὸ πυλάων,
Byli płakali przy bramie żałośnie nad zgonem Hektora,
εἰ μὴ ἄρ' ἐκ δίφροιο γέρων λαοῖσι μετηύδα:
Żeby się nie był z powózki do ludu starzec odezwał:
εἴξατέ μοι οὐρεῦσι διελθέμεν: αὐτὰρ ἔπειτα
"Dajcie mi tylko z mułami przejechać; następnie możecie
ἄσεσθε κλαυθμοῖο, ἐπὴν ἀγάγωμι δόμον δέ.
Lamentować dowolna, gdy jego do domu wprowadzę!
ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ διέστησαν καὶ εἶξαν ἀπήνῃ.
Rzekł; a wtedy się oni rozstąpią cofając przed wozem
οἳ δ' ἐπεὶ εἰσάγαγον κλυτὰ δώματα, τὸν μὲν ἔπειτα
Wprowadziwszy go więc do zamku sławnego, następnie
τρητοῖς ἐν λεχέεσσι θέσαν, παρὰ δ' εἷσαν ἀοιδοὺς
Kładą na łoże wspaniałe i przy nim sadzają śpiewaków,
θρήνων ἐξάρχους, οἵ τε στονόεσσαν ἀοιδὴν
Którzy mieli rozpocząć żałobne śpiewy i treny;
οἳ μὲν ἄρ' ἐθρήνεον, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.
Oni więc pieją żałośnie, kobiety im płaczem wtórują.
τῇσιν δ' Ἀνδρομάχη λευκώλενος ἦρχε γόοιο
Andromacha nadobna wśród nich lamenty poczyna,
Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο κάρη μετὰ χερσὶν ἔχουσα:
Głowę Hektora co męże morduje objąwszy rękoma:
ἆνερ ἀπ' αἰῶνος νέος ὤλεο, κὰδ δέ με χήρην
"Mężu, przed czasem za młodu zginąłeś, a mnie jako wdowę
λείπεις ἐν μεγάροισι: πάϊς δ' ἔτι νήπιος αὔτως
W zamku zostawiasz; a dziecko tak bardzo jeszcze młodziutkie,
ὃν τέκομεν σύ τ' ἐγώ τε δυσάμμοροι, οὐδέ μιν οἴω
Któreśmy biedni we dwoje spłodzili; nie sądzę by dojrzał
ἥβην ἵξεσθαι: πρὶν γὰρ πόλις ἥδε κατ' ἄκρης
Wieku męzkiego; bo pierwej to miasto począwszy od szczytu
πέρσεται: ἦ γὰρ ὄλωλας ἐπίσκοπος, ὅς τέ μιν αὐτὴν
Runie; bo ciebie już niema na straży, coś grodu samego
ῥύσκευ, ἔχες δ' ἀλόχους κεδνὰς καὶ νήπια τέκνα,
Bronił, i stawał w opiece małżonek i dzieci niewinnych;
αἳ δή τοι τάχα νηυσὶν ὀχήσονται γλαφυρῇσι,
Pewno je wszystkie niebawem wywiozą w obszernych okrętach,
καὶ μὲν ἐγὼ μετὰ τῇσι: σὺ δ' αὖ τέκος ἢ ἐμοὶ αὐτῇ
Mnię z innemi, lecz ty me dziecko pójdziesz zapewne
ἕψεαι, ἔνθά κεν ἔργα ἀεικέα ἐργάζοιο
Za mną, tam gdzie cię czeka sromotna praca, pod okiem
ἀθλεύων πρὸ ἄνακτος ἀμειλίχου, ἤ τις Ἀχαιῶν
Pana twardego się męczyć; lub może któren z Achajów
ῥίψει χειρὸς ἑλὼν ἀπὸ πύργου λυγρὸν ὄλεθρον
Z baszty cię zruci, chwyciwszy za rękę, na gorżką zagładę,
χωόμενος, ᾧ δή που ἀδελφεὸν ἔκτανεν Ἕκτωρ
Z gniewu, dlatego że ongi mu Hektor brata zmordował,
ἢ πατέρ' ἠὲ καὶ υἱόν, ἐπεὶ μάλα πολλοὶ Ἀχαιῶν
Albo też ojca lub syna, bo wielu bardzo z Achajów
Ἕκτορος ἐν παλάμῃσιν ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας.
Pod rękoma Hektora zginąwszy gryźli kurzawę.
οὐ γὰρ μείλιχος ἔσκε πατὴρ τεὸς ἐν δαὶ̈ λυγρῇ:
Miękkim albowiem nie był twój ojciec w groźnej potyczce;
τὼ καί μιν λαοὶ μὲν ὀδύρονται κατὰ ἄστυ,
Toteż go wojsko i naród po mieście żałuje serdecznie.
ἀρητὸν δὲ τοκεῦσι γόον καὶ πένθος ἔθηκας
Zgotowałeś ty straszną żałobę i smutek rodzicom,
Ἕκτορ: ἐμοὶ δὲ μάλιστα λελείψεται ἄλγεα λυγρά.
O Hektorze, lecz gorżka najwięcej mnie boleść dotyka,
οὐ γάρ μοι θνῄσκων λεχέων ἐκ χεῖρας ὄρεξας,
Aniś mi bowiem twej dłoni nie podał na łożu śmiertelnem,.
οὐδέ τί μοι εἶπες πυκινὸν ἔπος, οὗ τέ κεν αἰεὶ
Ani też słowa mądrego nie wyrzekł, nad którem bym ciągle
μεμνῄμην νύκτάς τε καὶ ἤματα δάκρυ χέουσα.
Mogła rozmyślać, po nocach i dzionkach łzy wylewając."
ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες.
Tak mówiła ze łzami; niewiasty jej w skardze wtórują.
τῇσιν δ' αὖθ' Ἑκάβη ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο:
W obec nich. znowu Hekabe rozpocznie gorżkie lamenty:
Ἕκτορ ἐμῷ θυμῷ πάντων πολὺ φίλτατε παίδων,
"O Hektorze, najdroższy mi w sercu ze wszystkich mych synów,
ἦ μέν μοι ζωός περ ἐὼν φίλος ἦσθα θεοῖσιν:
Pókiś mi jeszcze był żywym, jak miłym byłeś dla bogów
οἳ δ' ἄρα σεῦ κήδοντο καὶ ἐν θανάτοιό περ αἴσῃ.
Którzy cię mieli w swej pieczy po losie nawet śmiertelnym.
ἄλλους μὲν γὰρ παῖδας ἐμοὺς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
Innych ci bowiem mych synów, najszybszy w biegu Achilles
πέρνασχ' ὅν τιν' ἕλεσκε πέρην ἁλὸς ἀτρυγέτοιο,
Sprzedał, którego pochwycił, i wysłał za morze niepłodne,
ἐς Σάμον ἔς τ' Ἴμβρον καὶ Λῆμνον ἀμιχθαλόεσσαν:
Albo do Samos lub Imbros, lub dziką Lemnosu krainę;
σεῦ δ' ἐπεὶ ἐξέλετο ψυχὴν ταναήκεϊ χαλκῷ,
Ciebie zaś kiedy cię życia pozbawił kończystem żelazem,
πολλὰ ῥυστάζεσκεν ἑοῦ περὶ σῆμ' ἑτάροιο
Włóczył okropnie w około mogiły Patrokla, swojego
Πατρόκλου, τὸν ἔπεφνες: ἀνέστησεν δέ μιν οὐδ' ὧς.
Druha, którego zabiłeś; lecz mimo to wskrzesić nie zdołał.
νῦν δέ μοι ἑρσήεις καὶ πρόσφατος ἐν μεγάροισι
Teraz, jakżeby co tylko zabity i świeży w domostwie
κεῖσαι, τῷ ἴκελος ὅν τ' ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
Leżysz, podobnie jak ten, którego srebrcołuczysty
οἷς ἀγανοῖσι βέλεσσιν ἐποιχόμενος κατέπεφνεν.
Zabił Apollon łagodnym pociskiem, do niego podchodząc."
ὣς ἔφατο κλαίουσα, γόον δ' ἀλίαστον ὄρινε.
Tak mówiła ze łzami wzbudzając żałobę niezmierną.
τῇσι δ' ἔπειθ' Ἑλένη τριτάτη ἐξῆρχε γόοιο:
Trzecia z kolei Helena się przy nich ze skargą odezwie:
Ἕκτορ ἐμῷ θυμῷ δαέρων πολὺ φίλτατε πάντων,
"O Hektorze, najmilszy mi w sercu z braci mężowskich,
ἦ μέν μοι πόσις ἐστὶν Ἀλέξανδρος θεοειδής,
Wszakci on teraz mój mąż Aleksander do bogów podobny,
ὅς μ' ἄγαγε Τροίηνδ': ὡς πρὶν ὤφελλον ὀλέσθαι.
Któren mnię zawiódł do Troi; o czemuż mi zginąć nie przyszło!
ἤδη γὰρ νῦν μοι τόδε εἰκοστὸν ἔτος ἐστὶν
Już mi teraz albowiem dwudziesty rok się poczyna,
ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβην καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθα πάτρης:
Odkąd uszedłam rzucając ojczyznę własną; jednakże
ἀλλ' οὔ πω σεῦ ἄκουσα κακὸν ἔπος οὐδ' ἀσύφηλον:
Nie usłyszałam przykrego lub złego słowa od ciebie;
ἀλλ' εἴ τίς με καὶ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισιν ἐνίπτοι
Owszem, jeżeli kto inny mnie w zaniku słowem połajał,
δαέρων ἢ γαλόων ἢ εἰνατέρων εὐπέπλων,
Z szwagrów, lub męża rodzeństwa, lub strojnych szwagrów małżonki,
ἢ ἑκυρή, ἑκυρὸς δὲ πατὴρ ὣς ἤπιος αἰεί,
Albo teściowa (bo teść jak ojciec był zawsze łagodnym),
ἀλλὰ σὺ τὸν ἐπέεσσι παραιφάμενος κατέρυκες
Tyś usiłował natenczas namową jego powstrzymać,
σῇ τ' ἀγανοφροσύνῃ καὶ σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσι.
I pobłażliwym umysłem i twemi dobremi słowami.
τὼ σέ θ' ἅμα κλαίω καὶ ἔμ' ἄμμορον ἀχνυμένη κῆρ:
To też płaczę nad tobą i sobą nieszczęsna w żałobie;
οὐ γάρ τίς μοι ἔτ' ἄλλος ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ
Inny się bowiem już dla mnie w obszernej Troi nie znajdzie,
ἤπιος οὐδὲ φίλος, πάντες δέ με πεφρίκασιν.
Równie łagodny i miły; lecz wszyscy się szorstko stawiają."
ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἐπὶ δ' ἔστενε δῆμος ἀπείρων.
Tak mówiła ze łzami, a tłumy niezmierne jęczały.
λαοῖσιν δ' ὃ γέρων Πρίαμος μετὰ μῦθον ἔειπεν:
Starzec sędziwy Priamos do ludu rzeknie te słowa:
ἄξετε νῦν Τρῶες ξύλα ἄστυ δέ, μὴ δέ τι θυμῷ
"Teraz mi drzewo Trojanie przed miasto przywoźcie, a w duszy
δείσητ' Ἀργείων πυκινὸν λόχον: ἦ γὰρ Ἀχιλλεὺς
Chytrej zasadzki Argeiów nie bójcie się; bowiem Achilles,
πέμπων μ' ὧδ' ἐπέτελλε μελαινάων ἀπὸ νηῶν
Z czarnych mnie odsyłając okrętów tak zapowiedział,
μὴ πρὶν πημανέειν πρὶν δωδεκάτη μόλῃ ἠώς.
Że nam szkodzić nie będzie aż Eos dwunasta się zjawi."
ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ὑπ' ἀμάξῃσιν βόας ἡμιόνους τε
Tale powiedział; lecz oni do wozów muły i woły
ζεύγνυσαν, αἶψα δ' ἔπειτα πρὸ ἄστεος ἠγερέθοντο.
Wprzęgli i szybko się potem przed miastem do kupy zebrali.
ἐννῆμαρ μὲν τοί γε ἀγίνεον ἄσπετον ὕλην:
W ciągu dziesięciu dni moc drzewa niezmierną zgromadzą.
ἀλλ' ὅτε δὴ δεκάτη ἐφάνη φαεσίμβροτος ἠώς,
Kiedy zaś ludziom świecąca dwunasta się zjawi jutrzenka.
καὶ τότ' ἄρ' ἐξέφερον θρασὺν Ἕκτορα δάκρυ χέοντες,
Wtedy wynieśli Hektora dzielnego łzy wylewając.
ἐν δὲ πυρῇ ὑπάτῃ νεκρὸν θέσαν, ἐν δ' ἔβαλον πῦρ.
Zwłoki na stosa wierzchołku złożywszy, zarzewie rzucili.
ἦμος δ' ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
Kiedy się ranna jutrzenka o palcach różanych zjawiła,
τῆμος ἄρ' ἀμφὶ πυρὴν κλυτοῦ Ἕκτορος ἔγρετο λαός.
Naród w około stosu Hektora sławnego się zebrał.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' ἤγερθεν ὁμηγερέες τ' ἐγένοντο
[Ale gdy zeszli się wszyscy i tłumnie gromadą stanęli],
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ
Najprzód ognisty stos ugasili winem przeczystem
πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος: αὐτὰρ ἔπειτα
Cały, gdzie tylko potęga zarzewia sięgała; zaś potem
ὀστέα λευκὰ λέγοντο κασίγνητοί θ' ἕταροί τε
Kości zbielałe zebrali druhowie z braćmi pospołem,
μυρόμενοι, θαλερὸν δὲ κατείβετο δάκρυ παρειῶν.
Żale zawodząc i łzami częstemi lica zwilżając.
καὶ τά γε χρυσείην ἐς λάρνακα θῆκαν ἑλόντες
Potem takowe zebrawszy do złotej skrzynki złożyli,
πορφυρέοις πέπλοισι καλύψαντες μαλακοῖσιν.
I przykryli miękkiemi szatami purpurowemi;
αἶψα δ' ἄρ' ἐς κοίλην κάπετον θέσαν, αὐτὰρ ὕπερθε
Szybko je potem spuściwszy do grobu wązkiego, po wierzchu
πυκνοῖσιν λάεσσι κατεστόρεσαν μεγάλοισι:
Nagromadzili głazy ogromne jeden przy drugim;
ῥίμφα δὲ σῆμ' ἔχεαν, περὶ δὲ σκοποὶ ἥατο πάντῃ,
Potem sypali pospiesznie mogiłę; a wszędy siedziały
μὴ πρὶν ἐφορμηθεῖεν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί.
"Warty, by łydookuci Achaje znienacka nie wpadli.
χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον: αὐτὰρ ἔπειτα
Usypawszy mogiłę wrócili, atoli następnie
εὖ συναγειρόμενοι δαίνυντ' ἐρικυδέα δαῖτα
Zgromadzeni w porządku, zasiedli do hucznej biesiady
δώμασιν ἐν Πριάμοιο διοτρεφέος βασιλῆος.
W Priamosa domostwie, książęcia rodu boskiego.
ὣς οἵ γ' ἀμφίεπον τάφον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο.
Tak uczcili pogrzebem Hektora koni poskromcę.